Jepun Tegaskan Semula Tuntutan terhadap Dokdo, Muzium Wilayah yang Diperluas Cetus Bantahan Seoul

Pertikaian baharu mengenai titik panas yang sudah lama

Jepun menghidupkan semula pertikaian wilayah berpanjangan dengan Korea Selatan selepas memperluas sebuah muzium kendalian kerajaan di Tokyo yang memaparkan pendirian kerajaan mengenai pulau-pulau yang dipertikaikan. Langkah itu disusuli mesej politik yang tegas. Jiro Akama, menteri yang bertanggungjawab terhadap isu wilayah merangkap pengerusi Suruhanjaya Keselamatan Awam Kebangsaan, menegaskan semula tuntutan Tokyo terhadap gugusan pulau berbatu yang dikenali di Jepun sebagai Takeshima dan di Korea sebagai Dokdo, dalam sidang media.

Kenyataan Akama itu jelas dan menekankan betapa teguhnya Tokyo mengaitkan pendidikan dalam negara dan usaha mendekati masyarakat dengan pendirian undang-undangnya mengenai wilayah yang dipertikaikan. Menteri itu berkata pulau-pulau kecil tersebut sememangnya milik Jepun menurut undang-undang antarabangsa. Beliau turut berjanji akan menyampaikan mesej dengan lebih aktif di dalam dan luar negara, ketika pengunjung menelusuri galeri yang diperluas itu.

Jepun merujuk pulau-pulau kecil itu sebagai Takeshima. Korea Selatan menamakannya Dokdo dan mentadbirnya. Di peringkat antarabangsa, gugusan itu sering disebut Liancourt Rocks. Kedua-dua pulau berbatu itu terletak kira-kira di tengah-tengah antara Jepun dengan Semenanjung Korea, di perairan yang dikenali sebagai Laut Jepun di Jepun dan Laut Timur di Korea. Korea Selatan telah menempatkan sepasukan kecil polis serta pasukan pengawal pantai di pulau-pulau itu selama beberapa dekad, selain melakukan rondaan dan penyelenggaraan berkala di sana.

Muzium Negara Wilayah dan Kedaulatan terletak di Daerah Chiyoda, Tokyo. Selain Takeshima atau Dokdo, muzium itu turut mengetengahkan Wilayah Utara, yang dikuasai Rusia dan dituntut Jepun, serta Kepulauan Senkaku di Laut China Timur, yang dikuasai Jepun dan dituntut China. Muzium itu telah diperbaharui dengan ciri multimedia baharu untuk meningkatkan penglibatan pengunjung dan menarik golongan muda.

Sebelum memperincikan langkah seterusnya, Akama menyifatkan peluasan itu sebagai sebahagian daripada usaha komunikasi lebih luas yang bertujuan membentuk pemahaman masyarakat. Beliau berjanji akan meneruskan pendekatan itu dan menyifatkan muzium tersebut sebagai wadah utama untuk menjelaskan pandangan Jepun mengenai undang-undang dan sejarah berkaitan sempadannya.

Apa yang ingin dipaparkan dalam pameran baharu

Ruang Dewan Gerbang baharu muzium itu direka sebagai pintu masuk untuk pengunjung. Ia menampilkan skrin tiga sisi yang mengelilingi penonton, tempat duduk untuk menonton kandungan, serta stesen digital dengan peta, carta dan dokumen sejarah. Tujuannya adalah untuk menyampaikan naratif sejarah yang rumit dalam format mudah diakses dan mampu menarik perhatian mereka yang mungkin kurang tertarik dengan panel teks yang padat.

Pameran kini melangkaui paparan statik. Sebuah teater imersif menggunakan imej janaan komputer untuk mensimulasikan penerbangan melintasi pulau-pulau itu atau memaparkan suasana dari aras laut. Format visual ini cuba menempatkan penonton dalam latar geografi setiap pertikaian, yang menurut kurator membantu menjelaskan hujah Tokyo mengenai sejarah dan undang-undang.

Dewan itu turut memaparkan buku dan sumber primer yang menyokong pendirian Jepun mengenai Takeshima, Wilayah Utara dan Kepulauan Senkaku. Pegawai menyifatkan pengubahsuaian itu sebagai cara memodenkan penyampaian, menarik lebih ramai pengunjung dan menyeragamkan naratif yang ditemui pelajar serta orang ramai dalam persekitaran muzium. Usaha itu secara jelas menghubungkan pendidikan awam dengan advokasi mengenai isu wilayah yang sensitif.

Reaksi Seoul

Kementerian Luar Negeri Korea Selatan mengeluarkan kenyataan menyatakan kekesalan mendalam terhadap peluasan itu dan menggesa Jepun menutup kemudahan baharu tersebut. Kementerian berkenaan memanggil seorang pegawai kanan Kedutaan Jepun di Seoul untuk mengemukakan bantahan rasmi, serta memberi amaran bahawa tindakan tegas akan diambil terhadap sebarang langkah yang dianggap menjejaskan kedaulatan Korea ke atas pulau-pulau kecil itu.

Dalam kenyataan rasminya, Seoul mengulangi pendirian undang-undangnya yang telah lama dipegang. Jurucakap Kementerian Luar Negeri berkata kerajaan menganggap Dokdo sebagai milik Korea dalam setiap aspek yang berkaitan.

Dokdo jelas merupakan sebahagian daripada wilayah Korea Selatan dari segi sejarah, geografi dan undang-undang antarabangsa.

Pihak berkuasa Korea Selatan menegaskan bahawa mereka melaksanakan kawalan berkesan ke atas pulau-pulau itu, termasuk dengan menempatkan sepasukan kecil polis dan mendapat sokongan pengawal pantai. Kerajaan menolak sebarang cadangan bahawa status Dokdo boleh dirundingkan atau diputuskan melalui penghakiman antarabangsa, dan membantah rujukan Jepun kepada “pendudukan haram”.

Pertembungan undang-undang dan sejarah

Tokyo dan Seoul mengemukakan rekod sejarah serta hujah undang-undang yang saling bercanggah untuk menyokong tuntutan masing-masing. Kedua-dua kerajaan merujuk peta lama, notis pentadbiran dan kegiatan maritim dari abad-abad terdahulu. Pertikaian ini bukan sekadar tentang dokumen. Ia juga berkaitan dengan cara kedua-dua negara mentafsir kejatuhan empayar selepas Perang Dunia Kedua dan peraturan yang terpakai kepada pulau-pulau yang statusnya tidak ditetapkan secara jelas dalam perjanjian pascaperang.

Perjanjian dan penghakiman antarabangsa

Status pulau-pulau kecil itu tidak ditakrifkan dengan jelas dalam Perjanjian San Francisco 1951, yang membentuk penyelesaian pascaperang di Asia Timur. Satu memorandum Amerika Syarikat yang dikenali sebagai dokumen Rusk mencadangkan bahawa Jepun tidak secara rasmi melepaskan tuntutannya dalam perjanjian tersebut. Pendirian itu mempengaruhi sikap berkecuali Amerika Syarikat dalam soal kedaulatan dan membiarkan kedua-dua pihak mengemukakan tuntutan masing-masing secara langsung.

Jepun mencadangkan agar pertikaian itu dirujuk kepada Mahkamah Keadilan Antarabangsa pada 1954 dan sekali lagi pada tahun-tahun berikutnya. Korea Selatan menolak, dengan menyatakan kepercayaannya bahawa isu itu telah pun selesai dan pulau-pulau tersebut milik Korea berdasarkan sejarah, geografi dan undang-undang antarabangsa. Mahkamah Keadilan Antarabangsa hanya boleh mendengar kes sedemikian jika kedua-dua pihak bersetuju dengan bidang kuasa mahkamah. Seoul belum memberikan persetujuan itu, dengan alasan bahawa membawa perkara yang telah selesai ke mahkamah adalah tidak wajar.

Pada 1952, Korea Selatan mengisytiharkan Garisan Maritim Syngman Rhee dan memperkukuh kawalan praktikal di sekitar Dokdo, dasar yang kemudiannya menjadi pendirian semasa dari segi kepolisan dan pentadbiran. Amerika Syarikat secara umumnya mengelak daripada memihak dalam soal kedaulatan, sebaliknya menggesa kedua-dua sekutu mengurus ketegangan dan mencegah insiden di laut.

Peta, nama dan pengilhakan pada 1905

Jepun mengilhakkan pulau-pulau kecil itu pada 1905 semasa Perang Rusia-Jepun, lalu meletakkannya di bawah bidang kuasa Wilayah Shimane. Tokyo berhujah bahawa batu-batu itu tidak dimiliki sesiapa pada waktu tersebut dan diilhakkan secara sah. Korea Selatan pula membalas bahawa langkah itu diambil ketika Jepun sedang memperketat kawalannya ke atas Korea, yang memuncak dengan pengilhakan pada 1910, dan sebarang tindakan dalam konteks itu tidak sah.

Kedua-dua pihak memetik teks dan peta sejarah. Sarjana Korea merujuk kepada sebutan Usando dalam rekod zaman Joseon dan berhujah bahawa rujukan itu merujuk kepada Liancourt Rocks. Sarjana Jepun membalas bahawa Usando sering merujuk kepada pulau-pulau lain, atau peta pramoden terlalu tidak tepat untuk membolehkan kesimpulan yang kukuh dibuat. Rekod sejarah mengandungi banyak kekaburan, sekali gus membolehkan kedua-dua kerajaan mengemukakan tafsiran terpilih.

Mengapa Dokdo dekat di hati rakyat

Dokdo membawa makna emosi di Korea Selatan yang jauh melangkaui saiz atau sumbernya. Pulau-pulau itu berkait dengan kenangan pemerintahan kolonial Jepun dari 1910 hingga 1945 dan sering dijadikan lambang kedaulatan serta maruah. Kumpulan masyarakat sivil menganjurkan kempen kesedaran, kuliah di sekolah mengetengahkan isu itu, dan ahli politik melawat batu-batu tersebut sebagai tanda ketegasan. Ramai rakyat Korea melihat cabaran terhadap kedaulatan ke atas Dokdo sebagai cabaran terhadap identiti kebangsaan dan keadilan sejarah.

Di Jepun, Takeshima digambarkan sebagai satu daripada beberapa isu wilayah lebih luas yang belum diselesaikan, termasuk Wilayah Utara dan Kepulauan Senkaku. Pihak berkuasa tempatan di Wilayah Shimane mengadakan acara tahunan Hari Takeshima setiap Februari untuk memastikan tuntutan itu terus menjadi perhatian umum. Penyertaan kerajaan pusat diatur dengan berhati-hati, lazimnya dihadkan kepada timbalan menteri parlimen, dalam usaha mengelakkan kesan diplomatik yang besar sambil mengekalkan pendirian rasmi.

Sarjana yang mengkaji identiti kebangsaan berpendapat bahawa pertikaian wilayah di Asia Timur Laut dibentuk oleh naratif yang berkembang melalui sekolah, media, muzium dan kumpulan masyarakat sivil. Naratif ini boleh tertanam dalam cara masyarakat mentakrifkan diri mereka. Hal ini membantu menjelaskan mengapa kenyataan pegawai, bahasa dalam buku teks dan pameran muzium diteliti dengan mendalam serta mencetuskan reaksi pantas daripada kedua-dua pihak.

Titik panas berulang dan dokumen rasmi

Penerbitan kerajaan Jepun kerap mengulangi tuntutan terhadap Takeshima. Kertas putih pertahanan tahunan bagi 2025 berbuat demikian untuk tahun ke-21 berturut-turut dan mengaitkan isu itu dengan cabaran keselamatan serantau, termasuk kebimbangan mengenai China, perang di Ukraine dan program senjata Korea Utara. Korea Selatan mengemukakan bantahan melalui saluran diplomatik dan pertahanan, serta memanggil pegawai Jepun di Seoul untuk menuntut agar rujukan itu ditarik balik.

Buku Diplomatik Biru Jepun bagi 2025 turut mengulangi tuntutan tersebut dan menyifatkan pentadbiran Korea Selatan ke atas pulau-pulau itu sebagai pendudukan. Seoul sekali lagi membantah, menyifatkan bahasa itu sebagai provokasi dan menegaskan semula pendiriannya bahawa Dokdo milik Korea berdasarkan sejarah, geografi dan undang-undang antarabangsa. Pegawai di kedua-dua ibu kota menegaskan tuntutan masing-masing, namun turut menyatakan bahawa kerjasama dalam perkara keselamatan mendesak perlu diteruskan.

Acara simbolik meningkatkan ketegangan. Wilayah Shimane menandakan Hari Takeshima buat kali ke-20 awal tahun ini, bagi memperingati keputusan pentadbiran pada 1905 oleh kabinet Jepun terdahulu. Korea Selatan bertindak balas dengan bantahan awam dan bantahan diplomatik rasmi. Jumlah keluasan pulau-pulau itu sekitar 0.2 kilometer persegi dan terletak kira-kira 200 kilometer dari kedua-dua negara. Perairan di sekitarnya kaya dengan kawasan perikanan, yang menambah dimensi praktikal kepada pertikaian itu.

Keselamatan serantau dan peranan sekutu

Pertikaian itu berlaku dalam persekitaran keselamatan yang lebih luas. Jepun dan Amerika Syarikat sedang memperkukuh penyelarasan, termasuk dengan mewujudkan Komando Operasi Bersama baharu untuk Pasukan Pertahanan Diri Jepun serta membuat pelarasan terhadap struktur pemerintahan Amerika Syarikat di rantau ini. Tokyo menegaskan bahawa Selat Taiwan yang selamat dan laluan laut yang stabil penting bagi keselamatannya. Seoul, Tokyo dan Washington telah meningkatkan latihan tiga hala serta perkongsian maklumat untuk mencegah ancaman peluru berpandu dan nuklear Korea Utara.

Ketegangan dengan China mengenai Kepulauan Senkaku dan hubungan tegang dengan Rusia berhubung Wilayah Utara menjadi latar kepada penekanan semula Tokyo terhadap isu sempadan. Pameran muzium itu meletakkan Takeshima bersama pertikaian-pertikaian tersebut, dengan mengetengahkan naratif menyeluruh tentang wilayah yang dituntut Jepun. Pendekatan itu boleh menyebabkan isu dua hala yang sudah sensitif dilihat berkait dengan geseran strategik yang lebih luas di Asia Timur.

Komen dari China mengkritik retorik dan langkah dasar Jepun baru-baru ini, sambil memberi amaran bahawa peningkatan mesej mengenai sejarah dan wilayah boleh menggugat kestabilan Asia Timur Laut. Pemimpin politik Korea Selatan juga menggesa Jepun agar menangani isu sejarah dan sempadan dengan lebih berhati-hati, dengan alasan bahawa renungan yang ikhlas akan menjadikan kerjasama lebih berkekalan. Mengurus pertikaian Dokdo dan Takeshima dengan cara yang mengelakkan insiden di laut sambil memastikan saluran diplomatik terus aktif ialah kepentingan bersama, walaupun kedua-dua pihak tidak mengubah pendirian undang-undang masing-masing.

Mengurus pertikaian tanpa penyelesaian

Penyelesaian undang-undang masih jauh kerana Korea Selatan tidak bersetuju dengan bidang kuasa Mahkamah Keadilan Antarabangsa dalam perkara ini dan menganggap kes itu telah ditutup. Langkah praktikal masih boleh mengurangkan ketegangan. Protokol talian hotline antara pengawal pantai membantu mengelakkan salah perhitungan. Rundingan perikanan boleh menetapkan kuota bermusim dan mencegah konfrontasi. Peraturan yang jelas bagi operasi mencari dan menyelamat, pemantauan alam sekitar serta akses untuk penyelidikan saintifik boleh mengehadkan salah faham.

Penyampaian mesej kepada orang ramai juga penting. Pameran, buku teks dan penerbitan rasmi di kedua-dua pihak membawa pengaruh dalam politik domestik. Bahasa berhati-hati yang tidak membangkitkan kemarahan kerajaan pihak satu lagi boleh membuka ruang kerjasama dalam bidang yang menguntungkan kedua-dua negara, termasuk menangani ancaman Korea Utara dan memperkukuh rantaian bekalan. Kedua-dua pihak berkemungkinan tidak akan menggugurkan tuntutan masing-masing, tetapi diplomasi yang konsisten dan sikap menahan diri dapat mengelakkan pertikaian lama daripada mencetuskan krisis lebih besar.

Perkara Utama

• Jepun memperluas Muzium Negara Wilayah dan Kedaulatannya di Tokyo dan menggunakan kesempatan itu untuk menegaskan semula tuntutannya terhadap pulau-pulau kecil yang dikenali sebagai Takeshima di Jepun dan Dokdo di Korea Selatan.
• Menteri Jiro Akama berkata pulau-pulau kecil itu sememangnya milik Jepun menurut undang-undang antarabangsa dan berjanji akan memperhebat penyampaian mesej di dalam dan luar negara.
• Korea Selatan membantah, memanggil diplomat Jepun di Seoul, menuntut kemudahan itu ditutup dan menegaskan semula bahawa Dokdo milik Korea berdasarkan sejarah, geografi dan undang-undang antarabangsa.
• Korea Selatan melaksanakan kawalan berkesan ke atas batu-batu itu dengan kehadiran pasukan kecil polis dan pengawal pantai, sementara Jepun terus berusaha menarik perhatian antarabangsa terhadap tuntutannya.
• Kertas putih pertahanan Jepun 2025 dan Buku Diplomatik Biru sekali lagi menegaskan kedaulatan ke atas Takeshima, lalu mencetuskan bantahan baharu dari Seoul.
• Pulau-pulau kecil itu, yang turut dikenali di peringkat antarabangsa sebagai Liancourt Rocks, terletak kira-kira di tengah-tengah antara kedua-dua negara dan berhampiran kawasan perikanan yang kaya.
• Perjanjian pascaperang tidak menetapkan status pulau-pulau kecil itu, Jepun pernah mencadangkan penghakiman oleh Mahkamah Keadilan Antarabangsa, dan Korea Selatan enggan memberikan persetujuan terhadap bidang kuasa mahkamah.
• Pertikaian itu berkait rapat dengan identiti kebangsaan, pendidikan sejarah dan dinamika keselamatan serantau yang melibatkan China, Rusia, Korea Utara dan Amerika Syarikat.