Peluru daripada pertempuran di Myanmar mendarat di Thailand, tentera Thai lepaskan tembakan amaran

Pertempuran di sempadan memuncak semalaman

Pada lewat malam Jumaat, 21 November, pertempuran sengit berhampiran Myawaddy di Myanmar melimpah ke sempadan Thailand apabila sebutir mortar atau peluru meriam berat mendarat di kampung Ban Mae Kon Ken, daerah Mae Sot, wilayah Tak. Peluru itu mengenai kebun sayur di sebelah Thailand sekitar jam 11 malam, mengakibatkan kerosakan harta benda tetapi tiada kecederaan, menurut taklimat tentera Thailand dan pegawai tempatan.

Unit Thai melaporkan bahawa peluru itu jatuh di rumah nombor 41, Kampung 4, milik Cik Thongkham Nuana ai. Serpihannya merosakkan kenderaan berhampiran dan sebahagian rumah itu. Rumah-rumah berdekatan turut mengalami tingkap pecah dan kerosakan struktur ringan. Penduduk berkata mereka terdengar letupan kuat, diikuti serpihan yang berjatuhan dan gangguan bekalan elektrik seketika, sebelum pasukan keselamatan tiba untuk mengepung kawasan itu.

Dalam beberapa minit, Pasukan Petugas Rachamanu, di bawah Pasukan Naresuan, membalas dengan satu tembakan amaran pada jam 11.05 malam. Tentera Darat Thailand berkata peluru itu, yang dilepaskan menggunakan mortar 120 mm dan diisi asap, disasarkan ke kawasan lapang di sebelah Myanmar antara pasukan yang bertempur. Tindakan itu bertujuan memberi isyarat kepada kedua-dua pihak supaya memastikan tembakan mereka kekal di dalam Myanmar serta menghalang peluru daripada tersasar ke wilayah Thailand. Komando sempadan turut menghubungi pihak berkenaan melalui Jawatankuasa Sempadan Thailand-Myanmar, dan menggesa rakan sejawat tentera mereka menghalang sebarang peluru daripada memasuki Thailand.

Komander Thai memperkukuh kedudukan bertentangan zon pertempuran dan meletakkan tentera dalam keadaan berjaga-jaga tinggi di sepanjang sempadan berhampiran Mae Sot. Pegawai melaporkan kira-kira 125 orang dari Myanmar menyeberang ke Thailand untuk menyelamatkan diri daripada pertempuran. Pasukan kemanusiaan mengagihkan makanan, air dan tempat perlindungan sementara, sementara pihak berkuasa Thailand memantau pertempuran di seberang sungai menggunakan dron dan pemerhati darat.

Lokasi pertempuran dan kepentingannya

Perbandaran Myawaddy terletak di seberang Sungai Moei dari Mae Sot, salah satu pintu masuk perdagangan paling sibuk di Thailand dengan Myanmar. Lebuh raya yang menghubungkan kedua-dua bandar itu merupakan sebahagian daripada rangkaian Lebuh Raya Asia yang membawa barangan antara kilang Thai dengan pasaran dan pelabuhan Myanmar. Penguasaan koridor ini menjana pendapatan, membolehkan bekalan disalurkan dan memberikan kawalan ke atas lintasan sungai yang strategik. Sebab itu Myawaddy kerap menjadi titik panas dalam perang Myanmar yang lebih luas.

Pihak yang terlibat di sekitar Myawaddy

Di pihak Myanmar, tentera bertempur dengan gabungan kumpulan bersenjata etnik dan unit penentangan tempatan yang menentang junta. Unit daripada Divisyen Infantri Ringan ke-22 Tentera Myanmar bertempur sejak beberapa hari kebelakangan ini untuk mengusir pejuang penentangan dari kawasan berhutan berhampiran kampung Nila Paan. Komander penentangan bergantung pada taktik gerila, termasuk tembakan penembak tepat, untuk menjimatkan peluru sambil cuba memperlahankan kemaraan tentera kerajaan. Kedua-dua pihak menggunakan mortar dan mesingan, manakala bunyi letupan bergema merentasi sungai hingga ke Mae Sot.

Kepentingan Mae Sot kepada Thailand

Mae Sot ialah hab perdagangan dan logistik di barat Thailand. Ribuan lori biasanya melalui pintu sempadan ketika keadaan reda, membawa barangan pengguna, bahan api, bahan binaan dan hasil pertanian. Apabila pertempuran tercetus di pihak Myanmar, lintasan sempadan menjadi perlahan atau terhenti, dan komuniti sempadan Thailand turut menanggung kesannya. Kedai tutup lebih awal, sekolah menilai semula pelan keselamatan dan pekerja tempatan bimbang akan nasib saudara-mara mereka di seberang sungai. Pihak berkuasa Thailand menggunakan saluran komunikasi yang telah lama terjalin dengan rakan sejawat mereka untuk meredakan risiko dan memastikan perdagangan dapat diteruskan jika keadaan mengizinkan.

Peraturan penglibatan tentera Thai dan tembakan amaran

Pasukan Thai beroperasi mengikut peraturan ketat apabila pertempuran melimpah ke arah wilayah mereka. Keutamaan diberikan kepada perlindungan nyawa dan harta benda di bumi Thailand sambil mengelakkan keadaan daripada memuncak. Komander mempunyai kuasa untuk melepaskan tembakan amaran jika peluru melintasi sempadan, tetapi mereka mengelakkan penglibatan langsung kecuali tentera atau orang awam Thai menghadapi ancaman serta-merta. Dalam kejadian Jumaat itu, pemimpin memilih peluru asap untuk menyampaikan mesej jelas tanpa menambahkan serpihan letupan di medan pertempuran yang kacau-bilau.

Mortar 120 mm ialah senjata berat yang boleh menembak peluru letupan tinggi sejauh beberapa kilometer. Apabila diisi asap, ia menghasilkan petanda visual dan kepulan yang mengaburkan pandangan, bukannya kesan letupan. Tembakan ke kawasan lapang antara pasukan yang bertempur membentuk sempadan yang jelas dan menjadi amaran kepada komander di pihak Myanmar. Tindakan itu juga menunjukkan bahawa unit Thai berada di kawasan tersebut dengan kekuatan yang mencukupi dan bersedia bertindak jika pencerobohan berterusan.

Unit perlindungan sempadan Thailand berkata mereka sentiasa memantau garisan sempadan. Rondaan, pos amaran awal dan kamera membantu mengesan tembakan tersasar dengan segera. Pegawai perhubungan menggunakan talian hotline dan jawatankuasa sempadan sedia ada untuk menyampaikan bantahan serta-merta dan menyelaraskan usaha mengelakkan pertembungan. Pegawai wilayah, termasuk gabenor Tak, meninjau kawasan itu selepas letupan dan bertemu penduduk untuk mendengar kebimbangan serta menerangkan langkah keselamatan.

Kerosakan di Ban Mae Kon Ken dan kesan terhadap penduduk

Penduduk Ban Mae Kon Ken bangun dengan kaca pecah dan dinding yang rosak. Tingkap pecah akibat gelombang tekanan, manakala serpihan logam menembusi bumbung dan pagar. Sebuah trak pikap yang diletakkan berhampiran lokasi letupan terkena beberapa serpihan. Pihak berkuasa Thailand berkata tiada sesiapa yang cedera, berikutan kejadian berlaku lewat malam dan peluru itu jatuh di kebun di pinggir kampung.

Pegawai tempatan merekodkan kerosakan pada beberapa rumah. Salah satu hartanah itu berdaftar atas nama Cik Thongkham Nuana ai. Di lorong-lorong berhampiran, keluarga menyapu serpihan pada waktu subuh, sementara juruelektrik menyambungkan semula talian. Tentera merakam kesan kawah dan mengumpulkan serpihan untuk membantu mengenal pasti jenis peluru. Penduduk berkata peluru itu kedengaran seperti mortar, dan beberapa penilaian tentera menganggarkan kalibernya 60 mm, iaitu mortar ringan yang lazim digunakan oleh unit infantri.

Di seberang sungai, pertempuran di pihak Myanmar memaksa orang awam melarikan diri. Pihak berkuasa Thailand berkata sekurang-kurangnya 125 orang menyeberang ke Mae Sot untuk mencari perlindungan. Tempat perlindungan sementara di pihak Thailand kini menyediakan tilam, makanan, air minuman dan pemeriksaan kesihatan. Pegawai bekerjasama dengan badan kebajikan tempatan untuk membantu keluarga yang terpisah akibat pertempuran. Ramai yang tiba berharap dapat pulang segera jika tembakan berhenti, namun mereka berdepan ketidaktentuan apabila pertempuran berhampiran sungai reda dan kembali memuncak.

Thailand lazimnya membiarkan sempadannya terbuka untuk perlindungan jangka pendek ketika pertempuran sengit berlaku. Kumpulan hak asasi menggesa kerajaan supaya tidak memaksa orang ramai pulang ke zon bahaya dan menetapkan piawaian perlindungan yang lebih jelas bagi mereka yang baru tiba. Undang-undang konflik bersenjata dan amalan lama dalam tindak balas kemanusiaan berpegang pada prinsip mudah: orang awam mesti dilindungi dan tidak boleh dihukum kerana mencari perlindungan.

Risiko limpahan konflik dan kejadian terbaharu di sepanjang sempadan

Kawasan Mae Sot bukan satu-satunya bahagian sempadan yang terkena peluru tersasar tahun ini. Pada Mac, penduduk di wilayah Mae Hong Son melaporkan sebutir peluru mortar mendarat di ladang kubis berhampiran Ban Na Pa Paek, ketika pertempuran antara Tentera Myanmar dengan Tentera Karenni. Pihak berkuasa Thailand memperketat keselamatan dan meminta penduduk berhati-hati ketika melalui kawasan berbukit dan lintasan sungai sepanjang pertempuran berlangsung. Tiada kecederaan dilaporkan dalam kejadian itu, namun ia mengukuhkan pengajaran bagi komuniti di sepanjang sempadan: penggunaan senjata berat berhampiran sempadan boleh membahayakan ladang dan rumah di Thailand walaupun kawasan itu bukan sasaran.

Mortar ialah senjata tembakan tidak langsung. Krew melengkungkan trajektori peluru pada jarak tertentu menggunakan alat bidik dan peta, tetapi ketepatannya bergantung pada bentuk muka bumi, latihan dan keadaan cuaca. Pada jarak yang lebih jauh, peluru boleh jatuh sebelum sasaran atau tersasar melepasi sasaran. Apabila pertempuran berlaku berhampiran sempadan antarabangsa, margin kesilapan boleh menyebabkan peluru memasuki negara jiran. Sebab itulah komander Thai berulang kali mendesak rakan sejawat mereka supaya mengalihkan kedudukan tembakan lebih jauh dari sungai dan mengelakkan penggunaan senjata berat berhampiran kawasan berpenduduk.

Perang Myanmar yang lebih luas dan perebutan laluan perdagangan

Hampir lima tahun selepas rampasan kuasa Myanmar pada 2021, pertempuran masih berterusan di seluruh negara itu. Kumpulan bersenjata etnik dan pasukan penentangan tempatan menguasai kawasan di banyak wilayah sempadan. Tentera mengawal bandar-bandar utama dan lebuh raya besar di kawasan tengah, tetapi sukar meluaskan kawalannya jauh ke wilayah yang mempunyai akar umbi pejuang tempatan dan sokongan masyarakat. Garisan kawalan semakin kukuh di banyak tempat, dan perang kini menjadi perebutan berpanjangan untuk wilayah serta laluan bekalan.

Koridor perdagangan yang menghubungkan Myanmar dengan negara jiran sentiasa terancam. Di utara, bandar-bandar di sepanjang lebuh raya Mandalay-Muse bertukar tangan. Di barat, Tentera Arakan telah menguasai sebahagian besar Negeri Rakhine, manakala sebuah garison junta di Kyaukphyu masih dikepung. Di timur, Myawaddy merupakan laluan utama yang menghubungkan Myanmar secara langsung dengan Thailand. Penguasaan pintu sempadan itu memberi kesan kepada hasil kastam, logistik tentera dan aliran barangan ke kubu kuat penentangan. Sebarang pertempuran di sekitar lintasan ini memberi kesan berantai kepada pasaran di kedua-dua negara.

Kuasa serantau membentuk konflik ini melalui diplomasi dan bekalan. China mendesak kumpulan bersenjata di sempadannya supaya mengelakkan tindakan yang mengancam perdagangan dan berurusan dengan junta serta pihak bukan negara untuk memastikan eksport nadir bumi terus berjalan. Rusia membekalkan pesawat dan sokongan teknikal kepada tentera. Pengaruh Barat terhad, dan negara-negara serantau sering mengutamakan kestabilan. Dalam keadaan ini, Thailand berpegang pada pendekatan pragmatik dengan mengekalkan saluran komunikasi terbuka dengan semua pihak sambil melindungi komuniti dan perdagangan negaranya.

Thailand mengimbangi keselamatan dan kepentingan perdagangan

Pendekatan Bangkok di sempadan menggabungkan kewaspadaan dengan sikap terkawal. Unit sempadan ditempatkan dengan kekuatan besar di lintasan sungai dan laluan pergunungan. Tentera menggunakan tembakan amaran dan bantahan untuk menetapkan garis merah, serta mengelakkan diri daripada terheret ke dalam pertempuran di wilayah negara lain. Agensi awam bekerjasama dengan tentera untuk mengurus tempat perlindungan sementara, mengawal lintasan dan memastikan jalan raya selamat. Apabila keganasan memuncak berhampiran jambatan di Mae Sot, pegawai wilayah menyelaraskan laluan alternatif dan waktu operasi untuk mengurus risiko tanpa menutup sepenuhnya pintu masuk itu.

Dalam kejadian terbaharu ini, satu tembakan peluru asap membawa beberapa mesej. Ia memberi amaran kepada pihak yang bertempur bahawa Thailand tidak akan bertolak ansur dengan tembakan yang melimpah ke kampung-kampungnya. Ia menunjukkan kepada penduduk tempatan bahawa tentera berada berhampiran dan bertindak balas. Tindakan itu juga membuka ruang untuk meredakan keadaan. Dengan mengelakkan peluru letupan tinggi dan melepaskan tembakan ke kawasan lapang antara pasukan yang bertelagah, komander Thai menegaskan kedaulatan negara dan mengurangkan kemungkinan berlakunya korban di pihak Myanmar.

Pegawai Thailand turut berusaha memperkukuh komunikasi dengan rakan sejawat mereka di seberang sungai. Pegawai staf menggunakan Jawatankuasa Sempadan Thailand-Myanmar untuk mendesak kawalan tembakan yang lebih ketat. Pemimpin wilayah melawat kampung itu, memeriksa kerja pembaikan dan menggalakkan penduduk melaporkan sebarang letupan atau serpihan baharu. Tentera berkata unit perlindungan sempadannya akan terus berjaga sepanjang masa, dengan rondaan bersedia bergerak jika terdapat ancaman lanjut terhadap rakyat Thailand.

Perkara yang perlu diperhatikan dalam beberapa hari akan datang

Pola di bahagian sempadan ini sudah biasa berlaku. Pertempuran di Myawaddy memuncak, peluru mendarat berhampiran sungai dan orang awam mencari perlindungan sementara di Mae Sot. Bantuan tentera dihantar ke pos hadapan, manakala pegawai perhubungan mendesak semua pihak supaya menahan diri. Jika tembakan dan bedilan reda dalam beberapa hari akan datang, perdagangan sempadan dan kehidupan harian di pihak Thailand akan kembali kepada rentak biasa. Jika pertempuran semakin sengit, unit Thai berkemungkinan menambah rondaan, memperkukuh kedudukan bertentangan kawasan panas dan menggunakan langkah amaran tambahan jika perlu.

Penduduk di pihak Thailand boleh menjangkakan kehadiran tentera yang lebih ketara, sekatan jalan raya berhampiran lintasan sungai dan nasihat keselamatan berkala. Sekolah dan pegawai tempatan mungkin mengubah jadual jika pertempuran semakin hampir ke sungai. Pihak berkuasa menggesa penduduk di kampung terpencil yang terdedah supaya berada di dalam rumah pada waktu malam, melaporkan sebarang serpihan atau objek mencurigakan kepada polis atau tentera, serta mengelakkan ladang di tepi sungai apabila kedengaran tembakan. Agensi kemanusiaan bersedia memperluas bantuan jika lebih ramai keluarga menyeberang dari Myanmar.

Perkara utama

• Sebiji mortar atau peluru meriam berat daripada pertempuran di Myanmar mendarat di Ban Mae Kon Ken, daerah Mae Sot, lewat pada 21 November. Kejadian itu merosakkan rumah tetapi tiada kecederaan dilaporkan.
• Pasukan Thai melepaskan satu tembakan amaran menggunakan peluru asap 120 mm pada jam 11.05 malam ke kawasan lapang di pihak Myanmar, sebagai isyarat supaya pihak yang bertempur menjauhkan tembakan dari Thailand.
• Sekurang-kurangnya 125 orang dari Myanmar menyeberang ke Mae Sot untuk menyelamatkan diri daripada pertempuran, dan pihak berkuasa Thailand menyediakan makanan, air serta tempat perlindungan sementara.
• Unit Thai memperkukuh kedudukan di sepanjang sempadan bertentangan Myawaddy dan menggunakan jawatankuasa sempadan untuk mendesak rakan sejawat mereka memperketat kawalan tembakan.
• Myawaddy ialah lintasan perdagangan utama, maka pertempuran berhampiran sungai boleh menjejaskan perdagangan dan kehidupan harian di Mae Sot.
• Awal tahun ini, sebutir lagi peluru mendarat di wilayah Mae Hong Son ketika pertempuran, sekali gus menunjukkan risiko peluru tersasar di sepanjang sempadan yang panjang itu.
• Thailand berusaha melindungi kedaulatan dan orang awam sambil mengelakkan keadaan daripada memuncak, melalui tembakan amaran, pemantauan dan komunikasi langsung.