Rancangan Belanjawan Kazakhstan Sasar Pertumbuhan 5.4% dan Defisit 0.4% Menjelang 2029

Cita-cita pertumbuhan berdepan belanjawan yang lebih ketat

Kazakhstan merancang mengekalkan purata pertumbuhan ekonomi tahunan sebanyak 5.4% sambil mengurangkan defisit belanjawan negara daripada 2.3% keluaran dalam negara kasar pada 2027 kepada 0.4% pada 2029. Rancangan belanjawan itu menggabungkan perbelanjaan besar untuk rakyat dan infrastruktur dengan pengurangan beransur-ansur kebergantungan terhadap hasil minyak, sekali gus menetapkan hala tuju mencabar bagi tempoh tiga tahun akan datang.

Kurultai dijadual meneliti rang undang-undang belanjawan republik 2027–2029 pada bacaan pertama. Biro badan itu menetapkan agenda pada 9 Oktober dalam mesyuarat yang dipengerusikan Speaker Aibek Dadebay. Kelulusan kerajaan dan perbincangan jawatankuasa telah berlangsung, namun cadangan itu belum melengkapkan proses perundangan.

Angka-angka itu menunjukkan besarnya tugas yang perlu dilaksanakan. Perbelanjaan dirancang sebanyak 30.2 trilion tenge pada 2027, termasuk 10.5 trilion tenge untuk modal insan dan 3.8 trilion tenge bagi ekonomi sebenar. Menjelang 2029, hasil tidak termasuk pindahan dijangka mencecah 23.4 trilion tenge, manakala defisit diunjurkan turun kepada kira-kira 1 trilion tenge.

Perdana Menteri Olzhas Bektenov mempengerusikan sidang kerajaan yang meluluskan unjuran dan draf belanjawan. Kenyataan kerajaan menyenaraikan kestabilan ekonomi, komitmen sosial serta pembinaan infrastruktur dan kemudahan sosial yang dipercepat sebagai keutamaan utama.

Dua perbezaan penting perlu diambil kira ketika membaca rancangan itu. Unjuran pertumbuhan ekonomi menggambarkan peningkatan pengeluaran, bukan sekadar kenaikan harga. Angka hasil belanjawan juga berbeza bergantung pada sama ada pindahan dikira. Perbezaan itu membantu menjelaskan beberapa angka utama, walaupun angka yang diterbitkan tidak menghuraikan sepenuhnya semua komponen belanjawan.

Andaian di sebalik unjuran pertumbuhan

Unjuran asas menjangkakan pertumbuhan KDNK sebenar sebanyak 5.3% pada 2027, 5.5% pada 2028 dan 5.4% pada 2029. Purata aritmetik bagi angka-angka ini ialah 5.4%, memberikan perincian lebih tepat kepada kenyataan rasmi kerajaan bahawa purata pertumbuhan tahunan akan melebihi 5%.

KDNK nominal, yang mengukur keluaran pada harga semasa, diunjurkan meningkat daripada 199.3 trilion tenge pada 2027 kepada 245 trilion tenge pada 2029. Ini merupakan kenaikan 45.7 trilion tenge, atau kira-kira 22.9%. Angka itu tidak seharusnya dianggap sebagai peningkatan pengeluaran yang setara kerana KDNK nominal turut mencerminkan perubahan harga.

Keadaan semasa lebih sederhana. Kerajaan berkata ekonomi berkembang 4.1% dari Januari hingga Julai dan menetapkan sasaran pertumbuhan sekurang-kurangnya 5% bagi tahun penuh. Satu laporan berasingan memberikan angka 4.1% yang sama untuk separuh pertama 2026, maka tempoh yang dilaporkan berbeza.

Laporan itu turut menyebut pengeluaran minyak merosot 8.4% pada separuh pertama tahun berkenaan, sementara ekonomi di luar sektor minyak berkembang lebih 5%. Pembuatan, pembinaan, perdagangan dan pengangkutan dilaporkan menyumbang lebih 80% kepada pertumbuhan ekonomi, manakala pengeluaran sektor pembuatan meningkat 9.8%.

Laluan pertumbuhan yang dicadangkan itu lebih kukuh berbanding penilaian yang dikaitkan dengan S&P Global Ratings, yang menjangkakan purata pertumbuhan 4% hingga 4.5% pada 2027–2029. Oleh itu, purata 5.4% yang diunjurkan kerajaan adalah 0.9 hingga 1.4 mata peratusan lebih tinggi. Ini merupakan perbezaan andaian yang ketara, bukannya bukti bahawa mana-mana hasil itu terjamin.

Kilang, pembinaan dan pengangkutan pacu unjuran

Sektor pembuatan dijangka berkembang pada purata 5.9% setahun, berbanding 2% bagi perlombongan. Unjuran itu mengenal pasti metalurgi, jentera, bahan binaan, bahan kimia dan pengeluaran makanan sebagai penyumbang utama. Pertanian dijangka berkembang sekurang-kurangnya 5% setiap tahun.

Pertumbuhan pembinaan diunjurkan jauh lebih pantas, iaitu 16% pada 2027 dan 17.3% pada 2029. Timbalan Perdana Menteri merangkap Menteri Ekonomi Negara Serik Zhumangarin mengaitkan perkembangan itu dengan projek pengangkutan dan logistik, tenaga serta air, di samping penambahbaikan perumahan, utiliti dan infrastruktur sosial.

Perkhidmatan juga merupakan bahagian besar dalam rancangan pertumbuhan. Purata pertumbuhan tahunan diunjurkan sebanyak 5.7% bagi perdagangan, 9.2% bagi maklumat dan komunikasi, serta 10.4% bagi pengangkutan dan pergudangan. Andaian ini bermakna unjuran pertumbuhan belanjawan tidak hanya bergantung pada pengeluaran kilang dan pembinaan awam.

Unjuran pengangkutan itu menyusuli peningkatan ketara trafik di sepanjang Laluan Pengangkutan Antarabangsa Trans-Kaspia, yang juga dikenali sebagai Koridor Tengah. Jumlah kargo tahunan yang melalui Kazakhstan meningkat daripada 0.8 juta kepada 4.5 juta tan dalam tempoh tujuh tahun, lebih lima kali ganda berbanding jumlah terdahulu. Tempoh penghantaran yang dilaporkan pula berkurang daripada kira-kira 28–32 hari kepada 13–17 hari.

Namun, koridor itu masih membawa kargo jauh lebih sedikit berbanding laluan utara yang telah lama digunakan, dan negara-negara peserta masih menangani pelbagai kekangan. Perkembangan lalu koridor itu memberi konteks kepada unjuran pengangkutan, tetapi tidak membuktikan pertumbuhan 10.4% dapat dikekalkan sepanjang tempoh belanjawan.

Angka hasil perlu diteliti dengan cermat

Timbalan Menteri Kewangan Abzal Beisenbekuly membentangkan rang undang-undang itu kepada penggubal undang-undang dengan unjuran hasil 2027 sebanyak 25.4 trilion tenge, termasuk 19.9 trilion tenge tidak termasuk pindahan. Perbezaan sebanyak 5.5 trilion tenge menunjukkan betapa besarnya kesan pengiraan pindahan bersama hasil lain terhadap jumlah hasil utama.

Hasil tidak termasuk pindahan diunjurkan meningkat daripada 19.9 trilion tenge pada 2027 kepada 23.4 trilion tenge pada 2029. Ini merupakan kenaikan 3.5 trilion tenge, atau kira-kira 17.6%. Perbelanjaan dirancang sebanyak 30.2 trilion tenge pada 2027, 29.4 trilion pada 2028 dan 29.6 trilion pada 2029.

Berdasarkan angka itu, perbelanjaan pada 2029 akan menjadi 600 bilion tenge lebih rendah berbanding paras 2027 dari segi nominal, iaitu pengurangan kira-kira 2%. Oleh itu, pelarasan fiskal yang dirancang menggabungkan peningkatan hasil dengan perbelanjaan terkawal, dan bukannya bergantung semata-mata pada pertumbuhan ekonomi yang lebih pantas.

Beberapa jumlah yang diterbitkan masih memerlukan penjelasan. Menolak hasil 2027 sebanyak 25.4 trilion tenge daripada perbelanjaan 30.2 trilion tenge menghasilkan jurang 4.8 trilion tenge. Namun, defisit yang dilaporkan ialah 4.6 trilion tenge, atau 2.3% KDNK. Perincian perakaunan diperlukan untuk menyelaraskan perbezaan 200 bilion tenge itu; angka utama sahaja tidak menjelaskannya.

Defisit lebih kecil tidak menamatkan kebergantungan pada minyak

Defisit utama diunjurkan menurun sebanyak 1.9 mata peratusan KDNK antara 2027 dengan 2029, daripada 2.3% kepada 0.4%. Berdasarkan KDNK nominal 2029 yang diunjurkan sebanyak 245 trilion tenge, 0.4% bersamaan 980 bilion tenge, sejajar dengan sasaran yang dibundarkan kepada 1 trilion tenge.

Defisit tidak termasuk hasil minyak dijangka turun daripada 5.3% kepada 2.5% KDNK dalam tempoh yang sama. Ukuran ini menunjukkan kekurangan fiskal apabila hasil minyak dikecualikan. Jumlahnya yang masih besar menandakan bahawa belanjawan utama yang hampir seimbang tidak bermakna Kazakhstan sudah menghapuskan kebergantungannya terhadap hasil hidrokarbon.

Pengeluaran daripada Dana Negara dirancang sebanyak 4.4 trilion tenge pada 2027. Daripada jumlah itu, 2.4 trilion tenge akan menyokong belanjawan am dan 2 trilion tenge membiayai infrastruktur kritikal. Bahagian infrastruktur itu merangkumi kira-kira 45.5% daripada pengeluaran yang dirancang pada tahun berkenaan.

Timbalan Menteri Ekonomi Negara Pertama Azamat Amrin berkata pindahan bersasar bagi projek sosial dan infrastruktur utama berjumlah 2 trilion tenge pada 2027 dan 1.5 trilion tenge setahun pada 2028 serta 2029. Sepanjang tiga tahun itu, jumlahnya mencecah 5 trilion tenge.

Walaupun terdapat pengeluaran tersebut, aset mata wang asing Dana Negara diunjurkan meningkat daripada $65.2 bilion pada 2027 kepada $70.6 bilion pada 2029, iaitu kenaikan $5.4 bilion atau kira-kira 8.3%. Unjuran itu menjangkakan baki aset yang lebih besar walaupun dana terus digunakan, namun angka yang dilaporkan tidak memberikan perincian penuh tentang aliran masuk dan pulangan pelaburan yang diperlukan untuk mencapainya.

Perbelanjaan sosial diuji oleh inflasi

Peruntukan 10.5 trilion tenge untuk modal insan mewakili kira-kira 34.8% daripada perbelanjaan 2027 yang dirancang, sepadan dengan bahagian 35% yang dinyatakan. Beisenbekuly berkata perbelanjaan itu disalurkan kepada perlindungan sosial, kesihatan, pendidikan dan peluang pembangunan, dengan bahagian terbesar diperuntukkan kepada keselamatan sosial dan penjagaan kesihatan.

Taklimat belanjawan itu turut menyentuh kenaikan pencen yang dirancang sebanyak 8.5% dan gaji minimum yang tidak berubah. Kesan terhadap kuasa beli bergantung pada kadar inflasi sebenar. Kenaikan pencen 8.5% berada dalam julat inflasi 2027 yang diunjurkan, iaitu 7.5% hingga 9.5%, maka kenaikan itu boleh sama ada melebihi atau ketinggalan berbanding kenaikan harga.

Laporan berbeza dalam menggambarkan sasaran inflasi akhir. Laporan mengenai bacaan pertama yang dirancang menyatakan inflasi sepatutnya turun kepada 6% menjelang akhir 2029. Huraian unjuran yang lebih luas memberikan julat 6% hingga 8% bagi 2028 dan 2029. Angka 6% ialah hujung bawah julat tersebut, bukannya perumusan unjuran yang sama sepenuhnya.

Perbandingan terkini yang dikemukakan bagi rancangan itu ialah pada September 2026, apabila inflasi tahunan dilaporkan mereda kepada 9.3% daripada 9.8% pada Ogos. Angka yang dikaitkan dengan Biro Statistik Negara menunjukkan harga makanan meningkat 8.5%, barangan bukan makanan 11% dan perkhidmatan berbayar 8.9% dalam tempoh setahun.

Inflasi yang lebih rendah bermakna harga meningkat dengan lebih perlahan, bukannya kembali ke paras terdahulu. Walaupun kerajaan mencapai sasaran 6%, kos yang ditanggung isi rumah tetap akan meningkat. Perbezaan ini penting ketika menilai sama ada pelarasan pencen, gaji dan perbelanjaan sosial seiring dengan kos sara hidup.

Penggubal undang-undang tuntut jawapan tentang mutu perbelanjaan

Timbalan Pengerusi Kurultai Daniya Yespayeva menyifatkan cadangan itu sebagai tempoh belanjawan pertama bagi badan perundangan yang baru ditubuhkan, serta menyeru perancangan perbelanjaan yang teliti dan pengurangan beransur-ansur kebergantungan terhadap hasil minyak. Beliau turut menyentuh maklumat kewangan lebih luas yang dikemukakan di bawah Kod Belanjawan baharu, yang bertujuan menyokong penelitian melangkaui butiran hasil dan perbelanjaan individu.

Pengerusi Jawatankuasa Kewangan dan Belanjawan Olga Perepechina berkata penggubal undang-undang akan memantau pelaksanaan perbelanjaan dengan teliti. Beliau menggesa penggunaan sumber secara telus dan bersasar serta berkata cadangan untuk meningkatkan perbelanjaan perlu disertai pengurangan di bahagian lain.

Perbincangan jawatankuasa merangkumi perbezaan antara unjuran pertumbuhan kerajaan dengan penilaian pihak luar, pengurangan defisit yang dirancang serta prosedur pemilihan dan kelulusan belanjawan bagi projek yang dibiayai melalui Dana Negara.

Penggubal undang-undang turut meneliti pembiayaan pertanian, hasil yang dijangka daripada peningkatan modal Perbadanan Kredit Agraria serta penggunaan dan pengkomersialan penyelidikan saintifik. Soalan pada taklimat susulan menyentuh infrastruktur luar bandar, pengurangan program belanjawan yang tidak berkesan dan ulasan Dewan Audit Tertinggi. Laporan berkenaan tidak menghuraikan penemuan terperinci badan audit itu atau semua maklum balas kerajaan.

Bektenov, ketika berucap sebagai perdana menteri dalam sidang kelulusan kerajaan, menjelaskan keseimbangan yang ingin dicapai oleh draf itu:

Rang undang-undang belanjawan republik ini dirangka dengan mengambil kira keperluan mengekalkan kestabilan makroekonomi sambil menangani tugas menyediakan keselamatan sosial kepada penduduk dan merangsang pertumbuhan ekonomi,

Beliau turut mengarahkan pentadbir belanjawan meningkatkan pulangan bagi setiap tenge yang dibelanjakan dan memperkukuh disiplin kewangan. Arahan itu menghubungkan sasaran pertumbuhan dengan pelaksanaan: peruntukan semata-mata tidak menjamin projek menghasilkan keputusan yang dihasratkan.

Kapasiti produktif menjadi ujian utama ekonomi

Penganalisis kewangan Rassul Rysmambetov berpendapat pertumbuhan dalam julat 4.5% hingga 5.5% boleh dicapai, dengan syarat Kazakhstan mengembangkan kapasiti produktifnya. Beliau mengenal pasti penjanaan elektrik, kilang dan pemprosesan sebagai keperluan praktikal:

Ini memerlukan sedikit peningkatan dalam penjanaan elektrik, lebih banyak kilang dan pemprosesan yang lebih baik. Inilah faktor utama: kapasiti produktif.

Kapasiti produktif bermaksud jumlah yang boleh dihasilkan ekonomi secara konsisten dengan tenaga kerja, peralatan, tenaga dan infrastrukturnya. Pembinaan boleh meningkatkan KDNK semasa sesuatu projek sedang dibina. Nilai jangka panjangnya bergantung pada sama ada aset yang siap membolehkan perniagaan dan isi rumah bekerja dengan lebih cekap atau menghasilkan lebih banyak.

Unjuran perdagangan menambah satu lagi kekangan. Eksport barangan diunjurkan meningkat daripada $82.8 bilion pada 2027 kepada $88.5 bilion pada 2029, manakala import meningkat daripada $80.5 bilion kepada $88.4 bilion. Berdasarkan angka yang dibundarkan itu, lebihan perdagangan barangan akan mengecil daripada $2.3 bilion kepada kira-kira $100 juta.

Unjuran itu meliputi perdagangan barangan, bukan keseluruhan kedudukan kewangan luaran negara. Namun, ia menunjukkan import berkembang lebih pantas berbanding eksport meskipun kerajaan menjangkakan sektor pembuatan dan pengangkutan berkembang. Keupayaan meningkatkan pengeluaran dalam negara sambil memenuhi permintaan terhadap barangan import akan menjadi ukuran sama ada pelaburan mengukuhkan ekonomi melangkaui fasa pembinaan.

Perkembangan seterusnya

Cadangan itu kini melalui penelitian perundangan, dengan perbincangan belanjawan seterusnya dipimpin oleh penggubal undang-undang Tatyana Savelyeva. Kerajaan menugaskan Zhumangarin menyelaras pengemukaan rang undang-undang itu dengan kerjasama kementerian kewangan dan ekonomi serta Pejabat Perdana Menteri.

Turutan perkembangan dan sasaran yang dilaporkan adalah seperti berikut:

• September 2026: Inflasi tahunan mereda kepada 9.3%, daripada 9.8% pada Ogos.
• 9 Oktober: Biro Kurultai menetapkan agenda bagi persidangan akan datang, termasuk bacaan pertama belanjawan.
• 2027: Rancangan menyasarkan pertumbuhan KDNK sebenar sebanyak 5.3%, inflasi 7.5% hingga 9.5% dan defisit 2.3% KDNK.
• 2028: Pertumbuhan KDNK sebenar diunjurkan sebanyak 5.5%, dengan perbelanjaan 29.4 trilion tenge.
• 2029: Pertumbuhan KDNK sebenar diunjurkan sebanyak 5.4%, hasil tidak termasuk pindahan mencecah 23.4 trilion tenge dan defisit turun kepada 0.4% KDNK.

Tiada tarikh tepat bagi bacaan pertama, undian akhir atau penguatkuasaan dinyatakan dalam laporan. Oleh itu, peruntukan perbelanjaan dan andaian ekonomi masih berupa cadangan. Penelitian perundangan perlu menyelesaikan persoalan perakaunan, menilai pemilihan projek dan menguji sama ada pertumbuhan hasil yang dirancang mampu menyokong komitmen sosial ketika defisit menurun.

Perkara Utama

• Rancangan belanjawan Kazakhstan 2027–2029 mengandaikan purata pertumbuhan tahunan KDNK sebenar sebanyak 5.4%.
• Defisit utama diunjurkan turun daripada 2.3% kepada 0.4% KDNK, sementara defisit tidak termasuk hasil minyak kekal lebih besar.
• Perbelanjaan 2027 yang dirancang berjumlah 30.2 trilion tenge, termasuk 10.5 trilion untuk modal insan.
• Pindahan bersasar daripada Dana Negara untuk projek utama berjumlah 5 trilion tenge sepanjang tiga tahun itu.
• Laporan menggambarkan sasaran inflasi 2029 sebagai sama ada 6% atau julat 6% hingga 8%.
• Rang undang-undang itu menunggu pertimbangan perundangan seterusnya, dengan kecekapan perbelanjaan dan kapasiti produktif menjadi teras pencapaian sasarannya.