Thailand Rancang Bangkok Blueprint untuk Membanteras Penipuan Digital ketika Kerugian Mencecah Skala Trilion Dolar

Pelan penipuan global dengan tarikh pelancaran di Bangkok

Thailand merancang untuk melancarkan Bangkok Blueprint pada 14 Oktober 2026 sempena Mesyuarat Tahunan Tabung Kewangan Antarabangsa dan Kumpulan Bank Dunia, dengan mencadangkan tindak balas bersama terhadap penipuan digital yang dianggarkan merugikan dunia sebanyak $1 trilion setahun. Bank of Thailand sedang membangunkan dokumen itu bersama kedua-dua institusi berkenaan sebagai panduan praktikal untuk kerajaan, pengawal selia dan firma kewangan, bukannya satu set peraturan antarabangsa baharu yang mengikat.

Taruhannya besar di dalam negara. Thailand mencatatkan kerugian akibat penipuan sebanyak $1.76 bilion pada 2024, menurut Penolong Gabenor Bank of Thailand Chayawadee Chai-anant dan ahli ekonomi Pithiwat Pruksachat. Artikel Forum Ekonomi Dunia mereka menghuraikan blueprint yang mengandungi 12 pertimbangan dasar dan lima bidang tindakan teras, termasuk kerangka undang-undang, perlindungan daripada penipuan, kerjasama dan perlindungan pengguna.

Gabenor Bank of Thailand Vitai Ratanakorn mahu inisiatif itu menangani masalah yang melangkaui Asia Tenggara hingga ke Amerika Syarikat dan Amerika Latin. Beliau turut mengingatkan bahawa penghasilan dokumen antarabangsa tidak bermakna Thailand sudah menyelesaikan tugasnya sendiri. Negara itu perlu menerapkan prinsip-prinsip berkenaan dan terus memperbaik tindak balasnya.

Ketika bercakap mengenai inisiatif itu, Vitai menjelaskan peranan yang ingin dicapai:

Kami berhasrat agar Bangkok Blueprint menjadi rujukan praktikal bagi negara-negara yang mahu memperkukuh tindak balas mereka terhadap penipuan digital.

Mesyuarat tahunan itu dijadualkan berlangsung dari 12 hingga 18 Oktober di Bangkok, dengan lebih 15,000 perwakilan dari 191 negara dijangka hadir. Thailand menjadi tuan rumah buat kali kedua, dan menggunakan perhimpunan itu untuk menghubungkan keselamatan kewangan dengan agenda ekonominya yang lebih luas.

Perkara yang akan diminta oleh blueprint daripada negara-negara

Blueprint itu dirancang untuk meliputi keseluruhan perjalanan sesuatu insiden penipuan: mencegahnya, mengesan aktiviti mencurigakan, mengehadkan kerosakan, bertindak balas terhadap mangsa serta menjejak atau mendapatkan semula dana yang dicuri. Skopnya turut merangkumi reka bentuk produk kewangan, undang-undang dan penyelarasan antara agensi, dengan mengambil kira bahawa kelemahan boleh timbul sebelum sesuatu pembayaran sampai ke bank.

Lima keperluan asas yang dihuraikan oleh penulis Bank of Thailand ialah:

• Strategi nasional dan kerangka undang-undang yang jelas.
• Perlindungan untuk mencegah, mengesan dan memulihkan kesan penipuan.
• Penggunaan keselamatan siber dan alat antipengubahan wang haram yang lebih baik.
• Kerjasama yang lebih erat antara sektor dan merentas sempadan.
• Perlindungan, kesedaran dan saluran tebus rugi pengguna.

Negara-negara akan menyesuaikan prinsip-prinsip ini dengan sistem perundangan, perkhidmatan kewangan dan pembangunan digital masing-masing. Fleksibiliti itu penting kerana negara yang sedang meluaskan akses kepada pembayaran mudah alih asas mungkin menghadapi masalah operasi yang berbeza daripada negara dengan rangkaian pembayaran segera yang meluas dan pindahan antarabangsa.

Vitai menghuraikan inisiatif yang lebih luas itu melalui tiga keutamaan: mengurangkan penipuan digital, memperkukuh keselamatan siber dan meningkatkan kesiapsiagaan ekosistem kewangan digital. Negara anggota dijangka menyumbangkan idea dan pengalaman dasar, menjadikan blueprint itu wadah pembelajaran bersama dan bukannya sekadar eksport peraturan Thailand.

Dokumen itu juga menyusuli Agenda Fintech Bali 2018, yang dilancarkan IMF dan Bank Dunia untuk membantu negara-negara menerima pakai teknologi kewangan sambil mengurus risiko. Inisiatif Bangkok menangani cabaran yang lebih khusus: melindungi mereka yang sudah menggunakan kewangan digital daripada penjenayah yang mengeksploitasi perkhidmatan tersebut.

Skala kerugian perlu ditafsir dengan teliti

Vitai menyebut anggaran kerosakan ekonomi akibat penipuan dan ancaman berkaitan siber sekitar $1.03 trilion, dengan lebih dua pertiga daripadanya berlaku di Asia. Penulis Bank of Thailand menggunakan anggaran global yang dibundarkan kepada $1 trilion setahun dan menyatakan kira-kira 50% hingga 70% orang dewasa di seluruh dunia pernah berdepan cubaan penipuan.

Angka-angka ini menggambarkan perkara yang berbeza. Terkena cubaan penipuan tidak sama dengan kehilangan wang, manakala anggaran luas yang merangkumi ancaman siber tidak sepatutnya dianggap sama dengan jumlah penipuan pembayaran yang ditakrifkan secara lebih sempit. Anggaran tersebut menunjukkan skala kebimbangan, tetapi tidak menyediakan satu ukuran yang setara bagi kerugian setiap negara.

Penilaian serantau memberikan satu lagi perbezaan penting. Dalam penilaian penipuan digital yang diterbitkan pada 12 Oktober 2026, Pejabat Penyelidikan Makroekonomi ASEAN+3 menyatakan bukti kesan terhadap kestabilan kewangan seluruh sistem masih terhad.

Dapatan itu tidak menafikan kerosakan yang dialami isi rumah dan perniagaan. Ia membezakan kerugian yang telah didokumenkan dan ancaman terhadap keyakinan daripada dakwaan lebih besar bahawa penipuan sudah menjejaskan kestabilan sistem kewangan. Namun, penulis Benyaporn Chantana, Ivan Lim dan Prashant Pande berhujah bahawa skala dan kelangsungan penipuan memerlukan tindakan terselaras merentas sektor dan bidang kuasa.

Perbezaan ini berguna ketika menilai huraian Vitai bahawa penipuan ialah risiko global yang bersifat struktur. Penipuan boleh mengalihkan simpanan, membebankan penyedia kewangan dan melemahkan kepercayaan orang ramai terhadap perkhidmatan digital tanpa semestinya mencetuskan krisis perbankan serta-merta.

Mengapa pembayaran yang diluluskan sendiri masih boleh menjadi penipuan

Salah satu masalah paling sukar ialah penipuan yang menyebabkan mangsa sendiri meluluskan pembayaran. Penjenayah mungkin membina kepercayaan melalui kumpulan pelaburan, menyamar sebagai saudara atau meyakinkan seseorang bahawa pindahan segera diperlukan. Bank menerima arahan pembayaran daripada pelanggan sebenar, walaupun arahan itu dibuat akibat penipuan.

Pejabat Penyelidikan Makroekonomi ASEAN+3 mengenal pasti penipuan pembayaran yang diluluskan sendiri ini sebagai sangat sukar ditangani kerana manipulasi sering berlaku sebelum institusi kewangan terlibat. Oleh itu, bahagian penting dalam kegiatan jenayah mungkin berada di luar kuasa langsung pengawal selia kewangan.

Penulis Bank of Thailand menggambarkan masalah itu menerusi Ploy, yang secara jelas dinyatakan sebagai gabungan pengalaman penipuan sebenar dan bukannya mangsa tertentu yang dikenal pasti. Pemilik kafe di Bangkok yang celik digital tertarik menyertai kumpulan pelaburan, didorong oleh keuntungan dagangan yang kelihatan meyakinkan, lalu dipujuk untuk menggunakan simpanan dan wang pinjaman. Apabila dia cuba mengeluarkan wang, akaunnya dibekukan dan dia menerima tuntutan cukai palsu.

Contoh itu menjelaskan mengapa semakan identiti sahaja tidak mencukupi. Mengesahkan identiti orang yang membuat pindahan tidak menentukan sama ada orang itu telah ditipu. Tindak balas perlu menghubungkan pengesanan transaksi luar biasa dengan tindakan bank, pengendali telekomunikasi, platform digital dan penguat kuasa undang-undang.

Contoh itu juga menunjukkan bagaimana penipuan boleh menjejaskan keterangkuman kewangan. Kehilangan wang ialah kemudaratan serta-merta, tetapi ketakutan, tekanan dan hilangnya keyakinan boleh menyebabkan mangsa menjauhi aplikasi perbankan dan perkhidmatan lain yang sepatutnya memudahkan akses kepada kewangan.

Peraturan domestik Thailand meletakkan penyedia dalam perhatian

Persiapan Thailand melangkaui blueprint antarabangsa. Draf garis panduan Bank of Thailand yang dibuka untuk maklum balas awam sehingga 18 Mac 2025 mencadangkan dasar pengurusan penipuan yang merangkumi pencegahan, pemantauan, tindak balas, penyelesaian dan sokongan untuk pelanggan terjejas. Pelaksanaannya dirancang secara sementara pada 1 April 2025, bersama langkah menangani akaun keldai dan semakan pelanggan.

Akaun keldai ialah akaun bank atau wang elektronik yang digunakan untuk menerima dan memindahkan hasil jenayah. Draf itu meminta penyedia menilai risiko akaun sedemikian, memantau transaksi pelanggan secara berterusan dan mengemas kini pengelasan risiko. Keperluan pengesahan pula akan mengambil kira risiko transaksi, produk dan saluran perkhidmatan.

Pengarah dan eksekutif kanan akan bertanggungjawab terhadap dasar penipuan dan sasaran prestasi yang boleh diukur. Bank komersial, institusi kewangan khas dan penyedia wang elektronik yang boleh dipindah milik dijangka memenuhi setiap keperluan. Penyedia lain boleh menerapkan garis panduan itu mengikut perkhidmatan mereka.

Langkah tindak balas pelanggan termasuk saluran sokongan yang beroperasi 24 jam sehari, tempoh tindak balas yang ditetapkan dan pelaporan kepada bank pusat apabila insiden menyebabkan kemudaratan meluas kepada pelanggan atau menjejaskan reputasi penyedia. Perkongsian maklumat dengan penyedia lain, Pejabat Pencegahan Pengubahan Wang Haram dan Polis Diraja Thailand turut terkandung dalam draf itu.

Huraian susulan oleh penulis Bank of Thailand menyatakan bahawa kerangka tanggungjawab telah berkuat kuasa sejak April 2025. Institusi kewangan dan penyedia lain yang gagal memenuhi piawaian pencegahan penipuan yang ditetapkan perlu berkongsi tanggungjawab atas kerugian yang berlaku. Menurut penulis, penyedia perlu menunjukkan bahawa perlindungan yang diwajibkan telah dilaksanakan, dan bukannya membiarkan pelanggan membuktikan kegagalan mereka.

Huraian itu tidak sepatutnya ditafsirkan sebagai janji bahawa setiap mangsa penipuan akan menerima bayaran balik secara automatik. Tanggungjawab bergantung pada piawaian yang terpakai dan sama ada penyedia mematuhinya. Jadual waktu dalam draf terdahulu dan huraian kemudian tentang kerangka yang berkuat kuasa juga merujuk kepada langkah-langkah berkaitan, tetapi tidak semestinya kepada teks peraturan akhir yang sama.

Tunai, emas dan kemajuan yang dilaporkan dalam membanteras penipuan

Satu kerangka berasingan bagi sektor itu diumumkan untuk dilancarkan pada 10 September, dengan menghimpunkan bank pusat, bank komersial dan milik kerajaan, penyedia pembayaran, pemberi pinjaman bukan bank serta lebih 2,000 pengurup wang. Peserta akan berikrar untuk tidak menyokong kegiatan kewangan haram atau rasuah.

Langkah konkrit termasuk usaha wajar tambahan bagi deposit tunai melebihi 5 juta baht dan sekatan lebih ketat terhadap pembelian jongkong emas secara tunai bernilai sekurang-kurangnya 10 juta baht. Kawalan ini menyasarkan saluran yang boleh digunakan untuk memindahkan hasil haram di luar akaun pembayaran digital biasa.

Vitai menyebut penurunan sebanyak 52% dalam pengeluaran tunai bernilai besar dan penurunan sebanyak 70% dalam pengeluaran emas bernilai besar sepanjang 12 bulan sebelumnya. Perubahan itu dikemukakan sebagai petanda aktiviti pengubahan wang haram berkurangan, walaupun jumlah pengeluaran sahaja tidak mengukur keseluruhan hasil jenayah.

Satu petunjuk penipuan yang lebih langsung dilaporkan bagi pembayaran yang diluluskan mangsa: kerugian jatuh kepada 1.8 bilion baht pada suku kedua 2026, turun 80% berbanding suku sama pada 2024. Pengurangan yang dinyatakan itu membayangkan angka perbandingan kira-kira 9 bilion baht pada suku kedua 2024, atau penurunan sekitar 7.2 bilion baht.

Ukuran penipuan pembayaran suku tahunan itu tidak boleh dibandingkan secara langsung dengan anggaran kerugian tahunan akibat penipuan di Thailand sebanyak $1.76 bilion pada 2024. Tempoh, mata wang dan kategorinya berbeza. Ukuran itu menyokong kesimpulan yang lebih khusus: kerugian yang dilaporkan dalam kategori penipuan pembayaran ini merosot dengan ketara, manakala masalah penipuan yang lebih luas masih perlu ditangani.

Tindakan serantau menunjukkan bank tidak boleh bertindak sendirian

Filipina menawarkan contoh selari tentang penyelarasan yang ingin dicapai oleh blueprint itu. Pengarah Eksekutif Yayasan ASEAN Piti Srisangnam berkata pusat penipuan telah tersebar ke Filipina, Myanmar dan Timor-Leste dari lokasi tumpuan terdahulu di sekitar Kemboja, Thailand dan Vietnam.

Dengan memetik kajian Global Anti-Scam Alliance, beliau berkata hampir 80% rakyat Filipina dihubungi oleh penipu. Angka pendedahan itu lebih tinggi daripada julat 50% hingga 70% di seluruh dunia yang disebut oleh penulis Bank of Thailand, tetapi perbezaan populasi dan kaedah tinjauan bermakna angka-angka itu tidak wajar dianggap sebagai kedudukan tepat antara negara.

Program Scam Ready ASEAN menyasarkan untuk menjangkau 3 juta orang melalui rangkaian 2,000 jurulatih utama yang dirancang. Ketika perkara itu dihuraikan, program berkenaan mempunyai 105 jurulatih, bersamaan 5.25% daripada sasaran tersebut. Program Filipina menyasarkan kira-kira 1 juta penerima manfaat, iaitu satu pertiga daripada sasaran serantau, melalui rakan kongsi termasuk Bank Marketing Association of the Philippines, Google dan bank pusat Filipina.

Bernadette Romulo-Puyat, timbalan gabenor Bangko Sentral ng Pilipinas, menjelaskan mengapa usaha perlu melangkaui pendidikan:

Usaha memerangi penipuan memerlukan lebih daripada kesedaran. Ia memerlukan tindakan dan kerjasama.

Bank pusat Filipina turut menandatangani perjanjian perkongsian maklumat dengan Polis Negara Filipina bagi kes di bawah Akta Penipuan Akaun Kewangan. Polis menjadi agensi kerajaan kelima yang mempunyai perjanjian sedemikian, selepas pengaturan dengan pihak berkuasa penyiasatan, keadilan dan sekuriti.

Inisiatif-inisiatif ini menangani bahagian berlainan dalam masalah yang sama: membantu orang ramai mengenali manipulasi, memperkukuh kawalan penipuan dalam institusi kewangan dan memberi penyiasat akses kepada maklumat yang diperlukan untuk menjejaki kegiatan jenayah.

Keselamatan kewangan dalam agenda Thailand yang lebih luas

Vitai mengaitkan pencegahan penipuan digital dengan empat keutamaan domestik: hutang isi rumah, akses kredit untuk perusahaan kecil dan sederhana, perkhidmatan kewangan pada kos yang berpatutan serta wang haram yang berkaitan dengan penipuan atau rasuah. Hubungannya bersifat praktikal. Penipuan boleh menghabiskan simpanan isi rumah atau wang pinjaman, sementara wang jenayah mengalir melalui perkhidmatan yang turut digunakan perniagaan yang sah.

Penulis Bank of Thailand mengenal pasti dua lagi ancaman terhadap kepercayaan. Kebergantungan pada kumpulan kecil penyedia teknologi boleh menyebabkan satu gangguan menjejaskan banyak institusi, seperti yang ditunjukkan oleh insiden CrowdStrike 2024. Platform digital juga boleh mengehadkan pilihan pengguna, manakala data berat sebelah yang digunakan dalam keputusan kecerdasan buatan boleh mengecualikan mereka yang mempunyai sejarah kewangan terhad.

Isu-isu ini berbeza daripada penipuan jenayah, tetapi membantu menjelaskan tema mesyuarat, "Kewangan Digital yang Selamat dan Inklusif untuk Kesejahteraan Kewangan." Akses kurang bermakna jika perkhidmatan tidak boleh diharap, tidak adil atau tidak selamat.

Agenda mesyuarat Thailand turut merangkumi transformasi digital dan kecerdasan buatan, daya tahan dalam keadaan perpecahan global, pembiayaan untuk penyesuaian iklim serta perubahan demografi dan ekonomi jangka hayat panjang. Vitai menyebut purata pertumbuhan ekonomi tahunan sebanyak 2.4% sejak pandemik, berbanding 5.3% selepas krisis kewangan Asia 1997. Perbezaannya ialah 2.9 mata peratusan, walaupun perbandingan itu melibatkan tempoh ekonomi yang berasingan dan tidak membuktikan penipuan sebagai punca pertumbuhan yang lebih perlahan.

Jadual waktu dan keputusan yang masih belum dimuktamadkan

Tarikh-tarikh utama menghubungkan persiapan domestik Thailand dengan pelancaran antarabangsa:

• 18 Mac 2025: Tempoh maklum balas awam bagi draf garis panduan pengurusan penipuan digital berakhir.
• April 2025: Kerangka tanggungjawab penyedia berkuat kuasa, menurut penulis Bank of Thailand.
• 10 September: Tarikh pelancaran yang diumumkan bagi ikrar sektor serta kawalan tunai dan emas yang berasingan.
• 12 Oktober 2026: Mesyuarat tahunan bermula dan Pejabat Penyelidikan Makroekonomi ASEAN+3 menerbitkan penilaiannya tentang penipuan.
• 13 Oktober 2026: Acara utama Kementerian Kewangan Thailand mengenai daya tahan dijadualkan berlangsung.
• 14 Oktober 2026: Bangkok Blueprint dijadualkan dilancarkan.
• 18 Oktober 2026: Mesyuarat tahunan dijadualkan berakhir.

Acara Kementerian Kewangan itu dijadualkan menampilkan Pengarah Urusan IMF Kristalina Georgieva, Presiden Kumpulan Bank Dunia Ajay Banga serta Timbalan Perdana Menteri dan Menteri Kewangan Finland Riikka Purra. Timbalan Perdana Menteri dan Menteri Kewangan Ekniti Nitithanprapas meletakkan pencegahan penipuan seiring dengan pelaburan, teknologi dan peluang untuk perniagaan Thailand.

Isu utama yang belum diselesaikan ialah pelaksanaan. Lima keperluan asas blueprint itu telah dihuraikan secara terbuka, tetapi cara setiap negara menterjemahkan kesemua 12 pertimbangan kepada undang-undang, penyeliaan, prosedur pemulihan dan tanggungjawab terhadap kerugian masih belum diputuskan. Statusnya sebagai panduan praktikal bermakna penerbitannya tidak dengan sendirinya mewujudkan kewajipan yang boleh dikuatkuasakan di seluruh dunia.

Mesej Thailand ialah pelancaran itu sepatutnya memulakan usaha lanjut, bukannya mengesahkan kejayaan. Ukuran bermakna ialah sama ada institusi berkongsi maklumat dengan pantas, mencegah pindahan yang mencurigakan, menyokong pelanggan terjejas dan mendapatkan semula dana, sambil memastikan perkhidmatan kewangan yang sah terus mudah diakses.

Perkara Utama

• Bangkok Blueprint dijadualkan dilancarkan pada 14 Oktober 2026 sempena Mesyuarat Tahunan IMF dan Kumpulan Bank Dunia.
• Ia mengandungi 12 pertimbangan dasar dan lima bidang teras untuk memerangi penipuan digital, tanpa mewujudkan peraturan antarabangsa yang mengikat.
• Thailand mencatatkan kerugian akibat penipuan sebanyak $1.76 bilion pada 2024, menurut penulis Bank of Thailand.
• Kerugian yang dilaporkan akibat pembayaran yang diluluskan oleh mangsa penipuan jatuh kepada 1.8 bilion baht pada suku kedua 2026, turun 80% berbanding dua tahun sebelumnya.
• Kerangka tanggungjawab penyedia Thailand berkuat kuasa sejak April 2025, dengan liabiliti dikaitkan dengan kegagalan memenuhi perlindungan yang ditetapkan.
• Pejabat Penyelidikan Makroekonomi ASEAN+3 menyeru tindakan terselaras sambil menyatakan bukti kesan terhadap kestabilan kewangan seluruh sistem masih terhad.