Jet C919 China Membidik Afrika: Era Baharu untuk Pasaran Penerbangan Benua Itu?

Jet C919 China Membidik Afrika: Era Baharu untuk Pasaran Penerbangan Benua Itu?

Sektor penerbangan Afrika berada di ambang perubahan besar apabila pesawat penumpang C919 buatan China, yang dibangunkan oleh Commercial Aircraft Corporation of China (COMAC), bersedia untuk memasuki ruang udara benua itu. Dengan kapasiti 158 hingga 192 tempat duduk dan cita-cita untuk mencabar duopoli global Boeing dan Airbus, ketibaan C919 boleh mengubah strategi armada, kos operasi dan keterhubungan syarikat penerbangan Afrika. Namun, apakah ertinya bagi masa depan penerbangan Afrika, dan apakah halangan yang masih perlu diatasi sebelum C919 benar-benar dapat beroperasi di seluruh benua itu?

Mengapa Kemasukan C919 ke Afrika Begitu Penting?

Pasaran penerbangan Afrika merupakan antara yang berkembang paling pesat di dunia. Menurut Abderahmane Berthe, setiausaha agung Persatuan Syarikat Penerbangan Afrika (AFRAA), trafik udara di benua itu dijangka berganda setiap 15 hingga 20 tahun. Pertumbuhan ini didorong oleh peningkatan golongan kelas pertengahan, pertambahan perjalanan perniagaan dan pelancongan, serta usaha memperkukuh integrasi serantau. Namun, syarikat penerbangan Afrika sejak sekian lama berdepan kos operasi yang tinggi, pilihan armada yang terhad dan kebergantungan pada pengeluar pesawat Barat.

Kemasukan C919 menawarkan alternatif yang berpotensi. Seperti yang dijelaskan Berthe, ketersediaan pesawat buatan China boleh membantu syarikat penerbangan Afrika mempelbagaikan armada, mengurangkan kos dan memperluas rangkaian mereka. Katanya:

Menjalinkan kerjasama dengan COMAC untuk mempelbagaikan rantaian nilai pesawat di benua ini merupakan langkah yang baik.

Bagi syarikat penerbangan Afrika, persamaan peralatan, enjin dan avionik C919 dengan model Airbus dan Boeing sedia ada boleh memudahkan peralihan serta mengurangkan halangan latihan dan penyelenggaraan. Jarak penerbangan pesawat itu (sehingga 5,500 km) dan kapasiti tempat duduknya menjadikannya sesuai untuk laluan serantau serta beberapa laluan antara benua.

Bagaimanakah C919 Berbanding Pesaingnya?

C919 ialah jet enjin berkembar berbadan sempit yang direka untuk bersaing secara langsung dengan Airbus A320neo dan Boeing 737 MAX, dua pesawat lorong tunggal paling laris di dunia. Seperti pesaing Baratnya, C919 menggunakan enjin CFM International LEAP-1C yang canggih (usaha sama antara GE dan Safran), serta dilengkapi avionik moden dan keselesaan penumpang.

Spesifikasi teknikal utama termasuk:

• Kapasiti tempat duduk: 158–192 penumpang
• Jarak penerbangan: 4,100–5,500 km (varian standard dan jarak jauh)
• Enjin: Kipas turbo CFM LEAP-1C
• Kabin: Boleh dikonfigurasikan untuk kelas perniagaan, ekonomi premium dan ekonomi

COMAC telah pun menyerahkan pesawat C919 kepada syarikat penerbangan utama China, termasuk China Eastern, Air China dan China Southern. Pesawat itu telah melakukan ribuan penerbangan komersial di laluan domestik dan, sejak kebelakangan ini, laluan antarabangsa seperti Shanghai–Hong Kong.

Walaupun secara teknikalnya menyerupai model Airbus dan Boeing, C919 masih diragui oleh beberapa pakar industri. Seperti yang dinyatakan Steven Udvar-Hazy, pengerusi eksekutif Air Lease:

PKC [Parti Komunis China] dan COMAC sangat berminat untuk menjual C919, tetapi hubungan ini hanya menguntungkan sebelah pihak.

Beliau dan pihak lain menyatakan bahawa ketiadaan pensijilan antarabangsa dan infrastruktur sokongan merupakan halangan utama kepada penerimaan meluas di luar China.

Pensijilan: Halangan Terbesar bagi Operasi di Afrika

Mungkin halangan paling besar bagi kemasukan C919 ke Afrika ialah pensijilan kawal selia. Walaupun pesawat itu telah mendapat pensijilan daripada Pentadbiran Penerbangan Awam China (CAAC), ia belum mendapat kelulusan Agensi Keselamatan Penerbangan Kesatuan Eropah (EASA) dan Pentadbiran Penerbangan Persekutuan Amerika Syarikat (FAA). Pensijilan ini lazimnya diperlukan oleh pengawal selia dan syarikat penerbangan Afrika untuk memastikan keselamatan, memudahkan pembiayaan dan membolehkan perlindungan insurans.

Menurut EASA, proses pensijilan C919 boleh mengambil masa tiga hingga enam tahun dan dijangka tidak selesai sebelum penghujung dekad 2020-an. Proses itu melibatkan penilaian rapi terhadap reka bentuk, sistem dan prestasi operasi pesawat, serta ujian penerbangan dan dokumentasi yang menyeluruh. Pengarah EASA Florian Guillermet menegaskan:

Walaupun menggunakan alat ganti buatan luar negara, kami tetap perlu menilai integrasi keseluruhan sistem.

Tempoh yang panjang ini bermakna operasi C919 di luar China dan beberapa negara Asia Tenggara akan terus terbatas buat masa ini. Syarikat penerbangan Afrika yang berminat dengan jet itu perlu menunggu sehingga halangan kawal selia ini diatasi.

Minat daripada Syarikat Penerbangan dan Kerajaan Afrika

Walaupun berdepan cabaran pensijilan, minat terhadap C919 semakin meningkat dalam kalangan syarikat penerbangan dan kerajaan Afrika. Kenya Airways, misalnya, menyatakan minat untuk memperoleh pesawat itu bagi laluan Nairobi–Beijing yang dirancangnya. Nigeria dan Republik Congo turut menyatakan hasrat untuk membeli jet C919, dengan kerajaan Congo mengumumkan rancangan untuk memperoleh tiga pesawat menjelang September 2024.

Langkah ini mencerminkan trend yang lebih luas: syarikat penerbangan Afrika sedang mencari alternatif kepada pengeluar Barat yang sudah mantap, bagi mempelbagaikan armada serta berpotensi merundingkan syarat yang lebih baik. Harga C919 yang kompetitif dan kecekapan operasinya menarik perhatian, khususnya ketika Boeing dan Airbus berdepan tunggakan pesanan yang berlanjutan hingga beberapa tahun akan datang.

Namun, seperti yang dinyatakan Julius Thairu, ketua pegawai komersial dan pelanggan Kenya Airways, sebarang keputusan pembelian bergantung pada keupayaan pesawat itu memenuhi piawaian keselamatan antarabangsa serta ketersediaan infrastruktur sokongan.

Infrastruktur dan Sokongan: Keperluan Penyelesaian Tempatan

Untuk C919 berjaya di Afrika, pensijilan sahaja tidak mencukupi. Berthe dan pemimpin industri lain menekankan kepentingan mewujudkan kemudahan penyelenggaraan, pembaikan dan baik pulih (MRO) tempatan, serta program latihan untuk juruterbang dan jurutera. Tanpa kemudahan ini, syarikat penerbangan berisiko menanggung kos lebih tinggi dan gangguan operasi akibat kelewatan mendapatkan alat ganti atau sokongan teknikal.

COMAC telah mula meneroka pembukaan pejabat antarabangsa, termasuk lokasi berpotensi di Hong Kong dan Singapura, untuk menyokong pengembangan globalnya. Pengalaman syarikat itu dengan jet serantau ARJ21 yang lebih kecil, yang telah mendapat pelanggan di Indonesia dan Guinea Khatulistiwa, mungkin menjadi panduan untuk membina rangkaian sokongan selepas jualan di pasaran baharu.

Namun, seperti yang dinyatakan perunding industri Brendan Sobie, penambahan jenis pesawat baharu kepada armada syarikat penerbangan boleh merumitkan penyelenggaraan dan operasi, khususnya jika infrastruktur yang diperlukan belum tersedia. Syarikat penerbangan perlu mempertimbangkan faktor ini dengan teliti sebelum membuat komitmen terhadap C919.

Geopolitik dan Rantaian Bekalan: Pedang Bermata Dua

Pembangunan C919 mencerminkan cita-cita China yang lebih luas untuk mengurangkan kebergantungan pada teknologi Barat dan mengukuhkan kedudukannya sebagai kuasa besar pembuatan global. Namun, kebergantungan pesawat itu pada komponen dari Barat, khususnya enjin dan avionik, mewujudkan kelemahan. Ketegangan geopolitik, seperti kawalan eksport Amerika Syarikat atau pertikaian perdagangan, boleh mengganggu bekalan komponen penting atau melambatkan proses pensijilan.

Pada masa yang sama, kemunculan C919 berlaku ketika Boeing dan Airbus berdepan cabaran masing-masing, termasuk isu keselamatan, gangguan rantaian bekalan dan kesesakan pengeluaran. Keadaan ini membuka peluang kepada COMAC untuk meletakkan dirinya sebagai alternatif yang berdaya saing, khususnya di pasaran yang mempunyai hubungan komersial kukuh dengan China, seperti Afrika dan Asia Tenggara.

Apakah Langkah Seterusnya bagi C919 di Afrika?

Kemasukan C919 ke Afrika belum akan berlaku dalam masa terdekat, namun persediaan sedang dibuat untuk penerimaannya pada masa depan. COMAC terus meningkatkan pengeluaran, dengan sasaran menyerahkan 30 pesawat pada 2025 dan cita-cita mencapai 150 unit setahun dalam tempoh lima tahun. Syarikat itu juga giat berhubung dengan syarikat penerbangan dan pengawal selia Afrika bagi menangani kebimbangan berhubung pensijilan, sokongan dan latihan.

Bagi sektor penerbangan Afrika, ketibaan C919 boleh menandakan permulaan era baharu yang dicirikan oleh lebih banyak pilihan, persaingan yang meningkat dan kemungkinan kos yang lebih rendah. Namun, potensi ini hanya dapat direalisasikan dengan kesabaran, pelaburan dalam infrastruktur dan komitmen untuk memenuhi piawaian keselamatan antarabangsa yang tertinggi.

Ringkasan

• C919, jet penumpang besar pertama China, bersedia memasuki pasaran penerbangan Afrika sebagai alternatif kepada Airbus dan Boeing.
• Syarikat penerbangan Afrika berminat dengan C919 kerana harganya yang kompetitif, kecekapan operasi dan potensinya untuk mempelbagaikan armada.
• Halangan terbesar ialah ketiadaan pensijilan EASA dan FAA, yang boleh mengambil masa tiga hingga enam tahun untuk diperoleh.
• Infrastruktur tempatan bagi penyelenggaraan, pembaikan dan latihan penting untuk kejayaan C919 di Afrika.
• Faktor geopolitik dan kebergantungan rantaian bekalan membawa peluang serta risiko kepada cita-cita global COMAC.
• Kemasukan C919 boleh mengubah landskap penerbangan Afrika, namun penerimaan meluas bergantung pada kejayaan mengatasi cabaran kawal selia dan operasi.