Perang Bahasa India: Cabaran BJP terhadap Bahasa Inggeris dan Pertarungan demi Identiti Nasional

Perang Bahasa India: Cabaran BJP terhadap Bahasa Inggeris dan Pertarungan demi Identiti Nasional

India, sebuah negara dengan 1.4 bilion penduduk dan kepelbagaian bahasa yang tiada tandingan, sekali lagi terjerumus dalam perdebatan sengit tentang bahasa, identiti dan masa depan golongan mudanya. Inti kontroversi ini ialah kempen Parti Bharatiya Janata (BJP) yang memerintah untuk mengurangkan peranan bahasa Inggeris dalam kehidupan awam, memartabatkan bahasa Hindi dan membentuk semula landskap bahasa negara itu. Usaha ini mencetuskan semula ketegangan serantau yang lama, menyalakan bantahan jalanan dan membangkitkan persoalan asas tentang kedudukan India di dunia.

Selama berabad-abad, bahasa Inggeris menjadi warisan pemerintahan kolonial dan tangga mobiliti sosial di India. Kini, ketika BJP mempergiat usaha untuk mengangkat bahasa Hindi dan bahasa serantau, negara itu berada di persimpangan: Patutkah bahasa Inggeris kekal sebagai jambatan kepada peluang global, atau adakah ia tinggalan kolonial yang menghalang India daripada mencapai identiti budayanya yang sebenar?

Warisan Kolonial Bahasa Inggeris di India

Apabila pedagang British tiba di India pada tahun 1600-an, mereka mencari rempah-ratus dan sutera tetapi meninggalkan warisan yang jauh lebih berkekalan: bahasa Inggeris. Pada mulanya alat perdagangan dan pentadbiran, bahasa Inggeris menjadi bahasa undang-undang, pendidikan dan golongan berstatus tinggi di bawah pemerintahan kolonial. Menjelang kemerdekaan India pada 1947, bahasa Inggeris sudah berakar kukuh dalam institusi elit negara itu.

Pemimpin pascakemerdekaan berdepan cabaran besar: bagaimana menyatukan sebuah negara yang mempunyai ratusan bahasa dan dialek. Bahasa Hindi dicadangkan sebagai bahasa rasmi, tetapi tentangan hebat dari wilayah yang tidak bertutur bahasa Hindi bermakna bahasa Inggeris kekal sebagai “bahasa perhubung”—suatu kompromi sementara yang berterusan selama lebih tujuh dekad. Hari ini, bahasa Inggeris ialah salah satu daripada 22 bahasa rasmi India dan dituturkan oleh kira-kira 10% penduduk, manakala bahasa Hindi ialah bahasa pertama bagi sekitar 44% penduduk.

Usaha BJP: Bahasa Hindi Diutamakan, Bahasa Inggeris Dipinggirkan

Sejak berkuasa pada 2014, Perdana Menteri Narendra Modi dan kerajaan BJP pimpinannya tidak menyembunyikan hasrat untuk mempromosikan bahasa Hindi dan mengurangkan dominasi bahasa Inggeris. Kenyataan terbaru Menteri Dalam Negeri Amit Shah bahawa “mereka yang bertutur dalam bahasa Inggeris akan berasa malu tidak lama lagi” merumuskan pendirian parti itu dan mencetuskan perdebatan di seluruh negara. Shah berhujah bahawa “bahasa-bahasa negara kita ialah permata budaya kita” dan tanpa bahasa-bahasa itu, “kita tidak lagi benar-benar menjadi orang India.”

Dasar BJP termasuk:

• Menggalakkan pegawai kerajaan menggunakan bahasa Hindi dalam komunikasi rasmi dan di media sosial
• Memperkenalkan pengajian ijazah perubatan dan teknikal dalam bahasa Hindi di beberapa negeri
• Menggantikan ucapan dan lagu bahasa Inggeris dengan padanan bahasa Hindi dalam upacara awam
• Menggunakan “Bharat” dan bukannya “India” pada jemputan rasmi, seperti pada sidang kemuncak G20 2023

Penyokong melihat langkah-langkah ini sebagai penegasan keaslian budaya yang sudah lama tertangguh, sekali gus membebaskan India daripada “pemikiran kolonial.” Namun, pengkritik memberi amaran bahawa pengurangan peranan bahasa Inggeris boleh menjejaskan daya saing global India dan memperdalam jurang sosial.

Pendidikan Perubatan dalam Bahasa Hindi: Simbolisme dan Kontroversi

Antara langkah yang paling simbolik—dan kontroversial—ialah pengenalan pengajian ijazah perubatan dalam bahasa Hindi. Di Madhya Pradesh, kolej kerajaan kini menawarkan kursus perubatan tahun pertama dalam bahasa Hindi, sementara negeri lain yang diperintah BJP sedang mempertimbangkan langkah serupa. Perdana Menteri Modi berhujah bahawa usaha ini akan membolehkan pelajar daripada latar belakang miskin yang tidak bertutur bahasa Inggeris menceburi kerjaya dalam bidang perubatan dan kejuruteraan.

Dr. Rajan Sharma, bekas ketua Majlis Perubatan India, menyuarakan keraguan: “Di manakah tenaga pengajar yang bertutur dalam bahasa Hindi untuk mengajar perubatan? ... Saya bangga dengan sumbangan doktor India kepada penjagaan kesihatan di seluruh dunia, hasil latihan mereka dalam bahasa Inggeris. Dasar ini akan gagal.”

Penyokong membalas bahawa jika negara seperti Jerman dan Jepun boleh mengajar perubatan dalam bahasa ibunda mereka, India juga boleh berbuat demikian. Namun, cabaran praktikal—seperti menterjemahkan istilah perubatan yang rumit dan mendapatkan akses kepada penyelidikan global—masih besar.

Tentangan Serantau: Selatan Melawan

Walaupun dasar bahasa BJP mendapat sambutan daripada ramai penduduk di utara yang bertutur dalam bahasa Hindi, dasar itu mencetuskan tentangan hebat di selatan dan barat, tempat bahasa serantau seperti Tamil, Telugu, Kannada dan Marathi menjadi teras identiti tempatan.

Tamil Nadu: Pusat Penentangan

Tiada negeri yang menentang lebih keras daripada Tamil Nadu. Negeri itu mempunyai sejarah panjang menolak pemaksaan bahasa Hindi, sejak gerakan ant bahasa Hindi pada 1930-an dan 1960-an. Hari ini, Tamil Nadu mengamalkan dasar dua bahasa—Tamil dan Inggeris—di sekolahnya, menolak “formula tiga bahasa” kerajaan pusat yang turut mewajibkan pelajar mempelajari bahasa Hindi.

Timbalan Ketua Menteri Udhayanidhi Stalin memberi amaran, “Orang Tamil menghargai kasih sayang tetapi tidak akan tunduk kepada ugutan. Kami tidak akan menerima pemaksaan bahasa Hindi atau mana-mana bahasa lain ke atas bahasa Tamil.”

Kempen terbaru BJP untuk mempromosikan dasar tiga bahasa di Tamil Nadu telah meningkatkan ketegangan. Menteri Pendidikan Kesatuan Dharmendra Pradhan mengugut untuk menahan dana pendidikan penting melainkan negeri itu mematuhi dasar berkenaan, mendorong Ketua Menteri M.K. Stalin menuduh kerajaan melakukan pemerasan. Pertikaian itu menjadi titik panas dalam perjuangan lebih luas mengenai federalisme dan autonomi serantau di India.

Maharashtra: Kebanggaan Marathi Menentang Promosi Bahasa Hindi

Di Maharashtra, usaha kerajaan pimpinan BJP untuk menjadikan bahasa Hindi bahasa ketiga yang wajib di sekolah mencetuskan ribut politik. Parti pembangkang, termasuk Kongres dan parti serantau seperti Shiv Sena dan Maharashtra Navnirman Sena (MNS), menuduh BJP melemahkan budaya Marathi dan menyusupkan bahasa Hindi secara senyap.

Ketua MNS Raj Thackeray menyatakan, “Bahasa Hindi bukan bahasa kebangsaan tetapi bahasa negeri seperti bahasa-bahasa lain. Regionalisme linguistik sedang dilemahkan.”

Berikutan tindak balas keras, kerajaan negeri menarik balik keputusannya dan berjanji akan berunding dengan pihak berkepentingan sebelum membuat perubahan selanjutnya. Episod itu menyerlahkan risiko politik dasar bahasa di negara yang identiti bahasanya berkait rapat dengan kebanggaan serantau.

Formula Tiga Bahasa: Harapan dan Kekangan

Dasar Pendidikan Baharu India (NEP) 2020 menghidupkan semula formula tiga bahasa, yang secara teori membolehkan negeri memilih mana-mana dua bahasa India dan satu bahasa asing (lazimnya bahasa Inggeris) untuk pengajaran di sekolah. Dasar itu menjanjikan fleksibiliti dan keterangkuman, tetapi dalam praktiknya, dasar itu mencetuskan kebimbangan bahawa bahasa Hindi akan menjadi pilihan lalai, khususnya di negeri yang tidak bertutur dalam bahasa Hindi.

Pengkritik berhujah bahawa dasar itu kurang bertujuan mempromosikan kepelbagaian bahasa dan lebih bertujuan memajukan bahasa Hindi dengan mengorbankan bahasa serantau. Di negeri seperti Tamil Nadu dan West Bengal, dasar itu dilihat sebagai serangan terhadap federalisme dan autonomi tempatan. Cabaran praktikal juga besar: kekurangan guru berkelayakan, sekolah yang kekurangan dana dan risiko membebankan pelajar dengan pelbagai bahasa.

Ahli sains politik Samuel Huntington memberi amaran bahawa perubahan pantas tanpa sokongan institusi boleh membawa kepada kekacauan dan bukannya pembangunan. Menurut pengkritik, dasar bahasa India berisiko memecahbelahkan negara dan bukannya menyatukannya.

Selain itu, pelaksanaan dasar itu sering tidak menepati janjinya. Di banyak kawasan luar bandar dan wilayah suku kaum, pelajar terpaksa belajar dalam bahasa yang asing bagi mereka, lalu menyebabkan kadar keciciran lebih tinggi dan pencapaian pembelajaran yang lebih rendah. Kajian UNESCO menunjukkan bahawa kanak-kanak yang diajar dalam bahasa pertama mereka mencapai prestasi akademik lebih baik dan lebih berkemungkinan kekal bersekolah.

Bahasa Inggeris: Jambatan kepada Peluang atau Halangan kepada Kesaksamaan?

Bagi ramai penduduk India, bahasa Inggeris bukan sekadar tinggalan kolonial tetapi pasport kepada mobiliti sosial ke atas dan peluang global. Penguasaan bahasa Inggeris membuka ruang kepada pendidikan tinggi, pekerjaan bergaji lumayan dan penyertaan dalam ekonomi global. Sektor teknologi dan syarikat pemula India yang berkembang pesat, serta peranannya sebagai hab perniagaan antarabangsa, banyak bergantung pada jumlah penutur bahasa Inggeris yang besar di negara itu.

Namun, akses kepada pendidikan bahasa Inggeris masih sangat tidak seimbang. Keluarga di bandar, golongan berada dan kasta atasan jauh lebih berkemungkinan bertutur dalam bahasa Inggeris, sementara masyarakat luar bandar dan kasta bawahan sering ketinggalan. Keadaan ini memperdalam jurang sosial, menjadikan bahasa Inggeris lambang cita-cita dan juga penanda keistimewaan.

Ahli linguistik Ayesha Kidwai menyatakan, “Bahasa Inggeris kini menjadi cita-cita ramai, bukan sekadar warisan kolonial.”

Sesetengah pengkritik berhujah bahawa retorik ant bahasa Inggeris BJP berisiko menjadikan bahasa Inggeris lebih eksklusif, hanya tersedia kepada golongan elit sementara orang ramai dinafikan akses kepadanya. Sektor swasta telah tampil mengisi kekosongan itu, tetapi langkah ini hanya mengukuhkan jurang kelas.

Konteks Global: Pragmatisme Mengatasi Kemurnian

Negara seperti Jerman, Jepun, Korea Selatan dan China menerima penggunaan bahasa Inggeris atas sebab pragmatik, dengan mengiktiraf kepentingannya dalam bidang sains, teknologi dan perdagangan. Bagi India, menghalang golongan muda daripada mempelajari bahasa Inggeris atas nama kemurnian budaya boleh menjadi tindakan yang merugikan diri sendiri, sekali gus menjejaskan cita-cita negara itu untuk menjadi pemimpin global.

Bahasa Terancam dan Kos Dominasi

Ketika perdebatan mengenai bahasa Inggeris dan Hindi mendominasi tajuk berita, bahasa pribumi India menghilang secara senyap. UNESCO mengklasifikasikan hampir 200 bahasa India sebagai bahasa terancam, dan lebih daripada 220 bahasa telah lenyap dalam tempoh 50 tahun lalu. Kebangkitan bahasa Inggeris dan Hindi, bersama-sama pembandaran pesat, telah meminggirkan banyak bahasa suku kaum dan bahasa serantau.

Aktivis memberi amaran bahawa kehilangan kepelbagaian bahasa bukan sekadar tragedi budaya, malah menjejaskan hak dan pengiktirafan masyarakat minoriti. Bahasa ialah penanda pertama identiti, dan apabila bahasa itu dipadamkan daripada bilik darjah serta kehidupan awam, seluruh budaya berisiko lenyap dalam kesamaran.

Federalisme, Identiti dan Politik Bahasa

Pada asasnya, perdebatan bahasa di India bukan sekadar tentang perkataan—ia tentang kuasa, identiti dan sifat kesatuan India. Usaha BJP mempromosikan bahasa Hindi dan meminggirkan bahasa Inggeris dilihat ramai sebagai sebahagian daripada projek lebih luas untuk membentuk semula India agar sejajar dengan ideal nasionalis Hindu, mengutamakan golongan majoriti dengan mengorbankan pluralisme.

Parti pembangkang dan pemimpin serantau menggambarkan tentangan mereka sebagai usaha mempertahankan federalisme dan kepelbagaian. Mereka berhujah bahawa dasar bahasa dan pendidikan sepatutnya menjadi hak negeri, bukannya dipaksakan oleh kerajaan pusat. Kontroversi formula tiga bahasa dan penahanan dana pendidikan daripada negeri yang tidak mematuhi dasar seperti Tamil Nadu hanya memperdalam jurang ini.

Perkara yang Dipertaruhkan: Kemajuan, Pluralisme dan Masa Depan India

Taruhannya dalam perang bahasa India amat besar. Di satu pihak, terdapat harapan untuk perpaduan, kebanggaan budaya dan pemerkasaan melalui pendidikan dalam bahasa ibunda. Di pihak lain, terdapat risiko pengecualian, peluang yang terlepas dan penghakisan pluralisme yang diperjuangkan India dengan susah payah.

Pakar dan aktivis berhujah bahawa cabaran sebenar bukanlah memilih antara bahasa Inggeris dengan bahasa India, tetapi memastikan semua penduduk India—tanpa mengira wilayah, kelas atau kasta—mendapat akses kepada pendidikan berkualiti dalam kedua-duanya. Bahasa Inggeris sepatutnya menjadi kemudahan awam, bukan keistimewaan segelintir pihak. Pada masa yang sama, bahasa serantau dan pribumi mesti dilindungi dan dipromosikan, bukannya dikorbankan demi perpaduan negara.

Rencana editorial The News Minute berhujah, “Perdebatan tentang bahasa Inggeris akhirnya berkisar tentang kesaksamaan, maruah dan masa depan India—memilih antara sains dengan dogma, kemajuan dengan nostalgia.”

Ringkasan

• Kerajaan BJP mencabar dominasi bahasa Inggeris di India dengan mempromosikan bahasa Hindi dan bahasa serantau sebagai sebahagian daripada projek budaya dan politik yang lebih luas.
• Bahasa Inggeris kekal sebagai jambatan penting kepada peluang global, tetapi akses kepadanya sangat tidak seimbang dan memperdalam jurang sosial.
• Tentangan serantau, khususnya di Tamil Nadu dan Maharashtra, menjadikan dasar bahasa titik panas dalam isu federalisme dan politik identiti.
• Formula tiga bahasa dalam Dasar Pendidikan Baharu 2020 menjanjikan fleksibiliti, tetapi ramai melihatnya sebagai wadah untuk mempromosikan bahasa Hindi dan memperluas kawalan pusat.
• Bahasa pribumi India terancam, dengan ratusan bahasa lenyap di tengah-tengah kebangkitan bahasa Inggeris dan Hindi.
• Cabaran sebenar ialah mengimbangi perpaduan dengan kepelbagaian serta memastikan semua penduduk India mendapat akses kepada bahasa Inggeris dan bahasa serantau.
• Kesudahan perang bahasa India bukan sahaja akan membentuk bilik darjahnya, malah masa depannya sebagai demokrasi pluralis dan kuasa global.