Lebihan Pusat Data China: Rangkaian Awan Kebangsaan Berhasrat Menjana Nilai daripada Kuasa Pengkomputeran Berlebihan

Ledakan Pusat Data China Bertukar Menjadi Kemerosotan: Mengapa Terdapat Begitu Banyak Kapasiti Berlebihan?

Sejak beberapa tahun kebelakangan ini, China melancarkan usaha besar-besaran untuk membangunkan infrastruktur digitalnya dengan mencurahkan berbilion-bilion dolar ke dalam pembinaan pusat data baharu di seluruh negara. Pengembangan pesat yang didorong oleh pelaburan kerajaan dan swasta ini bertujuan meletakkan China sebagai peneraju global dalam kecerdasan buatan (AI), pengkomputeran awan dan perkhidmatan digital canggih. Namun, hasilnya ialah lambakan kemudahan yang kurang digunakan, dengan kadar penggunaan hanya sekitar 20% hingga 30%. Kini, kerajaan China mencadangkan penyelesaian baharu yang berani: rangkaian awan seluruh negara untuk mengagihkan semula dan menjana pendapatan daripada lebihan kuasa pengkomputeran ini.

Kisah lebihan pusat data China menjadi pengajaran tentang pelaburan spekulatif, perubahan trend teknologi dan cabaran membangunkan infrastruktur yang dirancang secara berpusat dalam industri yang bergerak pantas. Memahami bagaimana China sampai ke tahap ini—dan apa yang ingin dicapai melalui inisiatif awan kebangsaan yang baharu—memberikan gambaran tentang cita-cita teknologi negara itu yang lebih luas serta rintangan yang dihadapinya di pentas global.

Apakah Punca Kapasiti Pusat Data China Berlebihan?

Punca lebihan itu berakar daripada inisiatif “Data Timur, Pengkomputeran Barat” yang dilancarkan pada 2022. Pelan itu menggalakkan kerajaan tempatan dan syarikat membina pusat data di wilayah barat China yang kurang padat penduduk tetapi kaya dengan tenaga, bagi memenuhi keperluan zon ekonomi yang pesat berkembang di timur. Logiknya mudah: kos elektrik lebih rendah di barat, dan memindahkan beban kerja intensif pengkomputeran ke sana dapat mengurangkan kos serta menyokong ekonomi digital di timur.

Namun, realitinya lebih rumit. Banyak kerajaan tempatan yang mahu menarik pelaburan dan merancakkan ekonomi serantau bergegas meluluskan serta membiayai projek pusat data—sering kali tanpa memahami dengan jelas permintaan pasaran atau keperluan teknikal bagi beban kerja AI dan awan. Akibatnya, ratusan pusat data berskala besar dibina, kebanyakannya di kawasan terpencil yang jauh daripada pelanggan utama.

Pada masa yang sama, keterujaan global terhadap AI generatif dan model bahasa besar (seperti ChatGPT) mencetuskan pembelian cip dan pembinaan infrastruktur secara besar-besaran. Syarikat dan agensi kerajaan berlumba-lumba mendapatkan GPU mewah daripada Nvidia serta pilihan tempatan seperti cip Ascend keluaran Huawei, dengan harapan dapat meraih keuntungan daripada ledakan AI. Namun, apabila pasaran mula reda dan tumpuan beralih daripada membina model AI besar-besaran kepada menggunakannya dengan cekap, permintaan terhadap kuasa pengkomputeran mentah merosot dengan ketara.

Menurut penganalisis industri, sehingga 80% sumber pengkomputeran yang baru dibina di China masih tidak digunakan. Banyak kemudahan dibina untuk melayakkan diri menerima subsidi kerajaan atau mendapatkan pinjaman dan insentif cukai, bukannya untuk memenuhi keperluan perniagaan sebenar. Sesetengah pengendali mengambil kesempatan daripada insentif ini tanpa pernah berniat menjalankan beban kerja AI berskala besar. Hasilnya: landskap yang dipenuhi pusat data mahal yang kurang digunakan, dan banyak daripadanya kini menjadi liabiliti kewangan.

Cabaran Ekonomi dan Teknikal Akibat Lebihan Kapasiti

Pengendalian pusat data memerlukan kos yang tinggi. Selain pelaburan awal untuk tanah, bangunan dan perkakasan, perbelanjaan berterusan bagi elektrik, penyejukan dan penyelenggaraan juga besar. Apabila CPU dan GPU berprestasi tinggi tidak digunakan, peranti itu tetap menggunakan kuasa dan memerlukan penyelenggaraan, sekali gus menghakis potensi pulangan pelaburan. Tambahan pula, perkakasan pusat data mempunyai jangka hayat terhad dan boleh menjadi lapuk dengan cepat apabila teknologi berkembang.

Kesan kewangannya amat ketara. Dalam tempoh 18 bulan lalu, lebih 100 projek pusat data dibatalkan—peningkatan mendadak berbanding hanya 11 pembatalan pada 2023. Walaupun berdepan kemunduran ini, pelaburan kerajaan kekal tinggi: perolehan kerajaan untuk pusat data mencecah 24.7 bilion yuan (kira-kira $3.4 bilion) pada 2024 sahaja, manakala 12.4 bilion yuan lagi sudah diperuntukkan bagi 2025.

Namun, cabarannya bukan sekadar ekonomi. Banyak pusat data baharu terletak di wilayah terpencil di barat, yang kependaman rangkaiannya—iaitu masa yang diperlukan untuk data bergerak antara pusat data dengan pengguna di timur—mungkin terlalu tinggi untuk aplikasi masa nyata seperti dagangan kewangan atau perkhidmatan AI interaktif. Sasaran asal kerajaan ialah kependaman maksimum 20 milisaat, tetapi banyak kemudahan gagal memenuhi piawaian ini.

Satu lagi halangan besar ialah kepelbagaian perkakasan. Sesetengah pusat data menggunakan GPU Nvidia dan susunan perisian CUDA, manakala yang lain bergantung pada pemecut Ascend Huawei dan susunan CANN. Penyepaduan sistem yang berbeza ini ke dalam satu persekitaran awan yang lancar dari hujung ke hujung adalah rumit dari segi teknikal dan menjadi penghalang besar kepada hasrat kerajaan untuk mewujudkan rangkaian kebangsaan yang bersatu.

Rangkaian Awan Kebangsaan: Penyelesaian China terhadap Lebihan Kapasiti

Berhadapan tekanan kewangan dan operasi yang semakin meningkat, kerajaan China kini berusaha memusatkan serta menyelaraskan sumber pusat datanya. Kementerian Industri dan Teknologi Maklumat (MIIT), dengan kerjasama tiga gergasi telekomunikasi milik kerajaan China (China Mobile, China Telecom dan China Unicom), sedang membangunkan perkhidmatan awan kendalian negara untuk menghimpunkan dan menjual lebihan kuasa pengkomputeran daripada pusat data yang kurang digunakan.

Matlamatnya besar: menjelang 2028, China menyasarkan kesalinghubungan kuasa pengkomputeran awam yang seragam di seluruh negara. Ini membolehkan pengguna—sama ada syarikat, penyelidik atau agensi kerajaan—mengakses sumber pengkomputeran mengikut permintaan dengan menetapkan keperluan kuasa pemprosesan dan kapasiti rangkaian tanpa perlu memikirkan perkakasan atau lokasi yang digunakan.

Chen Yili, timbalan ketua jurutera di Akademi Teknologi Maklumat dan Komunikasi China, menghuraikan visi itu dalam satu persidangan industri baru-baru ini:

Segala-galanya akan diserahkan kepada awan untuk penyusunan, orkestrasi dan penjadualan bersepadu.

Harapannya, pendekatan ini bukan sahaja meningkatkan daya maju ekonomi pusat data sedia ada, malah menyokong cita-cita China yang lebih luas dalam bidang AI dan perkhidmatan awan. Dengan memanfaatkan infrastruktur terbiar dengan lebih baik, kerajaan mahu mengurangkan pembaziran, menurunkan kos dan mengekalkan kelebihan daya saingnya dalam persaingan teknologi global.

Tindakan Kawal Selia: Kawalan Lebih Ketat dan Piawaian Baharu

Bagi mengelakkan krisis pembinaan berlebihan berulang, Suruhanjaya Pembangunan dan Pembaharuan Negara China (NDRC) mengenakan peraturan yang lebih ketat. Projek pusat data baharu kini perlu memenuhi ambang penggunaan tertentu dan mendapatkan perjanjian pembelian sebelum diluluskan. Kerajaan tempatan dilarang melancarkan infrastruktur pengkomputeran berskala kecil tanpa justifikasi ekonomi yang jelas.

NDRC juga sedang menjalankan penilaian seluruh negara terhadap sektor itu, dengan matlamat menapis projek yang tidak layak dan memastikan kemudahan baharu memenuhi kriteria kecekapan asas. Tujuannya ialah mencegah pembaziran sumber dan menumpukan pelaburan pada projek yang mampu memberikan nilai sebenar kepada ekonomi.

Presiden China Xi Jinping menyuarakan kebimbangan tentang wilayah yang “mengejar trend yang sama” dalam bidang AI, kuasa pengkomputeran dan kenderaan tenaga baharu, sambil mempersoalkan sama ada setiap wilayah perlu membangunkan industri ini. Hal ini mencerminkan usaha lebih luas untuk menyelaraskan pembangunan tempatan dengan strategi kebangsaan serta mengelakkan kesan buruk pelaburan yang berpecah-pecah dan tidak terselaras.

Halangan Teknikal: Kependaman, Kepelbagaian Perkakasan dan Penyepaduan

Walaupun rangka kerja dasar sedang dibentuk, cabaran teknikal untuk membina rangkaian awan kebangsaan yang bersatu amat besar. Isu utamanya ialah kependaman. Banyak pusat data di wilayah barat dibina untuk memanfaatkan kos elektrik yang murah, tetapi jaraknya dari hab ekonomi utama di timur menyebabkan data mengambil masa lebih lama untuk dihantar, sekali gus menjadikannya tidak sesuai bagi aplikasi yang sensitif terhadap kependaman.

Satu lagi halangan besar ialah kepelbagaian perkakasan dan perisian di pusat data yang berlainan. Sesetengah kemudahan dilengkapi GPU Nvidia, yang lain menggunakan cip Ascend Huawei, manakala selebihnya menggunakan gabungan komponen tempatan dan asing. Setiap jenis perkakasan memerlukan susunan perisian dan alat pengurusan tersendiri, sekali gus menyukarkan penyelarasan beban kerja dengan lancar di seluruh rangkaian.

Penganalisis berpendapat kerajaan mungkin perlu menawarkan pilihan platform perkakasan kepada pengguna. Langkah itu boleh membantu meningkatkan penggunaan gugusan berasaskan Nvidia, tetapi mungkin tidak banyak memperbaiki keadaan kemudahan berasaskan Huawei. Kekurangan piawaian yang seragam juga menyukarkan usaha untuk memberikan pengalaman yang benar-benar “seperti awan”, yang membolehkan pengguna mengakses sumber tanpa perlu memikirkan infrastruktur yang mendasarinya.

Walaupun berdepan cabaran ini, pegawai kerajaan kekal optimistik. Mereka percaya penjadualan dan orkestrasi kuasa pengkomputeran secara berpusat akhirnya akan menyokong cita-cita China dalam bidang AI dan perkhidmatan awan, walaupun penyepaduan perkakasan yang berbeza memerlukan masa dan mungkin tidak mencapai potensi penuhnya dengan serta-merta.

Implikasi Ekonomi dan Strategik: AI, Dasar Perindustrian dan Persaingan Global

Usaha China menjana pendapatan daripada lebihan kuasa pengkomputeran bukan sekadar untuk menyelesaikan masalah infrastruktur dalam negara—ia juga merupakan bahagian penting dalam dasar perindustrian negara yang lebih luas bagi AI dan teknologi canggih. Beijing menetapkan matlamat besar: menjelang 2030, China menyasarkan untuk menjadi peneraju global dalam AI, dengan industri AI bernilai $100 bilion dan nilai tambah $1 trilion kepada ekonomi.

Untuk mencapainya, kerajaan menggunakan pelbagai instrumen dasar, termasuk dana pelaburan yang diterajui negara, sokongan bagi pembangunan cip tempatan dan penubuhan Rangkaian Pengkomputeran Bersepadu Kebangsaan. Gergasi teknologi swasta seperti Alibaba, Tencent dan Baidu juga merupakan pemain utama, memacu inovasi serta melabur besar-besaran dalam penyelidikan dan infrastruktur AI.

Namun, China berdepan tekanan luar yang ketara. Kawalan eksport cip AI canggih dan peralatan pembuatan yang diterajui AS mengehadkan akses China kepada teknologi terkini, sekali gus memaksanya beralih kepada pilihan tempatan. Walaupun syarikat seperti Huawei menunjukkan kemajuan, cip mereka masih ketinggalan berbanding peneraju global dari segi prestasi dan penggunaan.

Sokongan negara penting untuk menangani hambatan dalam pembangunan cip, kekurangan bakat dan bekalan tenaga bagi pusat data. Namun, terdapat risiko: pengagihan sumber yang tidak cekap, tekanan untuk menggunakan platform tempatan yang kurang canggih dan kemungkinan pelaburan terbazir jika projek tidak selari dengan keperluan pasaran sebenar.

Respons Industri: Penyatuan, Inovasi dan Langkah Seterusnya

Respons industri berbeza-beza. Sesetengah pengendali menutup kemudahan yang kurang digunakan untuk mengelakkan kerugian berterusan, manakala yang lain menawarkan baucar pengkomputeran percuma kepada firma teknologi tempatan bagi menarik pelanggan. Pemain utama seperti Alibaba dan ByteDance merancang pelaburan baharu berskala besar kerana menjangkakan permintaan terhadap perkhidmatan AI dan awan akhirnya akan menyamai bekalan.

Peralihan juga sedang berlaku daripada latihan model AI besar-besaran—yang memerlukan gugusan besar GPU mewah—kepada pelaksanaan beban kerja inferens, yang boleh dikendalikan oleh pemecut yang lebih khusus dan berkos rendah. Perubahan permintaan ini sedang membentuk semula pasaran dan mungkin membantu menyerap sebahagian lebihan kapasiti dari semasa ke semasa.

Pakar berpendapat kapasiti berlebihan semasa merupakan fasa sementara. Apabila penggunaan aplikasi meningkat dan ekosistem cip tempatan semakin matang, permintaan terhadap kuasa pengkomputeran dijangka meningkat. Usaha kerajaan untuk menyatukan dan menyeragamkan sektor ini juga mungkin meningkatkan kecekapan serta menyokong pertumbuhan mampan dalam jangka panjang.

Pengajaran Lebih Luas: Perancangan Berpusat Berbanding Realiti Pasaran

Pengalaman China dengan kapasiti pusat data yang berlebihan menyerlahkan cabaran membangunkan infrastruktur melalui perancangan berpusat dalam industri yang berubah dengan pantas. Walaupun sokongan negara dapat mempercepat kemajuan dan menyediakan sumber penting, langkah itu juga boleh membawa kepada pembaziran dan ketidakcekapan jika tidak sejajar dengan keperluan pasaran sebenar serta realiti teknikal.

Syarikat swasta kekal sebagai pemacu utama inovasi dalam bidang AI dan perkhidmatan awan, manakala dasar perindustrian paling berkesan apabila menyokong ekosistem ini dan bukannya menentukan hala tujunya. Kejayaan rangkaian awan kebangsaan China bergantung pada keupayaannya mengimbangi penyelarasan pusat dengan tindak balas pasaran, fleksibiliti teknikal serta pelaburan berterusan dalam bakat dan penyelidikan.

Ringkasan

• Pengembangan pesat pusat data di China menyebabkan kapasiti berlebihan yang ketara, dengan kadar penggunaan serendah 20%–30%.
• Kerajaan mencadangkan rangkaian awan kebangsaan untuk menghimpunkan dan menjana pendapatan daripada lebihan kuasa pengkomputeran, dengan sasaran kesalinghubungan seragam menjelang 2028.
• Cabaran teknikal termasuk kependaman rangkaian yang tinggi dari pusat data terpencil serta kepelbagaian platform perkakasan dan perisian.
• Pihak berkuasa kawal selia mengenakan kawalan lebih ketat terhadap projek baharu, termasuk syarat ambang penggunaan dan perjanjian pembelian.
• Lebihan kapasiti ini merupakan liabiliti ekonomi dan juga peluang strategik ketika China berusaha menjadi peneraju dalam AI dan pengkomputeran canggih.
• Inovasi swasta yang disokong dasar negara bersasar akan menjadi kunci untuk menangani lebihan kapasiti dan mencapai pertumbuhan mampan.
• Pengalaman China memberikan pengajaran tentang risiko dan manfaat perancangan infrastruktur berskala besar dalam sektor teknologi yang berubah pantas.