Goh Keng Swee: Tokoh Berwawasan di Sebalik Perusahaan Berkaitan Negara dan Keajaiban Ekonomi Singapura

Goh Keng Swee: Tokoh Berwawasan di Sebalik Perusahaan Berkaitan Negara dan Keajaiban Ekonomi Singapura

Tidak ramai tokoh dalam sejarah moden yang membentuk takdir sesebuah negara sedalam Dr. Goh Keng Swee membentuk Singapura. Dikenali secara meluas sebagai menteri kewangan pertama negara kota itu dan arkitek ekonominya, legasi Goh jauh melangkaui dasar fiskal. Beliau ialah perancang utama rangkaian unik perusahaan berkaitan negara Singapura, iaitu sistem yang mengubah pulau yang serba kekurangan sumber dan mudah terdedah kepada risiko menjadi antara ekonomi paling makmur dan berdaya tahan di dunia. Artikel ini menelusuri falsafah Goh, penubuhan dan pengurusan syarikat gergasi milik negara Singapura, serta kesan berpanjangan visinya terhadap Singapura dan dunia.

Mengapa Singapura Memerlukan Perusahaan Berkaitan Negara?

Pada 1960-an, Singapura berdepan ancaman terhadap kelangsungan hidupnya. Pengunduran Britain secara mengejut pada 1967 bermakna kehilangan puluhan ribu pekerjaan dan sebahagian besar KDNK negara. Sebagai pulau kecil tanpa sumber asli dan sektor swasta yang masih baharu, kelangsungan hidup Singapura bergantung pada penyelesaian berani dan di luar kebiasaan. Goh Keng Swee, yang dilatih sebagai ahli ekonomi pembangunan, menyedari bahawa kerajaan perlu campur tangan, bukan untuk menguasai ekonomi, tetapi untuk merangsang pertumbuhannya dan memastikan keselamatan negara.

Pendekatan Goh bukanlah untuk mengawal negara semata-mata. Sebaliknya, beliau melihat perniagaan sebagai alat untuk mencapai tujuan: mewujudkan pekerjaan, memupuk inovasi dan mempertahankan kemerdekaan Singapura yang rapuh. Beliau dipengaruhi gagasan “tangan ghaib” pasaran oleh Adam Smith, namun percaya bahawa kapitalisme memerlukan panduan bijaksana agar tidak melampaui batas dan dapat berkhidmat demi kepentingan awam. Seperti yang dinyatakan anak didiknya, Philip Yeo,

Beliau menguruskan syarikat itu dengan cekap dan betul, meminjam wang serta mengambil pekerja. Beliau tidak berbeza daripada seorang ahli perniagaan. Namun, perbezaan utamanya ialah Dr. Goh seorang kapitalis negara. Ahli perniagaan mengaut keuntungan untuk dirinya sendiri; Dr. Goh melakukannya demi kepentingan awam.

Menangani Krisis: Kelahiran Perusahaan Negara

Pengunduran tentera British meninggalkan lubang besar dalam ekonomi Singapura. Goh bertindak dengan membina puluhan syarikat baharu dalam sektor utama seperti kewangan, maritim, runcit, pertahanan, insurans dan pengangkutan. Perusahaan ini bukan bertujuan menjadi entiti kerajaan yang kekal, sebaliknya sebagai pemacu untuk menggerakkan kegiatan ekonomi, menarik pelaburan asing dan menyediakan pekerjaan bermakna kepada rakyat Singapura. Nilai perniagaan ini hari ini dianggarkan hampir $200 bilion, membuktikan kejayaannya yang berkekalan.

Prinsip Goh: Keuntungan dengan Tujuan

Pendekatan Goh Keng Swee terhadap perusahaan negara berpandukan dua prinsip utama: kemampanan kewangan dan bakat. Beliau menegaskan bahawa syarikat milik kerajaan mesti cekap, menguntungkan dan mampu berdikari. Tiada layanan istimewa, subsidi atau dana penyelamat. Jika sesebuah perusahaan negara gagal mencapai prestasi, ia dibenarkan muflis. Disiplin ini membezakan Singapura daripada banyak negara lain, yang perusahaan milik negara menjadi terlalu besar, tidak cekap dan membebankan sumber awam.

Sama pentingnya ialah kepercayaan Goh untuk mengambil bakat terbaik. Walaupun penjawat awam membantu menubuhkan syarikat-syarikat ini, Goh berhujah bahawa golongan profesional, bukannya ahli politik atau birokrat, patut menguruskannya. Beliau merekrut penjawat awam terbaik untuk memimpin gelombang awal, tetapi dengan cepat beralih kepada pengurus profesional dan memberi mereka autonomi untuk menjalankan operasi. Perdana Menteri Lawrence Wong kemudian mengenang,

Dr. Goh memberi amaran tentang perangkap lazim di banyak negara, apabila ahli politik dan penjawat awam beranggapan mereka semua mampu cemerlang dalam fungsi keusahawanan. Beliau menyifatkannya sebagai ‘ilusi yang tragis’—tragis kerana semua perusahaan milik negara bermula dengan niat yang terbaik. Namun, dalam perjalanan, mereka akhirnya hilang fokus terhadap disiplin komersial dan pasaran, lalu menjadi terlalu besar, tidak cekap dan membazir.

Gaya kepimpinan Goh memberi ruang kepada orang ramai untuk mengambil inisiatif dan berinovasi. Beliau menyokong para pengurusnya walaupun mereka melakukan kesilapan, selagi tindakan mereka bertujuan demi kepentingan awam. Budaya akauntabiliti dan autonomi ini menjadi ciri utama syarikat berkaitan negara Singapura.

Membina Asas: Temasek, GIC dan Seterusnya

Untuk mengurus portfolio syarikat berkaitan kerajaan (GLC) yang semakin berkembang, Singapura menubuhkan Temasek Holdings pada 1974. Temasek direka untuk beroperasi secara berasingan daripada kerajaan, dengan mandat jelas untuk mengurus aset berlandaskan prinsip komersial yang ketat. Kerajaan tidak akan campur tangan dalam operasi harian dan syarikat pula tidak akan meminta layanan istimewa daripada negara. Pemisahan peranan ini memastikan GLC kekal berfokus pada kecekapan dan keuntungan, bukannya matlamat politik.

Pada 1981, Goh mencadangkan penubuhan Government of Singapore Investment Corporation (GIC), sekali gus merintis konsep dana kekayaan negara bagi ekonomi yang tidak berasaskan komoditi. GIC ditugaskan melaburkan rizab asing Singapura dalam portfolio yang dipelbagaikan secara global bagi menjana pulangan jangka panjang. Langkah ini didorong oleh kerentanan Singapura sebagai ekonomi kecil dan terbuka tanpa sumber asli. Dengan mengumpulkan rizab yang besar dan melaburkannya secara bijaksana, Singapura membina penampan untuk menghadapi krisis serta sumber pendapatan yang stabil bagi generasi akan datang.

Peranan Perusahaan Negara dalam Keselamatan dan Daya Tahan Negara

Visi Goh melangkaui bidang ekonomi. Beliau melihat perusahaan negara sebagai tonggak penting bagi keselamatan dan daya tahan Singapura. Sebagai contoh, penukaran limbungan tentera menjadi limbungan kapal komersial dan syarikat kejuruteraan selepas pengunduran British bukan sahaja menyelamatkan pekerjaan, malah membina keupayaan penting negara. Syarikat seperti Singapore Technologies Engineering (ST Engineering) berkembang menjadi pemain serantau dan global dalam bidang aeroangkasa dan pertahanan, sekali gus menyokong sektor ketenteraan dan komersial.

Ketika krisis seperti pandemik COVID-19, Temasek dan syarikat dalam portfolionya memainkan peranan penting dalam mengekalkan rantaian bekalan, membina kemudahan penjagaan komuniti dan menyokong usaha kesihatan awam. Keupayaan mereka bertindak balas dengan pantas dan berkesan berpunca langsung daripada asas kukuh yang dibina oleh Goh dan pasukannya.

Mengeksport Model: Pengaruh dan Penyesuaian Antarabangsa

Model perusahaan negara Singapura menarik perhatian dunia. Penggubal dasar dari China, Sri Lanka dan negara lain mengkaji Temasek dan GIC sebagai contoh pengurusan aset negara yang cekap. Namun, seperti yang dinyatakan dalam analisis akademik, kejayaan model Singapura berakar pada sejarah, budaya politik dan skalanya yang tersendiri. Percubaan untuk menirunya di tempat lain memberikan hasil yang bercampur-campur, lazimnya disebabkan perbezaan tadbir urus, saiz sektor negara dan campur tangan politik.

China, misalnya, mengkaji pendekatan tadbir urus korporat Temasek, tetapi akhirnya menerima pakai reka bentuk institusi yang berbeza bagi perusahaan milik negaranya. Sri Lanka kini merancang sebuah syarikat pemegangan ala Temasek untuk memperbaik tadbir urus dan mengurangkan risiko fiskal, namun berdepan cabaran seperti kementerian yang tidak stabil dan ketidakstabilan monetari.

Apakah Keunikan Model Singapura?

Beberapa faktor membezakan pendekatan Singapura:

• Pemisahan peranan yang jelas: Kerajaan menetapkan dasar, manakala pengurus profesional mengendalikan syarikat.
• Disiplin komersial yang ketat: Tiada subsidi atau layanan istimewa untuk perusahaan negara.
• Penekanan pada bakat: Mengambil dan memperkasa insan terbaik tanpa mengira kecenderungan politik.
• Pandangan jangka panjang: Melabur untuk generasi akan datang, bukan demi keuntungan politik jangka pendek.
• Daya tahan dan kebolehsuaian: Keupayaan menangani krisis dan merebut peluang baharu.

Legasi Goh Keng Swee yang Lebih Luas: Pendidikan, Pertahanan dan Budaya

Walaupun Goh paling dikenali atas pencapaian ekonominya, pengaruh beliau merangkumi setiap aspek kehidupan rakyat Singapura. Sebagai Menteri Dalam Negeri dan Pertahanan, beliau memperkenalkan Perkhidmatan Negara, mewajibkan kerahan tenaga ketenteraan dan memperkukuh keselamatan negara. Beliau memperbaharui sistem pendidikan dengan memperkenalkan pengaliran murid mengikut tahap serta pembangunan kurikulum bagi memastikan rakyat Singapura bersedia menghadapi tuntutan ekonomi moden.

Goh juga memperjuangkan projek kebudayaan dan rekreasi seperti Jurong Bird Park, Singapore Zoo dan Singapore Symphony Orchestra. Inisiatif ini memperkayakan jaringan sosial negara dan menyumbang kepada reputasi Singapura sebagai kota yang dinamik dan kosmopolitan.

Mengukur Kejayaan: Daripada Kemiskinan kepada Kemakmuran

Perubahan Singapura daripada pulau miskin yang bergelut kepada antara negara terkaya di dunia membuktikan keberkesanan strategi Goh. Seperti yang dinyatakan Forum Ekonomi Dunia, para pemimpin Singapura bukan sahaja menumpukan usaha membasmi kemiskinan, malah mewujudkan kemakmuran. Dengan mencari jalan untuk mewujudkan dan mengekalkan pekerjaan, menarik pelaburan serta memupuk inovasi, mereka membina asas kejayaan yang berkekalan. Hari ini, Singapura mencatat KDNK per kapita melebihi $57,000, pendidikan menengah yang hampir universal serta reputasi global atas kepercayaan, integriti dan kebolehpercayaannya.

Cabaran dan Haluan Mendatang

Model perusahaan negara Singapura tidak terlepas daripada kritikan dan cabaran. Seperti yang ditegaskan Perdana Menteri Lee Hsien Loong dan Lawrence Wong, godaan untuk kerajaan campur tangan dalam perniagaan sentiasa menjadi risiko. Mengekalkan keseimbangan rapuh antara disiplin komersial dengan akauntabiliti awam merupakan tugas berterusan. Persekitaran global juga berubah, dengan peningkatan dasar perlindungan, gangguan rantaian bekalan dan kebimbangan keselamatan baharu.

Namun, prinsip yang diasaskan Goh Keng Swee—berdikari, keterbukaan, kebolehsuaian serta pemisahan yang jelas antara kerajaan dengan perniagaan—kekal relevan. Rizab Singapura, yang diuruskan Temasek dan GIC, terus menjadi penampan ketika krisis dan sumber keyakinan negara. Kejayaan institusi ini bergantung pada komitmen berterusan terhadap kecemerlangan, integriti dan pemikiran jangka panjang.

Kesimpulan

• Dr. Goh Keng Swee ialah arkitek sistem perusahaan berkaitan negara Singapura, yang menggabungkan kapitalisme dengan matlamat kukuh demi kepentingan awam.
• Beliau menangani ancaman terhadap kelangsungan hidup negara dengan membina syarikat yang cekap dan mampu berdikari dalam sektor utama, sambil menegaskan disiplin komersial dan pengurusan profesional.
• Temasek Holdings dan GIC ditubuhkan untuk mengurus aset serta rizab negara secara berasingan daripada kerajaan, sekali gus memastikan kemampanan jangka panjang.
• Model Singapura menjadi inspirasi kepada negara lain, tetapi kekal unik kerana sejarah, tadbir urus dan budayanya.
• Legasi Goh yang lebih luas merangkumi pembaharuan dalam bidang pertahanan, pendidikan dan budaya, yang menyumbang kepada transformasi Singapura menjadi negara makmur dan berdaya tahan.
• Prinsip berdikari, keterbukaan dan pemisahan peranan terus membimbing strategi ekonomi Singapura dalam dunia yang kian berubah.