Rang Undang-Undang Sampul Kuning Korea Selatan: Perubahan Besar dalam Hubungan Perusahaan-Buruh dan Hak Pekerja

Pengenalan: Era Baharu bagi Buruh Korea

Landskap buruh Korea Selatan sedang melalui perubahan paling besar dalam beberapa dekad. Pada 24 Ogos 2025, Dewan Negara meluluskan Rang Undang-Undang Sampul Kuning yang disebut-sebut itu — pindaan kepada Akta Kesatuan Sekerja dan Penyesuaian Hubungan Buruh (TULRAA) — dengan majoriti besar. Undang-undang ini dijadualkan berkuat kuasa pada Mac 2026 dan bertujuan menangani ketidaksamaan berakar umbi dalam pasaran buruh dengan memperluas perlindungan kepada pekerja subkontrak, pekerja tidak tetap dan pekerja platform, selain mengehadkan keupayaan syarikat menuntut ganti rugi daripada kesatuan atas kerugian berkaitan mogok. Kelulusan rang undang-undang ini menandakan kemuncak kempen aktivis buruh selama 20 tahun dan sudah pun mengubah dinamika antara pekerja, majikan dan negara.

Apakah Rang Undang-Undang Sampul Kuning?

Rang Undang-Undang Sampul Kuning merujuk kepada pakej pindaan terhadap Artikel 2 dan 3 TULRAA. Gelaran itu berasal daripada sampul kuning yang digunakan orang ramai untuk menghantar sumbangan kepada pekerja SsangYong Motor yang berdepan saman yang melumpuhkan kewangan selepas mogok pada 2009. Peruntukan utama rang undang-undang ini bertujuan untuk:

• Memperluas takrif undang-undang bagi “pekerja” dan “majikan”,
• Memperluas skop perkara yang dianggap sebagai pertikaian buruh,
• Mengehadkan atau mengecualikan kesatuan dan pekerja daripada liabiliti atas ganti rugi akibat tindakan perusahaan,
• Memberi kuasa kepada kesatuan yang mewakili pekerja subkontrak dan pekerja platform untuk berunding secara langsung dengan syarikat induk yang mengawal keadaan kerja secara ketara.

Perubahan ini amat relevan dalam industri yang mempunyai rangkaian subkontrak berlapis, seperti pembinaan kapal, logistik, pembuatan dan ekonomi platform yang berkembang pesat.

Asal-usul Sejarah: Daripada Saman kepada Undang-undang

Asal-usul Rang Undang-Undang Sampul Kuning bermula pada 1990-an, apabila arahan kerajaan menggalakkan syarikat menggunakan saman sivil sebagai senjata terhadap pekerja yang mogok. Langkah ini mencetuskan gelombang tuntutan ganti rugi yang menyebabkan ramai anggota kesatuan berdepan kemusnahan kewangan. Mogok SsangYong Motor pada 2009, yang menyaksikan lebih 2,600 pekerja kehilangan pekerjaan dan kesatuan disaman lebih 300 bilion won, menjadi titik perbalahan nasional. Kemarahan orang ramai terhadap kesusahan yang menimpa pekerja dan keluarga mereka mencetuskan Kempen Sampul Kuning, yang mengumpulkan sumbangan serta menggembleng sokongan bagi pembaharuan perundangan.

Selepas beberapa percubaan yang gagal dan dua veto presiden, rang undang-undang itu akhirnya diluluskan pada 2025 dengan sokongan Parti Demokratik pimpinan Presiden Lee Jae Myung. Kelulusan undang-undang itu disambut oleh kumpulan buruh, namun mendapat tentangan hebat daripada kumpulan perniagaan dan ahli politik konservatif.

Peruntukan Utama: Perubahan Undang-undang terhadap Hubungan Buruh

Rang Undang-Undang Sampul Kuning memperkenalkan beberapa perubahan besar dalam kerangka undang-undang buruh Korea Selatan:

1. Takrif “Pekerja” dan “Majikan” Diperluas

Sebelum ini, hanya majikan langsung diwajibkan berunding dengan kesatuan. Undang-undang baharu memperluas takrif “majikan” supaya merangkumi mana-mana entiti yang mempunyai kawalan ketara dan khusus terhadap tugas atau keadaan kerja seseorang pekerja. Ini bermakna syarikat induk, bukan sekadar subkontraktor, boleh dipertanggungjawabkan untuk rundingan buruh jika syarikat itu menentukan aspek utama pekerjaan.

Takrif “pekerja” juga diperluas supaya merangkumi sesiapa yang menyumbang tenaga kerja untuk perniagaan pihak lain atau yang menubuhkan atau menyertai kesatuan. Peruntukan ini secara jelas meliputi pekerja platform, pekerja bebas dan mereka yang bekerja sendiri — kumpulan yang secara tradisinya berada di luar skop perlindungan buruh.

2. Skop Pertikaian Buruh dan Mogok Diperluas

Undang-undang ini memperluas takrif pertikaian buruh agar merangkumi bukan sahaja gaji dan waktu kerja, tetapi juga keputusan pengurusan seperti penstrukturan semula, pemberhentian pekerja secara besar-besaran, pemindahan kilang dan penutupan perniagaan. Mogok membantah keputusan sedemikian, yang sebelum ini dianggap haram, kini diiktiraf sebagai tindakan perusahaan yang sah. Perubahan ini amat penting bagi pekerja yang berada dalam kedudukan tidak terjamin dan paling terdedah kepada perubahan status pekerjaan secara mendadak.

3. Sekatan terhadap Tuntutan Ganti Rugi Korporat

Salah satu aspek paling dipertikaikan dalam sistem lama ialah keupayaan syarikat memfailkan saman ganti rugi bernilai besar terhadap kesatuan dan pekerja individu atas kerugian yang dialami semasa mogok. Rang Undang-Undang Sampul Kuning mengehadkan amalan ini dengan:

• Melarang majikan menuntut ganti rugi dengan niat mengugut atau menghalang kesatuan,
• Mewajibkan mahkamah mempertimbangkan perkadaran, peranan individu dan keadaan kewangan sebelum memutuskan ganti rugi,
• Membenarkan tanggungjawab dibahagikan antara pekerja individu hanya apabila terdapat bukti kukuh tentang kesalahan,
• Memperkenalkan prinsip “mempertahankan diri”, yang mengetepikan ganti rugi jika mogok merupakan satu-satunya cara untuk melindungi pekerja daripada tindakan majikan yang menyalahi undang-undang.

Kesatuan tidak diberikan kekebalan menyeluruh, namun ambang untuk majikan memfailkan saman kini jauh lebih tinggi dan risiko pekerja yang mogok mengalami kemusnahan kewangan dikurangkan dengan ketara.

4. Hak Rundingan Langsung bagi Pekerja Subkontrak dan Platform

Mungkin perubahan paling besar ialah hak kesatuan yang mewakili pekerja subkontrak atau pekerja platform untuk menuntut rundingan dengan syarikat induk, sekiranya syarikat itu mempunyai kawalan ketara terhadap keadaan kerja. Peruntukan ini menangani masalah berpanjangan dalam industri yang menyaksikan konglomerat besar menetapkan gaji dan piawaian keselamatan, tetapi mengelak tanggungjawab dengan menyerahkan kerja kepada firma yang lebih kecil.

Sebagai contoh, dalam industri pembinaan kapal, berpuluh-puluh subkontraktor beroperasi di limbungan milik satu konglomerat. Di bawah undang-undang baharu, jika syarikat induk menentukan syarat utama pekerjaan, syarikat itu kini perlu hadir ke meja rundingan.

Kesan Segera: Aktiviti Kesatuan Meningkat

Kelulusan undang-undang itu sudah mencetuskan gelombang tuntutan daripada kesatuan subkontraktor di seluruh Korea Selatan. Di Hyundai Steel, pekerja subkontraktor yang berkesatuan mengadakan bantahan menuntut rundingan langsung dan penarikan balik saman ganti rugi. Di Samsung Electronics, sebuah kesatuan subkontraktor menggesa gergasi teknologi itu campur tangan dalam pertikaian berhubung tunggakan gaji. Tindakan serupa turut dilaporkan di Naver, SK hynix dan rangkaian gedung serbaneka utama.

Kumpulan buruh melihat undang-undang itu sebagai pembetulan yang sudah lama tertangguh terhadap ketidakseimbangan kuasa. Menurut Konfederasi Kesatuan Sekerja Korea, rang undang-undang itu ialah “hasil pengorbanan aktivis selama dua dekad” dan pencapaian bersejarah bagi hak pekerja.

Kajian Kes: Sektor IT dan Pekerjaan Platform

Kesan Rang Undang-Undang Sampul Kuning tidak terhad kepada sektor pembuatan tradisional. Dalam sektor IT, kesatuan yang mewakili pekerja di anak syarikat kecil Naver mengadakan perhimpunan menuntut rundingan dengan pihak pengurusan. Pekerja platform — seperti penghantar dan peserta ekonomi gig — kini dilindungi secara jelas oleh undang-undang, sekali gus membolehkan mereka menuntut perbincangan dengan syarikat yang mengawal algoritma gaji dan sistem penghantaran tugasan.

Perluasan hak ini dijangka memberi kesan berantai merentasi industri yang selama ini bergantung pada tenaga kerja fleksibel dan tidak tetap, sekali gus memaksa syarikat berhubung secara lebih langsung dengan mereka yang melakukan kerja tersebut.

Tentangan Dunia Perniagaan: Kebimbangan terhadap Ketidakpastian dan Kos yang Meningkat

Walaupun kumpulan buruh meraikan kelulusan undang-undang itu, pemimpin perniagaan dan pelabur asing menyuarakan kebimbangan yang ketara. Enam persatuan industri utama, termasuk Persekutuan Perusahaan Korea dan Dewan Perniagaan dan Industri Korea, mengeluarkan kenyataan bersama yang mengutuk rang undang-undang itu. Mereka memberi amaran bahawa:

• Takrif “majikan” yang diperluas boleh menyukarkan pengurusan pertikaian buruh dan mengganggu ketenteraman di tempat kerja,
• Hampir semua keputusan pengurusan boleh menjadi alasan untuk mogok,
• Ketidakpastian undang-undang boleh melumpuhkan pembuatan keputusan korporat, khususnya dalam industri dengan rantaian bekalan yang kompleks,
• Kos buruh yang meningkat dan kemungkinan kelewatan boleh menjejaskan daya saing Korea dalam sektor pembuatan, automotif, pembinaan kapal dan keluli.

Kumpulan perniagaan asing seperti Dewan Perniagaan Amerika di Korea (AMCHAM) turut menyuarakan kebimbangan. James Kim, pengerusi dan ketua pegawai eksekutif AMCHAM, berkata bahawa “persekitaran buruh yang fleksibel penting untuk memperkukuh daya saing Korea sebagai hab perniagaan di rantau Asia-Pasifik.” Beberapa firma multinasional, termasuk GM Korea, membayangkan bahawa mereka mungkin menilai semula operasi di negara itu jika persekitaran perniagaan menjadi kurang menentu.

Perusahaan Kecil dan Sederhana (PKS) Turut Terjejas

PKS, yang sering beroperasi sebagai subkontraktor, amat bimbang. Ramai khuatir bahawa mogok oleh satu pembekal boleh memberi kesan berantai kepada rantaian pengeluaran yang saling berkait rapat, lalu menyebabkan gangguan meluas. Sesetengah pemimpin perniagaan berpendapat bahawa ketidakjelasan undang-undang tentang pihak yang layak dianggap sebagai majikan boleh menimbulkan kekeliruan dan akibat yang tidak disengajakan.

Analisis Undang-undang dan Dasar: Pandangan Pakar

Pakar undang-undang menyatakan bahawa Rang Undang-Undang Sampul Kuning mengkodifikasikan perkembangan yang sudah muncul di mahkamah Korea, yang semakin mengiktiraf hak pekerja jenis khas dan pekerja platform untuk menubuhkan kesatuan dan berunding secara kolektif. Undang-undang ini memberikan kejelasan dan keseragaman, namun turut menimbulkan persoalan undang-undang baharu yang berkemungkinan akan diuji di mahkamah.

Sebagai contoh, takrif “majikan” yang diperluas bermakna syarikat induk mungkin diwajibkan berunding dengan kesatuan subkontraktor walaupun tiada hubungan kontrak langsung. Mahkamah perlu menentukan maksud “kawalan ketara dan khusus” terhadap keadaan kerja — satu piawaian yang mungkin berbeza mengikut industri dan keadaan.

Undang-undang ini juga menamatkan amalan “kewajipan mengekalkan keamanan”, yang sebelum ini menghalang kesatuan daripada mengadakan mogok berhubung perkara yang diliputi perjanjian kolektif. Kini, kesatuan boleh mogok jika tidak bersetuju dengan cara perjanjian sedemikian ditafsirkan atau dilaksanakan.

Tindak Balas Kerajaan: Mengurus Peralihan

Menyedari kemungkinan timbulnya kekeliruan dan konflik, kerajaan mengumumkan tempoh tangguh enam bulan sebelum undang-undang itu berkuat kuasa. Dalam tempoh ini, pasukan petugas yang terdiri daripada wakil buruh, perniagaan dan kerajaan akan ditubuhkan untuk:

• Mendapatkan maklum balas daripada tempat kerja,
• Membangunkan garis panduan yang jelas tentang takrif majikan dan pertikaian buruh,
• Menyediakan sokongan di lokasi bagi rundingan dalam industri yang mempunyai struktur buruh berlapis,
• Memantau dan menguatkuasakan pematuhan, termasuk menyiasat amalan buruh yang menyalahi undang-undang.

Kementerian Buruh merancang untuk merintis model rundingan bersama dalam sektor seperti pembinaan kapal, dengan tujuan melindungi pekerja subkontrak sambil mengekalkan daya saing industri.

Implikasi Lebih Luas: Ke Arah Pasaran Buruh yang Lebih Saksama?

Pasaran buruh Korea Selatan sejak sekian lama dicirikan oleh jurang yang ketara. Pekerja tetap di konglomerat besar menikmati jaminan pekerjaan, gaji tinggi dan kesatuan yang kukuh, manakala pekerja tidak tetap, pekerja subkontrak dan pekerja platform berdepan gaji rendah, perwakilan yang lemah serta perlindungan undang-undang yang terhad. Rang Undang-Undang Sampul Kuning bertujuan merapatkan jurang ini dengan memastikan semua pekerja — tanpa mengira jenis pekerjaan — dapat melaksanakan hak perlembagaan mereka untuk berkesatuan, berunding dan mogok.

Jika berjaya, undang-undang ini boleh membawa kepada model hubungan buruh yang lebih matang dan kurang bermusuhan. Dengan membendung saman yang keterlaluan dan menyediakan kerangka rundingan yang lebih jelas, undang-undang ini mungkin mengurangkan kebergantungan pada taktik yang sarat konflik dan telah mencorakkan hubungan buruh Korea selama beberapa dekad. Namun, risiko peningkatan tindakan perusahaan dan pertikaian undang-undang masih wujud, khususnya apabila takrif dan tanggungjawab baharu itu diuji dalam amalan.

Perspektif Antarabangsa

Langkah Korea Selatan ini sedang diperhatikan dengan teliti oleh negara lain yang bergelut dengan cabaran ekonomi gig dan pekerjaan tidak terjamin. Peruntukan jelas yang meliputi pekerja platform serta sekatan terhadap tuntutan ganti rugi korporat menetapkan duluan yang boleh mempengaruhi perbahasan dasar buruh di negara lain.

Kesimpulan

• Rang Undang-Undang Sampul Kuning ialah pindaan bersejarah kepada undang-undang buruh Korea Selatan yang memperluas perlindungan kepada pekerja subkontrak, pekerja tidak tetap dan pekerja platform.
• Undang-undang ini memperluas takrif “pekerja” dan “majikan”, sekali gus membolehkan kesatuan berunding secara langsung dengan syarikat induk yang mengawal keadaan kerja.
• Mogok membantah keputusan pengurusan seperti pemberhentian pekerja dan penstrukturan semula kini sah, manakala syarikat berdepan sekatan baharu untuk menuntut ganti rugi daripada kesatuan dan pekerja.
• Kumpulan perniagaan dan pelabur asing menyuarakan kebimbangan tentang ketidakpastian undang-undang, peningkatan kos dan iklim pelaburan Korea.
• Kerajaan sedang melaksanakan tempoh peralihan enam bulan dengan menubuhkan pasukan petugas untuk membangunkan garis panduan dan menyokong rundingan di lokasi.
• Kejayaan undang-undang ini bergantung pada pelaksanaannya dan sama ada ia mampu mengurangkan jurang buruh yang berakar umbi di Korea sambil mengekalkan kestabilan industri.