Jepun Percepat Penempatan Peluru Berpandu Jarak Jauh Ketika Ketegangan Serantau Meningkat

Peningkatan Pesat Peluru Berpandu Jepun: Peralihan Bersejarah dalam Dasar Pertahanan

Jepun sedang melaksanakan perubahan besar terhadap strategi pertahanan negaranya dengan mempercepat penempatan peluru berpandu jarak jauh yang dibangunkan dalam negara, sebagai tindak balas terhadap cabaran keselamatan yang semakin meningkat daripada China, Korea Utara dan Rusia. Kementerian Pertahanan Jepun mengumumkan bahawa kumpulan pertama peluru berpandu antikapal Type-12 yang dinaik taraf akan dipasang di Kem Kengun di Prefektur Kumamoto menjelang Mac 2026, setahun lebih awal daripada jadual asal. Langkah ini menandakan detik penting dalam sejarah pascaperang Jepun, mencerminkan peralihan daripada pendirian pasifis yang dipegang secara tradisional serta usaha tegas untuk memperkukuh keupayaan serangan balasnya.

Peluru berpandu Type-12 itu, dengan jarak yang dipertingkat kepada kira-kira 1,000 kilometer (sekitar 620 batu), membolehkan Jepun meliputi kawasan luas Laut China Timur, termasuk sebahagian pesisir China dan hampir seluruh Korea Utara. Penempatan ini sebahagian daripada inisiatif lebih luas untuk membentuk angkatan tentera yang lebih berdikari dan mencegah gerakan ketenteraan kuasa jiran yang semakin asertif.

Mengapa Jepun Mempercepat Program Peluru Berpandu?

Keputusan Jepun untuk mempercepat penempatan peluru berpandu berakar daripada persekitaran keselamatan yang berubah dengan pantas. Pada Jun lalu, pasukan Jepun buat pertama kali menyaksikan dua kapal pengangkut pesawat China beroperasi serentak berhampiran pulau-pulau selatannya, satu demonstrasi jelas tentang jangkauan tentera laut China yang semakin luas. Sementara itu, Korea Utara terus memajukan program peluru berpandu balistik dan senjata nuklearnya, manakala Rusia meningkatkan kegiatan ketenteraan bersama China berhampiran wilayah Jepun.

Menteri Pertahanan Gen Nakatani menjelaskan keperluan mendesak itu dalam sidang media baru-baru ini:

Kementerian Pertahanan berhasrat meneruskan usaha membina keupayaan pertahanan jarak jauh dengan lebih pantas, mengambil kira persekitaran keselamatan paling serius dan kompleks sejak berakhirnya perang.

Rantaian pulau Nansei di barat daya Jepun, yang terbentang dari Kyushu ke arah Taiwan, menjadi tumpuan utama peningkatan pertahanan ini. Kedudukan pulau-pulau tersebut yang berhampiran Taiwan dan tanah besar China menjadikannya penting dari segi strategik, khususnya ketika kebimbangan mengenai kemungkinan krisis di Selat Taiwan meningkat.

Apakah Peluru Berpandu Baharu Ini dan Di Manakah Ia Akan Ditempatkan?

Teras pemodenan peluru berpandu Jepun ialah peluru berpandu permukaan-ke-kapal Type-12 yang dinaik taraf. Versi baharu ini, yang pada asalnya direka untuk pertahanan pesisir, mempunyai jarak 10 kali lebih jauh berbanding pendahulunya, membolehkannya menyerang sasaran jauh di luar perairan Jepun. Penempatan pertama akan dibuat di Kem Kengun di Kumamoto, manakala penempatan tambahan dirancang di Kem Yufuin di Prefektur Oita dan Kem Fuji di Prefektur Shizuoka pada tahun-tahun berikutnya.

Penempatan peluru berpandu ini di Kyushu meletakkan kawasan pesisir China dan Korea Utara dalam jangkauannya. Bagaimanapun, pihak berkuasa Jepun berhati-hati untuk tidak menempatkannya di Okinawa, pulau yang paling hampir dengan China, bagi mengelakkan ketegangan dengan Beijing daripada meningkat tanpa keperluan. Okinawa sudah menempatkan beberapa bateri peluru berpandu jarak lebih pendek dan menjadi pangkalan kehadiran tentera Amerika Syarikat yang besar.

Menurut Kementerian Pertahanan, penempatan ini sebahagian daripada rancangan berperingkat untuk melengkapkan kesemua tujuh rejimen peluru berpandu permukaan-ke-kapal Jepun dengan sistem Type-12 yang dinaik taraf. Langkah ini bertujuan meningkatkan keupayaan pencegahan dan memberi Jepun keupayaan serangan balas yang meyakinkan sekiranya berlaku serangan.

Keupayaan Serangan Balas: Era Baharu bagi Pasukan Pertahanan Diri Jepun

Perlembagaan Jepun pasca Perang Dunia Kedua, khususnya Artikel 9, sejak sekian lama mengehadkan keupayaan negara itu menggunakan kekerasan kecuali untuk mempertahankan diri. Selama beberapa dekad, ini bermakna pendirian ketenteraan yang bersifat pertahanan semata-mata. Namun, pada 2022, Jepun menerima pakai strategi keselamatan lima tahun baharu yang secara jelas menyifatkan China sebagai cabaran strategik terbesarnya dan menyeru kepada pakatan yang lebih erat dengan Amerika Syarikat. Strategi itu turut membenarkan Pasukan Pertahanan Diri memainkan peranan lebih ofensif, termasuk keupayaan menyerang pangkalan musuh jika Jepun diserang.

Peralihan ini bukan tanpa kontroversi. Sebahagian rakyat Jepun dan pegawai tempatan, terutama di kawasan yang dirancang untuk menempatkan peluru berpandu baharu, bimbang kawasan mereka akan menjadi sasaran sekiranya tercetus konflik. Gabenor Okinawa Denny Tamaki, misalnya, menyuarakan bantahan dan memberi amaran bahawa peningkatan ketenteraan boleh menjadikan wilayah itu sasaran serta tidak mendapat sokongan ramai penduduk.

Belanjawan Pertahanan Jepun yang Meningkat dan Pemodenan Ketenteraan

Bagi menyokong peningkatan keupayaan pertahanan yang bercita-cita tinggi, Kementerian Pertahanan Jepun memohon peruntukan rekod sebanyak 8.8 trilion yen (kira-kira $60 bilion) bagi tahun fiskal 2026. Jumlah ini meningkat 1.7 peratus berbanding tahun sebelumnya dan meneruskan trend kenaikan belanjawan pertahanan selama 14 tahun. Matlamatnya ialah mencapai perbelanjaan pertahanan sebanyak 2 peratus daripada KDNK menjelang 2027, sejajar dengan piawaian NATO dan sebagai tindak balas terhadap desakan Amerika Syarikat supaya Jepun berkongsi beban dengan lebih besar.

Permohonan belanjawan 2026 merangkumi:

• Pengeluaran besar-besaran peluru berpandu Type-12 yang dipertingkat untuk dilancarkan dari kapal
• Perolehan peluru berpandu yang dilancarkan dari kapal selam
• Pembinaan frigat pelbagai peranan dan kapal selam baharu
• Penempatan kenderaan udara, permukaan dan bawah air tanpa pemandu untuk pengawasan dan pertahanan pesisir
• Naik taraf kapal pemusnah Aegis agar berupaya melancarkan peluru berpandu Tomahawk
• Pembangunan pemintas peluru berpandu hipersonik dengan kerjasama Amerika Syarikat

Jepun juga melabur besar dalam sistem tanpa pemandu seperti dron dan kenderaan autonomi bagi mengimbangi populasi yang semakin menua dan menyusut, yang mengakibatkan kekurangan anggota tentera. Sistem pertahanan pesisir SHIELD, misalnya, akan menggabungkan pesawat tanpa pemandu, kapal permukaan dan dron bawah air untuk memperkukuh keupayaan pengawasan dan tindak balas di sepanjang pesisir Jepun yang luas.

Penempatan Peluru Berpandu Amerika Syarikat dan Latihan Bersama: Mempererat Pakatan

Pemodenan ketenteraan Jepun berkait rapat dengan pakatannya bersama Amerika Syarikat. Selain memperoleh peluru berpandu kruis Tomahawk buatan Amerika Syarikat, Jepun tidak lama lagi akan menjadi tuan rumah bagi penempatan sementara sistem peluru berpandu jarak sederhana Typhon milik Tentera Darat Amerika Syarikat semasa latihan ketenteraan bersama Resolute Dragon. Sistem Typhon, yang mampu melancarkan pelbagai jenis peluru berpandu termasuk Tomahawk dan SM-6, akan ditempatkan di Stesen Udara Kor Marin Amerika Syarikat Iwakuni di Honshu sepanjang latihan itu berlangsung.

Penempatan ini menerima kritikan keras daripada China dan Rusia. Jurucakap Kementerian Luar Rusia Maria Zakharova menyifatkannya sebagai "langkah yang menggugat kestabilan" dan memberi amaran bahawa Rusia akan mengambil "langkah ketenteraan-teknikal yang sewajarnya" sebagai tindak balas. Kementerian Luar China turut mengecam penempatan itu, menggesa Jepun bertindak secara berhemah dan mengelakkan tindakan yang boleh menjejaskan kestabilan serantau.

Walaupun menerima kritikan tersebut, pegawai Jepun dan Amerika Syarikat menegaskan bahawa penempatan itu bersifat defensif dan bertujuan meningkatkan keupayaan pencegahan serta kesalingoperasian antara kedua-dua sekutu. Latihan itu dilihat sebagai bukti komitmen Amerika Syarikat terhadap keselamatan Jepun ketika timbul ketidaktentuan yang semakin meningkat mengenai kebolehpercayaan jaminan keselamatan Amerika di rantau ini.

Reaksi Serantau: Sokongan, Kritikan dan Pertimbangan Strategik

Penempatan peluru berpandu Jepun yang dipercepat telah mencetuskan pelbagai reaksi daripada negara jiran dan pihak berkepentingan dalam negara. Pegawai China dan media kerajaan menuduh Jepun meninggalkan perlembagaan pasifisnya dan melakukan peluasan ketenteraan. Wang Yunfei, pakar hal ehwal ketenteraan China, berhujah bahawa penempatan itu mendedahkan "cita-cita peluasan ketenteraan" Jepun dan akhirnya boleh menjadi beban strategik, bukannya aset.

Jurucakap Kementerian Pertahanan Negara China, Zhang Xiaogang, turut mengulangi kebimbangan itu dengan berkata:

Jepun berulang kali mengingkari batasan perlembagaan pasifisnya dan melakukan peluasan ketenteraan, tindakan yang berbahaya serta tidak mendapat sokongan rakyat. Sejarah memberikan pengajaran yang jelas: ketenteraan Jepun telah menyebabkan penderitaan yang tidak terhitung kepada rakyat Jepun, Asia dan dunia.

Di Jepun, terdapat gabungan sokongan dan kebimbangan. Ramai penganalisis pertahanan dan penggubal dasar berpendapat penempatan peluru berpandu itu ialah tindak balas yang perlu terhadap persekitaran keselamatan yang berubah. Yoichi Shimada, profesor emeritus di Universiti Prefektur Fukui, berkata Jepun perlu memperkukuh sistem peluru berpandunya dengan pantas bagi memastikan keselamatan yang teguh, khususnya apabila ancaman daripada China dan Korea Utara semakin meningkat.

Namun, sebahagian penduduk tempatan di kawasan penempatan bimbang kawasan mereka akan menjadi sasaran jika berlaku konflik. Ingatan terhadap Perang Dunia Kedua serta kemusnahan Hiroshima dan Nagasaki terus membentuk pandangan awam terhadap peluasan ketenteraan. Perdebatan mengenai dasar keselamatan Jepun dijangka semakin hangat apabila penempatan peluru berpandu diteruskan dan keadaan keselamatan serantau kekal tidak menentu.

Implikasi terhadap Pakatan Amerika Syarikat-Jepun dan Keselamatan Serantau

Landskap keselamatan Asia Timur yang berubah mendorong Jepun dan Amerika Syarikat menilai semula pendirian pertahanan serta komitmen pakatan mereka. Walaupun perjanjian keselamatan Amerika Syarikat-Jepun mewajibkan Amerika Syarikat mempertahankan Jepun sekiranya berlaku serangan, perkembangan politik dan kenyataan pemimpin Amerika Syarikat kebelakangan ini menimbulkan persoalan tentang sejauh mana komitmen itu.

Robert Dujarric, pengarah Institut Kajian Asia Kontemporari di Universiti Temple di Tokyo, berkata ketidaktentuan mengenai niat Amerika Syarikat boleh mendorong Jepun untuk terus memperkukuh keupayaannya sendiri, malah mencetuskan perdebatan mengenai pemerolehan senjata nuklear, satu gagasan yang masih sangat kontroversial dalam masyarakat Jepun.

Buat masa ini, tumpuan Jepun adalah untuk meningkatkan keupayaan pencegahan konvensional melalui sistem peluru berpandu canggih, pengawasan yang menyeluruh dan integrasi lebih erat dengan pasukan Amerika Syarikat. Penempatan peluru berpandu jarak jauh itu bertujuan menyampaikan mesej jelas kepada bakal musuh bahawa Jepun bersedia mempertahankan wilayah dan kepentingannya.

Konteks Strategik Lebih Luas: Faktor Taiwan dan Keselamatan Maritim

Penempatan peluru berpandu Jepun berkait rapat dengan kebimbangan mengenai kemungkinan krisis di Selat Taiwan. China menganggap Taiwan sebagai wilayah pemisah dan tidak menolak penggunaan kekerasan untuk mencapai penyatuan semula. Rantaian pulau Nansei, yang merangkumi Okinawa dan terbentang ke arah Taiwan, dilihat sebagai titik panas berpotensi dalam sebarang konflik yang melibatkan Taiwan dan China.

Dengan menempatkan peluru berpandu jarak jauh di Kyushu dan pulau-pulau barat daya yang lain, Jepun berhasrat mencegah pencerobohan dan menyukarkan perancangan ketenteraan mana-mana pihak lawan. Jarak peluru berpandu Type-12 yang lebih jauh membolehkan Jepun memproyeksikan kuasa merentasi Laut China Timur dan menyokong pertahanan Taiwan sekiranya diperlukan. Bagaimanapun, pegawai Jepun berhati-hati untuk mengelakkan tindakan yang boleh dianggap provokatif secara terang-terangan, seperti menempatkan peluru berpandu itu secara langsung di Okinawa.

Keselamatan maritim Jepun turut tertekan akibat peningkatan kegiatan China di sekitar Kepulauan Senkaku yang dipertikaikan (dikenali sebagai Diaoyu di China), yang ditadbir Jepun tetapi dituntut China. Penempatan sistem peluru berpandu canggih bertujuan memperkukuh kawalan Jepun ke atas wilayah ini dan mencegah sebarang cubaan paksaan atau pengambilalihan.

Kesimpulan

• Jepun mempercepat penempatan peluru berpandu antikapal Type-12 jarak jauh yang dinaik taraf, dengan kumpulan pertama akan dipasang di Kem Kengun di Kumamoto menjelang Mac 2026.
• Peluru berpandu baharu itu mempunyai jarak kira-kira 1,000 kilometer, meletakkan sebahagian pesisir China dan Korea Utara dalam jangkauannya.
• Langkah ini menandakan peralihan bersejarah dalam dasar pertahanan Jepun ke arah pendirian ketenteraan yang lebih proaktif dan berdikari.
• Kementerian Pertahanan memohon belanjawan rekod sebanyak $60 bilion bagi 2026 untuk membiayai pengeluaran peluru berpandu, sistem tanpa pemandu dan naik taraf tentera laut.
• Tindakan Jepun didorong ancaman keselamatan yang semakin meningkat daripada China, Korea Utara dan Rusia, serta ketidaktentuan mengenai jaminan keselamatan Amerika Syarikat.
• Penempatan itu dikritik China dan Rusia, yang menuduh Jepun melakukan peluasan ketenteraan dan menjejaskan kestabilan serantau.
• Perdebatan dalam negara berterusan mengenai risiko dan manfaat keupayaan peluru berpandu yang dipertingkat, dengan bantahan daripada sebahagian penduduk tempatan di kawasan penempatan.
• Peningkatan keupayaan peluru berpandu Jepun berkait rapat dengan kebimbangan mengenai Selat Taiwan dan keselamatan maritim di Laut China Timur.