Beijing Minta Rakyat Elak ke Jepun Susulan Amaran PM Mengenai Taiwan

Amaran perjalanan cetus pertikaian mengenai Taiwan dan gugat sektor pelancongan

China menggesa rakyatnya supaya mengelak daripada melancong ke Jepun, sekali gus meningkatkan pertikaian yang semakin memuncak susulan kenyataan Perdana Menteri Sanae Takaichi mengenai konflik Taiwan. Dalam notis pada lewat Jumaat, Beijing berkata kenyataan terbaharu pemimpin Jepun telah menjejaskan suasana pertukaran dan mewujudkan risiko kepada warga China di Jepun. Amaran itu bukan larangan, namun menandakan China bersedia menggunakan aliran perjalanan dan penggunaan sebagai alat dalam pertikaian politik. Ia dikeluarkan bersama mesej tegas daripada pihak berkuasa pertahanan China yang memberi amaran kepada Tokyo supaya tidak memainkan sebarang peranan ketenteraan sekiranya pertempuran tercetus di Selat Taiwan.

Nasihat itu menyusuli seminggu protes dan pemanggilan duta antara kedua-dua kerajaan. Syarikat penerbangan di tanah besar China segera menawarkan bayaran balik dan perubahan tanpa caj bagi laluan ke Jepun. Pertikaian itu berpunca daripada jawapan Takaichi di parlimen bahawa serangan China ke atas Taiwan boleh dianggap sebagai situasi yang mengancam kelangsungan hidup Jepun, sekali gus membuka ruang kepada pertahanan diri kolektif. Taiwan mentadbir dirinya sendiri dan dituntut oleh China, manakala selat itu merupakan titik panas yang turut melibatkan Amerika Syarikat, sekutu Jepun menerusi perjanjian. Gabungan undang-undang, geografi dan hubungan pakatan itu membantu menjelaskan mengapa satu kenyataan sahaja boleh mencetuskan kesan berantai terhadap diplomasi, perancangan keselamatan dan pelancongan.

Perkara yang mencetuskan amaran

Pada 7 November, Takaichi memberitahu penggubal undang-undang bahawa sekiranya China menggunakan kekerasan terhadap Taiwan, Jepun mungkin berdepan situasi yang mengancam kelangsungan hidupnya. Di bawah undang-undang yang diluluskan pada 2015, Jepun boleh menggunakan hak mempertahankan diri secara kolektif dalam kes tertentu, apabila serangan terhadap rakan rapat mengancam kelangsungan hidup Jepun dan kerajaan memutuskan tiada cara lain untuk melindungi rakyat. Kenyataan itu tidak mengisytiharkan perubahan dasar. Ia menggambarkan senario paling buruk secara hipotesis yang mencetuskan reaksi hebat di Beijing.

Pemimpin Jepun berturut-turut mengelak daripada bercakap secara jelas tentang tindak balas ketenteraan yang dikaitkan dengan Taiwan. Sikap berhati-hati itu mencerminkan Perkara 9 perlembagaan Jepun, yang menolak peperangan, serta dasar selama beberapa dekad yang berteraskan pendirian pertahanan semata-mata. Undang-undang 2015 mewujudkan syarat terhad yang membolehkan Jepun membantu sekutu yang diserang, namun sebarang penggunaan kekerasan masih perlu memenuhi ujian ketat dan mendapat pengawasan parlimen. Amerika Syarikat mengekalkan dasar kekaburan strategik mengenai Taiwan, dengan tidak menetapkan tindak balasnya secara jelas sambil membekalkan senjata pertahanan kepada pulau itu. Kekaburan itu bertujuan menghalang pengisytiharan kemerdekaan secara unilateral serta penyatuan secara paksa.

Faktor geografi menghangatkan perdebatan. Pulau-pulau Jepun yang paling hampir terletak kira-kira 110 kilometer dari Taiwan. Laluan udara dan laut Jepun akan menjadi penting dalam sebarang krisis serantau. Kehadiran tentera AS di Jepun akan mempengaruhi keputusan di Tokyo, manakala sebarang perancangan kontingensi oleh sekutu dilihat Beijing sebagai campur tangan dalam hal ehwal dalamannya. Itulah latar belakang yang menjadikan jawapan di parlimen satu badai diplomatik.

Kandungan nasihat perjalanan dan cara pelaksanaannya

Kementerian Luar China berkata suasana pertukaran antara rakyat kedua-dua negara telah terjejas teruk oleh kenyataan pemimpin Jepun, sambil menambah risiko terhadap keselamatan warga China di Jepun telah meningkat. Notis itu menasihatkan rakyat China supaya mengelak daripada melancong ke Jepun buat masa ini, dan menggesa mereka yang sudah berada di negara itu supaya berwaspada serta mengikuti panduan tempatan.

Dalam kenyataannya, kementerian itu berkata:

Kementerian dan perwakilannya mengingatkan rakyat China supaya tidak mengunjungi Jepun buat masa ini.

Nasihat sedemikian tidak mempunyai kuasa undang-undang di luar negara, namun boleh mengubah corak perjalanan dengan pantas. Syarikat penerbangan utama sering menyelaraskan langkah dengan panduan rasmi, seperti yang dapat dilihat menerusi dasar bayaran balik dan perubahan tiket yang diumumkan Air China, China Eastern dan China Southern. Dalam pertikaian terdahulu, penggantungan kumpulan pelancongan dan jualan pakej turut memburukkan kesan dengan mengehadkan segmen permintaan yang paling sensitif terhadap harga.

Syarikat penerbangan dan sektor pelancongan bersiap menghadapi kesan

Syarikat penerbangan China bertindak pantas. Air China, China Eastern dan China Southern mengumumkan dasar yang menawarkan bayaran balik atau perubahan tanpa caj bagi sesetengah laluan ke Jepun hingga akhir tahun. Langkah ini memudahkan pelancong yang memutuskan untuk membatalkan perjalanan dan sering menetapkan hala tuju pasaran yang lebih luas. Jika kumpulan pelancongan dari tanah besar mengurangkan perjalanan, tempahan hotel dan jualan runcit di Jepun mungkin terjejas dalam masa beberapa hari.

Sebelum nasihat itu dikeluarkan, perjalanan dari China ke Jepun telah pulih dengan kukuh. Antara Januari hingga September, hampir 7.5 juta pelawat dari tanah besar China memasuki Jepun, jumlah tertinggi berbanding mana-mana negara atau wilayah dalam tempoh itu. China juga merupakan sumber utama pelawat berbelanja besar yang tertarik kepada aktiviti membeli-belah dan masakan serantau. Pengurangan mendadak ketibaan akan dirasai di kedai bebas cukai, rangkaian gedung serbaneka dan kawasan pelancongan dari Tokyo dan Osaka hingga Hokkaido dan Kyushu.

Para pegawai di Hong Kong mengulangi mesej Beijing, menggesa penduduk supaya berhati-hati dan mengutamakan keselamatan diri ketika melancong di Jepun. Amaran mereka menyebut peningkatan insiden yang menyasarkan warga China sejak pertengahan 2025. Pada masa yang sama, beberapa kerajaan Barat masih menilai Jepun sebagai destinasi yang memerlukan langkah berjaga-jaga biasa daripada pelancong. Perbezaan itu menunjukkan penilaian keselamatan boleh mencerminkan politik sama seperti keadaan di jalanan.

Beijing dan Tokyo memperteguh pendirian

Mesej diplomatik semakin tegang seiring dengan notis perjalanan itu. Beijing memanggil duta Jepun dan menuntut Takaichi menarik balik kenyataannya. Tokyo kemudian memanggil duta China selepas satu hantaran daripada konsul jeneral China di Osaka menggunakan bahasa berunsur keganasan terhadap pemimpin Jepun itu. Hantaran berkenaan dipadam selepas bantahan orang ramai, namun ia mencetuskan lonjakan kritikan dalam talian di China yang menyasarkan Takaichi, perdana menteri wanita pertama Jepun.

Timbalan Menteri Luar China Sun Weidong memberitahu utusan Jepun bahawa komen itu telah merosakkan asas politik hubungan kedua-dua negara dan memberi amaran supaya tidak mencampuri isu Taiwan. Beliau mengulangi bahawa Taiwan milik China dan merupakan kepentingan teras yang tidak boleh disentuh.

Sesiapa yang berani mencampuri usaha penyatuan semula China dalam apa jua bentuk pasti akan menerima pukulan hebat.

Jepun menolak gesaan supaya kata-kata perdana menteri itu ditarik balik. Menteri Luar Toshimitsu Motegi berkata tiada keperluan untuk menarik balik kenyataan itu kerana ia dibuat dalam konteks perbincangan mengenai senario krisis kewujudan. Ketua Setiausaha Kabinet Minoru Kihara menambah bahawa keamanan dan kestabilan di Selat Taiwan penting bagi keselamatan Jepun dan masyarakat antarabangsa.

Isyarat ketenteraan dan kepentingan keselamatan serantau

Jentera pertahanan China mengiringi amaran diplomatik dengan retorik ketenteraan. Kementerian Pertahanan berkata Jepun akan mengalami kekalahan besar sekiranya campur tangan dalam konflik rentas selat. Ulasan dalam saluran Tentera Pembebasan Rakyat berkata China akan melancarkan serangan langsung jika Tokyo masuk campur. Media kerajaan dan akaun berkaitan ketenteraan menyebarkan mesej itu secara meluas dalam bahasa Jepun dan Cina.

Kementerian Pertahanan China mengeluarkan amaran keras dalam kenyataan awam mengenai sebarang langkah Jepun untuk menyertai konflik Taiwan:

Jika Jepun berani campur tangan secara ketenteraan di Selat Taiwan, negara itu akan mengalami kekalahan besar.

Pihak berkuasa maritim China turut mengumumkan latihan tembakan langsung di bahagian tengah Laut Kuning awal minggu depan, satu isyarat yang sering digunakan ketika ketegangan memuncak. Walaupun kawasan itu jauh dari Taiwan, latihan sedemikian sebahagian daripada corak Beijing mempamerkan kesiapsiagaan dan menguji tindak balas serantau.

Jepun menempatkan sejumlah besar tentera dan pangkalan AS yang akan menjadi penting dalam sebarang krisis melibatkan Taiwan. Washington tidak menetapkan tindak balasnya dengan jelas di bawah dasar kekaburan strategik, yang bertujuan menghalang paksaan oleh China serta perubahan status unilateral oleh Taiwan. Dokumen keselamatan Jepun yang terkini menyeru peningkatan daya cegah dan pengukuhan pertahanan dengan pantas, tertumpu pada peluru berpandu, rondaan maritim dan kepulauan barat daya.

Maknanya kepada pelancong dan perniagaan

Bagi pelancong di Jepun, nasihat itu tidak mengubah hak undang-undang atau peraturan tempatan. Hotel, restoran, pengangkutan awam dan lokasi pelancongan beroperasi seperti biasa. Panduan China tetap akan mempengaruhi tingkah laku kerana ia mendorong syarikat penerbangan memudahkan pembatalan serta memberi isyarat jelas kepada pelancong supaya menangguhkan perjalanan. Pakej pelancongan berkumpulan dari tanah besar China khususnya sensitif terhadap panduan rasmi dan dasar syarikat penerbangan.

Peruncit dan syarikat hospitaliti di Jepun mungkin menyaksikan jualan berkaitan pelawat China merosot dengan cepat jika pembatalan meningkat. Lapangan terbang, kedai bebas cukai dan kawasan beli-belah bandar yang bergantung pada pelawat dari luar negara mungkin berdepan musim cuti yang lebih perlahan. Skala kesannya bergantung pada tempoh nasihat itu berkuat kuasa dan sama ada ia diperluas dengan bahasa lebih tegas atau sekatan tambahan.

Bagi syarikat penerbangan yang berpangkalan di China, dasar bayaran balik akan menjejaskan hasil jangka pendek bagi laluan ke Jepun. Syarikat penerbangan boleh mengalihkan sebahagian kapasiti kepada penerbangan domestik atau Asia Tenggara, tetapi permintaan premium yang berkait dengan musim perjalanan musim sejuk di Jepun sukar diganti. Platform pelancongan dan agensi dalam talian turut berdepan tekanan serupa apabila pelanggan mengubah jadual perjalanan dan memohon bayaran balik.

Politik domestik di Jepun dan China

Takaichi memperjuangkan hubungan keselamatan yang lebih rapat dengan Amerika Syarikat dan pengukuhan pertahanan yang lebih pantas. Beliau juga perlu mengurus hubungan ekonomi yang kompleks dengan China, rakan dagang terbesar Jepun. Keseimbangan itu semakin sukar setiap kali isu Taiwan timbul, khususnya apabila bahasa yang digunakan di Tokyo ditafsirkan di Beijing sebagai perubahan ke arah campur tangan.

Di China, sentimen nasionalis terhadap Jepun turun naik selama beberapa dekad dan kadangkala memuncak ketika berlaku geseran politik. Tindak balas terhadap kenyataan Takaichi, termasuk hantaran media sosial yang dipadam oleh diplomat kanan China di Osaka, menunjukkan betapa pantas kemarahan dalam talian boleh membentuk detik dasar luar. Pertikaian semasa juga berlaku kurang dua minggu selepas Takaichi bertemu Presiden Xi Jinping di luar sidang kemuncak antarabangsa, ketika kedua-dua pihak berkata mereka mahu hubungan yang membina dan stabil.

Mungkinkah krisis Taiwan melibatkan Jepun

Undang-undang Jepun mentakrifkan beberapa kategori krisis luaran. Dalam situasi yang memberi kesan penting, Jepun boleh menyediakan sokongan logistik dan sokongan di kawasan belakang kepada rakan, seperti pengisian minyak, mencari dan menyelamat, pemeriksaan serta pengangkutan, tanpa terlibat dalam pertempuran. Dalam situasi yang mengancam kelangsungan hidup, kerajaan boleh membenarkan pertahanan diri kolektif yang terhad, termasuk penggunaan kekerasan, jika tiga syarat ketat dipenuhi dan Diet meluluskannya. Perbezaan antara kategori itu akan menjadi persoalan undang-undang utama jika pertempuran tercetus berhampiran Taiwan.

Sebarang keputusan juga bergantung pada peranan tentera AS yang berpangkalan di Jepun. Kemudahan di Okinawa dan seluruh pulau utama menyokong operasi AS di Pasifik barat. Jika pangkalan itu diserang, ambang undang-undang akan berubah dengan pantas. Atas sebab itu, para pegawai di Tokyo berusaha memperkukuh depoh bahan api, menyelerakkan pesawat dan melabur dalam peluru berpandu jarak jauh. Langkah itu bertujuan meningkatkan kos bagi mana-mana penyerang dan membeli masa ketika krisis berkembang pantas.

Sekilas Pandang

• China menasihatkan rakyatnya supaya mengelak perjalanan ke Jepun susulan kenyataan Perdana Menteri Sanae Takaichi mengenai senario konflik Taiwan.
• Kementerian Luar berkata risiko terhadap warga China di Jepun meningkat dan menggesa mereka yang berada di negara itu supaya berwaspada.
• Syarikat penerbangan tanah besar, termasuk Air China, China Eastern dan China Southern, menawarkan bayaran balik atau perubahan tanpa caj bagi laluan ke Jepun.
• Beijing dan Tokyo memanggil duta masing-masing ketika pertikaian semakin memuncak; China menuntut kenyataan itu ditarik balik, namun Jepun enggan berbuat demikian.
• Kementerian Pertahanan China memberi amaran kepada Jepun supaya tidak campur tangan dalam konflik Taiwan, dengan menggunakan bahasa mengenai kekalahan besar.
• Kira-kira 7.5 juta pelawat dari tanah besar China mengunjungi Jepun dari Januari hingga September, menandakan besarnya kepentingan sektor pelancongan.
• Pihak berkuasa Hong Kong menggesa penduduk supaya mengutamakan keselamatan diri di Jepun, dengan menyebut peningkatan insiden sejak pertengahan 2025.
• Dasar kekaburan strategik Washington mengenai Taiwan dan kehadiran tentera AS di Jepun membentuk pilihan undang-undang serta keselamatan Tokyo.