Thailand arah tindakan tegas di seluruh negara menjelang musim pembakaran bagi menangani PM2.5

Arahan seluruh negara menjelang musim jerebu

Thailand mengambil langkah awal menjelang musim jerebu tahunan, dengan Perdana Menteri Anutin Charnvirakul mengarahkan semua gabenor wilayah supaya bersiap sedia menghadapi kebakaran hutan, asap dan pencemaran zarah halus berbahaya apabila musim sejuk dan kering bermula. Arahan bertarikh 13 Nov itu, yang dikeluarkan dalam peranannya sebagai Komander Pencegahan dan Mitigasi Bencana Negara, mengarahkan kementerian dan pihak berkuasa tempatan supaya menyelaras tindakan dengan rapat, mengaktifkan pusat arahan kecemasan apabila bacaan meningkat, serta melaporkan perkembangan secara berterusan kepada Jabatan Pencegahan dan Mitigasi Bencana. Matlamatnya mudah dan mendesak: mengawal PM2.5 sebelum udara menjadi toksik.

Di bawah arahan itu, agensi mesti menyasarkan punca utama yang mendorong jerebu musim sejuk. Kementerian Sumber Asli dan Alam Sekitar akan meningkatkan rondaan hutan, menguatkuasakan larangan pembakaran dan mendakwa pelaku pembakaran sengaja. Kementerian Pertanian dan Koperasi akan mengawal pembakaran pertanian serta mengenakan penalti, termasuk menggugurkan pesalah daripada menerima bantuan kerajaan. Pegawai tempatan, daripada ketua daerah hingga ketua kampung, diarahkan mengawal pembakaran dalam komuniti, mendidik penduduk tentang amalan lebih selamat dan mengenakan denda apabila perlu. Pasukan kawalan pencemaran juga akan membanteras habuk daripada kenderaan, pembinaan dan kegiatan industri, manakala agensi kesihatan bersiap sedia melindungi golongan rentan apabila kualiti udara merosot.

Apabila paras pencemaran mula meningkat atau melebihi ambang keselamatan, gabenor diarahkan mengaktifkan operasi di bawah satu arahan, menyelaraskan semua pasukan tindak balas dan mengekalkan langkah-langkah sehingga keadaan kembali stabil. Jabatan Perhubungan Awam akan menyiarkan peraturan dan penalti, manakala pasukan kesihatan akan menyediakan bilik bebas habuk dan zon selamat untuk mereka yang paling berisiko. Ini ialah pelan tindakan menyeluruh kerajaan bagi menghadapi ancaman bermusim berulang yang menjejaskan jutaan orang.

Tindakan yang diwajibkan di lapangan

Arahan itu memberi tumpuan kepada pencegahan, penguatkuasaan dan perlindungan kesihatan. Ia menetapkan kempen sepanjang musim yang menyasarkan punca-punca utama PM2.5, dengan peranan jelas bagi kementerian dan pemimpin wilayah. Arahan itu juga menetapkan tindak balas lebih pantas apabila kualiti udara merosot secara mendadak, sesuatu yang sukar dilaksanakan oleh banyak bandar pada musim-musim lalu.

Hutan dan kawasan pertanian

Kebakaran hutan dan pembakaran terbuka di ladang merupakan punca utama jerebu pada bulan-bulan kering. Pegawai Sumber Asli dan Alam Sekitar akan meningkatkan rondaan di hutan yang mudah terbakar dan kawasan perlindungan hidupan liar, mengehadkan kemasukan ke zon berisiko tinggi serta menggunakan data titik panas satelit untuk mengerahkan pasukan dengan segera. Pegawai pertanian akan mengawal tempoh pembakaran, menggalakkan kaedah alternatif seperti sungkupan dan pengkomposan, serta menghalang pesalah berulang daripada menyertai program dan menerima subsidi kerajaan. Pemimpin tempatan diarahkan memetakan kawasan berisiko dalam komuniti, menubuhkan rangkaian pemantauan dan mengenakan tindakan terhadap pembakaran haram.

Pengangkutan, pembinaan dan kilang

Kementerian Pengangkutan dan Kementerian Industri akan menyasarkan jelaga daripada enjin diesel, habuk pembinaan dan pelepasan industri. Pemeriksaan tepi jalan bagi mengesan asap hitam, pemeriksaan lebih ketat di depoh bas dan lori, lebih banyak penghadang habuk dan sistem pencuci roda di tapak pembinaan, serta peralatan pemantauan di kilang dijangka dilaksanakan. Pejabat kerja raya wilayah akan mewajibkan kontraktor mengawal habuk dan mengehadkan aktiviti yang menerbangkan zarah pada hari apabila penyebaran udara kurang baik.

Kesihatan dan komunikasi

Pejabat kesihatan tempatan sedang menyediakan unit bergerak untuk menasihati penduduk tentang penggunaan pelitup muka dan keselamatan udara dalam bangunan, selain menyediakan bilik bebas habuk dan zon selamat untuk kanak-kanak, warga emas serta mereka yang menghidap penyakit jantung atau paru-paru. Bahagian komunikasi kerajaan akan menyampaikan maklumat jelas tentang peraturan, penalti dan langkah praktikal yang boleh diambil orang ramai pada hari berjerebu teruk, sekali gus membentuk maklum balas yang menggalakkan pematuhan serta perlindungan diri.

Mengapa paras PM2.5 meningkat mendadak di Thailand

PM2.5 merujuk kepada zarah berukuran 2.5 mikrometer atau lebih kecil. Zarah ini cukup halus untuk masuk jauh ke dalam paru-paru dan memasuki aliran darah. Pendedahan berpanjangan dikaitkan dengan asma, penyakit kardiovaskular dan peningkatan risiko kematian. Pertubuhan Kesihatan Sedunia mengesyorkan purata 24 jam sebanyak 15 mikrogram bagi setiap meter padu. Ambang keselamatan semasa Thailand bagi nasihat kesihatan lebih tinggi, iaitu 37.5 mikrogram bagi setiap meter padu. Ini bermakna risiko kesihatan boleh berlaku walaupun amaran rasmi belum dikeluarkan.

Corak pencemaran Thailand berbeza mengikut wilayah dan musim. Penilaian yang dijalankan bersama Gabungan Iklim dan Udara Bersih mengenal pasti pembakaran sisa pertanian sebagai punca zarah terampai terbesar di seluruh negara semasa musim jerebu, dengan sumbangan tambahan daripada penghasilan arang untuk memasak, industri, pengangkutan dan pembakaran sampah secara terbuka. Di Bangkok dan kawasan sekitarnya, asap diesel, habuk pembinaan dan corak cuaca bergabung dengan asap dari wilayah berdekatan, lalu meningkatkan bacaan pencemaran semasa fenomena penyongsangan suhu pada musim sejuk.

Pemodelan saintifik menyokong gambaran itu. Kajian regresi guna tanah di Bangkok mendapati pembakaran biojisim secara terbuka dan keadaan meteorologi merupakan petunjuk harian PM2.5 yang lebih kuat berbanding trafik semata-mata. Sebahagian besar kebakaran berlaku jauh dari ibu negara malah di luar Thailand, maka jerebu bermusim sering merentasi sempadan. Sebab itulah pegawai menekankan tindakan di dalam Thailand dan diplomasi dengan negara jiran pada bulan-bulan puncak.

Data titik panas menunjukkan skala cabaran ini. Pada 2024, Jabatan Kawalan Pencemaran melaporkan bahawa 68 peratus titik panas direkodkan di kawasan hutan, 24 peratus di kawasan pertanian dan 8 peratus di kawasan bandar. Lebih 10,000 titik panas dikesan pada awal tahun, dengan sawah padi mencatatkan pembakaran pertanian tertinggi, diikuti kawasan hutan dan kawasan pertanian umum. Pegawai berkata pembakaran awal di kawasan pertanian wilayah sekitar Bangkok kerap memburukkan kualiti udara bandar ketika cuaca tidak berangin.

Langkah kecemasan musim ini, dari Bangkok hingga ke sempadan

Thailand menggabungkan tindak balas kecemasan dengan pelan jangka panjang. Dewan bandar raya Bangkok melancarkan rangka kerja 10 tindakan yang merangkumi penguatkuasaan kenderaan lebih ketat, peluasan zon pelepasan rendah ke semua 50 daerah, peraturan habuk yang lebih tegas bagi kenderaan pembinaan, pemantauan pelepasan kilang berterusan dan amaran lebih berkesan kepada orang ramai. Kempen seperti Kereta Ini Mengurangkan Habuk menggalakkan penyelenggaraan pencegahan. Agensi bandar menyediakan bilik bebas habuk di sekolah, menggalakkan kerja dari rumah pada minggu-minggu kritikal dan melancarkan penanaman pokok untuk mengurangkan habuk tepi jalan.

Bangkok turut membangunkan operasi pembenihan awan untuk menyuraikan zarah apabila keadaan cuaca mengizinkan. Bandar itu menyelaras dengan Pusat Pembenihan Awan Diraja Hua Hin, syarikat tenaga dan tentera udara bagi menyediakan pesawat, ais kering dan kelulusan penerbangan di ruang udara Bangkok tengah. Pegawai bandar berkata lebih 160,000 kenderaan diarahkan menukar penapis udara dan minyak, manakala program kenderaan hijau menarik penyertaan ribuan lori untuk memenuhi piawaian lebih ketat. Aturan kerja jarak jauh dirancang untuk puluhan ribu kakitangan perbandaran apabila udara menjadi tidak selamat.

Apabila pencemaran meningkat mendadak pada awal tahun ini, bandar itu menutup lebih 350 sekolah di puluhan daerah, gelombang penutupan terbesar sejak 2020. Di peringkat negara, pihak berkuasa mengenakan larangan pembakaran sementara dan mengarahkan pasukan wilayah meningkatkan pemeriksaan di kawasan berisiko tinggi selepas ramalan menunjukkan peredaran udara yang lemah. Kementerian Kesihatan Awam mengagihkan lebih sejuta pelitup muka N95, manakala pentadbiran Bangkok mengedarkan ratusan ribu lagi kepada penduduk di kawasan terjejas.

Semasa lonjakan teruk awal tahun ini, Perdana Menteri ketika itu, Paetongtarn Shinawatra, mengumumkan langkah bantuan segera, daripada pengangkutan awam percuma selama seminggu hingga penguatkuasaan lebih ketat terhadap asap hitam dan habuk pembinaan, serta penggunaan pembenihan awan yang lebih meluas. Dalam mesej kepada orang ramai, beliau menyeru tindakan segera di samping pelaksanaan pelan jangka panjang.

Pejabat Paetongtarn menjelaskan keadaan mendesak itu secara terus terang.

Keadaan PM2.5 masih membimbangkan, jadi saya telah menggesa agensi berkaitan supaya melaksanakan langkah kecemasan tambahan bagi menangani isu ini dalam jangka pendek.

Langkah-langkah itu melengkapi usaha berterusan Kementerian Alam Sekitar untuk mendidik petani tentang kaedah alternatif kepada pembakaran, selain penyelarasan lebih rapat antara Bangkok dan wilayah sekitarnya agar kawalan habuk tidak terhenti di sempadan bandar.

Penguatkuasaan, undang-undang dan kerjasama serantau

Ujian seterusnya ialah sama ada peraturan di atas kertas dapat menghasilkan udara yang lebih bersih di jalanan. Penyelidik yang memetakan undang-undang dan institusi kualiti udara Thailand menunjukkan jurang penguatkuasaan yang berulang. Agensi mengumumkan langkah baharu setiap tahun, daripada larangan pembakaran hingga pemeriksaan lori, namun banyak kenderaan paling mencemarkan masih beroperasi dan pembakaran terus berlaku di ladang serta pinggir hutan. Kekurangan kakitangan dan belanjawan, selain bidang kuasa yang bertindih, sering melambatkan penguatkuasaan berkesan.

Tekanan awam semakin meningkat. Aktivis alam sekitar dan kumpulan tempatan memfailkan saman terhadap agensi negara kerana gagal melindungi hak kepada udara bersih. Mereka mendesak supaya piawaian udara ambien diselaraskan dengan panduan WHO, had pelepasan kilang diperketat dan pelepasan PM2.5 didedahkan kepada umum. Sementara itu, ahli parlimen berusaha menggubal undang-undang udara bersih yang mengutamakan kesihatan, membiayai bantuan kepada mereka yang terjejas akibat pencemaran dan memperkukuh keupayaan tempatan untuk bertindak balas. Satu lagi langkah dasar ialah penetapan zon kawalan pencemaran di Bangkok dan empat wilayah utara, yang memberikan kuasa lebih besar kepada pihak berkuasa untuk mengehadkan pembakaran, mengetatkan piawaian bahan api dan kenderaan, menambah alat pemantau serta melancarkan protokol kecemasan dengan lebih pantas. Langkah itu digambarkan sebagai usaha kesihatan dan ekonomi di wilayah yang paling terjejas oleh jerebu bermusim.

Jerebu rentas sempadan kekal sebagai faktor pada bulan-bulan puncak. Pemimpin Thailand mengangkat isu PM2.5 sebagai agenda serantau dan meminta rakan ASEAN menyelaraskan usaha mengehadkan pembakaran pertanian. Kementerian Luar ditugaskan menggunakan kerangka kerja sedia ada untuk membina kerjasama menangani asap bermusim, yang sering merentasi sempadan sebelum bersurai.

Risiko kesihatan dan perlindungan golongan rentan

Kanak-kanak, warga emas dan mereka yang menghidap penyakit paru-paru atau jantung paling rentan ketika jerebu teruk. UNICEF menganggarkan kira-kira 13.6 juta kanak-kanak di Thailand terdedah kepada PM2.5 pada tahap tinggi. Pakar perubatan memberi amaran bahawa kemudaratan boleh bermula sebelum kelahiran. Pendedahan dikaitkan dengan kelahiran pramatang dan berat lahir rendah, manakala apabila meningkat dewasa, ia meningkatkan risiko asma, radang paru-paru dan penyakit pernafasan kronik. Pendedahan berpanjangan meningkatkan risiko strok, penyakit jantung, diabetes dan kanser paru-paru dalam kalangan orang dewasa, manakala lonjakan harian boleh mencetuskan gejala akut.

UNICEF Thailand menggesa kerajaan dan sektor perniagaan supaya mempercepat usaha mengurangkan pencemaran pada punca dan melindungi kanak-kanak.

Keadaan yang membimbangkan ini menuntut tindakan segera untuk melindungi kesihatan dan kesejahteraan kanak-kanak.

Agensi kesihatan Thailand mula mengklasifikasikan gangguan akibat PM2.5 sebagai penyakit alam sekitar dan memperluas perkhidmatan perlindungan, termasuk bilik bebas habuk dan zon keselamatan komuniti, selaras dengan arahan bermusim baharu. Semasa lonjakan pencemaran baru-baru ini, Kementerian Kesihatan Awam mengerahkan pasukan perubatan kecemasan dan mengeluarkan panduan penggunaan pelitup muka, manakala pasukan Bangkok meningkatkan tahap amaran dan membuka ruang selamat sementara untuk pelajar serta penduduk warga emas. Penduduk bandar digalakkan memeriksa bacaan udara beberapa kali sehari ketika jerebu berlaku dan mengubah rutin apabila udara tidak bergerak.

Langkah yang boleh diambil ketika jerebu teruk

• Gunakan pelitup muka N95 atau KN95 yang dipasang kemas ketika berada di luar. Pelitup kain atau pembedahan memberikan perlindungan terhad daripada zarah halus.
• Hadkan masa di luar, khususnya aktiviti berat, apabila bacaan PM2.5 meningkat ke kategori jingga, merah atau ungu.
• Pastikan udara dalam rumah sebersih mungkin. Tutup tingkap ketika pencemaran meningkat, gunakan penapis udara mudah alih dengan penapis HEPA jika ada, dan elakkan pembakaran dalam rumah seperti membakar kemenyan.
• Semak aplikasi kualiti udara yang boleh dipercayai dan amaran rasmi untuk merancang urusan atau perjalanan pada waktu siang yang udaranya lebih bersih.
• Laporkan pembakaran terbuka, asap hitam daripada kenderaan dan pelanggaran peraturan habuk pembinaan kepada talian hotline tempatan atau aplikasi rasmi jika tersedia.

Menghubungkan udara bersih dengan dasar iklim

Strategi udara dan iklim Thailand semakin bertindih. Analisis yang disokong Gabungan Iklim dan Udara Bersih mengenal pasti 19 langkah keutamaan yang, jika dilaksanakan sepenuhnya, boleh mengurangkan zarah terampai sehingga 70 peratus menjelang 2030. Langkah sama boleh mengurangkan karbon dioksida negara hampir satu perempat dan metana kira-kira dua pertiga. Pemodelan menganggarkan pengurangan 22 peratus dalam purata pendedahan kepada zarah halus, yang bermakna lebih 3,000 kematian pramatang dapat dielakkan setiap tahun menjelang 2030.

Untuk merealisasikan manfaat itu, pelan teknikal sahaja tidak mencukupi. Tinjauan pihak berkepentingan menunjukkan halangan institusi dan kewangan yang, jika tidak ditangani, boleh mengurangkan separuh jumlah pengurangan yang boleh dicapai. Langkah yang disyorkan termasuk penyelarasan kukuh antara agensi, pembaharuan fiskal yang menyalurkan sumber kepada tindakan tempatan, latihan bersasar untuk pasukan wilayah dan perbandaran, inventori bersepadu bagi menjejak pencemaran iklim dan udara, serta semakan berkala untuk memperhalus dasar. Pelan subnasional yang disesuaikan dengan punca serantau, seperti pengurusan sisa tanaman di Utara dan kawalan habuk industri di koridor bandar, boleh membantu pelaksanaan dasar negara di lapangan.

Diplomasi serantau juga menjadi sebahagian daripada usaha ini. Memandangkan pembakaran terbuka menyumbang kepada jerebu yang merentasi sempadan negara, pegawai Thailand berusaha menjalin kerjasama dengan negara jiran mengenai amalan pertanian, insentif pasaran dan penguatkuasaan undang-undang. Digabungkan dengan kawalan lebih ketat di dalam Thailand dan struktur arahan bermusim baharu, langkah-langkah itu boleh mengurangkan lonjakan pencemaran paling buruk yang sering berlaku pada musim kering.

Perkara penting

• Perdana Menteri Anutin mengarahkan semua gabenor wilayah bersiap sedia dengan langkah bermusim menangani kebakaran hutan, jerebu dan PM2.5, serta mengaktifkan pusat arahan tunggal ketika pencemaran meningkat.
• Rondaan hutan, kawalan pembakaran pertanian, pemeriksaan asap diesel, kawalan habuk pembinaan dan pemantauan kilang merupakan teras pelan itu.
• Agensi kesihatan akan menyediakan bilik bebas habuk dan zon selamat serta mengerahkan unit bergerak untuk melindungi golongan rentan.
• Bangkok memperluas zon pelepasan rendah, mengetatkan peraturan kenderaan dan pembinaan, serta menyediakan operasi pembenihan awan jika keadaan mengizinkan.
• Semasa lonjakan pencemaran baru-baru ini, pihak berkuasa menutup lebih 350 sekolah, mengagihkan lebih sejuta pelitup muka N95 dan melarang pembakaran luar buat sementara waktu.
• UNICEF berkata 13.6 juta kanak-kanak di Thailand sangat terdedah kepada PM2.5 dan menggesa tindakan lebih pantas untuk mengurangkan punca pencemaran serta melindungi kanak-kanak.
• Kajian menunjukkan pembakaran pertanian, cuaca dan asap rentas sempadan mendorong jerebu bermusim, manakala trafik dan pembinaan menambah pencemaran di kawasan bandar.
• Langkah bersepadu untuk udara bersih dan iklim boleh mengurangkan zarah sehingga 70 peratus menjelang 2030 dan mengelakkan ribuan kematian pramatang, jika penguatkuasaan dan penyelarasan dipertingkat.
• Thailand telah bergerak untuk menetapkan zon kawalan pencemaran di Bangkok dan wilayah utara serta sedang mendapatkan kerjasama ASEAN menangani jerebu rentas sempadan.