China menguji PhD berasaskan produk ketika universiti mengutamakan hasil dunia sebenar

Mengapa sesuatu produk kini boleh melayakkan seseorang mendapat ijazah doktor falsafah di China

China sedang menguji laluan baharu ke arah PhD yang membolehkan pelajar bergraduat dengan produk berfungsi atau reka bentuk kejuruteraan, bukannya tesis tradisional. Matlamatnya adalah untuk mengatasi hambatan kejuruteraan yang berlarutan dalam sektor strategik ketika persaingan teknologi dengan Amerika Syarikat semakin sengit. Institut Teknologi Harbin, kampus sains dan kejuruteraan unggulan yang mempunyai hubungan erat dengan penyelidikan pertahanan, antara yang pertama mencuba model ini. Pada September, jurutera yang kini menjadi calon doktoral, Wei Lianfeng, menjadi pelajar pertama di universiti itu yang memperoleh ijazah doktor falsafah berdasarkan hasil praktikal. Penyelidikannya tertumpu pada proses kimpalan laser vakum serta reka bentuk dan pembuatan peralatan berkaitan. Panel pembelaan lisannya termasuk pakar industri yang menilai sama ada sistem itu berfungsi seperti yang didakwa, boleh dibina pada skala besar, serta memenuhi sasaran prestasi dan kebolehpercayaan.

Program rintis ini merupakan sebahagian daripada usaha nasional yang lebih luas, dilancarkan pada 2022 oleh Kementerian Pendidikan bersama beberapa agensi lain, untuk mengorientasikan semula pendidikan kejuruteraan kepada hasil dunia sebenar. Ia menyasarkan semikonduktor, pengkomputeran kuantum, pembuatan termaju, aeroangkasa dan bidang strategik lain yang akses kepada teknologi asingnya terhad dan kejayaan besar amat diperlukan. Prinsipnya mudah: jika projek doktoral menghasilkan prototaip yang kukuh, proses yang boleh dikilang, reka bentuk yang boleh diperluas atau piawaian baharu yang menghapuskan hambatan, hasil itu boleh diberi nilai yang sama seperti disertasi. Calon tetap perlu melalui penilaian yang ketat, tetapi ukurannya ialah impak praktikal yang dinilai melalui data prestasi, ujian kebolehpercayaan, model kos dan bukti bahawa hasil kerja itu boleh diterapkan di kilang, makmal atau tapak lapangan.

Di kampus kejuruteraan terkemuka seperti Institut Teknologi Harbin, pemansuhan syarat wajib penerbitan kertas akademik menandakan perubahan yang bermakna. Penerbitan masih dihargai, namun bukan lagi satu-satunya ukuran untuk memperoleh ijazah doktor falsafah. Graduan yang berjaya mungkin meninggalkan mesin yang berfungsi, proses yang disahkan, bahan baharu atau satu set piawaian kejuruteraan, disokong dokumentasi teknikal, rekod ujian dan penilaian daripada mereka yang membina serta mengendalikan sistem kompleks.

Bagaimana program rintis ini berfungsi dan perkara yang dianggap sebagai hasil PhD

Skim ini masih menuntut keaslian pada tahap tinggi, masalah penyelidikan yang jelas dan kaedah yang mantap. Bezanya, hasil utamanya ialah penyelesaian praktikal, bukannya jilid berjilid. Pembelaan lisan berteraskan fungsi dan kebolehgunaan. Jawatankuasa menilai sama ada calon membuktikan kebaharuan, mencapai prestasi yang konsisten dalam keadaan realistik dan menunjukkan laluan untuk penerapan. Panel boleh melibatkan jurutera industri bersama profesor untuk menguji dakwaan, meneliti kes pinggiran serta menilai kebolehkilangan, keselamatan dan kebolehselenggaraan.

Bukti yang menggantikan tesis

Universiti yang menguji model ini sedang membangunkan rubrik yang mengiktiraf hasil teknikal dan keputusan yang boleh diukur. Bukti boleh merangkumi:

• Prototaip berfungsi atau sistem lengkap yang disahkan dalam keadaan industri dengan penanda aras kuantitatif.
• Lukisan kejuruteraan, kod sumber dan manual operasi yang cukup terperinci untuk membolehkan pasukan berkelayakan menghasilkannya semula.
• Paten yang difailkan atau diberikan, berserta dokumentasi jelas tentang sumbangan asal calon.
• Sumbangan kepada piawaian atau protokol teknikal yang diterima pakai oleh konsortium industri atau agensi.
• Proses pembuatan yang terbukti di lantai kilang, berserta data hasil pengeluaran, kadar pemprosesan dan kos.
• Ujian lapangan dengan laporan ujian pihak ketiga atau bebas, termasuk keputusan kebolehpercayaan dan keselamatan.
• Surat penerimaan teknikal atau perjanjian pelaksanaan projek rintis daripada syarikat rakan kongsi.
• Analisis kitar hayat, penilaian risiko atau laporan pematuhan bagi sektor terkawal.
• Bahan latihan dan rancangan pemindahan pengetahuan untuk menerapkan inovasi dalam pengeluaran atau perkhidmatan.

Kawalan kualiti dan integriti akademik

Menggantikan kertas akademik dengan produk menimbulkan persoalan wajar tentang ketelitian. Universiti boleh mengekalkan piawaian yang ketat dengan menggabungkan pemeriksa akademik dan industri, mewajibkan pembelaan terbuka apabila keselamatan membenarkan, serta menghendaki dossier teknikal yang diarkibkan, merangkumi rasional reka bentuk, eksperimen, data ujian dan keputusan negatif. Jika harta intelek atau keselamatan negara mengehadkan pendedahan, institusi boleh menghendaki ringkasan awam yang disunting bersama lampiran sulit yang disemak oleh pemeriksa berkelulusan keselamatan. Rekod kepengarangan yang jelas dan log sumbangan dapat membantu melindungi pengiktirafan pelajar dalam projek berpasukan.

Metrik juga penting. Jawatankuasa boleh menilai kebaharuan, kedalaman kejuruteraan dan nilai sosial atau ekonomi, bukan sekadar sama ada sesebuah peranti berfungsi. Pelajar perlu menunjukkan bahawa hasil kerja itu memajukan ilmu untuk pengamal, contohnya melalui kaedah, model atau piawaian baharu, meskipun hasilnya bukan artikel jurnal.

Mengapa sekarang: hambatan, sekatan dan pasaran kerja yang sesak

Masa pelaksanaan ini mencerminkan tekanan daripada beberapa arah. Kawalan eksport oleh Amerika Syarikat dan negara rakan telah mengehadkan akses kepada cip termaju, sistem litografi dan peralatan perisian utama. Ini menyebabkan China perlu membina atau mereka semula platform kompleks di dalam negara. Untuk merapatkan jurang, teori sahaja tidak mencukupi. China memerlukan prototaip yang mampu bertahan daripada getaran, haba dan kitaran tugas yang panjang, barisan pengeluaran yang mencapai sasaran hasil serta perisian kawalan yang beroperasi masa nyata pada perkakasan tempatan. PhD berteraskan produk direka untuk memindahkan penyelidikan keluar dari makmal ke pengeluaran dengan lebih pantas, melalui kitaran rapat antara reka bentuk, pengujian dan pelaksanaan.

Perubahan ini juga selari dengan pasaran buruh yang laluan akademiknya semakin sesak. Pada 2024, China melahirkan lebih 97,000 graduan PhD, kira-kira dua kali ganda berbanding sedekad sebelumnya, sedangkan pertambahan jawatan akademik baharu berjalan perlahan. Tinjauan dan data pengambilan pekerja menunjukkan persaingan untuk jawatan fakulti amat sengit, dan ramai graduan sukar mendapatkan pekerjaan yang sepadan dengan latihan mereka. Jangkaan di universiti meningkat dengan mendadak, dengan sarjana muda sering dinilai berdasarkan jumlah penerbitan dan rekod geran. Laluan doktoral yang menghargai hasil dunia sebenar boleh membuka peluang ke industri dan makmal penyelidikan awam, yang memerlukan pekerja yang mampu mereka bentuk, membina, menguji dan menghasilkan sesuatu.

Majikan di China semakin mengutamakan kecekapan praktikal, kebolehsuaian budaya dan penyelesaian masalah berbanding prestij pada diploma. Panduan untuk mereka yang pulang ke China menekankan bahawa firma dalam bidang yang berkembang pesat seperti pembuatan berteknologi tinggi, kecerdasan buatan, bioteknologi, semikonduktor, tenaga hijau dan ekonomi digital mencari bukti pengalaman gunaan. Trend itu mengukuhkan hujah untuk mengiktiraf produk atau proses yang didokumentasikan dengan baik sebagai hasil doktoral yang sah, dengan syarat teras akademiknya kekal kukuh.

Perbandingan dengan model global

Ijazah doktoral berasaskan amali telah lama wujud dalam bidang seperti reka bentuk, seni bina dan seni, yang membolehkan portfolio dan esei kritis menggantikan monograf. Sesetengah negara juga menawarkan ijazah doktoral profesional dalam bidang kejuruteraan yang menggabungkan penempatan industri jangka panjang dengan penyelidikan gunaan. Program rintis China membawa pendekatan itu ke bidang kejuruteraan teras dan teknologi mendalam, dengan matlamat nasional yang jelas.

Negara lain juga sedang mencari cara untuk memastikan enjin inovasi terus beroperasi. Di Jepun, pembiayaan asas untuk universiti kebangsaan yang menyusut selama bertahun-tahun telah mengehadkan jawatan stabil bagi penyelidik muda dan memperlahankan pertumbuhan penerbitan. Penggubal dasar di sana sedang menguji program siswazah dan model pembiayaan baharu untuk mengekalkan kejayaan besar. Di Afrika, universiti seperti Makerere sedang mengalihkan sumber kepada latihan siswazah dan sokongan inovasi, termasuk usaha menterjemahkan penyelidikan kepada produk dan perkhidmatan walaupun berdepan kekangan pembiayaan. Persamaan antara usaha ini ialah hasrat untuk menghubungkan penyelidikan dengan nilai ekonomi dan sosial sebenar.

Program industri juga menunjukkan penekanan terhadap latihan praktikal. Syarikat global seperti Nestlé, Audi, Shell dan Goldman Sachs mengendalikan program siswazah berstruktur yang merangkumi penempatan bergilir, bimbingan dan projek mencabar untuk membina kemahiran di tempat kerja. Program ini tidak menganugerahkan ijazah, namun menunjukkan perkara yang dikehendaki majikan: graduan yang mampu mengubah idea menjadi pelaksanaan. Di Amerika Syarikat, pemimpin politik telah mengemukakan dasar untuk mengekalkan graduan asing, termasuk ikrar memberikan pemastautinan tetap kepada pelajar cemerlang, sekali gus menekankan persaingan global untuk mendapatkan tenaga mahir.

Manfaat dan risiko kepada pelajar, universiti dan industri

Bagi pelajar, ijazah doktoral berasaskan produk boleh memberi motivasi dan membantu kerjaya. Ia menghargai pembinaan sesuatu yang berfungsi, bukan sekadar penulisan tentangnya. Model ini boleh mempercepat pemindahan teknologi, menukarkan hasil kerja doktoral kepada paten dan penerapan, serta menarik mentor dari kilang, institut penyelidikan dan syarikat baharu. Bagi universiti dan rakan industri, model ini boleh mewujudkan kerjasama yang lebih erat dan maklum balas yang lebih pantas, dengan penyelidikan doktoral disasarkan kepada keperluan konkrit negara dan komersial.

Terdapat risiko sekiranya pelaksanaannya tersasar. Program boleh mengutamakan hasil jangka pendek sehingga mengorbankan teori, kebolehulangan atau penyelidikan yang memerlukan masa panjang. Projek yang memerlukan sumber intensif mungkin mengetepikan pelajar yang tidak mempunyai akses kepada peralatan mahal. Sekatan harta intelek dan keselamatan negara boleh mengehadkan ketelusan, sekali gus menyukarkan penilaian keaslian dan menghalang pihak lain daripada mengembangkan hasil kerja itu. Peraturan yang jelas tentang kepengarangan, penjejakan sumbangan, dokumentasi dan pendedahan awam diperlukan untuk mengekalkan piawaian tinggi.

Shankar Venugopal, seorang eksekutif industri dan ahli akademik yang mengulas model itu, berhujah bahawa laluan berasaskan produk yang diurus dengan teliti boleh mempercepat penyelidikan gunaan.

Perubahan pendekatan dalam penganugerahan PhD ini boleh mempercepat kemajuan dengan ketara dalam bidang sains mendalam atau teknologi.

Langkah perlindungan yang kukuh dapat menangani kebanyakan kebimbangan. Universiti boleh menghendaki dossier teknikal terperinci yang berfungsi sebagai padanan kejuruteraan kepada disertasi, meliputi perumusan masalah, rasional reka bentuk, eksperimen, pengesahan dan batasan. Panel patut merangkumi jurutera kanan yang pernah melancarkan sistem kompleks serta ahli akademik yang boleh menguji kebaharuan dan kaedah. Jika kerahsiaan diperlukan, ringkasan awam yang disunting, arkib terkawal dan penyemak bebas yang mempunyai kelulusan keselamatan boleh mengimbangi keterbukaan dengan perlindungan. Rubrik telus yang menilai kebaharuan, ketelitian kejuruteraan dan nilai kepada masyarakat akan membantu calon menetapkan sasaran yang tepat.

Perkara yang perlu diperhatikan seterusnya

Jangkauan dan hasil program rintis ini akan diperhatikan dengan teliti. Petunjuk utama termasuk bilangan universiti yang menyertainya, bilangan calon yang memilih laluan produk, sektor yang paling banyak terlibat dan sama ada graduan mendapat pekerjaan yang membolehkan mereka terus membina serta melaksanakan teknologi termaju. Paten yang menjadi produk berlesen, proses yang beroperasi di kilang dan peralatan yang diterima pakai oleh makmal penyelidikan ialah ukuran kejayaan yang nyata.

Pengiktirafan antarabangsa juga penting. Adakah majikan dan universiti di luar China akan menganggap ijazah doktoral ini setaraf dengan PhD penyelidikan, sekiranya dokumentasi dan pembelaannya ketat? Rangka kerja akreditasi dan penerangan program yang terperinci boleh membantu menjawab persoalan itu. Jika model ini berjaya, ia boleh mempengaruhi perkembangan ijazah doktoral kejuruteraan di negara lain yang turut berusaha mempercepat penerapan hasil penyelidikan tanpa menurunkan piawaian akademik.

Perkara utama

• China sedang menguji laluan PhD yang menerima produk atau reka bentuk sebagai ganti tesis dalam bidang kejuruteraan strategik.
• Institut Teknologi Harbin menganugerahkan ijazah doktoral pertama seumpama itu kepada calon yang membina sistem kimpalan laser vakum.
• Program rintis nasional itu bermula pada 2022 di bawah Kementerian Pendidikan dengan sokongan beberapa agensi.
• Penilaian memberi tumpuan pada fungsi, kebolehpercayaan, kebolehkilangan dan laluan penerapan, bukan penerbitan semata-mata.
• Bukti boleh merangkumi prototaip, paten, piawaian, ujian lapangan dan dokumentasi teknikal terperinci.
• Perubahan ini bertujuan menangani hambatan akibat sekatan teknologi dan tekanan rantaian bekalan.
• Pertambahan mendadak bilangan graduan PhD China dan pasaran kerja akademik yang ketat menjadikan laluan gunaan menarik.
• Model global menunjukkan penekanan yang semakin meningkat terhadap latihan praktikal dan penerapan, meskipun peraturan ijazah berbeza-beza.
• Manfaatnya termasuk pemindahan teknologi yang lebih pantas dan hubungan industri yang lebih kukuh; risikonya termasuk teori yang lebih lemah dan ketelusan yang terhad.
• Hasil yang perlu dipantau termasuk pengkomersialan, penerapan di kilang, penempatan pekerjaan dan pengiktirafan antarabangsa.