Dua Belas Tahun dalam Ketidakpastian: Tiga Beradik Uyghur Melarikan Diri dari Xinjiang tetapi Berdepan Penahanan Tanpa Penghujung di India

Kes yang merentasi sempadan dan tahun

Mereka bertolak mencari keselamatan, tetapi menemui sel penjara. Pada Jun 2013, tiga beradik dari wilayah Xinjiang di China, Adil, Abdul Khaliq dan Salamu Tursun, menyeberangi sempadan pergunungan tinggi ke Ladakh selepas perjalanan kaki yang amat meletihkan. Mereka melarikan diri daripada penganiayaan yang melanda masyarakat Uyghur di tanah air. Tentera India menahan mereka berhampiran Sultan Chusku, kawasan padang pasir terpencil di Ladakh, lalu menyerahkan mereka kepada pihak berkuasa tempatan. Mahkamah akhirnya mensabitkan mereka atas kesalahan memasuki negara secara haram dan menjatuhkan hukuman penjara 18 bulan. Sepatutnya, di situlah kisah mereka berakhir. Sebaliknya, ia menjadi permulaan penahanan tanpa tarikh tamat yang jelas.

Selepas menjalani hukuman, mereka tidak dibebaskan. Pegawai menggunakan undang-undang penahanan pencegahan yang membenarkan seseorang dikurung untuk tempoh panjang tanpa perbicaraan. Perintah penahanan diperbaharui berulang kali. Lebih sedekad kemudian, mereka bertiga masih berada di balik jeriji, terpisah antara satu sama lain dan, paling terkini, ditahan di sebuah penjara di Karnal, negeri Haryana di utara India. Peguam mereka telah memperjuangkan pembebasan mereka selama bertahun-tahun, sambil memberi amaran bahawa penghantaran pulang ke China akan mendedahkan mereka kepada bahaya serius. Mereka berkata mereka hanya mahukan tempat untuk hidup secara terbuka sebagai Muslim Uyghur tanpa rasa takut.

Melarikan diri demi kelangsungan hidup merentasi pergunungan

Adik-beradik Tursun membesar berhampiran Kashgar, sebuah bandar bersejarah di Xinjiang yang terletak di sepanjang Laluan Sutera lama. Menjelang awal 2010-an, kehidupan ramai Uyghur berubah dengan ketara. Pengawasan besar-besaran semakin meluas. Perjalanan dan amalan agama menimbulkan syak wasangka. Pusat pemeriksaan polis bertambah banyak. Keluarga menceritakan saudara-mara mereka hilang di pusat tahanan tanpa penjelasan atau dengan penjelasan yang amat sedikit. Mereka berkata mereka pergi selepas saudara-mara ditahan dan tekanan terhadap kehidupan harian mereka sendiri semakin meningkat.

Mereka meredah kawasan gersang di altitud tinggi selama hampir dua minggu, dengan laluan yang sukar ditentukan dan cuaca yang tidak menentu. Garis sempadan tidak ditandakan dengan jelas di sesetengah kawasan Ladakh, dan rantau itu kekal tegang berikutan pertikaian lama antara India dengan China. Apabila pasukan India menemui mereka, pegawai menganggap kejadian itu sebagai lintasan sempadan haram. Mereka hanya membawa beberapa peta dan peralatan asas untuk terus hidup. Mereka tidak bertutur dalam bahasa tempatan dan tidak mampu mengharungi kerumitan undang-undang yang menyusul.

Daripada hukuman singkat kepada bertahun-tahun di balik jeriji

Mahkamah mendapati mereka bersalah memasuki negara secara tidak sah serta memiliki pisau dan peta. Hakim menjatuhkan hukuman penjara 18 bulan. Sepanjang tempoh itu, mereka beransur-ansur mempelajari beberapa perkataan dalam bahasa Kashmiri dan Hindi, kemudian bahasa Inggeris. Mereka menjangka akan dibebaskan selepas tamat hukuman. Sebaliknya, pihak berkuasa menggunakan undang-undang khas ketenteraman awam dan terus menahan mereka.

Apakah Akta Keselamatan Awam

Akta Keselamatan Awam di bekas negeri Jammu dan Kashmir ialah undang-undang penahanan pencegahan. Pegawai boleh menggunakannya untuk menahan seseorang tanpa perbicaraan selama beberapa bulan, dan dalam sesetengah kes sehingga dua tahun, atas alasan keselamatan atau ketenteraman awam. Dalam praktiknya, tahanan boleh dikenakan perintah berturut-turut yang memanjangkan tempoh kurungan dengan jauh lebih lama. Akses kepada khidmat guaman dan keluarga boleh disekat, dan tahanan boleh dipindahkan antara penjara, kadangkala jauh dari tempat mereka ditahan.

Bagi adik-beradik Tursun, perintah penahanan diperbaharui berulang kali. Mereka dipindahkan antara pusat tahanan di Jammu dan Kashmir sebelum dibawa ke Karnal di Haryana, beratus-ratus kilometer jauhnya. Mereka dipisahkan dan berkongsi sel yang sempit dengan individu yang disabitkan atas jenayah serius. Peguam mereka telah mengemukakan petisyen kepada mahkamah, dengan alasan bahawa undang-undang itu tidak pernah dimaksudkan untuk menahan pelarian yang tidak mengancam sesiapa dan berdepan bahaya nyata jika dihantar pulang ke China.

Perkara yang cuba dielakkan oleh masyarakat Uyghur

Xinjiang menempatkan lebih daripada 11 juta orang Uyghur, masyarakat yang kebanyakannya beragama Islam dan bertutur dalam bahasa Turkik. Sejak beberapa tahun kebelakangan ini, rantau itu menyaksikan penahanan besar-besaran, pengawasan digital dan fizikal yang ketat, sekatan terhadap amalan agama, pemisahan keluarga serta laporan buruh paksa. Para penyelidik telah mengenal pasti rangkaian luas kemudahan yang menempatkan atau masih menempatkan ramai orang. Bekas tahanan menceritakan indoktrinasi tegar, hukuman kerana amalan agama biasa serta penderaan fizikal dan seksual.

Amerika Syarikat dan beberapa kerajaan lain menyatakan bahawa kempen itu merupakan pembunuhan beramai-ramai. Penilaian Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mendapati pencabulan hak asasi manusia di Xinjiang mungkin merupakan jenayah terhadap kemanusiaan. Beijing menolak dakwaan tersebut, dengan mengatakan langkahnya bertujuan membanteras keganasan dan ekstremisme serta program itu membawa kestabilan dan pembangunan. Pengesahan bebas masih sukar kerana akses ke rantau itu dikawal ketat. Bagi orang Uyghur yang melarikan diri, kebimbangan mereka jelas: penghantaran pulang secara paksa boleh membawa kepada penahanan serta-merta, pendakwaan atas alasan keselamatan negara dan hukuman penjara yang panjang, khususnya bagi sesiapa yang disyaki mempunyai hubungan dengan kumpulan asing atau mengikuti pengajian agama di luar negara.

Kehidupan di penjara: bahasa, kepercayaan dan kesihatan

Mereka menyesuaikan diri sebaik mungkin. Sepanjang berbulan-bulan di dalam penjara, mereka mempelajari bahasa Kashmiri, Hindi, Urdu dan Inggeris. Mereka menunaikan solat harian. Makanan menjadi satu cabaran. Ahli keluarga dan bekas banduan berkata mutu makanan rendah, rawatan perubatan terhad dan musim panas yang terik di kawasan dataran menjadi beban bagi mereka yang membesar di dataran tinggi. Dua daripada mereka mengalami masalah kesihatan yang semakin teruk dari semasa ke semasa. Peguam mereka berkata permohonan untuk mendapatkan rawatan pakar tertangguh dan ditolak.

Muhammad Shafi Lassu, peguam yang mewakili mereka selama bertahun-tahun, berkata kes mereka merupakan ujian moral dan juga ujian undang-undang. Beliau berhujah bahawa pelarian tidak sepatutnya ditangani menggunakan undang-undang ketenteraman awam yang direka untuk pesalah ganas.

Mereka mangsa kekejaman, bukannya penjenayah. Satu-satunya tindakan mereka ialah mencari keselamatan. India sepatutnya menawarkan perlindungan dan peluang mendapatkan suaka kepada mereka, bukannya menghantar mereka pulang, kata Muhammad Shafi Lassu, peguam adik-beradik itu.

Para penyokong menyatakan bahawa India telah menerima puluhan ribu orang yang melarikan diri daripada penindasan di Tibet serta memberi mereka ruang untuk tinggal dan bekerja di tempat seperti Dharamshala. Mereka bertanya mengapa semangat yang sama tidak boleh diterapkan kepada orang Uyghur yang berdepan bahaya nyata jika dihantar pulang.

Prinsip larangan pemulangan paksa dan kewajipan undang-undang India

India bukan pihak kepada Konvensyen Pelarian 1951. Kekosongan itu sering menyebabkan pencari suaka terpaksa mengharungi tampalan pelbagai dasar. Walaupun begitu, undang-undang antarabangsa tetap mengikat negara kepada prinsip larangan pemulangan paksa, iaitu peraturan bahawa seseorang tidak boleh dihantar pulang ke tempat yang berisiko nyata menyebabkan mereka diseksa, dilayan dengan kejam atau tidak berperikemanusiaan, atau mengalami kemudaratan lain yang tidak boleh dipulihkan. Perlindungan ini wujud dalam undang-undang antarabangsa adat dan telah diiktiraf oleh Jawatankuasa Hak Asasi Manusia Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu sebagai sebahagian daripada kewajipan di bawah Perjanjian Antarabangsa mengenai Hak Sivil dan Politik, yang turut disertai India.

Penerapan prinsip larangan pemulangan paksa

Rekod dari Xinjiang menunjukkan berlakunya pencabulan serius yang berterusan. Mereka yang meninggalkan China tanpa kebenaran dan kemudian dituduh mempunyai kaitan dengan pemisah atau kumpulan asing berdepan kemungkinan besar akan dihukum. Dalam keadaan sedemikian, menghantar pelarian pulang secara paksa akan melanggar larangan mengembalikan seseorang ke tempat yang membahayakan mereka. Mahkamah India kadangkala mengakui bahawa perlindungan perlembagaan, termasuk hak untuk hidup dan kebebasan diri, terpakai kepada semua orang di bumi India, sama ada warganegara atau bukan warganegara. Dalam praktiknya, keputusan berbeza-beza, khususnya dalam kes yang melibatkan keselamatan sempadan atau identiti yang dipertikaikan.

Petisyen adik-beradik itu berhujah bahawa sebarang penghantaran pulang ke China akan melanggar komitmen India di bawah undang-undang hak asasi manusia antarabangsa. Mereka juga berhujah bahawa penahanan pencegahan tanpa perbicaraan tidak wajar dalam kes yang kesalahan asalnya ialah menyeberangi sempadan tanpa kekerasan oleh lelaki yang melarikan diri daripada penganiayaan.

Kekosongan undang-undang pelarian India dan perdebatan layanan berbeza

India tidak mempunyai undang-undang pelarian di peringkat kebangsaan. Tanpa rangka kerja yang jelas, pencari suaka bergantung pada keputusan pentadbiran secara ad hoc dan, di sesetengah bandar, saringan oleh agensi pelarian Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Mereka yang dipintas di sempadan sensitif, termasuk Ladakh dan Jammu dan Kashmir, sering tidak mendapat akses kepada proses itu. Pengkritik berkata keadaan ini menghasilkan keputusan yang tidak konsisten dan lebih dipengaruhi politik serta kebimbangan keselamatan daripada keperluan perlindungan.

Mereka turut menyorot layanan berbeza yang dirasakan wujud. India telah menerima masyarakat Tibet yang besar selama beberapa dekad dan membenarkan mereka menubuhkan institusi kebudayaan dan agama. Sebaliknya, jumlah orang Uyghur yang tiba adalah kecil dan mereka sering berakhir dalam tahanan. Para pejuang hak mengaitkan perbezaan itu dengan kebimbangan terhadap tekanan China dan politik domestik yang menyaksikan permusuhan terhadap golongan minoriti Muslim semakin meningkat. Perdebatan itu semakin hangat selepas undang-undang kewarganegaraan diluluskan, yang mempercepat proses menjadi warganegara bagi kumpulan tertentu yang dianiaya tetapi mengecualikan orang Islam. Pegawai menafikan niat diskriminasi dan berkata keselamatan mesti diutamakan.

Geopolitik di sempadan: isu sensitif bagi New Delhi

Mereka menyeberangi sempadan di rantau yang menyaksikan kebuntuan berulang antara India dengan China. Sejak 2013, kedua-dua pihak saling menuduh melakukan pencerobohan di sepanjang sempadan yang dipertikaikan. Pada 2020, pertempuran maut di Lembah Galwan menjatuhkan hubungan kedua-dua negara ke tahap paling buruk dalam sejarah, apabila kedua-dua tentera memperkukuh kedudukan di sepanjang Garisan Kawalan Sebenar. New Delhi berusaha mengukuhkan pendiriannya sambil menguruskan hubungan yang rumit dengan negara jiran berkuasa besar. Keputusan mengenai pelarian Uyghur dibuat dalam bayang-bayang itu, melibatkan keselamatan negara, diplomasi dan pendapat awam.

Pegawai bimbang bahawa menerima pencari suaka Uyghur boleh mencetuskan ketegangan dengan Beijing. Pada masa yang sama, penahanan pelarian tanpa had masa mengundang kritikan kumpulan hak asasi manusia dan menambah tekanan undang-undang di dalam serta di luar negara. Keseimbangannya sukar dicapai. Kes adik-beradik itu menggambarkan pertembungan antara naluri keselamatan negara dengan kewajipan antarabangsa dan keprihatinan kemanusiaan.

Bolehkah negara ketiga menyediakan jalan keluar

Mereka telah meneroka kemungkinan penempatan semula di tempat lain. Peguam mereka berkata beliau akan memohon pembebasan melalui Mahkamah Agung India sekiranya ada negara selamat yang bersedia menerima mereka. Kanada telah mengumumkan rancangan untuk menerima sejumlah besar pelarian Uyghur dan Turkik lain bagi tujuan penempatan semula. Aktivis dan kumpulan masyarakat telah cuba menghubungkan mereka kepada saluran itu. Rayuan terdahulu kepada beberapa kerajaan tidak banyak membuahkan hasil, namun para pejuang hak berkata peluang masih ada jika pihak berkuasa India membenarkan pemindahan.

Agensi pelarian Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menyatakan bahawa orang Uyghur yang diiktiraf sebagai pelarian sepatutnya menerima perlindungan. Amalan India sering membezakan kumpulan yang sudah lama menetap di negara itu, seperti orang Tibet, daripada mereka yang dipintas di sempadan sensitif. Memberi mereka akses kepada proses penentuan status pelarian dan proses penempatan semula di negara ketiga akan menyelaraskan tindakan India dengan prinsip larangan pemulangan paksa serta mengurangkan ketegangan diplomatik. Peguam mereka berkata tawaran konkrit dari luar negara boleh membuka laluan undang-undang kepada kebebasan.

Apa yang berlaku jika mereka dihantar pulang

Orang Uyghur yang dihantar pulang ke China sering hilang dalam tahanan. Ada yang muncul semula bertahun-tahun kemudian dalam rekod mahkamah atau notis kepada keluarga selepas dibicarakan atas tuduhan keselamatan negara. Laporan dari seluruh Asia menceritakan kes orang Uyghur yang ditahan dan dihantar pulang meskipun kumpulan hak asasi serta badan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu telah memberi amaran. Penghantaran pulang secara paksa bagi adik-beradik itu berkemungkinan menyebabkan mereka ditahan serta-merta, disoal siasat tentang hubungan dengan pihak asing dan mungkin dijatuhi hukuman penjara yang panjang.

Selain kesan terhadap mereka sendiri, keputusan sedemikian akan menarik perhatian kepada rekod hak asasi manusia India dan merumitkan usaha kerajaan untuk menampilkan negara itu sebagai pemimpin serantau yang bertanggungjawab. Ia juga akan menghantar mesej yang jelas kepada orang lain yang dianiaya dan tiba di sempadan India. Sarjana undang-undang berkata terdapat alternatif yang boleh dilaksanakan: mengiktiraf mereka sebagai pelarian atau, sekurang-kurangnya, melindungi mereka daripada penghantaran pulang sementara rancangan penempatan semula di negara ketiga diteruskan.

Bentuk penyelesaian yang adil

Penyelesaian tidak memerlukan perjanjian baharu. Apa yang diperlukan ialah langkah yang sememangnya boleh diambil oleh institusi India. Pihak berkuasa boleh menamatkan penggunaan penahanan pencegahan terhadap mereka, membenarkan akses kepada proses saringan pelarian dan, jika perlu, membebaskan mereka dengan pengawasan sementara sebuah negara ketiga menilai permohonan penempatan semula. Mahkamah boleh mempertimbangkan prinsip larangan pemulangan paksa dan hak untuk hidup bersama kebimbangan keselamatan yang tidak dikaitkan dengan sebarang perbuatan ganas oleh mereka sendiri.

Perjalanan mereka bermula dengan keputusan untuk melarikan diri daripada bahaya. Penyelesaian yang menghormati hak asasi akan membolehkan mereka hidup secara terbuka dan sah, sama ada di bawah perlindungan India atau di negara yang sedia menerima mereka. Kes mereka menjadi ukuran bagaimana rantau ini melayan mereka yang menyeberangi pergunungan bukan untuk melakukan kemudaratan, tetapi untuk terus hidup.

Perkara Penting

• Tiga beradik Uyghur dari Xinjiang menyeberang masuk ke India pada Jun 2013 dan ditahan berhampiran Sultan Chusku di Ladakh.
• Mahkamah menjatuhkan hukuman penjara 18 bulan atas kesalahan memasuki negara secara haram, tetapi mereka terus ditahan di bawah undang-undang penahanan pencegahan.
• Perintah penahanan diperbaharui berulang kali dan mereka dipindahkan antara penjara, dengan lokasi terkini di Karnal, Haryana.
• Peguam mereka berhujah bahawa mereka ialah pelarian yang melarikan diri daripada penganiayaan dan penghantaran pulang ke China akan melanggar prinsip larangan pemulangan paksa.
• Menurut kerajaan dan penilaian PBB, orang Uyghur berdepan penahanan besar-besaran, pengawasan dan pencabulan hak yang serius di Xinjiang.
• India bukan pihak kepada Konvensyen Pelarian tetapi terikat dengan prinsip larangan pemulangan paksa melalui kewajipan hak asasi manusia yang lain.
• Pengkritik berkata India melayan pelarian Tibet dan Uyghur secara berbeza, mencerminkan pengaruh politik dan kebimbangan keselamatan.
• Tawaran penempatan semula di negara ketiga boleh membuka laluan undang-undang untuk pembebasan mereka jika pihak berkuasa India membenarkan pemindahan.