Rancangan China yang bercita-cita tinggi untuk 200,000 satelit memarakkan persaingan angkasa lepas global

Barisan Hadapan Baharu dalam Persaingan Angkasa Lepas Bermula

Syarikat-syarikat China mendedahkan rancangan untuk melancarkan lebih 200,000 satelit internet, menandakan peningkatan mendadak dalam persaingan global untuk menguasai orbit. Cadangan bercita-cita tinggi itu dikemukakan kepada Kesatuan Telekomunikasi Antarabangsa (ITU), agensi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu yang bertanggungjawab menyelaraskan komunikasi satelit, ketika Beijing membangkitkan kebimbangan bahawa SpaceX milik Elon Musk memenuhi sumber orbit yang dikongsi bersama. Pemfailan itu merupakan antara cadangan konstelasi terbesar dalam sejarah dan menandakan tekad China untuk memastikan kedudukannya dalam persekitaran orbit rendah Bumi yang semakin sesak.

Skala besar cadangan ini menarik perhatian pakar industri angkasa lepas dan pegawai kerajaan di seluruh dunia. Dengan konstelasi Starlink SpaceX yang sudah merangkumi sebahagian besar satelit di orbit rendah Bumi, langkah China menyerlahkan kepentingan strategik rangkaian satelit yang semakin meningkat untuk aplikasi komersial dan ketenteraan. Persaingan untuk menguasai perkhidmatan internet berasaskan angkasa lepas telah berubah daripada persaingan komersial menjadi perebutan geopolitik yang membawa implikasi terhadap komunikasi global, keselamatan negara dan masa depan penerokaan angkasa lepas.

Pemfailan Besar-besaran CTC-1 dan CTC-2

Teras cadangan China terdiri daripada dua pemfailan berasingan yang dinamakan CTC-1 dan CTC-2, masing-masing menggariskan rancangan untuk 96,714 satelit. Pemfailan ini dikemukakan kepada ITU pada penghujung Disember 2025 oleh Institut Penggunaan Spektrum Radio dan Inovasi Teknologi yang baru ditubuhkan. Menurut dokumen yang dimuat naik ke pangkalan data Kesatuan itu, setiap pemfailan meliputi 3,660 satah orbit, skala yang belum pernah dicapai dalam cadangan konstelasi satelit.

Institut Penggunaan Spektrum Radio dan Inovasi Teknologi didaftarkan di wilayah Hebei, utara China, pada 30 Disember, sehari selepas pemfailan ITU dikemukakan. Masa penubuhan ini mencadangkan bahawa organisasi itu diwujudkan khusus untuk menguruskan projek megakonstelasi tersebut. Pemfailan itu kini berada pada peringkat yang berbeza dalam proses kawal selia ITU: CTC-1 merangkumi maklumat penerbitan awal serta permintaan penyelarasan yang lebih terperinci, manakala CTC-2 masih pada peringkat penerbitan awal sahaja.

Kedua-dua pemfailan merujuk kepada sebuah "agensi pengendali baharu" sebagai pemegang tempat bagi agensi pengendali masing-masing, menunjukkan bahawa struktur organisasi itu masih dalam proses dimuktamadkan. Walaupun difailkan sebagai dua rangkaian berasingan di bawah peraturan ITU, penganalisis percaya CTC-1 dan CTC-2 kelihatan sebagai sebahagian daripada satu usaha strategik untuk mendapatkan keutamaan spektrum dan orbit bagi megakonstelasi China generasi seterusnya. Pendekatan ini mungkin bertujuan mendapatkan keutamaan spektrum jangka panjang sambil mengekalkan pilihan China untuk membangunkan beberapa konstelasi pada masa depan.

Memahami Proses ITU

Pemfailan ITU memberikan tarikh keutamaan tetapi bukan kebenaran untuk melancarkan satelit. Langkah seterusnya ialah pemeriksaan teknikal oleh Biro Radiokomunikasi ITU serta kemungkinan bantahan atau permintaan penyelarasan daripada pentadbiran lain. Pemfailan itu belum diperiksa dan pada masa ini belum mempunyai kedudukan kawal selia, namun ia jelas menandakan hasrat China untuk mendapatkan keutamaan spektrum dan orbit bagi konstelasi sebesar sehingga 96,714 satelit setiap satu.

Peraturan ITU yang ditetapkan pada 2019 mewajibkan sistem satelit beroperasi dalam tempoh tujuh tahun selepas pemfailan awal. Pengendali kemudian perlu melancarkan 10 peratus daripada konstelasi yang dirancang dalam tempoh dua tahun, 50 peratus dalam tempoh lima tahun dan melengkapkan keseluruhan rangkaian dalam tempoh tujuh tahun. Keperluan ini memberi tekanan kepada China untuk mula melancarkan satelit dengan segera atau berisiko kehilangan status keutamaan yang dituntutnya.

Strategi Satelit China yang Lebih Luas

Pemfailan CTC-1 dan CTC-2 hanyalah satu bahagian daripada strategi rangkaian satelit China yang menyeluruh. Pemfailan tambahan menunjukkan hasrat China Satcom untuk melancarkan 24 satelit ke orbit Bumi sederhana, yang dihubungkan dengan projek Guowang di orbit rendah Bumi sebagai sebahagian daripada seni bina yang lebih luas. China Mobile telah memfailkan rancangan untuk konstelasi masing-masing yang terdiri daripada 144 satelit dan 2,520 satelit, selepas memohon lesen daripada Kementerian Industri dan Teknologi Maklumat China untuk menyediakan perkhidmatan terus ke satelit. Galaxy Space, sebuah syarikat komersial, turut mengemukakan rancangan untuk konstelasi 91 satelit.

China sedang membina konstelasi nasional Guowang serta Qianfan (Seribu Layar) yang disokong Shanghai, masing-masing dirancang untuk terdiri daripada lebih 10,000 satelit. Projek Qianfan, yang juga dikenali sebagai G60 Starlink, menandakan penyertaan Shanghai dalam persaingan megakonstelasi. Fasa pertama Qianfan merancang untuk melancarkan 1,296 satelit, dengan konstelasi itu akhirnya berkembang kepada 12,000 satelit secara keseluruhan. Projek ini berpusat di Daerah Songjiang, Shanghai, dan merangkumi sebuah pusat pembuatan satelit yang mampu menghasilkan 300 satelit setahun.

Konstelasi Guowang (rangkaian nasional), yang diuruskan oleh China Satellite Network Group (China SatNet) milik negara, sedang dibangunkan sejak 2020. Ia merupakan projek internet satelit China yang paling penting dan sering dianggap sebagai jawapan China kepada Starlink milik SpaceX. Menurut pemfailan ITU, Guowang akan terdiri daripada hampir 13,000 satelit yang beroperasi pada altitud antara 500 hingga 1,145 kilometer di atas Bumi. China sudah mula melancarkan satelit Guowang, dengan 72 satelit ditempatkan di orbit setakat laporan terkini.

Sumbangan Syarikat Komersial

Selain inisiatif yang diterajui negara, syarikat swasta China turut menyumbang kepada peluasan satelit. Shanghai Lanjian Hongqing Technology Company (Hongqing Technology), yang mempunyai kaitan dengan pengeluar roket komersial Landspace, memfailkan API kepada ITU untuk konstelasi bernama Honghu-3, yang merangkumi 10,000 satelit dalam 160 satah orbit. Ditubuhkan pada 2017, Hongqing Technology dikenali kerana membangunkan teknologi pendorongan penujah Hall dan sedang membina kemudahan pembuatan satelit di Bandar Wuxi, wilayah Jiangsu.

Penglibatan syarikat komersial seperti Landspace menunjukkan pendekatan China yang memanfaatkan sumber sektor kerajaan dan swasta. Landspace telah memperoleh kontrak rasmi untuk melancarkan satelit bagi megakonstelasi Guowang dan Qianfan. Kenderaan pelancar guna semula Zhuque-3 milik syarikat itu, yang menggunakan metana dan oksigen cecair, telah dipilih untuk senarai pembekal utama China SatNet, sekali gus menyerlahkan penyepaduan keupayaan pelancaran komersial dalam projek infrastruktur satelit nasional.

Persaingan Angkasa Lepas AS-China Semakin Sengit

Amerika Syarikat dan China telah bersaing untuk menguasai rangkaian satelit orbit rendah Bumi selama beberapa tahun, dengan SpaceX kini mendahului dengan ketara menerusi konstelasi Starlink. Starlink merangkumi majoriti satelit yang kini beroperasi di orbit rendah Bumi, dengan lebih 5,000 satelit aktif dan rancangan untuk sehingga 42,000 kapal angkasa secara keseluruhan. Penguasaan ini menimbulkan kebimbangan di Beijing tentang kemungkinan AS mengawal infrastruktur komunikasi kritikal.

Jalur frekuensi radio dan slot orbit di orbit rendah Bumi merupakan sumber yang terhad, sekali gus mewujudkan kelebihan kepada pihak yang bergerak dahulu dengan memberi keutamaan kepada pengguna awal bagi aset kritikal ini. Suruhanjaya Komunikasi Persekutuan AS baru-baru ini meluluskan pelancaran tambahan 7,500 satelit Starlink generasi kedua oleh SpaceX, yang mesti berada di orbit menjelang penghujung 2031. Kelulusan ini akan menjadikan jumlah konstelasi SpaceX yang dibenarkan sebanyak 15,000 satelit, walaupun Starlink telah memohon untuk melancarkan 30,000 satelit dan keputusan bagi baki jumlah itu ditangguhkan.

"Keupayaan penyasaran berasaskan angkasa lepas yang telah mereka capai dari angkasa lepas telah meningkatkan jarak dan ketepatan sistem senjata mereka sehingga misi ketenteraan untuk berada cukup hampir [dengan China] di Pasifik Barat bagi mencapai objektif berada dalam bahaya jika kita tidak dapat menafikan, mengganggu atau melemahkan keupayaan itu...," kata Jeneral Chance Saltzman, Ketua Operasi Angkasa bagi Angkatan Angkasa AS, ketika memberi keterangan di hadapan sebuah jawatankuasa Senat pada Jun.

Komen Jeneral Saltzman menyerlahkan kebimbangan strategik yang mendorong cita-cita satelit kedua-dua negara. China sebelum ini menuduh SpaceX memenuhi sumber orbit yang dikongsi, dengan merujuk kepada risiko perlanggaran dan kemungkinan berlakunya serpihan angkasa lepas. Pada Disember, sebuah satelit Starlink mengalami kerosakan luar jangka dan mula menurun dari orbit tanpa dirancang. SpaceX juga mengumumkan rancangan untuk menurunkan orbit kira-kira 4,400 satelit daripada 342 batu kepada 298 batu di atas Bumi pada tahun ini bagi mengurangkan risiko perlanggaran.

Implikasi Ketenteraan Megakonstelasi

Selain menyediakan perkhidmatan internet komersial, rangkaian satelit ini mempunyai aplikasi ketenteraan yang penting. Pegawai pertahanan AS sejak sekian lama bimbang rangkaian satelit Guowang China mungkin memberi tentera China akses kepada kesalinghubungan menyeluruh seperti yang kini dinikmati pasukan AS menerusi rangkaian Starlink SpaceX. Namun, bukti menunjukkan konstelasi Guowang mungkin menawarkan keupayaan yang jauh melangkaui perkhidmatan jalur lebar biasa.

Berbeza daripada perkhidmatan Starlink SpaceX yang kebanyakannya bersifat komersial, rangkaian Guowang terdiri daripada satelit yang dihasilkan oleh beberapa syarikat dan dilancarkan menggunakan pelbagai jenis roket. Seni bina ini kelihatan lebih menyerupai satelit Starshield gred ketenteraan milik SpaceX serta kelompok satelit pemindahan data dan penjejakan peluru berpandu pada masa depan oleh Agensi Pembangunan Angkasa Lepas. Laporan media China menunjukkan satelit Guowang boleh memuatkan pelbagai instrumen, termasuk muatan komunikasi jalur lebar, terminal komunikasi laser, radar apertur sintetik dan muatan penderiaan jauh optik.

Keupayaan ini membolehkan apa yang disebut perancang ketenteraan sebagai "rantai pemusnahan" atau "rangkaian pemusnahan"—rangkaian pautan yang saling berhubung untuk mengesan, menjejak, menyasarkan dan menyerang sasaran. Penyepaduan satelit ke dalam rangkaian pemusnahan China sendiri boleh memberikan kelebihan taktikal yang ketara kepada pasukan China dalam konflik pada masa depan, khususnya di rantau Pasifik Barat. Keupayaan untuk menjejak dan menyasarkan aset bernilai tinggi AS dari angkasa lepas merupakan kebimbangan strategik utama bagi perancang ketenteraan AS.

Membangunkan Infrastruktur untuk Pelancaran Besar-besaran

Merealisasikan rancangan satelit yang bercita-cita tinggi ini memerlukan kapasiti pelancaran dan infrastruktur pembuatan yang amat besar. China sedang giat berusaha menangani cabaran ini, dengan melaksanakan rekod nasional sebanyak 92 pelancaran pada 2025, mengatasi rekod sebelumnya iaitu 68 pelancaran pada 2024. Pertumbuhan ini sebahagiannya didorong oleh pelancaran untuk Guowang dan Qianfan, sekali gus menunjukkan komitmen China untuk membangunkan konstelasi tersebut.

Bagi menyokong peningkatan kadar pelancaran ini, China sedang membina pusat angkasa lepas komersial dan kemudahan pelancaran baharu. Sebuah tapak pelancaran roket baharu sedang dibina di Hainan, yang akan menjadi tapak pelancaran komersial pertama negara itu. Kemudahan ini dijangka melaksanakan pelancaran pertamanya tidak lama lagi dan membantu mengurangkan kesesakan dalam akses ke tapak pelancaran. Selain itu, sebuah kilang pemasangan roket yang belum pernah dibina sebelum ini sedang didirikan di Hainan bagi meningkatkan kapasiti pengeluaran roket dalam beberapa tahun akan datang.

China juga sedang membangunkan kenderaan pelancar guna semula untuk mengurangkan kos dan meningkatkan kekerapan pelancaran. Syarikat komersial seperti Landspace, Space Pioneer, Galactic Energy, iSpace, CAS Space, Deep Blue Aerospace, Sepoch dan Orienspace sedang mengusahakan pelancar baharu yang berpotensi untuk diguna semula. Roket keluli tahan karat Zhuque-3 milik Landspace, yang direka untuk diguna semula, melaksanakan ujian pelancaran orbit pertamanya pada awal Disember. Walaupun percubaan mendapatkan semula peringkat roket gagal, kejayaan peringkat kedua mencapai orbit menandakan kemajuan penting bagi sektor pelancaran komersial China.

Cabaran Pembuatan

Selain kapasiti pelancaran, China perlu meningkatkan keupayaan pembuatan satelitnya dengan ketara untuk memenuhi sasaran bercita-cita tingginya. Negara itu kini mempunyai kira-kira 600 satelit di orbit, jauh lebih rendah berbanding ratusan ribu yang dirancang. Bagi merapatkan jurang ini, China sedang membina kemudahan pembuatan yang luas untuk pengeluaran satelit.

Pusat pembuatan satelit projek Qianfan di Daerah Songjiang menyasarkan untuk menghasilkan 300 satelit setahun dan mengurangkan kos setiap satelit sebanyak 35 peratus. Kemudahan pembuatan tambahan dimiliki oleh entiti milik negara seperti Akademi Teknologi Angkasa Lepas China (CAST), China Aerospace Science and Industry Corp. serta Akademi Inovasi untuk Mikrosatelit di bawah Akademi Sains China. Syarikat swasta seperti GalaxySpace dan HKATG di Hong Kong turut membangunkan kapasiti pembuatan satelit kecil yang besar.

Kesesakan Orbit dan Kebimbangan Alam Sekitar

Perkembangan pesat konstelasi satelit menimbulkan kebimbangan besar tentang kesesakan orbit, risiko perlanggaran dan serpihan angkasa lepas. Orbit rendah Bumi, yang lazimnya berada antara 250 hingga 1,240 batu di atas Bumi, semakin sesak dengan satelit aktif dan serpihan. Setiap satelit Starlink direka untuk bertahan kira-kira lima tahun sebelum diturunkan dengan sengaja dari orbit dan terbakar di atmosfera, namun jumlah yang besar menimbulkan risiko perlanggaran berterusan.

Perkembangan ini berkemungkinan menghidupkan semula kebimbangan tentang kesesakan, perlanggaran dan serpihan di orbit rendah Bumi. Starlink SpaceX kini merupakan konstelasi operasi terbesar, namun penambahan yang dirancang China akan meningkatkan kepadatan satelit di kawasan orbit tertentu dengan ketara. Kesesakan ini bukan sahaja meningkatkan risiko perlanggaran, malah mengganggu pemerhatian astronomi menggunakan teleskop berasaskan darat.

Ian Christensen, pengarah program sektor swasta di Secure World Foundation, menegaskan betapa mendesaknya usaha menangani cabaran ini: "Pada pandangan peribadi saya, kebarangkalian kejayaan penggunaan konstelasi GW perlu diambil serius. Perkembangan ini sepatutnya menekankan lagi keperluan dan kesegeraan untuk menambah baik amalan penyelarasan global bagi penempatan dan operasi konstelasi besar. Keselamatan angkasa lepas ialah bidang yang melibatkan kepentingan bersama antara pihak AS dan China, termasuk sektor kerajaan dan swasta, namun trend geopolitik keseluruhan menyukarkan dialog yang bermakna."

Hala Tuju Tadbir Urus Angkasa Lepas

Perkembangan pesat megakonstelasi menyerlahkan keperluan untuk meningkatkan penyelarasan antarabangsa dan pengurusan trafik angkasa lepas. Rangka kerja sedia ada seperti proses pemfailan ITU menyediakan penyelarasan asas bagi spektrum dan slot orbit, namun sistem yang lebih menyeluruh mungkin diperlukan untuk mengurus kerumitan operasi orbit yang semakin meningkat.

Brig. Jen. Anthony Mastalir, komander Angkatan Angkasa AS di rantau Indo-Pasifik, mengulas pendekatan China terhadap cabaran ini: "Apa yang saya dapati menarik ialah China terus meniru pendekatan AS. Jadi, apabila anda melihat kejayaan yang dicapai Amerika Syarikat dengan seni bina berproliferasi, kita kini terus melihat China membina seni bina berproliferasi mereka sendiri, bukan sahaja lapisan pengangkutan dan lapisan komunikasi, malah lapisan penderia juga."

Pembangunan keupayaan yang selari oleh kedua-dua negara ini menunjukkan perlumbaan senjata angkasa lepas yang semakin pantas dan boleh mengubah imbangan strategik di Bumi secara mendasar. Ketika kedua-dua negara melabur besar-besaran dalam infrastruktur berasaskan angkasa lepas, penggunaan angkasa lepas secara aman semakin tertekan oleh pertimbangan ketenteraan dan strategik.

Implikasi terhadap Masa Depan

Skala besar rancangan satelit China menandakan perubahan penting dalam landskap angkasa lepas global. Jika berjaya dilancarkan, konstelasi ini akan memberikan China liputan komunikasi global yang bebas daripada sistem kawalan Barat, sekali gus memperkukuh kedaulatan teknologinya dan autonomi strategik. Aplikasi komersialnya boleh menyediakan akses internet kepada kawasan yang kurang mendapat perkhidmatan di seluruh dunia, manakala keupayaan ketenteraannya akan mengubah pertimbangan mengenai kemungkinan konflik di Pasifik Barat secara mendasar.

Bagi industri angkasa lepas global, penyertaan China dalam pelancaran megakonstelasi membawa peluang dan cabaran. Di satu pihak, persaingan yang meningkat boleh mendorong inovasi dan mengurangkan kos perkhidmatan satelit. Di pihak yang lain, pemecahan infrastruktur global mengikut garis negara boleh mewujudkan ketidakserasian teknikal dan mengurangkan kebolehoperasian yang menjadi ciri sebahagian besar era angkasa lepas setakat ini.

Beberapa tahun akan datang amat penting untuk menentukan sama ada China mampu merealisasikan pemfailan bercita-cita tingginya menjadi konstelasi yang beroperasi. Cabaran teknikal untuk membuat dan melancarkan ratusan ribu satelit amat besar, dan China perlu mengekalkan kadar pelancaran yang belum pernah dicapai untuk memenuhi sasaran pelancaran ITU. Kejayaan atau kegagalan usaha ini akan membawa implikasi besar terhadap imbangan kuasa di angkasa lepas dan di Bumi.

Perkara Utama

• China telah memfailkan rancangan kepada ITU untuk melancarkan lebih 200,000 satelit internet, termasuk cadangan CTC-1 dan CTC-2 yang masing-masing merangkumi 96,714 satelit
• Pemfailan itu dikemukakan oleh Institut Penggunaan Spektrum Radio dan Inovasi Teknologi yang baru ditubuhkan, berdaftar di wilayah Hebei
• Starlink SpaceX kini menguasai orbit rendah Bumi dengan lebih 5,000 satelit aktif dan rancangan untuk melancarkan sehingga 42,000 satelit
• China sedang membangunkan beberapa konstelasi, termasuk Guowang (~13,000 satelit), Qianfan/G60 Starlink (lebih 12,000 satelit) dan Honghu-3 (10,000 satelit)
• Suruhanjaya Komunikasi Persekutuan AS baru-baru ini meluluskan pelancaran 7,500 satelit Starlink generasi kedua oleh SpaceX menjelang 2031
• China melaksanakan rekod 92 pelancaran pada 2025 dan sedang membina pusat angkasa lepas komersial serta kenderaan pelancar guna semula baharu
• Aplikasi ketenteraan merupakan pemacu penting, dengan rangkaian satelit membolehkan keupayaan penyasaran dan pengawasan dipertingkat
• Kebimbangan mengenai kesesakan orbit dan serpihan angkasa lepas semakin meningkat seiring peluasan pantas konstelasi satelit
• Peraturan ITU mewajibkan pengendali melancarkan 10% konstelasi dalam tempoh 2 tahun, 50% dalam tempoh 5 tahun dan melengkapkannya dalam tempoh 7 tahun
• Syarikat komersial China seperti Landspace memperoleh kontrak untuk melancarkan satelit bagi projek megakonstelasi nasional