Ledakan Penerbitan Dibayangi Kebimbangan terhadap Kualiti
Komuniti saintifik Vietnam mencapai pencapaian luar biasa sejak beberapa tahun kebelakangan ini, dengan menerbitkan lebih 15,000 kertas penyelidikan setiap tahun dan mengukuhkan kedudukannya sebagai kuasa baharu dalam dunia akademik global. Namun, kemajuan pesat ini disertai satu rekod yang membimbangkan: negara itu kini berada dalam kalangan 10 negara teratas dunia dari segi jumlah kertas penyelidikan yang ditarik balik, statistik yang mendedahkan keretakan mendalam dalam asas ekosistem saintifiknya. Dalam satu forum mengenai etika penyelidikan yang diadakan baru-baru ini di Ho Chi Minh City, pakar memberi amaran bahawa skala penarikan balik itu bukan sekadar mencerminkan kegagalan individu, tetapi juga jurang dalam kualiti penyelidikan dan tadbir urus yang mengancam reputasi akademik negara.
Kandungan
Menurut Nguyen Van Tuan, pengarah Pusat Teknologi Kesihatan di University of Technology Sydney, krisis penarikan balik berpunca daripada pelbagai faktor. Pelanggaran etika menyebabkan banyak kertas ditarik balik, namun reka bentuk penyelidikan yang lemah, data yang tidak boleh dipercayai, pertikaian kepengarangan dan penerbitan pendua juga sama bermasalah. Isu-isu ini menunjukkan bahawa dalam usaha Vietnam membina kredibiliti saintifik di peringkat antarabangsa, kuantiti telah mengatasi kualiti.
Dalam konteks global, keadaan Vietnam bukan sahaja kurang terpencil, malah lebih membimbangkan. Pada 2023, lebih 10,000 kertas penyelidikan ditarik balik di seluruh dunia, mencatatkan rekod baharu yang mencerminkan tekanan lebih luas dalam komuniti saintifik antarabangsa. Retraction Watch, pangkalan data yang menjejaki penarikan balik ini, telah merekodkan lebih 39,000 penarikan balik dalam tempoh sedekad lalu, dengan jumlahnya meningkat kira-kira 23% setahun. Lonjakan ini menunjukkan masalah yang meluas, tetapi kehadiran Vietnam dalam kelompok teratas negara dengan jumlah penarikan balik tertinggi menandakan kerentanan tertentu dalam ekosistem penyelidikannya.
Tekanan Ekonomi dan Sumber yang Tidak Seimbang
Di sebalik statistik itu terserlah kisah kekangan sumber dan ketidaksamaan struktur. Perbelanjaan Vietnam untuk penyelidikan saintifik kekal rendah, khususnya dalam bidang yang intensif teknologi, sekali gus mengehadkan keupayaan banyak institusi untuk memenuhi piawaian antarabangsa. Nguyen Van Phuoc, pengerusi Kesatuan Persatuan Sains dan Teknologi Ho Chi Minh City, menyifatkan pelaburan yang tidak seimbang antara universiti utama dengan institusi tempatan sebagai punca utama ketidakseragaman kualiti penyelidikan. Institusi terkemuka mungkin mempunyai akses kepada peralatan canggih dan kerjasama antarabangsa, tetapi universiti wilayah dan pusat penyelidikan sering kekurangan infrastruktur asas yang diperlukan untuk menghasilkan dapatan yang boleh dipercayai dan dihasilkan semula.
Jurang ini mewujudkan sistem dua peringkat, apabila tekanan untuk menerbitkan kertas kajian bertembung dengan sokongan yang tidak mencukupi. Mentaliti "terbitkan atau musnah", istilah yang diperkenalkan oleh ahli sosiologi Logan Wilson pada 1942, semakin kuat di seluruh dunia apabila universiti menggunakan kadar penerbitan untuk menentukan kedudukan dan kemajuan kerjaya. Di Vietnam, tekanan ini wujud dalam persekitaran yang mungkin mendorong penyelidik mengambil jalan pintas, tergesa-gesa menjalankan eksperimen atau mengamalkan kaedah yang meragukan demi memenuhi kuota kenaikan pangkat dan pembiayaan. Apabila sumber yang diperlukan untuk menjalankan penyelidikan rapi tidak tersedia, godaan untuk mereka-reka data atau melakukan plagiat semakin sukar ditolak.
Implikasi kewangan isu ini melangkaui kerjaya individu. Penyelidikan yang cacat membazirkan dana kerajaan dan mengelirukan penyelidik lain yang membina kajian berdasarkan asas yang salah. Dalam bidang perubatan dan teknologi, kesannya boleh menjadi amat serius. Kes pakar bius Joachim Boldt, yang mengumpulkan hampir 90 penarikan balik akibat data rekaan yang mungkin membahayakan pesakit dengan menggalakkan rawatan pembedahan yang belum terbukti, menunjukkan bagaimana salah laku penyelidikan boleh membawa bahaya di dunia nyata.
Bagaimana Salah Laku Berlaku
Untuk memahami krisis penarikan balik di Vietnam, bentuk penipuan akademik khusus yang semakin berleluasa dalam persekitaran semasa perlu diteliti. Data daripada Retraction Watch menunjukkan hampir separuh daripada semua penarikan balik di seluruh dunia berkait dengan isu ketulenan data, termasuk mereka-reka dan memalsukan data. Plagiat menyebabkan kira-kira 16% penarikan balik, manakala ulasan rakan sebaya palsu meningkat sepuluh kali ganda dalam tempoh sedekad lalu. Yang mungkin paling membimbangkan ialah kemunculan "kilang kertas", iaitu perniagaan yang menyediakan kertas kajian palsu dengan bayaran dan mungkin menghasilkan sehingga 2% daripada semua penerbitan pada 2022.
Contoh terkini menunjukkan betapa tidak masuk akal dan canggihnya teknik plagiat masa kini. Dalam satu kes yang melibatkan penyelidikan ayam itik, penulis memplagiat kertas kajian tentang ayam pedaging tetapi menggantikan perkataan "broiler" dengan "grill" secara sistematik, lalu menghasilkan frasa yang tidak masuk akal seperti "kematian grill" dan "perniagaan grill Amerika". Frasa "yang diselewengkan" seperti ini menjadi tanda amaran bagi sistem pengesanan automatik, namun ia menunjukkan sejauh mana sesetengah penyelidik sanggup bertindak untuk menyembunyikan pencurian intelektual.
Apabila saintis membuat penemuan penting, sama ada besar atau kecil, mereka biasanya menerbitkan dapatan mereka dalam jurnal saintifik untuk dibaca oleh orang lain. Perkongsian ilmu ini membantu memajukan sains dan seterusnya boleh membawa kepada lebih banyak penemuan penting. Namun, kertas penyelidikan yang telah diterbitkan boleh ditarik balik jika terdapat isu berkaitan ketepatan atau integritinya.
Pertikaian kepengarangan dan penerbitan pendua turut menimbulkan cabaran. Dalam persekitaran akademik yang kompetitif, penyelidik mungkin memecahkan data kepada bahagian sekecil mungkin yang masih boleh diterbitkan atau menyenaraikan diri sebagai penulis kertas kajian yang tidak menerima sumbangan substantif mereka. Amalan ini mencairkan rekod saintifik dan menyukarkan pembaca menilai asal usul sebenar dapatan yang dilaporkan.
Krisis Serupa di Negara Membangun
Vietnam bukan satu-satunya negara yang berdepan cabaran ini. India menduduki tempat kedua di dunia dari segi jumlah penarikan balik sejak 2022, dengan peratusan artikel yang ditarik balik meningkat dengan ketara. Seperti Vietnam, India tidak mempunyai "Pejabat Integriti Penyelidikan" berpusat untuk menyiasat salah laku, menyebabkan siasatan diserahkan kepada institusi masing-masing yang mungkin mempunyai kepentingan untuk melindungi penyelidik mereka. Garis panduan Suruhanjaya Geran Universiti di India menetapkan hukuman minimum walaupun bagi kes plagiat yang besar, sekali gus mewujudkan budaya yang tidak mengenakan akibat berat terhadap salah laku.
Pola ini menunjukkan bahawa komuniti saintifik yang berkembang pesat menghadapi risiko tertentu. Negara yang infrastruktur penyelidikannya lebih kecil atau masih baharu kelihatan mencatatkan kadar penarikan balik yang lebih tinggi berbanding jumlah penerbitannya. Tanpa tradisi mantap dalam semakan rakan sebaya, pengurusan data dan pengawasan etika, negara-negara ini terdedah kepada eksploitasi penerbit pemangsa dan kilang kertas. Desakan untuk meningkatkan jumlah penerbitan demi kedudukan universiti mencetuskan keadaan yang menggalakkan kuantiti tetapi mengabaikan kawalan kualiti.
Asas Pendidikan dan Pemikiran Kritis
Usaha menangani krisis penarikan balik memerlukan perhatian terhadap latihan para penyelidik. Dang Van Phuoc, rektor kehormat University of Health Sciences di Ho Chi Minh City, mengenal pasti kelemahan kemahiran berfikir secara kritis dalam kalangan pelajar dan penyelidik sebagai faktor risiko utama yang boleh menghasilkan penyelidikan cacat atau mengelirukan. Apabila penyelidik tidak mempunyai alat analisis untuk menilai metodologi sendiri atau mengenal pasti batasan kajian mereka, hasil kerja mereka tidak mampu bertahan apabila diteliti.
Le Cong Luong, bekas pegawai kanan di Kesatuan Persatuan Sains dan Teknologi Vietnam, berkata pencegahan pelanggaran etika memerlukan pendekatan menyeluruh. Kerangka undang-undang yang lebih jelas perlu menetapkan hukuman bagi salah laku, manakala mekanisme akauntabiliti yang lebih kukuh memastikan pelanggaran disiasat dan bukannya diabaikan. Latihan etika penyelidikan yang lebih meluas untuk saintis dan pengurus akademik penting bagi mewujudkan budaya yang mengutamakan integriti berbanding metrik penerbitan.
Persatuan Editor Sains Eropah (EASE) mengiktiraf keperluan khusus Vietnam dengan menubuhkan cawangan Vietnam yang menyediakan sumber terjemahan, termasuk senarai semak etika, borang standard penarikan balik dan garis panduan sumbangan kepengarangan. Alat ini merupakan langkah penting ke arah menyelaraskan piawaian tempatan dengan piawaian antarabangsa, namun keberkesanannya bergantung pada penerimaan institusi.
Penyelesaian Global dan Pelaksanaan Tempatan
Komuniti antarabangsa telah mencadangkan beberapa pembaharuan untuk menangani penarikan balik yang semakin berleluasa, yang boleh dijadikan panduan bagi tindak balas Vietnam. Deklarasi San Francisco mengenai Penilaian Penyelidikan mengesyorkan agar penyelidikan dinilai berdasarkan kualiti dan kesan terhadap masyarakat, bukan metrik berasaskan jurnal seperti faktor impak. Pendekatan ini dapat mengurangkan tekanan untuk menerbitkan kertas kajian secara berterusan dan membolehkan penyelidik menjalankan kajian menyeluruh yang menggunakan metodologi kukuh.
Teknologi membawa cabaran dan penyelesaian. Penerbitan digital memudahkan perbuatan plagiat, tetapi turut meningkatkan keupayaan pengesanan. Perisian kini boleh mengenal pasti imej yang dimanipulasi dan persamaan teks sebelum penerbitan, sekali gus mencegah banyak penarikan balik. Pengawasan oleh jurnal juga bertambah baik dengan ketara; pada 1997, hanya 44 jurnal melaporkan penarikan balik, tetapi menjelang 2016 jumlah itu meningkat lebih sepuluh kali ganda kepada 488. Namun, kebanyakan jurnal masih menerbitkan notis penarikan balik tanpa butiran mencukupi tentang pihak yang memulakan penarikan balik atau sebabnya, sekali gus mengaburkan akauntabiliti.
Sesetengah pakar mencadangkan bahawa mengurangkan stigma terhadap penarikan balik boleh meningkatkan integriti saintifik. Kini, penyelidik mengelak daripada menarik balik kertas kajian walaupun mereka menemui kesilapan yang tidak disengajakan kerana bimbang reputasi mereka terjejas. Membezakan penarikan balik akibat salah laku daripada pembetulan bagi kesilapan mungkin mendorong lebih ramai saintis melaporkan masalah sebelum kesannya bertambah buruk. Seperti yang dinyatakan Chris Graf daripada Jawatankuasa Etika Penerbitan (COPE), "Kita perlu menjelaskan bahawa penarikan balik dalam kesusasteraan yang diterbitkan bukanlah perkara yang sama dengan, atau satu dapatan tentang, salah laku penyelidikan. Tujuannya berbeza, iaitu membetulkan rekod penerbitan."
Membina Integriti Penyelidikan yang Mampan
Kerangka integriti saintifik Vietnam tidak lengkap sehingga beberapa tahun kebelakangan ini, dengan alat saringan antarabangsa dan piawaian integriti hanya kini diterima pakai secara meluas. Tempoh peralihan ini menawarkan peluang untuk mewujudkan sistem yang mantap sebelum kegiatan penyelidikan berkembang lebih jauh. Agensi pembiayaan boleh meningkatkan usaha wajar dengan bertanya kepada pemohon sama ada mereka pernah terlibat dalam kertas kajian yang ditarik balik, satu soalan mudah yang boleh disahkan dengan mudah melalui pangkalan data seperti Retraction Watch.
Tumpuan penarikan balik dalam kalangan sebilangan kecil penulis menunjukkan bahawa intervensi bersasar boleh membawa kesan yang besar. Di seluruh dunia, hanya 500 penulis bertanggungjawab terhadap kira-kira satu perempat daripada semua penarikan balik, dengan 100 daripada penyelidik ini masing-masing mempunyai 13 atau lebih kertas kajian yang ditarik balik. Mengenal pasti dan memantau pola salah laku dalam kalangan pesalah berulang boleh mencegah kerosakan berterusan terhadap kesusasteraan saintifik.
Kesimpulannya, melindungi integriti penyelidikan memerlukan pengiktirafan bahawa saintis ialah manusia yang boleh melakukan kesilapan. Kesilapan yang tidak disengajakan akan berlaku, metodologi kadangkala terbukti cacat dan kajian mungkin gagal direplikasi. Ukuran mutu sesebuah komuniti saintifik bukanlah sama ada ia menghasilkan kertas kajian yang sempurna, tetapi sama ada ia membetulkan rekod secara telus apabila masalah timbul. Bagi Vietnam, ini bermakna membina institusi yang menyokong penyelidikan rapi sambil menyediakan mekanisme yang selamat untuk mengakui dan membetulkan kesilapan.
Perkara Utama
- Vietnam menerbitkan lebih 15,000 kertas saintifik setiap tahun tetapi berada dalam kalangan 10 negara teratas dunia dari segi penarikan balik penyelidikan
- Punca penarikan balik termasuk pelanggaran etika, reka bentuk penyelidikan yang lemah, data yang tidak boleh dipercayai, pertikaian kepengarangan dan penerbitan pendua
- Pembiayaan penyelidikan yang rendah dan pelaburan tidak seimbang antara universiti utama dengan institusi tempatan mengehadkan keupayaan kawalan kualiti
- Mentaliti "terbitkan atau musnah" menekan penyelidik supaya mengutamakan kuantiti berbanding ketelitian metodologi
- Kadar penarikan balik global yang meningkat mencerminkan pengesanan yang lebih baik serta peningkatan salah laku, dengan lebih 10,000 kertas kajian ditarik balik pada 2023
- Kilang kertas dan perkhidmatan ulasan rakan sebaya palsu mengeksploitasi jurang dalam tadbir urus penyelidikan, khususnya dalam komuniti saintifik yang berkembang pesat
- Pakar mengesyorkan pembaharuan menyeluruh, termasuk kerangka undang-undang yang lebih jelas, akauntabiliti yang lebih kukuh dan latihan etika yang lebih meluas
- Alat saringan antarabangsa dan piawaian integriti kini diterima pakai di Vietnam untuk menangani jurang pengawasan yang telah lama wujud
