Skala Kebergantungan terhadap Import
Murid-murid di sekolah Merthyr Tydfil menikmati ayam yang telah menempuh perjalanan hampir 6,000 batu dari Thailand dan China, dengan ayam import membentuk 99.35% daripada keseluruhan ayam yang dihidangkan di institusi pendidikan kawasan itu. Angka mengejutkan ini didedahkan menerusi penyiasatan komprehensif di bawah Akta Kebebasan Maklumat oleh Countryside Alliance, yang meninjau kesemua 22 pihak berkuasa tempatan di Wales berhubung asal usul produk ayam yang digunakan dalam hidangan sekolah.
Kandungan
Penyiasatan itu mendedahkan kebergantungan meluas terhadap ayam sejuk beku yang diangkut merentasi jarak yang jauh. Daripada 20 majlis yang memberikan maklum balas, tiga melaporkan bahawa lebih 85% ayam untuk hidangan sekolah mereka diperoleh dari negara di luar Kesatuan Eropah. Majlis Conwy mengakui bahawa 94% ayamnya berasal dari Thailand dan Brazil, manakala Caerphilly sebelum ini melaporkan 87.32% daripada sumber bukan EU. Malah di kawasan seperti Vale of Glamorgan dan Newport, sebahagian besar rantaian bekalan ayam merentasi benua, dengan masing-masing 68% dan 53% bekalan datang daripada pembekal Asia.
Hanya dua majlis, Anglesey dan Bridgend, mengesahkan bahawa mereka mendapatkan 100% ayam untuk sekolah dari dalam United Kingdom. Ceredigion menyatakan bahawa pihaknya tidak mengetahui sama ada terdapat ayam yang berasal dari luar EU. Dapatan itu mendedahkan landskap perolehan yang berpecah-pecah, dengan asal usul makanan kanak-kanak berbeza dengan ketara bergantung pada sebelah mana sempadan majlis terletaknya sesebuah sekolah.
Penyiasatan itu merangkumi semua produk ayam yang dihidangkan di sekolah, termasuk makanan diproses seperti nuget, burger dan potongan ayam panggang. Data diminta bagi tahun akademik terkini yang tersedia, dan ia menunjukkan corak yang berterusan walaupun kesedaran orang ramai tentang jarak perjalanan makanan dan jejak karbon semakin meningkat. Countryside Alliance mengemukakan permintaan FOI terperinci yang meminta peratusan ayam yang dihasilkan dan diternak di Wales, seluruh UK, EU dan luar EU. Kebanyakan majlis tidak dapat menyatakan secara khusus peratusan ayam yang berasal dari Wales.
Profesor Roberta Sonnino, yang mengkaji sistem makanan mampan di University of Surrey dan pernah mengajar di Cardiff University, menyifatkan amalan itu sebagai perkara biasa di seluruh United Kingdom. Beliau berkata, usaha membuktikan tahap sebenar kebergantungan terhadap import di kantin awam masih sukar kerana amalan penyimpanan rekod dan piawaian ketelusan yang tidak seragam antara pihak berkuasa tempatan.
Bagaimana Rangka Kerja Perolehan Mendorong Sumber dari Luar Negara
Majlis-majlis di Wales memperoleh makanan untuk hidangan sekolah menerusi kontrak sektor awam rasmi yang sering mengutamakan penjimatan kos berbanding asal usul tempatan. Rangka kerja ini lazimnya beroperasi secara besar-besaran, dengan keperluan jumlah produk piawai yang banyak dan sukar dibekalkan secara konsisten oleh pengeluar domestik yang lebih kecil. Persatuan Kerajaan Tempatan Wales menjelaskan bahawa ayam import digunakan di sesetengah sekolah akibat tekanan bekalan dan belanjawan yang ketat, khususnya apabila bekalan tempatan tidak mencukupi untuk memenuhi permintaan pada harga yang mampu ditanggung oleh majlis.
Ayam yang tiba dari Thailand dan China biasanya dihantar dalam keadaan beku, selepas diproses dan dibungkus beberapa minggu sebelum sampai ke dapur sekolah di Wales. Rantaian bekalan yang panjang ini menawarkan kelebihan kos yang sukar ditandingi ayam segar daripada sumber tempatan. Profesor Sonnino berkata majlis membeli ayam dari tempat jauh itu terutamanya untuk menjimatkan wang, sekali gus mencetuskan persaingan ke arah harga serendah mungkin, dengan kesan alam sekitar dan sokongan kepada pertanian tempatan menjadi pertimbangan sampingan berbanding harga seunit dalam senarai kontrak.
Halangan struktur menyukarkan pengeluar ayam Wales dan pengeluar berskala kecil membekalkan produk kepada sekolah tempatan dengan berkesan. Proses tender yang rumit, syarat jumlah minimum yang besar dan kontrak yang tidak fleksibel sering mengetepikan ladang kecil dan sederhana, meskipun permintaan tempatan terhadap hasil Wales tinggi. Model perolehan serantau yang lebih fleksibel boleh membolehkan rantaian bekalan tempatan memainkan peranan lebih besar, mengekalkan wang dalam komuniti luar bandar dan mengukuhkan daya tahan makanan. Margin keuntungan ladang yang terhimpit selama bertahun-tahun, kekurangan tenaga kerja dan peningkatan kos input telah melemahkan daya tahan sektor ayam itik Britain, menjadikan pengeluar lebih sukar untuk melabur dan merancang masa depan.
Majlis Merthyr Tydfil mempertahankan amalan perolehannya dengan menyatakan bahawa pihaknya bekerjasama dengan pembekal tempatan dan mematuhi kriteria yang sejajar dengan peraturan kerajaan Wales. Majlis Conwy turut menyatakan bahawa pihaknya menggunakan hasil Wales apabila berdaya maju, mampan dan menawarkan nilai terbaik. Namun, penyiasatan Countryside Alliance mendapati rangka kerja perolehan sering mengikat majlis dengan perjanjian berbilang tahun yang memihak kepada pengimport berskala besar berbanding petani serantau, sekali gus menutup peluang pengeluar ayam Wales untuk menyertai pasaran sektor awam yang turut mereka biayai melalui cukai.
Persatuan Kerajaan Tempatan Wales menegaskan bahawa semua ayam yang dihidangkan di sekolah, tanpa mengira asal usulnya, mesti memenuhi piawaian keselamatan dan kebersihan makanan UK yang ketat. Jurucakapnya berkata majlis sedang berusaha meningkatkan kemampanan dan menyokong rantaian bekalan tempatan apabila boleh, sambil memastikan hidangan sekolah kekal selamat, berpatutan dan tersedia secara konsisten. Namun, data menunjukkan usaha ini belum membendung trend mendapatkan bekalan dari tempat jauh di kebanyakan pihak berkuasa tempatan Wales.
Reaksi Penduduk Tempatan dan Kebimbangan Ibu Bapa
Ibu bapa di seluruh Wales terkejut apabila mengetahui bahawa hidangan sekolah yang mereka sangka dihasilkan secara tempatan sebenarnya mengandungi daging dari seberang dunia. Leah Wright, yang anaknya berusia lapan tahun bersekolah di Merthyr Tydfil, berkata beliau terkejut apabila mengetahui asal usul ayam yang dihidangkan kepada anaknya. Beliau menyangka hidangan sekolah, yang begitu penting, akan menggunakan bahan daripada sumber tempatan, khususnya ketika kebimbangan ekonomi semasa tertumpu pada sokongan kepada perniagaan tempatan dan kestabilan komuniti.
Megan Ellis, juga dari Merthyr Tydfil dan ibu kepada anak berusia dua tahun, berkata beliau akan memilih bekal makanan untuk anak perempuannya daripada menerima hidangan sekolah percuma jika keadaan import itu berterusan. Beliau percaya negara ini sepatutnya menyediakan hidangan sekolah daripada sumber di Wales dan bukannya bergantung pada import asing. Pandangannya mencerminkan kekecewaan yang semakin meningkat dalam kalangan keluarga apabila mengetahui wang awam dibelanjakan untuk menyokong industri pertanian di luar negara, sedangkan petani tempatan berdepan tekanan ekonomi yang semakin berat.
Hefin Jones, seorang petani di Conwy dan bapa kepada tiga anak, menyuarakan kekecewaan masyarakat pertanian. Beliau mempersoalkan kewajaran mengurangkan pengeluaran makanan domestik berkualiti tinggi sambil menerima alternatif berkualiti lebih rendah yang dihantar dari separuh dunia. Katanya, pendekatan itu tidak masuk akal dari segi keselamatan makanan, kebajikan haiwan atau matlamat tindakan iklim.
Sebagai petani Wales, saya amat kecewa dan hampa apabila mengetahui bahawa 94% ayam yang digunakan oleh Majlis Daerah Conwy untuk menyediakan makanan kepada semua murid sekolah rendah diimport dari tempat seperti Thailand dan Brazil. Ketika pengeluaran makanan berkualiti tinggi di Wales dikurangkan, kita nampaknya dijangka menerima makanan berkualiti lebih rendah yang dihantar dari separuh dunia. Itu tidak masuk akal dari segi keselamatan makanan, kebajikan haiwan atau iklim.
Rachel Evans, pengarah Countryside Alliance Wales, menggesa kerajaan campur tangan segera untuk memperbaharui amalan perolehan. Beliau menekankan percanggahan apabila ayam dihantar dari seluruh dunia sedangkan petani Wales mengekalkan antara piawaian kebajikan haiwan tertinggi di dunia. Organisasi itu berpendapat bahawa wang awam yang dibelanjakan untuk hidangan sekolah sepatutnya menyokong komuniti pertanian Wales dan bukannya pengeluar luar negara yang beroperasi di bawah rangka kerja kawal selia berbeza.
Kos Alam Sekitar Ayam Murah
Pengangkutan ayam beku dari Thailand dan China ke sekolah-sekolah di Wales menghasilkan pelepasan gas rumah hijau yang besar, sekali gus menjejaskan usaha tindakan iklim tempatan. Profesor Sonnino menegaskan bahawa ayam beku ini menempuh jarak yang sangat jauh, menghasilkan jejak karbon yang bercanggah dengan komitmen alam sekitar Wales. Jarak perjalanan makanan yang terkumpul melalui laluan perdagangan ini merupakan cukai alam sekitar tersembunyi yang tidak tertera dalam lembaran belanjawan majlis, tetapi menyumbang kepada gangguan iklim global.
Kesan alam sekitar bukan sekadar pelepasan daripada pengangkutan. Sebahagian besar ayam yang diimport ke United Kingdom bergantung pada makanan ternakan soya yang ditanam di kawasan yang dikaitkan dengan penebangan hutan. Laporan terkini daripada kumpulan alam sekitar Size of Wales dan WWF Cymru menemukan kaitan antara kemusnahan hutan hujan Amazon dengan pencemaran sungai di Wales seperti Sungai Wye. Kajian itu mengenal pasti soya import dari ladang luas di luar negara, yang digunakan sebagai makanan ternakan, sebagai kaitan tersembunyi dengan mutu air yang buruk di Wales.
Kira-kira 80% soya yang dibawa masuk ke Wales digunakan sebagai makanan ternakan bagi operasi penternakan ayam itik dan tenusu. Soya yang tinggi kandungan fosforus ini menjadi bahan pencemar apabila najis haiwan ditabur di tanah pertanian dan mengalir ke sistem sungai. Sungai Wye mengalami masalah pencemaran fosfat yang teruk, dengan kira-kira 23 juta ekor ayam diternak di kawasan tadahannya sehingga menyumbang kepada lebihan nutrien. Beberapa rangkaian sungai lain di Wales yang dilindungi, termasuk Sungai Usk dan Cleddau, juga gagal memenuhi sasaran pencemaran fosfat.
Barbara Davies-Quy dari Size of Wales menjelaskan bahawa keputusan pembelian di Wales memberi kesan kepada hutan dan komuniti yang terletak beribu-ribu batu jauhnya. Setiap urus niaga melibatkan ayam murah yang diberi makanan soya, atau daging kornet dari negara-negara Amerika Selatan yang berisiko dikaitkan dengan penebangan hutan, menyumbang kepada kemusnahan hutan Amazon dan Hutan Atlantik serta menjejaskan masyarakat Orang Asal. Masyarakat Ava Guarani di barat Parana, Brazil, kehilangan tanah nenek moyang mereka kepada ladang soya. Pemimpin komuniti Karai Okaju berkata perniagaan tani memusnahkan sungai, hutan dan sumber makanan mereka.
Shea Buckland Jones dari WWF Cymru berkata kebergantungan Wales pada soya import telah meninggalkan kemusnahan yang terbentang dari hutan Brazil hingga ke sungai-sungai di Wales. Laporan itu menggesa kerajaan dan majlis tempatan mempengaruhi keadaan dengan mengubah dasar pembelian makanan, mengelakkan barangan yang mungkin menyumbang kepada penebangan hutan, serta menyokong pertanian domestik yang tidak bergantung pada stok makanan ternakan import.
Corak yang Meluas di Luar Sektor Ayam Itik
Data import ayam ini sebahagian daripada corak kebergantungan yang lebih luas terhadap sumber makanan asing dalam sektor katering awam Wales. Penyiasatan terdahulu mendedahkan amalan perolehan serupa di bahagian lain United Kingdom. Pada 2017, penyiasatan BBC mendedahkan bahawa majlis-majlis di Scotland mengimport ayam dari Thailand dan ayam belanda dari Brazil untuk hidangan sekolah, menunjukkan bahawa masalah ini bukan khusus kepada Wales tetapi merupakan ciri struktur perolehan makanan sektor awam UK.
Isu ini bukan terhad kepada produk daging. Data daripada Food Sense Wales menunjukkan bahawa hanya 6% sayur-sayuran yang dihidangkan di sekolah Wales benar-benar ditanam di Wales, manakala selebihnya diimport dari pelbagai sumber. Badan amal itu kini berusaha meningkatkan perolehan tempatan bagi sayur-sayuran Wales yang ditanam secara organik kepada 10% menjelang 2028, sambil memberi amaran bahawa perubahan iklim dan ketidakstabilan global menaikkan harga makanan dari luar negara. Katie Palmer dari Food Sense Wales berkata perniagaan Wales pada masa ini hanya menanam sayur-sayuran yang mencukupi untuk membekalkan suku hidangan kepada setiap penduduk Wales.
Kebolehkesanan kekal sebagai halangan besar kepada pembaharuan. Tiada satu pun majlis yang menjawab penyiasatan Countryside Alliance dapat melaporkan bahagian khusus ayam Wales yang diperoleh untuk hidangan sekolah. Beberapa majlis, termasuk Cardiff, memberikan peratusan import bukan EU tetapi tidak dapat menyatakan negara asalnya. Majlis lain seperti Carmarthenshire mengakui menggunakan ayam beku dari luar EU tetapi tidak memberikan nama negara mahupun peratusan. Kekurangan ketelusan ini menghalang ibu bapa, pembayar cukai dan penggubal dasar daripada menilai sama ada perolehan awam selaras dengan komitmen kerajaan berhubung sumber tempatan dan kemampanan.
Jenny Rathbone, Ahli Senedd daripada Parti Buruh bagi Cardiff Central, membangkitkan kebimbangan ini semasa sidang pleno pada September 2025. Beliau menggesa kerajaan Wales sendiri supaya berusaha membersihkan amalan perolehan makanan awam bagi menyokong syarikat Wales yang membekalkan makanan kepada kanak-kanak, dan bukannya mengimport ayam dari Thailand serta makanan diproses yang sarat dengan minyak sawit. Tegurannya menunjukkan pengiktirafan politik yang semakin meningkat bahawa rangka kerja perolehan semasa bercanggah dengan matlamat dasar alam sekitar dan ekonomi.
Menghentikan Kitaran Import
Walaupun gambaran keseluruhannya suram, beberapa majlis di Wales telah menunjukkan bahawa perubahan boleh dilakukan. Majlis Caerphilly, yang sebelum ini melaporkan bahawa 87.32% ayam untuk hidangan sekolahnya berasal dari luar EU, mengumumkan bahawa mulai September 2025, tiada ayam yang digunakan dalam hidangan sekolah dihasilkan dan diternak di luar UK dan EU. Perubahan ini membuktikan bahawa majlis boleh mengalihkan rantaian bekalan kepada sumber domestik apabila keutamaan perolehan selaras dengan matlamat mendapatkan bekalan tempatan.
Majlis Monmouthshire mengambil langkah lebih menyeluruh, menjadi majlis pertama di Wales yang dinobatkan sebagai Juara Bebas Penebangan Hutan selepas didesak oleh murid sekolah tempatan. Pihak berkuasa itu meneliti penyediaan hidangan sekolah di seluruh daerah, mengurangkan penggunaan minyak sawit dan mendapatkan semua daging lembu dari Wales. Korma kacang kuda bebas penebangan hutan telah menggantikan kari ayam dalam menu sekolah. Satu delegasi murid sekolah Monmouthshire dijemput untuk berucap di sidang kemuncak iklim COP30 menerusi pautan video bagi berkongsi pencapaian mereka dalam mempengaruhi dasar perolehan majlis.
Caerphilly turut melaksanakan kriteria wajib bebas penebangan hutan untuk perolehan makanan, mengurangkan makanan ultra-proses dan mendapatkan daging serta produk tenusu organik yang memenuhi piawaian kebajikan lebih tinggi, selain kopi dan koko Fairtrade. Contoh-contoh ini menunjukkan bahawa rangka kerja perolehan boleh diperbaharui untuk mengutamakan tanggungjawab alam sekitar dan sokongan ekonomi tempatan tanpa menjejaskan piawaian pemakanan.
Pemborong makanan Castell Howell yang berpangkalan di Cross Hands, Carmarthenshire, kini membekalkan bahan untuk 700,000 hidangan sekolah setiap minggu di 1,000 sekolah di Wales. Syarikat itu berusaha memendekkan rantaian bekalan dengan menghubungkan pengeluar tempatan. Pengurus kumpulan Edward Morgan menjelaskan bahawa penuaian sayur dengan segera dan penghantaran pantas ke sekolah membantu mengekalkan nilai pemakanan sambil mengurangkan jarak perjalanan makanan. Projek Welsh Veg in Schools, yang diselaraskan oleh Food Sense Wales dengan pembiayaan kerajaan, bertujuan membangunkan keupayaan dan kapasiti pengeluar tempatan untuk membekalkan sektor awam.
Countryside Alliance mengemukakan saranan khusus untuk pembaharuan. Mereka menggesa ketelusan dan pelaporan mandatori tentang asal usul makanan dalam katering sektor awam, dengan mewajibkan semua pihak berkuasa tempatan menerbitkan data yang jelas dan seragam tentang asal makanan yang diperoleh untuk hidangan sekolah. Organisasi itu turut menggesa rangka kerja perolehan disemak supaya hasil Wales dan Britain diberi keutamaan, serta memastikan piawaian kebajikan haiwan yang tinggi, pertimbangan alam sekitar dan jarak perjalanan makanan diberi perhatian setanding harga dalam keputusan kontrak.
Dasar Kerajaan dan Sokongan Pertanian
Kerajaan Wales menegaskan bahawa pihaknya komited untuk meningkatkan penggunaan makanan keluaran tempatan Wales di sekolah. Seorang jurucakap berkata pegawai sedang bekerjasama dengan pihak berkuasa tempatan, pengeluar dan pemborong untuk memendekkan rantaian bekalan, mengurangkan jarak perjalanan makanan dan menyokong penanam, petani serta pengilang Wales. Kerajaan itu menetapkan sasaran untuk meningkatkan perbelanjaan sektor awam bagi makanan Wales sebanyak 50% menjelang 2030, menandakan pengiktirafan bahawa tahap semasa masih tidak mencukupi.
Perubahan pembiayaan baru-baru ini cuba menangani halangan kos kepada perolehan tempatan. Kerajaan Wales meningkatkan pembiayaan bagi Program Makanan Sekolah Rendah Percuma Sejagat sebanyak £8 juta, sekali gus menaikkan kadar bagi setiap hidangan kepada £3.40. Namun, Countryside Alliance menyatakan bahawa kadar itu tidak mencerminkan sepenuhnya kos lebih tinggi untuk mendapatkan ayam Wales dan Britain yang dihasilkan mengikut piawaian kebajikan dan alam sekitar yang tinggi. Jika perolehan awam hendak menyokong pengeluaran makanan domestik, tahap pembiayaan dan rangka kerja perolehan mesti selaras dengan hasrat itu, bukannya memaksa majlis memilih antara tanggungjawab kewangan dengan sokongan kepada pertanian tempatan.
Wujud ketegangan dasar antara mekanisme sokongan pertanian dengan amalan perolehan. Skim Pertanian Mampan yang dilancarkan pada 1 Januari 2026 boleh mengurangkan bilangan ternakan sebanyak 5%, sekali gus menimbulkan persoalan tentang keselarasan pengurangan kapasiti pengeluaran domestik dengan matlamat meningkatkan penggunaan makanan tempatan. Rachel Evans dari Countryside Alliance menekankan percanggahan ini, dengan menyatakan bahawa badan awam mengimport ayam dari luar negara sedangkan pertanian domestik berdepan kekangan.
Pesuruhjaya Generasi Masa Depan Wales, Derek Walker, menggesa supaya sektor awam bebas daripada penebangan hutan menjelang 2028. Apabila ditanya tentang kemampuan beralih daripada makanan import murah ketika belanjawan semakin terhimpit, beliau menjawab bahawa kos jika perubahan ini tidak dilakukan adalah amat besar dari segi darurat iklim. Beliau mencadangkan bahawa pembaharuan boleh membantu ekonomi Wales dengan meningkatkan pembelian produk tempatan sambil melakukan perkara yang betul untuk dunia.
Kerajaan Wales menyatakan bahawa pihaknya mengiktiraf kepentingan memainkan peranan dalam mengurangkan kesan yang berkait dengan penebangan hutan, khususnya melalui rantaian bekalan dan perkongsian antarabangsa. Namun, para pegawai mengakui bahawa usaha ini memerlukan tindakan seluruh Wales yang perlu dihadapi bersama demi melindungi planet ini untuk generasi akan datang. Cabarannya kini ialah menterjemahkan komitmen yang dinyatakan itu kepada kontrak perolehan yang secara konsisten mengutamakan ayam Wales berbanding import dari Thailand dan China.
Perkara Utama
- Merthyr Tydfil menghidangkan 99.35% ayam import dari Thailand dan China dalam hidangan sekolah, kadar tertinggi di Wales
- Conwy dan Caerphilly sebelum ini masing-masing menghidangkan 94% dan 87% ayam bukan EU, namun Caerphilly kini hanya mendapatkan bekalan dari UK dan EU
- Hanya majlis Anglesey dan Bridgend mendapatkan 100% ayam sekolah dari dalam UK
- Tiada majlis di Wales dapat menyatakan bahagian ayam yang secara khusus berasal dari Wales
- Countryside Alliance menuntut pembaharuan perolehan, ketelusan mandatori tentang asal usul makanan dan keutamaan kepada hasil Wales
- Kumpulan alam sekitar mengaitkan makanan ternakan bagi ayam import dengan penebangan hutan Amazon dan pencemaran sungai di Wales
- Kerajaan Wales menyasarkan peningkatan perbelanjaan sektor awam bagi makanan Wales sebanyak 50% menjelang 2030
