Perusahaan Kekal: Bagaimana Syarikat Jepun yang Berusia Ribuan Tahun Bertahan Melampaui Empayar

Pembina Kuil pada 578 Masihi

Apabila Kongo Shigemitsu menyeberangi laut dari kerajaan Baekje di Korea pada 578 Masihi, agama Buddha masih baharu di kepulauan Jepun. Tukang kayu mahir itu tiba atas permintaan Putera Shotoku untuk membina Shitennoji, antara kuil Buddha terawal di Jepun. Projek itu menjadi asas kepada apa yang dianggap secara meluas sebagai syarikat tertua di dunia yang masih beroperasi tanpa henti. Kongo Gumi bertahan selama kira-kira 1,450 tahun, merentasi 40 generasi serta mengharungi peperangan, wabak, kejatuhan ekonomi dan perubahan menyeluruh masyarakat Jepun.

Hari ini, firma pembinaan yang berpusat di Osaka itu beroperasi sebagai anak syarikat Takamatsu Corporation selepas menghadapi masalah kewangan pada 2006 yang memaksanya bergabung dengan konglomerat lebih besar itu. Namun, legasi keluarga tersebut berterusan. Pengerusi eksekutif syarikat, Toshihiko Tada, menjelaskan bahawa walaupun rekod yang didokumentasikan dengan jelas dari abad keenam sukar ditemui, kewujudan Shitennoji sendiri membuktikan asal-usul purba syarikat itu.

Terletak kira-kira 12 minit berjalan kaki dari Stesen Tennoji di selatan Osaka, kompleks kuil itu meliputi kira-kira 110,000 meter persegi dan dibina semula berkali-kali selepas kebakaran serta bencana. Setiap pembinaan semula dilakukan oleh Kongo Gumi menggunakan teknik sambungan kayu rumit yang diwariskan turun-temurun. Sehingga zaman Edo berakhir pada 1868, keluarga Kongo menerima elaun tahunan tetap sebagai miyadaiku residen kuil itu, iaitu tukang kayu mahir yang mengkhusus dalam pembinaan dan penyelenggaraan bangunan keagamaan.

Pemulihan Meiji membawa perubahan besar yang menghapuskan sistem naungan ini dan mencetuskan kempen haibutsu kishaku untuk meruntuhkan asas institusi agama Buddha. Shitennoji mengalami masalah kewangan, manakala Kongo Gumi kehilangan sumber pendapatan terjamin, lalu memaksanya mencari kerja di luar kuil yang menyara syarikat itu selama lebih satu milenium. Peralihan ke zaman moden menguji bukan sahaja kemahiran firma itu, tetapi juga keupayaannya untuk bertahan.

Semasa pergolakan ekonomi pada penghujung 1920-an, ketua syarikat generasi ke-37, yang disifatkan Tada sebagai tukang mahir yang tidak berkompromi, enggan menjalankan usaha jualan atau menerima kerja yang dianggapnya tidak wajar. Pendirian ini menyebabkan firma itu mengalami kesusahan yang serius. Pada 1932, ketika berdepan dengan keruntuhan perniagaan yang dipelihara nenek moyangnya selama berabad-abad, beliau memohon maaf kepada nenek moyangnya di makam keluarga lalu membunuh diri.

Isterinya, Yoshie, kemudian setiap hari memohon kepada Shitennoji supaya mengiktirafnya sebagai toryo, atau ketua tukang kayu, meskipun beliau seorang wanita. Akhirnya, pihak kuil bersetuju. Yoshie mengembara ke merata tempat untuk mendapatkan kerja dan menstabilkan syarikat. Kejayaannya bermula selepas taufan Muroto melanda Osaka pada 21 September 1934 lalu merobohkan pagoda lima tingkat Shitennoji. Beliau ditugaskan membinanya semula dan berjaya menyiapkan projek itu, sekali gus memulihkan keadaan kuil serta kewangan firma berkenaan.

Rumah Penginapan, Bunga dan Tradisi Purba

Kongo Gumi bukan satu-satunya institusi yang mempunyai legasi purba. Di seluruh Jepun, kira-kira sedozen institusi telah wujud selama lebih satu milenium, mewujudkan tumpuan syarikat berusia panjang yang unik dan tiada tandingannya di tempat lain di dunia. Menurut Teikoku Databank, setakat September 2024, Jepun mempunyai 45,284 syarikat yang telah beroperasi selama 100 tahun atau lebih, merangkumi lebih separuh daripada syarikat sedemikian di seluruh dunia. Sebelas daripadanya telah beroperasi lebih daripada seribu tahun.

Nishiyama Onsen Keiunkan, yang diasaskan pada 705 Masihi di pergunungan Wilayah Yamanashi, memegang Rekod Dunia Guinness sebagai hotel tertua di dunia yang terus beroperasi tanpa henti. Seperti Kongo Gumi, kebanyakannya dikendalikan oleh keluarga yang sama selama lebih 50 generasi sepanjang sejarahnya. Dibina di sepanjang Sungai Hayakawa, rumah penginapan itu diubah suai sepenuhnya pada 1997, sambil mengekalkan tempat mandian yang dibekalkan terus dengan air mata air panas kaya mineral daripada sumber tempatan.

Junpei Morita, ketua hal ehwal am rumah penginapan itu, menjelaskan bahawa rekod tempatan menunjukkan Keiunkan menjejaki asal-usulnya kepada penemuan mata air panas oleh anak kembar bangsawan dan sami Buddha, Fujiwara no Mahito. Selama berabad-abad, rumah penginapan itu menerima kunjungan bangsawan istana, penyair dan pemimpin tentera, termasuk panglima perang Takeda Shingen dan Tokugawa Ieyasu. Walaupun bencana alam menghanyutkan sebahagian bangunan itu kira-kira tiga kali dari penghujung zaman Meiji hingga zaman Showa, presiden semasanya, generasi ke-53 yang memimpin pertubuhan itu, terus berpegang pada prinsip lama: menumpukan perhatian hanya pada rumah penginapan dan tidak menceburi bidang lain.

Perjuangan berterusan menentang kuasa alam.

Morita berkata, meskipun pelancongan masuk semakin meningkat dan kini merangkumi kira-kira 20% pelanggan, pengalaman terasnya tidak berubah. Tetamu tidur di atas futon yang dibentangkan di atas tikar tatami dan hidangan disediakan mengikut adat tradisional, bukannya diubah untuk memenuhi cita rasa pelawat asing.

Walaupun tidak disenaraikan dalam senarai firma berusia seribu tahun Teikoku Databank kerana kini beroperasi sebagai yayasan, Ikenobo ialah sekolah ikebana tertua dan terbesar, iaitu seni gubahan bunga Jepun. Asal-usulnya dikaitkan dengan Putera Shotoku dan penubuhan Kuil Rokkakudo di Kyoto kira-kira 1,400 tahun lalu. Rujukan pertama yang direkodkan mengenai legasi itu muncul pada 1462, apabila Ikenobo Senkei digambarkan sebagai pakar gubahan bunga.

Takuya Tochimochi, pengurus besar bahagian perniagaan Persatuan Seni Gubahan Bunga Ikenobo, menjelaskan bahawa pergolakan Pemulihan Meiji memberi tamparan hebat kepada dunia gubahan bunga kerana banyak sekolah bergantung pada naungan wilayah feudal. Ikenobo menemukan kedudukan baharu apabila kerajaan Meiji memasukkan gubahan bunga dalam pendidikan kanak-kanak perempuan, mengubah kegiatan yang sebelum itu kebanyakannya dilakukan lelaki menjadi seni yang kini sering dikaitkan dengan wanita. Kini terdapat kira-kira 400 cawangan di seluruh Jepun yang mengajar gaya Ikenobo, dengan sekitar 120 cawangan di luar negara.

Akar Budaya Ketahanan

Tumpuan luar biasa perniagaan purba di Jepun berpunca daripada faktor budaya, ekonomi dan sosial tertentu yang membezakannya daripada negara lain. Ketika purata jangka hayat syarikat di seluruh dunia sekitar 30 tahun, dan kadar kelangsungan hidup purata syarikat S&P 500 merosot daripada 60 tahun kepada kurang daripada 20 tahun, Jepun menempatkan kira-kira 3,100 daripada 5,600 syarikat di dunia yang berusia lebih 200 tahun. Entiti lama ini, yang dikenali sebagai shinise atau "kedai lama", mengutamakan kemampanan dan kesinambungan berbanding usaha memaksimumkan keuntungan dengan cepat.

Kaitaro Asahi, penyelidik di Teikoku Databank yang menyelia laporan 2024, berkata syarikat yang bertahan lebih 1,000 tahun sering berakar umbi dalam amalan budaya lama. Antaranya ialah firma pembinaan yang mengkhusus dalam kuil dan tempat suci, rumah penginapan mata air panas yang unik kepada landskap gunung berapi Jepun, serta perniagaan berkaitan kegiatan keagamaan, termasuk penghasilan peralatan upacara.

Tiada rekod yang jelas dan didokumentasikan untuk dijadikan rujukan, tetapi saya percaya kewujudan Shitennoji sendiri membuktikan bahawa Kongo Gumi telah bertahan sekian lama.

Eiji Yamada, pengarah di Institut Penyelidikan Jepun, berkata banyak syarikat itu ialah perusahaan keluarga yang berpusat di kawasan wilayah, tempat keluarga tempatan terkemuka telah lama menjalankan perniagaan yang diwariskan turun-temurun. Yoshinori Hara, dekan Sekolah Siswazah Pengurusan Universiti Kyoto, menegaskan bahawa penekanan syarikat Jepun terhadap usaha meneruskan perniagaan kepada generasi seterusnya, dan bukannya memaksimumkan nilai pemegang saham jangka pendek, menyumbang kepada ketahanan mereka. Orientasi jangka panjang ini bergabung dengan amalan budaya menghormati tradisi dan nenek moyang, serta sejarah Jepun sebagai negara kepulauan yang agak terbatas interaksinya dengan negara lain, lalu mewujudkan persekitaran yang memelihara institusi tempatan.

Waris Angkat dan Kesinambungan Keluarga

Satu amalan tersendiri yang membolehkan perniagaan keluarga Jepun bertahan ialah tradisi mengambil anak angkat dewasa. Berbeza dengan negara Barat, tempat kebanyakan anak angkat ialah kanak-kanak, 98 peratus anak angkat di Jepun ialah lelaki berusia 25 hingga 30 tahun. Amalan ini membolehkan pemilik perniagaan memilih pengganti yang berkebolehan walaupun tiada waris kandung yang sesuai, sekali gus memastikan kepimpinan berterusan. Seperti kata peribahasa Jepun, "Anak lelaki tidak boleh dipilih, tetapi menantu lelaki boleh dipilih."

William O'Hara, pengarang Centuries of Success, mengenal pasti satu corak dalam kalangan perniagaan keluarga tertua: kegiatan mereka sering berkaitan keperluan asas manusia seperti minuman, perkapalan, pembinaan, makanan dan senjata. Pemilik perniagaan Jepun secara tradisinya mewariskan keseluruhan syarikat kepada anak lelaki sulung, tetapi kelonggaran untuk mengambil pekerja dewasa sebagai anak angkat dan memasukkan mereka ke dalam salasilah keluarga memastikan penggantian kepimpinan tanpa putus bagi banyak perusahaan. Syarikat besar seperti Suzuki Motor dan Panasonic turut menggunakan amalan ini untuk mengekalkan kesinambungan kepimpinan.

Menurut kajian 2011, perniagaan yang dikendalikan oleh waris angkat secara konsisten menunjukkan prestasi lebih baik berbanding perniagaan yang dikendalikan waris kandung. Hal ini menjelaskan mengapa syarikat tertua Jepun, meskipun dianggap sebagai perniagaan keluarga, sering mengekalkan kesinambungan melalui ikatan kekeluargaan bukan biologi. Kongo Gumi sendiri mengekalkan legasinya dengan memilih pengganti berdasarkan kebolehan, bukannya pertalian darah, dan kadangkala mengambil waris sebagai anak angkat jika tiada pengganti keluarga yang sesuai.

Toshihiko Tada menyifatkan keluwesan dalam penggantian kepimpinan sebagai faktor utama kelangsungan Kongo Gumi, di samping hubungan syarikat itu dengan Shitennoji dan kumpulan tukang kayu kuilnya yang mahir. Gabungan tiga faktor ini membina daya tahan yang kekal meskipun selepas ketua generasi ke-37 membunuh diri dan syarikat itu hampir runtuh.

Mengharungi Krisis Moden

Walaupun mempunyai sejarah yang luar biasa, syarikat purba Jepun berdepan cabaran yang belum pernah berlaku sebelum ini. Kebankrapan dalam kalangan firma yang telah beroperasi selama 100 tahun atau lebih mencecah 110 kes setakat September 2024, menyamai paras tertinggi yang dicatatkan dalam dekad lalu. Banyak kegagalan berpunca daripada peningkatan kos, ketiadaan pengganti dan kegagalan firma pulih walaupun selepas mendapat kelonggaran pembayaran balik pinjaman. Sebahagian yang lain pula dikaitkan dengan yen yang lemah, pelanggaran pematuhan dan cukai tertunggak.

Kadar kelahiran Jepun yang semakin merosot dan cabaran penggantian yang kian meningkat mengancam institusi yang telah bertahan selama berabad-abad. Generasi muda semakin kurang berminat mengambil alih perniagaan keluarga tradisional, sementara norma budaya berkaitan perkahwinan dan pewarisan berubah. Oleh itu, semakin sukar untuk merekrut lelaki muda menyertai firma kecil dengan anggapan bahawa mereka akan mengahwini anak perempuan presiden syarikat. Perubahan cita rasa pengguna pula menyebabkan permintaan terhadap produk tradisional merosot apabila pelanggan yang lebih berusia meninggal dunia.

Dari segi kewangan, syarikat ini beroperasi berasaskan logik yang berbeza daripada syarikat moden. Yamada berkata banyak syarikat yang bertahan lama tidak berjaya kerana logik pasaran modal, tetapi kerana kesinambungan itu sendiri, menjadikan mereka sukar disesuaikan dengan model pelupusan pelaburan ekuiti persendirian yang lazim. Apabila pengurusan menjadi sukar, peluang untuk memelihara tradisi sering lebih cerah jika institusi kewangan tempatan tampil membantu atau jika syarikat itu diambil alih oleh perniagaan dalam bidang yang sama.

Pengalaman Kongo Gumi yang hampir muflis pada 2006 menggambarkan kerentanan ini. Selepas mengembangkan perniagaan kepada pembinaan konkrit bertetulang dan gaya Barat semasa ledakan pembinaan pascaperang, kekurangan pengalaman menyebabkan syarikat itu menerima kontrak yang tidak menguntungkan dan menanggung kerugian yang semakin besar. Takamatsu Corporation tampil menyelamatkan firma bersejarah itu dengan mengambil alihnya sebagai anak syarikat milik penuh, sambil membenarkannya mengekalkan nama dan legasi kemahirannya.

Gabungan tiga faktor itu menjelaskan ketahanan syarikat ini.

Prinsip untuk Jangka Panjang

Strategi perusahaan purba Jepun menawarkan pengajaran yang bertentangan dengan jangkaan kepada perniagaan moden yang taksub dengan keputusan suku tahunan dan pengembangan pesat. Tema paling konsisten dalam kalangan syarikat yang berjaya bertahan ini ialah matlamat yang jelas disertai keupayaan menyesuaikan diri secara pragmatik. Walaupun mengkhusus dalam pembinaan kuil kayu tradisional, Kongo Gumi antara syarikat terawal menggunakan konkrit untuk membina seni bina tradisional Jepun dan turut menggunakan reka bentuk berbantukan komputer sejak awal.

Yang kami lakukan hanyalah menumpukan perhatian pada perniagaan teras. Ringkasnya, semuanya tentang berpegang pada asas.

Kata-kata bekas presiden Masakazu Kongo dalam temu bual pada 2003 ini merangkum falsafah syarikat tersebut. Zengoro Hoshi, pemilik generasi ke-46 Hoshi Ryokan, menjelaskan kejayaan rumah penginapannya yang menjangkau lebih seribu tahun dengan ibarat air. Seperti air, perniagaan itu menyesuaikan diri tanpa kehilangan sifat asasnya, mencari jalan mengelilingi halangan sambil mengekalkan hakikatnya.

Shaojie Dou, penyelidik di Universiti Ritsumei yang mengkaji ketahanan perniagaan keluarga, mengenal pasti tiga aspek penting pengurusan: pengurusan korporat yang mematuhi prinsip perniagaan sambil mengekalkan inovasi dan keupayaan bertindak balas terhadap krisis; pengurusan keluarga yang mewariskan prinsip serta membimbing pengganti; dan pengurusan aset yang memastikan kekayaan terpelihara merentasi generasi. Syarikat seperti Shoyeido, pengeluar kemenyan berusia 300 tahun, menunjukkan bagaimana komitmen teguh terhadap prinsip pengasas, digabungkan dengan inovasi berani dalam pembungkusan dan pengedaran, dapat mengekalkan perniagaan tradisional dalam menghadapi perubahan zaman.

Bagi Kongo Gumi, masa depan melibatkan peluasan kepada projek warisan budaya dan pemulihan rumah tradisional, di samping pelaburan dalam latihan selepas UNESCO mengiktiraf kemahiran pembinaan kayu tradisional Jepun sebagai warisan budaya tidak ketara pada 2020. Syarikat itu kini menggaji kira-kira 100 miyadaiku dan seorang anggota keluarga Kongo, iaitu keturunan ketua generasi ke-40 yang menjadi pewaris keluarga generasi ke-41.

Ketika budaya syarikat pemula moden meraikan pertumbuhan pesat dan perubahan radikal, syarikat purba Jepun menunjukkan bahawa ketahanan memerlukan pandangan jangka panjang. Ia melibatkan usaha membina sesuatu yang begitu kukuh dan serasi dengan persekitarannya sehingga mampu mengharungi apa jua cabaran. Dalam dunia yang purata jangka hayat syarikatnya terus menyusut, perusahaan ini membuktikan bahawa ketahanan bukan sekadar soal terus hidup, tetapi juga keupayaan berubah dengan bermaruah sambil teguh berpegang pada nilai teras.

Perkara Utama

• Kongo Gumi, yang diasaskan pada 578 Masihi, dianggap secara meluas sebagai syarikat tertua di dunia yang terus beroperasi tanpa henti dan telah mengkhusus dalam pembinaan kuil Buddha selama lebih 1,400 tahun.
• Jepun mempunyai lebih 45,000 syarikat yang berusia sekurang-kurangnya 100 tahun, mewakili lebih separuh daripada semua firma sedemikian di seluruh dunia, termasuk kira-kira sedozen yang telah beroperasi lebih satu milenium.
• Nishiyama Onsen Keiunkan (705 Masihi) memegang Rekod Dunia Guinness sebagai hotel tertua di dunia, manakala Ikenobo ialah sekolah seni gubahan bunga Jepun tertua yang asal-usulnya bermula pada abad keenam.
• Amalan mengambil anak angkat dewasa membolehkan perniagaan keluarga Jepun memilih pengganti yang berkebolehan tanpa mengira pertalian darah; 98% anak angkat ialah lelaki dewasa berusia 25 hingga 30 tahun.
• Perusahaan purba ini mengutamakan kemampanan dan kesinambungan jangka panjang berbanding usaha memaksimumkan keuntungan jangka pendek, lazimnya menumpukan perhatian pada kepakaran teras sambil menyesuaikan diri dengan tuntutan moden.
• Cabaran semasa termasuk kemerosotan demografi, ketiadaan pengganti, perubahan cita rasa pengguna dan tekanan ekonomi yang menyebabkan kadar kebankrapan firma berusia lebih satu abad mencapai paras tertinggi dalam tempoh sedekad.