Kebangkitan Konservatif Thailand: Parti Bhumjaithai pimpinan Anutin Menewaskan Tinjauan Pendapat dan Mencatat Kemenangan Besar dalam Pilihan Raya

Kebangkitan Konservatif yang Tidak Dijangka

Perdana Menteri Thailand Anutin Charnvirakul mendakwa meraih kemenangan besar dalam pilihan raya umum mengejut Thailand, sekali gus menentang tinjauan pendapat yang meramalkan kemenangan pembangkang progresif. Dengan hampir 95 peratus pusat mengundi melaporkan keputusan, Parti Bhumjaithai pimpinan Anutin memperoleh kira-kira 192 kerusi daripada 500 kerusi Dewan Perwakilan, lebih dua kali ganda jumlah pada 2023 dan jauh mengatasi jangkaan.

Keputusan itu menandakan perubahan besar berbanding tiga tahun lalu, apabila gerakan reformis yang kini diwakili Parti Rakyat memenangi kerusi terbanyak tetapi dihalang daripada berkuasa oleh senator yang tidak dipilih. Kali ini, pengundi memberikan mandat jelas kepada kelompok konservatif, dengan Bhumjaithai meraih hampir 40 peratus kerusi Parlimen manakala pesaing utamanya mengalami kekalahan besar.

Pilihan raya itu berlangsung dalam suasana kebimbangan ekonomi dan semangat nasionalisme yang meningkat susulan pertempuran maut di sempadan dengan Kemboja pada penghujung tahun lalu. Anutin mengadakan pilihan raya mengejut pada Disember selepas gabungan pimpinannya tumbang, dengan mempertaruhkan bahawa kebimbangan pengundi tentang keselamatan negara dan ketidakstabilan akan mengatasi keinginan untuk reformasi radikal. Pertaruhan itu membuahkan hasil yang luar biasa; Bhumjaithai bukan sahaja mengekalkan kubu tradisionalnya, malah merampas kawasan yang sekian lama dikuasai dinasti politik pesaing.

"Kemenangan Bhumjaithai hari ini ialah kemenangan untuk semua rakyat Thailand, sama ada anda mengundi Parti Bhumjaithai atau tidak," kata Anutin kepada wartawan di ibu pejabat partinya di Bangkok. "Kita perlu berusaha sedaya upaya untuk berkhidmat kepada rakyat Thailand dengan kemampuan sepenuhnya."

Keputusan itu merupakan kemenangan pilihan raya konservatif yang pertama dan tegas di Thailand dalam beberapa tahun, menamatkan tempoh ketidaktentuan politik yang menyaksikan tiga perdana menteri berbeza dalam tempoh tiga tahun. Anutin, yang membubarkan Parlimen kurang daripada 100 hari selepas kerajaan minoritinya dibentuk untuk mengadakan pilihan raya Ahad lalu, kini berpeluang menjadi perdana menteri Thailand pertama dalam tempoh dua dekad yang dipilih semula ke jawatan itu.

Nasionalisme dan Masa yang Strategik

Skala kemenangan Bhumjaithai mengejutkan penganalisis politik. Kebanyakan tinjauan sebelum pilihan raya meletakkan Parti Rakyat di tempat pertama, meneruskan kejayaan parti pendahulunya, Parti Move Forward, yang memenangi 151 kerusi pada 2023. Sebaliknya, gerakan progresif itu jatuh ke tempat kedua dengan kira-kira 116 kerusi, manakala Parti Pheu Thai yang pernah dominan merosot kepada sekitar 74 kerusi.

Antara faktor penting kejayaan Anutin ialah langkahnya merangkul nasionalisme selepas beberapa bulan pertempuran di sempadan Thailand-Kemboja. Konflik yang meragut nyawa orang awam dan menyaksikan tentera menguasai wilayah yang dipertikaikan itu membolehkan perdana menteri tersebut menampilkan dirinya sebagai pemimpin semasa perang yang mempertahankan kedaulatan negara. Dengan berkempen menggunakan janji membina tembok sempadan dan memperluas program ketenteraan sukarela, Anutin mengambil pendirian keras yang mendapat sambutan pengundi yang bimbang akan ancaman luar.

Tita Sanglee, felo bersekutu di Institut ISEAS-Yusof Ishak Singapura, berkata keutamaan pengundi banyak berubah sepanjang kempen. "Keutamaan rakyat telah beralih daripada reformasi kepada keperluan untuk kestabilan," katanya, sambil menyatakan dasar luar Amerika Syarikat yang tidak menentu di bawah Presiden Trump turut mempengaruhi pengundi Thailand yang mahukan kesinambungan.

Semasa kempen, Anutin menggambarkan identiti partinya dalam istilah patriotik yang tegas. "Nasionalisme terpahat dalam hati setiap anggota Parti Bhumjaithai," katanya, merujuk kepada warna biru parti itu yang sama dengan warna bendera kebangsaan Thailand. "Anda boleh lihat warnanya."

Strategi itu melibatkan usaha menjadikan Bhumjaithai wadah semula jadi bagi pengundi konservatif yang sebelum ini menyokong parti yang rapat dengan tentera, di samping merekrut ahli teknokrat yang dihormati dan ahli politik tempatan berpengalaman untuk menonjolkan kecekapan dalam isu ekonomi dan keselamatan.

Gerakan Reformis Berundur

Keputusan pilihan raya itu memberi tamparan hebat kepada Parti Rakyat, yang menjangkakan dapat mengulangi pencapaian pada 2023 di bawah kepimpinan ahli perniagaan berusia 38 tahun, Natthaphong Ruengpanyawut. Parti yang menyokong usaha mengehadkan pengaruh tentera dan memecahkan monopoli ekonomi itu mengekalkan penguasaannya di Bangkok apabila memenangi kesemua 33 kawasan pilihan raya. Namun, parti itu kehilangan banyak sokongan di kawasan wilayah dan pusat bandar lain seperti Chonburi, Phuket dan Nonthaburi.

Ketika berucap kepada penyokong di ibu pejabat parti di daerah Bang Kapi, Natthaphong mengakui kekalahan sambil menyeru penyokong supaya terus berharap.

Jangan putus harapan. Kita sudah sampai sejauh ini.

Pemimpin parti itu mengakui Parti Rakyat tidak akan menyertai kerajaan pimpinan Bhumjaithai dan sebaliknya akan menjadi pembangkang. "Jika Bhumjaithai dapat membentuk kerajaan, maka kita perlu menjadi pembangkang," kata Natthaphong dalam sidang media. "Kita berpegang pada prinsip menghormati parti yang mendapat tempat pertama serta haknya untuk membentuk kerajaan."

Penganalisis mengaitkan kemerosotan gerakan progresif itu dengan beberapa faktor. Keputusan parti tersebut menyokong Anutin sebagai perdana menteri pada September lalu, selepas dua perdana menteri Pheu Thai disingkirkan oleh mahkamah, memberikan kelebihan sebagai penyandang kepada pemimpin konservatif itu sambil menjejaskan prinsip ideologi golongan reformis sendiri. Selain itu, rangkaian akar umbi parti itu masih lebih lemah berbanding pesaing yang sudah lama bertapak di kawasan luar bandar, tempat 80 peratus kerusi Parlimen ditentukan menerusi sistem undi majoriti mudah.

"Skala kemenangannya tidak dijangka. Ini mungkin menunjukkan bahawa suasana politik yang lebih nasionalis dan keupayaannya menyatukan pengundi konservatif telah memihak kepadanya," kata Mathis Lohatepanont, penganalisis politik bebas.

Napon Jatusripitak, ahli sains politik di badan pemikir Thailand Future yang berpangkalan di Bangkok, berkata usaha Parti Rakyat melunakkan pendiriannya semasa kempen mungkin telah mencairkan identiti jenamanya. "Dari sudut ideologi semata-mata, identiti jenamanya telah menjadi kurang jelas," katanya. "Penyokong terasnya, terutamanya golongan muda yang cenderung mengundi parti itu atas dasar ideologi, kali ini tidak begitu bersemangat."

Dinasti Shinawatra Runtuh

Parti Pheu Thai, yang disokong keluarga bilionair Shinawatra yang mendominasi politik Thailand selama dua dekad, mencatat prestasi pilihan raya terburuknya sejak kebelakangan ini. Parti itu mencalonkan anak saudara Thaksin Shinawatra, Yodchanan Wongsawat, sebagai calon perdana menteri. Jumlah kerusinya merosot daripada 141 pada 2023 kepada kira-kira 74, dan parti itu kehilangan kubu tradisionalnya di utara dan timur laut kepada Bhumjaithai serta pesaing lain.

Kemerosotan itu mencerminkan kesan buruk cara kerajaan terdahulu menangani konflik Kemboja serta pemenjaraan tokoh utama keluarga itu, Thaksin Shinawatra, pada September lalu. Paetongtarn Shinawatra, pemimpin parti itu dan anak perempuan Thaksin, disingkirkan daripada jawatan susulan pelanggaran etika berkaitan krisis sempadan, lalu mencetuskan rangkaian peristiwa yang membawa Anutin berkuasa.

"Kita perlu menghormati suara rakyat," kata Julapun Amornvivat, pemimpin semasa Pheu Thai, dalam sidang media selepas keputusan diumumkan. Walaupun kalah, Yodchanan mengekalkan nada optimistik dan berkata beliau terharu dengan sokongan yang diterima.

Kemerosotan jentera politik Shinawatra menandakan kemungkinan berakhirnya satu era yang menyaksikan enam perdana menteri populis daripada keluarga itu atau sekutunya disingkirkan melalui rampasan kuasa dan keputusan mahkamah. Kawasan yang sekian lama menjadi kubu merah bertukar biru apabila Bhumjaithai berjaya menarik sokongan tokoh berpengaruh tempatan dan keluarga politik daripada kuasa yang dahulunya dominan itu.

Parti Klatham, yang dipimpin Thamanat Prompow dan sehaluan dengan kepentingan konservatif, muncul sebagai antara penerima manfaat utama kejatuhan Pheu Thai dengan meraih kira-kira 56 kerusi di selatan dan utara. Pertumbuhan parti itu sebahagiannya berpunca daripada kemasukan 20 bekas anggota Parlimen Parti Palang Pracharath yang dipecat pada penghujung 2024, sekali gus membentuk blok Parlimen yang besar menjelang pilihan raya.

Pengundi Mahukan Perubahan Perlembagaan

Selain mengundi bagi memilih anggota Parlimen, rakyat Thailand turut menyertai referendum bersejarah mengenai penggantian Perlembagaan 2017 yang digubal oleh tentera, yang menurut pengkritik menumpukan kuasa pada institusi tidak demokratik termasuk senat yang tidak dipilih. Walaupun memberikan kemenangan besar kepada Parti Bhumjaithai yang konservatif, pengundi pada masa sama menyokong reformasi perlembagaan dengan nisbah hampir dua berbanding satu. Pengiraan awal menunjukkan kira-kira 65 peratus menyokong penggubalan piagam baharu.

Keputusan itu mewujudkan keadaan yang rumit bagi kerajaan baharu. Walaupun Anutin berkempen untuk mempertahankan institusi tradisional, mandat referendum yang jelas mewajibkan pentadbirannya memulakan proses penggubalan semula, yang memerlukan dua lagi referendum sebelum diterima pakai. Thailand mempunyai 20 perlembagaan sejak berakhirnya pemerintahan beraja mutlak pada 1932, dengan kebanyakan perubahan berlaku selepas rampasan kuasa tentera.

Pemimpin Parti Rakyat, Natthaphong, menggesa Parlimen baharu supaya menghormati keputusan referendum itu. "Saya menggesa kesemua 500 bakal anggota Parlimen agar menghormati keputusan rakyat ini," katanya.

Perlembagaan 2017, yang digubal semasa pemerintahan tentera selepas rampasan kuasa 2014, memberikan kuasa besar kepada badan yang tidak dipilih termasuk mahkamah perlembagaan, yang sebelum ini membubarkan parti dan melarang ahli politik memegang jawatan. Proses reformasi itu berkemungkinan menjadi medan pertentangan utama antara kerajaan konservatif dengan pembangkang progresif, yang mahu meminda seksyen berkaitan senat dan prerogatif diraja.

Napon Jatusripitak berkata parti yang memenangi pilihan raya akan mempunyai pengaruh yang jauh lebih besar terhadap hala tuju reformasi perlembagaan. "Saya percaya parti yang menang dalam pilihan raya akan datang akan mempunyai pengaruh besar terhadap hala tuju reformasi perlembagaan, sama ada kita meninggalkan perlembagaan yang digubal junta atau tidak," katanya sebelum pengundian.

Membentuk Kerajaan yang Stabil

Walaupun Bhumjaithai tidak memperoleh majoriti mutlak, kelebihan besar yang dimilikinya memberi Anutin kedudukan yang kukuh dalam rundingan gabungan. Dengan kira-kira 192 kerusi, parti itu hanya memerlukan sekitar 60 undi tambahan untuk mencapai 251 undi yang diperlukan bagi memilih perdana menteri dalam Dewan yang mempunyai 500 anggota. Berbeza dengan 2023, senat yang tidak dipilih tidak lagi mengambil bahagian dalam pemilihan perdana menteri, sekali gus menghapuskan satu halangan tradisional yang dihadapi kerajaan pilihan rakyat.

Penganalisis menjangkakan Anutin akan mendapatkan sokongan daripada kelompok parti kecil yang secara keseluruhan meraih kira-kira 117 kerusi, termasuk Klatham yang memperoleh 56 kerusi. Kerjasama dengan Pheu Thai masih mungkin walaupun Anutin mengambil langkah menentang parti itu tahun lalu, namun gabungan sedemikian perlu merapatkan jurang ideologi yang besar.

Chaichanok Chidchob, setiausaha agung Bhumjaithai, menyatakan keterbukaan untuk bekerjasama dengan pelbagai parti, namun menetapkan beberapa syarat. "Saya suka banyak idea mereka," katanya mengenai Parti Rakyat, "tetapi sudah tentu kita akan menetapkan syarat. Bagi saya, saya mahu mereka menjelaskan pendirian tentang keluarga diraja. Segala perkara yang bersifat anti-raja ini perlu dihentikan."

Suruhanjaya Pilihan Raya mempunyai 60 hari untuk mengesahkan keputusan, selepas itu Parlimen mesti bersidang dalam tempoh 15 hari bagi memilih Yang Dipertua Dewan dan perdana menteri. Dengan Parti Rakyat secara jelas menolak penyertaan dalam kerajaan Bhumjaithai, pentadbiran baharu akan berdepan pembangkang yang lantang dengan kira-kira 116 kerusi.

"Buat pertama kali dalam tempoh yang lama, kita mungkin akan mempunyai kerajaan yang mempunyai kuasa efektif secukupnya untuk memerintah," kata Napon Jatusripitak. "Kita sedang menyaksikan apa yang saya gambarkan sebagai perkahwinan demi kepentingan bersama antara ahli teknokrat, golongan elit konservatif dan ahli politik tradisional."

Cabaran Ekonomi dan Diplomatik

Kerajaan baharu berdepan halangan besar selain menguruskan gabungan. Ekonomi Thailand, yang pernah menjadi enjin pertumbuhan Asia Tenggara, mengalami kemerosotan dengan pertumbuhan KDNK hanya 1.5 peratus tahun lalu, prestasi paling lemah di rantau ini. Hutang isi rumah mencecah paras tertinggi manakala jumlah pelancong masih belum kembali ke paras sebelum pandemik, sekali gus mewujudkan suasana kebimbangan ekonomi yang mempengaruhi tingkah laku pengundi.

Anutin berkempen dengan janji populis termasuk program subsidi pengguna dan pengurangan harga elektrik, di samping berjanji memecahkan monopoli ekonomi yang dikawal konglomerat yang mempunyai hubungan keluarga. Namun, pelaksanaan reformasi struktur yang bertentangan dengan kepentingan penyokong elitnya mungkin sukar, dan ahli ekonomi memberi amaran bahawa langkah lebih agresif diperlukan bagi mengelakkan Thailand menjadi "pesakit Asia".

Dasar luar turut membawa cabaran yang sama rumitnya. Pertikaian sempadan dengan Kemboja masih belum selesai walaupun gencatan senjata sedang berkuat kuasa. Pintu lintasan darat masih ditutup dan ketegangan mengenai wilayah yang dipertikaikan terus berlarutan. Anutin mengekalkan pendirian keras, membenarkan tentera bertindak secara bebas di sempadan dan berjanji melancarkan serangan balas jika dicetuskan.

Thailand juga mengharungi persaingan kuasa besar antara Amerika Syarikat, sekutu tertuanya, dengan China, yang mempunyai hubungan ekonomi erat dengannya, termasuk hubungan leluhur Anutin sendiri dengan wilayah Guangdong. Perdana menteri itu berkata Thailand enggan memihak, menegaskan komitmen terhadap aturan antarabangsa berasaskan peraturan sambil mengekalkan hubungan pragmatik dengan semua rakan.

Selain itu, kerajaan perlu menangani rangkaian penipuan siber rentas negara yang beroperasi dari negara jiran serta krisis berterusan di Myanmar, tempat junta pemerintah baru-baru ini mengadakan pilihan raya yang dikecam secara meluas sebagai tidak sah. Anutin berkata Thailand akan terus berhubung dengan semua pihak di Myanmar sambil mengutamakan akses kemanusiaan dan kestabilan serantau menerusi ASEAN.

Perkara Utama

• Parti Bhumjaithai memenangi kira-kira 192 kerusi dalam Dewan Perwakilan Thailand yang mempunyai 500 anggota, memberikan Perdana Menteri Anutin Charnvirakul mandat jelas untuk membentuk kerajaan seterusnya
• Parti Rakyat yang progresif menduduki tempat kedua dengan kira-kira 116 kerusi, turun daripada 151 kerusi pada 2023, dan akan menjadi pembangkang
• Parti Pheu Thai yang disokong keluarga Shinawatra merosot kepada kira-kira 74 kerusi, prestasi terburuknya dalam beberapa dekad
• Pengundi meluluskan referendum untuk menggubal semula Perlembagaan 2017 yang digubal tentera, dengan nisbah hampir dua berbanding satu
• Keputusan pilihan raya itu menentang tinjauan sebelum pilihan raya yang memihak kepada gerakan progresif, mencerminkan kebimbangan pengundi terhadap keselamatan negara susulan konflik sempadan dengan Kemboja
• Anutin mengadakan pilihan raya mengejut kurang daripada 100 hari selepas kerajaan minoritinya dibentuk, dengan mempertaruhkan sentimen nasionalis untuk menyatukan sokongan konservatif
• Kerajaan baharu berdepan cabaran ekonomi termasuk pertumbuhan KDNK sebanyak 1.5 peratus dan hutang isi rumah pada paras tertinggi
• Rundingan gabungan berkemungkinan melibatkan parti-parti kecil termasuk Klatham, memandangkan Bhumjaithai memerlukan kira-kira 60 kerusi tambahan untuk mencapai ambang 251 undi bagi memilih perdana menteri