Pertaruhan Berisiko Tinggi Mengubah Politik Jepun
Apabila Sanae Takaichi mengadakan pilihan raya mengejut hanya 110 hari selepas menjadi perdana menteri wanita pertama Jepun, pemerhati politik mempersoalkan kebijaksanaan mempertaruhkan kepimpinannya yang masih baharu dalam ujian seawal itu. Namun, pertaruhan itu membuahkan salah satu kemenangan politik paling dramatik dalam sejarah moden Jepun. Pada Ahad, Parti Demokratik Liberal (LDP) pimpinan Takaichi memperoleh majoriti dua pertiga bersejarah di dewan rendah parlimen, meraih 316 daripada 465 kerusi dalam kemenangan besar yang mencatat majoriti parti tunggal paling kukuh sejak Perang Dunia Kedua dan terbesar dalam sejarah LDP selama tujuh dekad.
Kandungan
Keputusan itu memecahkan rekod terdahulu sebanyak 300 kerusi yang dicatat semasa pentadbiran bekas Perdana Menteri Yasuhiro Nakasone pada 1986, sekali gus memberikan Takaichi kuasa perundangan yang belum pernah dicapai untuk membentuk semula ekonomi, pendirian pertahanan dan dasar sosial Jepun. Bersama 36 kerusi yang dimenangi rakan gabungan, Parti Inovasi Jepun, blok pemerintah kini menguasai 352 ahli parlimen, membolehkannya mengatasi dewan atasan, mempengerusikan semua jawatankuasa dewan rendah dan berpotensi memulakan pindaan perlembagaan. Skala kemenangan itu mengejutkan penganalisis berpengalaman yang menjangkakan peningkatan kerusi, tetapi bukan perubahan menyeluruh landskap parlimen.
Takaichi berkata kepada penyiar awam NHK selepas kemenangan itu:
Saya mahu pengundi memberikan mandat kepada saya kerana saya memperjuangkan dasar fiskal yang bertanggungjawab dan proaktif, yang akan mengubah dasar ekonomi dan fiskal secara ketara.
Pemimpin berusia 64 tahun itu berjanji akan meletakkan jawatan sekiranya gabungannya gagal memperoleh majoriti mudah, menjadikan keputusan Ahad bukan sekadar kejayaan politik, malah pengesahan peribadi yang mengukuhkan kuasanya sehingga pilihan raya seterusnya yang diwajibkan pada 2028. Peratusan keluar mengundi mencecah 55.6 peratus, meningkat daripada 53.8 peratus pada pilihan raya sebelumnya, dengan lebih 27 juta orang mengundi awal walaupun salji lebat mengganggu pengangkutan di sebahagian besar negara itu.
Saham Jepun melonjak pada Isnin apabila pasaran menyambut baik prospek kepimpinan yang stabil, dengan indeks penanda aras Nikkei 225 naik 5 peratus dalam dagangan awal. Komuniti perniagaan segera menyambut keputusan itu, dengan ketua Keidanren, Yoshinobu Tsutsui, mengalu-alukan pemulihan kestabilan politik pada saat yang disifatkannya penting bagi pertumbuhan mampan. Namun, pelabur juga kekal berhati-hati terhadap janji Takaichi untuk menggantung cukai penggunaan ke atas makanan, langkah yang akan mengurangkan hasil tahunan kira-kira 5 trilion yen di negara yang sudah menanggung beban hutang berbanding KDNK paling tinggi di dunia.
Melangkaui Kebiasaan: Pemimpin Baharu Jepun yang Tidak Konvensional
Kenaikan Takaichi menandakan perubahan radikal daripada landskap politik Jepun yang secara tradisinya kaku dan selama beberapa dekad didominasi lelaki berusia lanjut daripada dinasti politik mapan. Tidak seperti ramai pendahulunya yang keluarganya membina empayar politik, Takaichi berasal daripada latar belakang kelas pertengahan: bapanya bekerja di sebuah syarikat kereta manakala ibunya berkhidmat sebagai pegawai polis. Sebagai perdana menteri wanita pertama negara itu, beliau membawa profil peribadi yang jelas berbeza, menunggang motosikal, bermain dram dan meminati muzik heavy metal, bukannya golf dan kegiatan tradisional yang digemari pemimpin terdahulu.
Imej tidak konvensional ini membantunya menggerakkan pengundi muda yang lazimnya tidak mengambil peduli politik di negara yang penyertaan belia dalam politik secara sejarahnya rendah. Tinjauan menunjukkan sokongan melebihi 90 peratus dalam kalangan mereka yang berusia 18 hingga 19 tahun, kelompok yang tertarik dengan kehadirannya yang dinamik. Fenomena yang digelar media Jepun sebagai "demam Sana" itu menjadikan Takaichi ikon budaya, selain pemimpin politik. Peminat mesra memanggilnya "Sana-chan", menggunakan akhiran yang biasanya dikhaskan untuk rakan karib, dan bersemangat meniru segala-galanya, daripada beg yang dibawanya hingga pen yang digunakannya. Di kampung halamannya, Nara, kedai cenderamata menjual tuala yang tertera slogan beliau, rantai kunci, alat tulis dan juga biskut dengan imejnya di samping idola politiknya, bekas Perdana Menteri Britain Margaret Thatcher.
Strategi media sosialnya juga terbukti berkesan untuk mencapai pengundi di luar saluran tradisional. Takaichi menyampaikan mesej ringkas yang mudah dijadikan slogan serta berkongsi video tular, termasuk satu video yang menunjukkan beliau berjoget mengikut muzik pop Korea bersama Presiden Korea Selatan Lee Jae Myung. Pendekatan ini amat berbeza daripada gaya komunikasi formal yang sering sukar didekati, seperti kebiasaan pemimpin politik Jepun. Ribuan penyokong mengharungi suhu beku dalam satu perhimpunan di Tokyo minggu lalu, menunjukkan tahap semangat orang ramai terhadap seorang pemimpin politik Jepun yang tidak pernah dilihat sejak bertahun-tahun. "Rasanya beliau sedang mewujudkan hala tuju, seolah-olah seluruh negara bergerak bersama dan mara ke hadapan," kata Kazushige Cho, pengundi berusia 54 tahun di wilayah Niigata, yang dilitupi salji sedalam lebih dua meter pada hari pilihan raya.
Agenda Konservatif bagi Perubahan Ekonomi dan Perlembagaan
Kemenangan besar Takaichi mencerminkan bukan sahaja populariti peribadinya, malah anjakan ketara ke kanan dalam politik Jepun. Sejak beberapa tahun kebelakangan ini, penyokong lama LDP meninggalkan parti itu untuk memilih alternatif berhaluan kanan yang lebih baharu. Platformnya merangkumi pendirian konservatif dari segi sosial yang membezakannya daripada pemimpin Jepun terdahulu mahupun golongan konservatif Barat. Beliau menentang perkahwinan sejenis, menyokong pendidikan patriotik di sekolah dan mahu mengekalkan sistem satu nama keluarga bagi pasangan berkahwin di Jepun, iaitu keperluan undang-undang dari abad ke-19 yang menekan kebanyakan wanita supaya meninggalkan nama keluarga asal mereka. Beliau berhujah bahawa membenarkan nama keluarga berasingan "mungkin memusnahkan struktur sosial berasaskan unit keluarga."
Mungkin perkara paling penting bagi hala tuju jangka panjang Jepun ialah hasrat Takaichi yang jelas untuk menyemak perlembagaan pasifis negara itu selepas perang, khususnya Artikel 9, yang menolak perang sebagai hak berdaulat dan secara teknikal melarang Jepun daripada mengekalkan angkatan darat, laut atau udara. Ketika berucap kepada penyokong pada 2 Februari, beliau bertanya:
Mengapa kita tidak boleh memasukkan Pasukan Pertahanan Diri ke dalam Perlembagaan? Saya mahu anda membenarkan kami menyemak Perlembagaan supaya pasukan itu diiktiraf sebagai sebuah organisasi yang berkesan.
Walaupun LDP kini menguasai majoriti dua pertiga di dewan rendah, pindaan perlembagaan memerlukan sokongan serupa di dewan atasan, diikuti referendum kebangsaan. Oleh itu, usaha itu berdepan laluan yang sukar dan masih belum pasti meskipun keputusan Ahad memihak kepada parti itu.
Dari segi ekonomi, Takaichi menyokong campur tangan kerajaan yang agresif dan telah meluluskan belanjawan perbelanjaan terbesar dalam sejarah. Kempennya berpusat pada pakej rangsangan bernilai 21 trilion yen dan janji untuk menggantung cukai penggunaan 8 peratus ke atas makanan selama dua tahun bagi membantu isi rumah menghadapi inflasi berterusan. Beliau juga berjanji memberikan potongan cukai separa bagi perbelanjaan mengasuh anak serta insentif korporat kepada syarikat yang menyediakan penjagaan anak di tempat kerja, menandakan kemungkinan peralihan ke arah dasar yang menyokong keluarga meskipun pendiriannya terhadap isu gender bersifat tradisional. "Kami akan mengutamakan kemampanan dasar fiskal. Kami akan memastikan pelaburan yang diperlukan. Sektor awam dan swasta mesti melabur. Kami akan membina ekonomi yang kukuh dan berdaya tahan," katanya kepada wartawan selepas pilihan raya.
Dasar Luar: Berdepan China dan Merapatkan Hubungan dengan AS
Kemenangan Takaichi memberikan isyarat jelas tentang hala tuju dasar luar Jepun pada masa depan, khususnya berhubung hubungannya dengan China, rakan dagang terbesar dan pesaing serantaunya. Tidak lama selepas memegang jawatan, beliau menyimpang daripada tradisi lama Jepun yang mengekalkan kekaburan strategik mengenai Taiwan. Pada November, beliau mengisytiharkan bahawa serangan China ke atas pulau demokrasi itu, yang terletak hanya 60 batu dari wilayah Jepun, boleh dianggap sebagai "situasi yang mengancam kelangsungan hidup" dan mencetuskan tindak balas ketenteraan Tokyo berlandaskan prinsip pertahanan diri kolektif. Kenyataan itu mencetuskan pertikaian diplomatik paling serius antara kedua-dua negara dalam tempoh lebih sedekad.
China bertindak balas dengan kemarahan dan tekanan ekonomi, membatalkan penerbangan, menyekat import makanan laut Jepun, mengehadkan akses kepada mineral kritikal dan teknologi dwiguna, serta memberi amaran kepada pelancong supaya mengelakkan Jepun atas alasan "kebimbangan keselamatan" yang tidak diperincikan. Beijing menuntut Takaichi menarik balik kenyataannya. Jurucakap Kementerian Luar China memberi amaran pada Isnin bahawa "jika golongan sayap kanan ekstrem Jepun salah menilai keadaan dan bertindak melulu, mereka pasti akan berdepan tentangan rakyat Jepun serta bantahan tegas masyarakat antarabangsa." Walaupun berdepan kempen tekanan itu, Takaichi enggan berundur dan menegaskan bahawa pendiriannya selaras dengan dasar keselamatan Jepun serta pakatan AS-Jepun.
Amerika Syarikat menyambut kepimpinan Takaichi dengan penuh semangat. Presiden Donald Trump menyatakan "Sokongan Penuh dan Menyeluruh" menjelang pilihan raya dan mengambil langkah luar biasa dengan mengumumkan lawatannya ke Rumah Putih pada 19 Mac sebelum undi dibuang. Trump mengucapkan tahniah atas "Kemenangan BESAR" beliau dan memuji "Agenda Keamanan Melalui Kekuatan". Takaichi berterima kasih kepada Trump atas "kata-kata mesra" beliau dan menyifatkan potensi pakatan itu sebagai "TIDAK TERBATAS", sambil menegaskan perkongsian tersebut "dibina atas kepercayaan mendalam serta kerjasama rapat dan erat." Kesepakatan ini meletakkan Jepun pada kedudukan untuk meningkatkan perbelanjaan pertahanan dan memainkan peranan lebih besar dalam keselamatan serantau. Namun, Seoul kekal berhati-hati terhadap pindaan perlembagaan atau pemiliteran, mengambil kira ketegangan sejarah akibat pendudukan Jepun di Semenanjung Korea semasa perang.
Cabaran Struktur dan Jangkaan untuk Menunaikan Janji
Walaupun memperoleh mandat yang kuat, Takaichi berdepan halangan besar untuk memberikan hasil nyata setanding dengan skala janji pilihan rayanya. Hutang awam Jepun melebihi dua kali ganda saiz keluaran dalam negara kasarnya, beban paling berat dalam kalangan ekonomi maju. Cadangan pemotongan cukai dan rancangan perbelanjaan besar-besarannya mencetuskan kebimbangan pasaran bon. Penganalisis memberi amaran tentang kemungkinan turun naik mata wang dan tekanan kadar faedah jika disiplin fiskal dilihat semakin longgar. Sifat sementara cadangan penggantungan cukai makanan itu memberikan sedikit jaminan, namun persoalan masih timbul tentang cara beliau membiayai bantuan kepada pengguna serta peningkatan pertahanan yang dijanjikan kepada 2 peratus KDNK menjelang 2027.
Selain kebimbangan fiskal, Jepun berdepan cabaran struktur yang mendalam, termasuk penduduk yang semakin menua dan menyusut dengan cepat, kos sara hidup yang meningkat serta yen yang lemah sehingga menaikkan kos import. Usaha menghidupkan semula wilayah kekal mendesak apabila golongan muda berpindah ke pusat bandar, menyebabkan penduduk di kawasan luar bandar semakin berkurangan. Takaichi menyebut pelaburan semikonduktor baru-baru ini, termasuk rancangan TSMC untuk mengembangkan operasinya di Kumamoto dengan pelaburan AS$17 bilion bagi menghasilkan cip canggih 3 nanometer, sebagai model bagi keselamatan ekonomi dan pembangunan wilayah. Namun, kekangan tenaga menyukarkan rancangan ini. Usaha Jepun menghentikan penggunaan tenaga nuklear selepas bencana Fukushima telah meningkatkan kebergantungan pada bahan api fosil, sambil mengehadkan keupayaan untuk menempatkan pusat data era AI dan sektor pembuatan canggih.
Penganalisis berpendapat majoriti besar Takaichi sebenarnya meningkatkan tekanan untuk memberikan hasil nyata kerana beliau tidak lagi boleh menyalahkan halangan pembangkang atas kegagalan dasar. "Tiada alasan seperti beberapa tahun kebelakangan ini, apabila pemimpin boleh menyalahkan parti pembangkang kerana melambatkan proses," kata Rintaro Nishimura dari Asia Group, firma penasihat strategik. Pembangkang, yang teruk dibelasah dalam undian Ahad apabila Perikatan Pembaharuan Tengah yang baharu merosot daripada 167 kepada 49 kerusi, tidak mampu memberikan banyak tentangan. Namun, dinamika puak dalaman LDP serta skala cabaran ekonomi dan sosial Jepun sendiri menjadi kekangan. Tanpa pilihan raya sehingga 2028, Takaichi mempunyai masa untuk melaksanakan agendanya, tetapi pengundi yang memberikan kemenangan begitu meyakinkan itu akan mengharapkan peningkatan ketara dalam gaji, harga dan keselamatan negara.
Kesimpulan
- Sanae Takaichi menjadi perdana menteri wanita pertama Jepun yang memperoleh majoriti besar selepas perang, dengan LDP memenangi 316 kerusi di dewan rendah
- Kemenangan itu mencatat majoriti parti tunggal terbesar sejak 1955, mengatasi rekod 300 kerusi pada 1986 yang dipegang bekas Perdana Menteri Yasuhiro Nakasone
- Gabungannya dengan Parti Inovasi Jepun menguasai 352 kerusi, cukup untuk mengatasi dewan atasan dan mempengerusikan semua jawatankuasa dewan rendah
- Takaichi berkempen dengan rangsangan fiskal agresif termasuk pemotongan cukai makanan, pindaan perlembagaan untuk mengiktiraf angkatan tentera dan pendirian tegas terhadap China berhubung Taiwan
- Daya tarikan "demam Sana" menggerakkan pengundi muda, dengan sokongan melebihi 90 peratus dalam kalangan mereka yang berusia 18 hingga 19 tahun
- Presiden Donald Trump menyokong Takaichi dan menjemputnya ke Rumah Putih, manakala China mengancam tindakan balas dan menuntut beliau menarik balik kenyataannya mengenai Taiwan
- Hutang awam Jepun yang melonjak, penduduk yang semakin menua dan kekangan tenaga menjadi cabaran segera kepada janji perbelanjaan dan pertahanan beliau yang bercita-cita tinggi
- Kemenangan itu menamatkan alasan untuk menyalahkan kebuntuan perundangan, sekali gus meletakkan tanggungjawab penuh atas hasil ekonomi dan keselamatan pada kerajaan Takaichi sehingga pilihan raya seterusnya pada 2028
