Jepun Rampas Kapal Nelayan China di Perairan Dipertikaikan Ketika Krisis Diplomatik

Tindakan Penguatkuasaan Maritim Meningkatkan Ketegangan dengan Beijing

Pihak berkuasa Jepun menahan sebuah bot nelayan China dan menangkap kaptennya selepas kapal itu didakwa cuba mengelak pemeriksaan di zon ekonomi eksklusif Jepun, di luar pantai Wilayah Nagasaki. Insiden yang berlaku pada Khamis, kira-kira 89.4 batu nautika (165 kilometer) di barat daya Pulau Meshima dalam kepulauan Goto itu merupakan rampasan pertama kapal nelayan China oleh pihak berkuasa Jepun sejak 2022 dan mengancam untuk memburukkan lagi hubungan dua hala yang sudah tegang.

Kandungan

1. Tindakan Penguatkuasaan Maritim Meningkatkan Ketegangan dengan Beijing
2. Jurang Diplomatik Semakin Melebar Susulan Kenyataan Mengenai Taiwan
3. Latar Sejarah Pertikaian Maritim
4. Kerangka Undang-undang dan Amalan Penguatkuasaan
5. Perkara Utama

Agensi Perikanan mengenal pasti tekong yang ditahan sebagai Zheng Nianli, warga China berusia 47 tahun, yang kini berdepan pertuduhan berkaitan cubaan melarikan diri daripada pemeriksaan di atas kapal. Kapal bernama Qiong Dong Yu 11998 itu, yang disifatkan pegawai sebagai "bot nelayan pukat harimau" yang dilengkapi peralatan pukat tunda berkapasiti tinggi, membawa 11 anak kapal ketika dipintas. Pihak berkuasa Jepun berkata pemeriksa perikanan mengarahkan kapal itu berhenti untuk pemeriksaan rutin selepas mengesannya di perairan Jepun, tetapi kapten enggan mematuhi arahan dan cuba melarikan diri sebelum dipintas.

Rampasan itu berlaku pada saat yang amat sensitif dalam hubungan Jepun-China, yang merosot dengan ketara sejak November apabila Perdana Menteri Sanae Takaichi mencadangkan Tokyo akan mempertimbangkan campur tangan ketenteraan sekiranya Beijing cuba menakluki Taiwan secara paksa. China, yang menganggap pulau tadbir sendiri itu sebagai bahagian yang tidak terpisahkan daripada wilayahnya, bertindak berang terhadap kenyataan itu, menyifatkannya sebagai "keterlaluan" dan menuduh Jepun mencampuri urusan dalaman China.

Ketua Setiausaha Kabinet Jepun, Minoru Kihara, mengulas insiden kapal nelayan itu dalam sidang media pada Jumaat, sambil menegaskan komitmen Tokyo terhadap penguatkuasaan undang-undang maritim.

Kami akan terus mengambil tindakan tegas dalam kegiatan penguatkuasaan untuk mencegah dan membendung operasi penangkapan ikan haram oleh kapal asing.

Kihara berkata siasatan masih berjalan, sambil menegaskan bahawa langkah penguatkuasaan sedemikian dikenakan secara sama rata terhadap semua kapal asing yang beroperasi dalam zon maritim Jepun.

Kementerian Luar Negeri China memberi respons terhadap rampasan itu menerusi jurucakap Lin Jian, yang menggesa pihak berkuasa Jepun mengendalikan perkara tersebut selaras dengan perjanjian dua hala.

Diharapkan Jepun menghormati perjanjian perikanan China-Jepun dengan tegas, menguatkuasakan undang-undang secara adil serta melindungi keselamatan dan hak serta kepentingan sah anak kapal China.

Lin menambah bahawa Beijing sentiasa menghendaki nelayan China beroperasi mengikut undang-undang dan peraturan, sambil bertegas melindungi hak mereka yang sah. Yang ketara, China setakat ini belum mengemukakan bantahan rasmi pada peringkat duta berhubung insiden khusus ini.

Jurang Diplomatik Semakin Melebar Susulan Kenyataan Mengenai Taiwan

Tindakan penguatkuasaan maritim semasa berlaku ketika krisis diplomatik paling serius antara dua kuasa Asia itu dalam beberapa tahun kebelakangan ini. Perdana Menteri Takaichi, yang memegang jawatan pada Oktober dan meraih kemenangan besar dalam pilihan raya pada awal Februari, mengekalkan pendirian keras berhubung cita-cita serantau China. Kenyataannya pada November mengenai Taiwan menandakan dasar Jepun menjadi jauh lebih tegas, dengan membayangkan bahawa serangan hipotetikal China ke atas pulau demokrasi itu boleh mewujudkan apa yang Tokyo sifatkan sebagai "situasi yang mengancam kelangsungan hidup" Jepun.

Penetapan sedemikian di bawah tafsiran perlembagaan Jepun akan membolehkan Pasukan Pertahanan Diri negara itu dikerahkan bagi melindungi kepentingan nasional dan memenuhi kewajipan pakatannya dengan Amerika Syarikat, yang menempatkan kira-kira 60,000 anggota tentera di Jepun. Beijing segera memanggil duta Tokyo bagi menyampaikan bantahan rasmi susulan kenyataan Takaichi dan berulang kali mendesaknya menarik balik kenyataan itu, sambil memberi amaran kepada Jepun supaya "berhenti bermain api."

Kebuntuan diplomatik itu mencetuskan kesan ekonomi dan budaya yang nyata. Pihak berkuasa China mengeluarkan nasihat perjalanan yang memberi amaran kepada rakyatnya supaya tidak melawat Jepun sebagai pelancong atau pelajar, sekali gus menyebabkan jumlah pelawat China merosot mendadak dan menjejaskan dengan ketara saham peruncitan serta pelancongan Jepun. Beijing turut memperketat kawalan eksport terhadap barangan yang berpotensi untuk kegunaan ketenteraan, sekali gus menimbulkan kebimbangan mengenai kemungkinan sekatan terhadap mineral nadir bumi yang penting bagi sektor pembuatan Jepun.

Selain itu, China dilaporkan menggantung sesetengah import makanan laut dari Jepun dan menerima kepulangan dua ekor panda gergasi terakhir milik Jepun dari sebuah zoo di Tokyo pada bulan lalu, sekali gus menamatkan isyarat muhibah yang berterusan sejak kedua-dua negara menormalkan hubungan diplomatik pada 1972. Tarikh tayangan beberapa filem popular Jepun di China ditangguhkan, manakala artis muzik Jepun yang dijadualkan mengadakan jelajah di negara itu berdepan pembatalan secara tiba-tiba.

Latar Sejarah Pertikaian Maritim

Insiden pada Khamis mengimbau peristiwa serupa pada 2010, apabila pihak berkuasa Jepun menangkap kapten sebuah bot nelayan China berhampiran Kepulauan Senkaku yang dipertikaikan (dikenali sebagai Diaoyu di China), selepas perlanggaran dengan kapal Pengawal Pantai Jepun. Peristiwa itu mencetuskan krisis diplomatik besar sehingga China mengenakan sekatan dan menggantung pertukaran peringkat tinggi, sebelum Tokyo akhirnya membebaskan kapten itu tanpa pertuduhan dan memberikan kemenangan diplomatik besar kepada Beijing.

Kepulauan Senkaku yang tidak berpenghuni, dikelilingi kawasan penangkapan ikan yang kaya dan sumber tenaga yang berpotensi, kekal menjadi titik panas yang berterusan. Walaupun rampasan pada Khamis berlaku di perairan yang tidak dipertikaikan di luar Nagasaki dan bukannya berhampiran pulau-pulau yang menjadi pertikaian, penganalisis berkata China semakin menggunakan taktik "zon kelabu", istilah pakar keselamatan bagi penggunaan armada nelayan dan kapal militia maritim untuk menegaskan tuntutan wilayah serta menekan negara jiran.

Presiden Taiwan Lai Ching-te turut memberikan konteks serantau kepada ketegangan itu minggu ini, dengan memberi amaran dalam temu bual bersama Agence France-Presse bahawa penguasaan China ke atas Taiwan akan mengancam rantau Indo-Pasifik yang lebih luas.

Negara seterusnya yang akan terancam ialah Jepun, Filipina dan negara lain di rantau Indo-Pasifik, dengan kesannya akhirnya turut dirasai di benua Amerika dan Eropah.

Lai berkata Beijing akan menjadi "lebih agresif, menjejaskan keamanan dan kestabilan di Indo-Pasifik serta aturan antarabangsa berasaskan peraturan" sekiranya berjaya mengilhakkan pulau itu.

Kerangka Undang-undang dan Amalan Penguatkuasaan

Insiden itu menyerlahkan persekitaran undang-undang yang rumit dalam tadbir urus zon maritim di Asia Timur. Zon ekonomi eksklusif Jepun menjangkau sehingga 200 batu nautika (370 kilometer) dari pantainya, memberikan Tokyo hak eksklusif untuk mengawal selia kegiatan perikanan, pengeluaran sumber dan aktiviti ekonomi, sambil membenarkan kapal asing bebas belayar. Namun, timbul sedikit kekeliruan dalam laporan awal mengenai lokasi tepat kejadian, apabila sebuah media menyifatkan perairan itu sebagai "perairan wilayah" dan bukannya ZEE. Perbezaan ini membawa implikasi undang-undang yang besar kerana perairan wilayah hanya menjangkau 12 batu nautika dan memberikan hak kedaulatan, bukan sekadar bidang kuasa ekonomi.

Agensi Perikanan Jepun mempergiat aktiviti penguatkuasaan sejak beberapa tahun kebelakangan ini, dengan menjalankan tujuh pemeriksaan di atas kapal pada 2024 serta merampas kapal dari Taiwan dan Korea Selatan atas kegiatan penangkapan ikan haram. Insiden semasa merupakan rampasan kapal asing pertama pada 2026. Penguatkuasaan undang-undang maritim kekal menjadi keutamaan Tokyo ketika berusaha melindungi industri perikanan domestik dan menegaskan hak kedaulatannya di perairan yang semakin dipertikaikan oleh negara jiran yang lebih besar.

Pegawai Jepun secara tertutup telah menggesa nelayan tempatan supaya mengelak kawasan Kepulauan Senkaku bagi mencegah provokasi, mencerminkan keseimbangan rumit yang cuba dikekalkan Tokyo antara menegaskan hak undang-undang dan mengelakkan ketegangan yang tidak perlu dengan Beijing. Namun, dengan kerajaan Takaichi kini kukuh selepas kemenangan pilihan rayanya, Jepun dilihat mengambil pendekatan lebih tegas dalam penguatkuasaan maritim tanpa mengira sensitiviti diplomatik.

Perkara Utama

• Pihak berkuasa Jepun menangkap kapten China Zheng Nianli, 47, selepas kapalnya didakwa melarikan diri daripada pemeriksaan di ZEE Jepun di luar Nagasaki pada Khamis
• Rampasan itu menandakan kali pertama pihak berkuasa Jepun menahan bot nelayan China sejak 2022
• Kapal Qiong Dong Yu 11998 membawa 11 anak kapal dan diklasifikasikan sebagai kapal pukat tunda "pukat harimau" berkapasiti tinggi
• Insiden berlaku ketika hubungan diplomatik amat tegang susulan kenyataan Perdana Menteri Sanae Takaichi pada November yang membayangkan campur tangan tentera Jepun jika China menyerang Taiwan
• China telah mengenakan langkah ekonomi terhadap Jepun, termasuk amaran perjalanan, kawalan eksport dan sekatan import makanan laut
• Beijing menggesa Jepun menghormati perjanjian perikanan dan melindungi hak anak kapal China, sambil terus menuntut Takaichi menarik balik kenyataan mengenai Taiwan
• Ketua Setiausaha Kabinet Jepun Minoru Kihara menegaskan komitmen Tokyo untuk mengambil "tindakan tegas" terhadap operasi penangkapan ikan haram