Di Sebalik Revolusi Perlombongan Bandar India
Beratus-ratus bateri terbuang berderak di atas tali sawat menuju ke mesin penghancur di sebuah kilang terpencil di utara India, menyemarakkan industri bernilai berbilion dolar yang memperkukuh cita-cita geopolitik negara itu. Di kemudahan luas milik Exigo Recycling di negeri Haryana, sebuah mesin memproses bateri skuter elektrik menjadi serbuk hitam. Bahan itu kemudian direndam sehingga menjadi cecair merah gelap, ditapis, disejat dan akhirnya ditukar menjadi serbuk putih halus yang digelar para saintis di kilang itu sebagai emas putih. Bahan tersebut ialah litium karbonat, mineral kritikal yang ketika ini diimport sepenuhnya oleh India.
Kandungan
Ketika persaingan global untuk mendapatkan sumber yang diperlukan bagi menghasilkan segala-galanya daripada telefon pintar hingga jet pejuang dan kereta elektrik semakin sengit, New Delhi semakin melihat timbunan sisa elektroniknya yang kian bertambah sebagai penyelesaian strategik. India menjana hampir 1.5 juta tan sisa elektronik tahun lalu menurut data rasmi, walaupun pakar percaya angka sebenar mungkin dua kali ganda lebih tinggi. Aliran sisa ini mengandungi kepekatan logam berharga yang sering melebihi kandungan dalam operasi perlombongan komersial. Satu tan sekerap komputer mengandungi lebih banyak emas berbanding 17 tan bijih emas, manakala telefon bimbit mengandungi lima hingga 10 kali lebih banyak emas berbanding bijih tradisional. Papan litar mengandungi platinum dan paladium; skrin LED mengandungi germanium; cakera keras menyimpan unsur nadir bumi. Anggaran industri menunjukkan perlombongan bandar, iaitu pengambilan semula mineral daripada barangan elektronik terbuang, berpotensi menjana sehingga $6 bilion setahun.
Tuntutan Geopolitik dan Pakatan Quad
Desakan India untuk meningkatkan pemprosesan sisa elektronik berpunca daripada kerentanan besar dalam rantaian bekalan global. China kini menguasai pemprosesan dan penapisan mineral kritikal, dengan kawalan terhadap kira-kira 75 peratus kapasiti prapemprosesan global dan 70 peratus kapasiti pemulihan bahan untuk bateri. Penumpuan ini mencetuskan kebimbangan di ibu negara seluruh dunia, khususnya kerana permintaan terhadap litium, kobalt dan unsur nadir bumi dijangka meningkat empat kali ganda menjelang 2040 apabila negara beralih kepada teknologi hijau dan menaik taraf sistem pertahanan.
Sebagai tindak balas, Dialog Keselamatan Kuadrilateral antara Australia, India, Jepun dan Amerika Syarikat melancarkan Inisiatif Mineral Kritikal Quad pada Julai 2025. Selepas Mesyuarat Menteri Luar Quad ke-10 di Washington, pakatan itu mengumumkan kerjasama khusus dalam pemulihan dan pemprosesan semula mineral kritikal daripada sisa elektronik. Inisiatif ini bertujuan menjamin dan mempelbagaikan rantaian bekalan, sambil mengurangkan kebergantungan pada sumber yang tertumpu. Perkongsian itu akan memperluas kerjasama dalam langkah memperkukuh daya tahan rantaian bekalan serta menyelaraskan usaha dengan rakan sektor swasta bagi memudah cara peningkatan pelaburan.
Penyertaan India dalam pakatan ini melengkapi Misi Mineral Kritikal Kebangsaan negara itu, yang dilancarkan pada 2023 dengan peruntukan kira-kira $4 bilion. Misi tersebut menyasarkan perjanjian di luar negara, pembukaan lombong baharu di dalam negara dan peningkatan skala kitar semula formal. Di bawah misi ini, kerajaan Perdana Menteri Narendra Modi meluluskan skim insentif bernilai Rs 1,500 crore tahun lalu yang khusus untuk meningkatkan kitar semula formal mineral kritikal daripada sumber sekunder, termasuk sisa elektronik, bateri litium-ion terpakai dan penukar bermangkin daripada kenderaan terbuang.
Jurang antara Sektor Formal dengan Tidak Formal
Walaupun dasar semakin giat dilaksanakan, ekosistem sisa elektronik India masih terbahagi ketara antara kemudahan terkawal dengan bengkel tidak berlesen. Lebih 90 peratus kutipan dan peleraian awal sisa elektronik masih dilakukan di bengkel tidak formal, lazimnya oleh pekerja yang memperoleh upah harian sekitar Rs 300 tanpa peralatan perlindungan, menurut anggaran badan bukan untung Toxics Link yang berpangkalan di Delhi. Di Seelampur, kawasan kejiranan miskin di Delhi yang menempatkan salah satu hab sisa elektronik tidak formal terbesar di India, lorong-lorong sempit dipenuhi kabel berselirat dan peranti rosak. Kira-kira 50,000 pekerja memproses aliran sisa dari utara India di situ.
Shabbir Khan, seorang peniaga tempatan, menceritakan aliran bahan yang berterusan melalui saluran tidak formal.
Syarikat baharu itu hanya menyimpan bahan secukupnya untuk pensijilan, tetapi selebihnya tetap sampai kepada kami. Perniagaan meningkat, bukannya merosot.
Pemerhatian beliau mencerminkan realiti yang rumit: bahan yang akhirnya sampai kepada pengitar semula formal sering terlebih dahulu melalui tangan pekerja tidak formal, sekali gus menyebabkan kehilangan besar mineral kritikal pada peringkat pengasingan awal. Sandip Chatterjee, penasihat kanan di Sustainable Electronics Recycling International, berkata sektor tidak formal India masih menjadi tulang belakang kutipan sisa, namun penyepaduannya ke dalam rantaian bekalan yang boleh dijejaki berpotensi mengurangkan kehilangan mineral dengan ketara.
Kaedah pemprosesan tidak formal membawa kesan buruk terhadap alam sekitar dan kesihatan. Pekerja menggunakan kaedah pembakaran terbuka, rendaman asid dan peleraian tanpa perlindungan, sekali gus mendedahkan diri kepada asap toksik yang mengandungi plumbum, kadmium, merkuri dan dioksin, selain mencemarkan tanah serta sistem air. Kajian menunjukkan kitar semula tidak formal lazimnya hanya mendapatkan semula 20 hingga 40 peratus logam berharga, sementara magnet nadir bumi dan bahan bernilai tinggi lain musnah sepenuhnya akibat kerosakan fizikal dan pencemaran kimia.
Ecowork, satu-satunya pengitar semula sisa elektronik bukan untung yang dibenarkan di India, cuba merapatkan jurang ini menerusi latihan dan ruang kerja yang selamat. Pengurus operasi Devesh Tiwari menjelaskan pendekatan pendidikan mereka.
Latihan kami merangkumi peleraian dan keseluruhan proses untuk pekerja tidak formal. Kami menerangkan bahaya, mineral kritikal yang bernilai dan cara mereka boleh melakukannya dengan betul supaya nilai bahan itu tidak merosot.
Di kemudahan itu, pekerja seperti Rizwan Saifi, 20, kini mengeluarkan magnet kekal daripada cakera keras. Sebelum ini, bahan itu dibuang kerana hanya tembaga dan aluminium dianggap bernilai dalam pasaran sekerap. Magnet ini mengandungi disprosium, sejenis logam nadir bumi yang penting untuk elektronik moden.
Cabaran Undang-undang terhadap Mandat Kitar Semula
Usaha India memformalkan kitar semula sisa elektronik mencetuskan tentangan undang-undang yang ketara daripada pengeluar elektronik utama. Samsung, LG, Daikin, Carrier, Hitachi dan Havells menyaman kerajaan India berhubung peraturan Tanggungjawab Pengeluar Lanjutan yang mewajibkan mereka mengitar semula 80 peratus sisa elektronik menjelang Mac 2026 serta membayar harga minimum tetap sebanyak Rs 22 sekilogram kepada pengitar semula yang dibenarkan.
Syarikat-syarikat itu berhujah bahawa harga tersebut ditetapkan secara sewenang-wenangnya dan bersifat antipersaingan, kira-kira tiga hingga empat kali lebih tinggi berbanding kadar terdahulu, serta sasaran itu tidak realistik memandangkan bilangan pengitar semula berlesen di luar bandar utama adalah terhad. Sebelum ini, pengeluar boleh memenuhi kewajipan dengan memperdagangkan sijil EPR bersama syarikat lain, sekali gus mewujudkan pasaran yang fleksibel. Peraturan baharu menghapuskan kelonggaran ini, mencetuskan kebimbangan bahawa kos pematuhan boleh menjejaskan operasi. Saman itu telah disatukan sebagai satu kes dan sedang menunggu tarikh pendengaran seterusnya.
Keputusan mahkamah akan memberi kesan besar terhadap strategi India menukar sisa elektronik menjadi mineral. Kerajaan menegaskan bahawa penetapan harga minimum memastikan pengitar semula dibayar dengan adil, sekali gus membantu memperluas kemudahan yang mematuhi peraturan dan mengurangkan kebergantungan pada bengkel tidak formal. Namun, pakar kemampanan memberi amaran bahawa pemformalan boleh mengetepikan jutaan pekerja tidak formal jika tiada mekanisme peralihan yang sewajarnya, sekali gus menjejaskan keadilan sosial serta rangkaian kutipan berkesan yang kini mengendalikan kebanyakan sisa negara itu.
Kekurangan Teknikal dan Penanda Aras Antarabangsa
Kapasiti kitar semula formal India masih terhad berbanding China dan Kesatuan Eropah, yang kedua-duanya banyak melabur dalam teknologi pemulihan termaju dan sistem kebolehkesanan. Ketika ini, sebahagian besar jisim hitam yang bernilai, iaitu serbuk yang mengandungi logam seperti litium, kobalt dan nikel, dieksport kerana keupayaan pemprosesan domestik tidak mencukupi. Hanya sebilangan kecil syarikat di India kini mengendalikan sistem kitar semula menyeluruh yang mampu menukar sekerap bateri menjadi logam bertapis.
Unjuran Agensi Tenaga Antarabangsa menunjukkan bahawa menjelang 2040, India hanya akan mencapai liputan 10 peratus daripada bahan suapan kitar semula bateri yang tersedia, berbanding 30 peratus di Eropah dan Amerika Utara. China baru-baru ini mengumumkan penubuhan China Resources Recycling Group Ltd., sebuah perusahaan milik negara yang dikhususkan untuk mengitar semula bateri dan sisa elektronik yang telah mencapai penghujung hayat, sekali gus mengukuhkan kedudukannya yang dominan. Kapasiti kitar semula global berkembang pesat, diterajui China yang menyumbang 80 peratus kapasiti prapemprosesan dan pemulihan bahan baharu pada 2023.
Bagi menangani jurang ini, Kementerian Perlombongan bekerjasama dengan institusi penyelidikan termasuk IIT dan makmal CSIR, yang telah membangunkan proses hidrometalurgi tempatan untuk mendapatkan semula dan menulenkan logam. Institusi ini turut menyediakan latihan dalam pengekstrakan dan pemprosesan mineral. Pemansuhan duti kastam ke atas sekerap bateri litium-ion dalam Belanjawan Kesatuan 2025-26 dijangka memudahkan import bahan sedemikian, memperluas peluang kitar semula dalam tempoh empat hingga lima tahun akan datang sementara kapasiti domestik ditingkatkan.
Tuntutan Belanjawan dan Matlamat Strategik
Ketika India membuat persiapan untuk Belanjawan Kesatuan 2026-27, badan industri menuntut insentif fiskal bersasar bagi mempercepat pemulihan mineral kritikal. Persekutuan Dewan Perniagaan dan Industri India mencadangkan pelancaran Program Pemulihan Tailing Mineral Kritikal India khusus, dengan menjadikan pemulihan tailing sebagai keutamaan strategik serta menyediakan dua saluran pembiayaan bagi projek rintis lapangan segera di tapak lombong aktif dan projek demonstrasi teknologi yang memfokuskan hidrometalurgi serta pengasingan termaju.
Pengitar semula khususnya menuntut pengurangan GST ke atas sekerap bateri dan sisa yang mengandungi mineral, daripada kadar semasa kepada 5 peratus, di samping pengenaan duti kastam asas terhadap bahan perantaraan seperti nikel dan kobalt sulfat bagi mencegah kapasiti domestik tidak digunakan sepenuhnya akibat import. Nitin Gupta, Pengasas Bersama dan Ketua Pegawai Eksekutif Attero Recycling, yang mendakwa mampu mendapatkan semula sekurang-kurangnya 22 mineral kritikal, menekankan kepentingan strategik usaha ini.
Hari ini, kitar semula bukan sekadar soal kemampanan; ia soal jaminan bekalan bahan.
Taruhannya melangkaui aspek ekonomi. Pengulas menyatakan bahawa kejutan minyak pada 1970-an mengajar India bahawa pengurusan tanpa pengukuran mewujudkan kerentanan. Kini, mineral memainkan peranan asas yang pernah dipegang minyak, tetapi dalam lebih banyak sektor dan dengan kesan yang lebih berpanjangan. Dengan jumlah sisa elektronik diunjurkan mencecah 5 juta tan menjelang 2030, keupayaan India menukar sekerapnya menjadi sumber strategik akan menentukan sama ada negara itu dapat menjamin asas bahan bagi cita-citanya membangunkan industri pembuatan elektronik bernilai $500 bilion dan peralihan tenaga bersih yang lebih luas, tanpa mengabaikan jutaan pekerja tidak formal.
Perkara Utama
- India menjana 1.5 hingga 1.75 juta tan sisa elektronik setiap tahun, yang berpotensi menghasilkan litium, kobalt, unsur nadir bumi dan logam berharga bernilai sehingga $6 bilion melalui perlombongan bandar
- Inisiatif Mineral Kritikal Quad yang dilancarkan pada Julai 2025 secara khusus merangkumi kerjasama dalam pemulihan mineral kritikal daripada sisa elektronik bagi mengurangkan kebergantungan pada rantaian bekalan China
- Pengeluar elektronik utama termasuk Samsung dan LG menyaman kerajaan berhubung peraturan Tanggungjawab Pengeluar Lanjutan yang mewajibkan kadar kitar semula 80 peratus serta harga minimum tetap sekilogram
- Lebih 90 peratus kutipan dan peleraian sisa elektronik masih dilakukan sektor tidak formal, dengan pekerja memperoleh kira-kira $3.38 sehari tanpa peralatan perlindungan atau piawaian keselamatan
- India meluluskan skim insentif bernilai Rs 1,500 crore untuk meningkatkan kitar semula formal, dengan geran dihadkan kepada Rs 50 crore bagi pengitar semula besar dan Rs 25 crore bagi operasi lebih kecil
- Unjuran Agensi Tenaga Antarabangsa menunjukkan India hanya akan mencapai liputan kitar semula bateri sebanyak 10 peratus menjelang 2040, jauh lebih rendah berbanding penanda aras Eropah dan Amerika Utara
- Tuntutan industri untuk Belanjawan 2026 termasuk mengurangkan GST ke atas sekerap bateri kepada 5 peratus dan mewujudkan program pemulihan tailing khusus bagi mendapatkan mineral daripada sisa lombong
