Kebimbangan di Media Sosial Cetuskan Ketakutan Kekurangan Bekalan yang Tidak Berasas
Ketika operasi ketenteraan di Timur Tengah mencetuskan gangguan bekalan minyak terbesar dalam sejarah, pengguna di Jepun berdepan krisis yang berbeza di dalam negara. Platform media sosial dibanjiri amaran tentang kemungkinan kekurangan tisu tandas, dengan pengguna menggesa orang ramai supaya menyimpan bekalan sebelum harga melonjak atau rak kedai kosong. Satu hantaran di X merakamkan sentimen yang semakin meluas: "Lebih baik kita beli tisu tandas sebelum harganya melambung akibat kenaikan harga minyak, kalau tidak kita akan menghadapi masalah besar." Satu lagi hantaran memberi amaran bahawa pembelian panik itu sendiri boleh menyebabkan rak kedai kosong buat sementara waktu tanpa mengira paras bekalan sebenar, manakala hantaran yang membandingkan keadaan sekarang dengan kejutan minyak setengah abad lalu mendapat perhatian besar dalam kalangan rakyat yang bimbang.
Kandungan
Kebimbangan itu berpunca daripada penutupan berkesan Selat Hormuz, laluan perkapalan penting yang lazimnya membawa kira-kira 20 juta tong minyak sehari melalui laluan sempit antara Iran dengan Oman. Dengan harga minyak mentah melepasi AS$100 setong dan bekalan yang menuju ke Asia terhenti, kenangan tentang kekurangan bekalan pada masa lalu kembali timbul dalam ingatan kolektif. Penutupan itu menghalang kapal tangki yang membawa minyak mentah untuk dihantar ke kilang penapisan di seluruh Asia, sekali gus mencetuskan kebimbangan sebenar tentang kos dan ketersediaan tenaga, meskipun bekalan kertas tidak terjejas. Sebagai tindak balas, Persatuan Industri Kertas Isi Rumah Jepun segera menangkis khabar angin tersebut. Organisasi yang mewakili 41 syarikat pengeluar produk kebersihan isi rumah seperti tisu tandas dan tisu itu mengeluarkan kenyataan segera yang menyeru orang ramai supaya bertenang: "Tiada masalah dengan sumber bahan mentah, pembuatan atau bekalan. Harap bertenang."
Morio Ishizuka, pengarah eksekutif persatuan itu, menjelaskan bahawa pembelian panik merupakan ancaman terbesar kepada kestabilan bekalan. Beliau menasihatkan pembeli supaya mengekalkan corak pembelian biasa dan tidak menambah kebimbangan dengan hantaran spekulatif di media sosial. Persatuan itu menegaskan bahawa kemudahan pembuatan terus beroperasi pada kapasiti penuh tanpa sebarang gangguan dijangka.
Bayangan 1973
Kebimbangan semasa berpunca langsung daripada trauma nasional yang berlaku setengah abad lalu. Ketika kejutan minyak pertama pada 1973, satu nasihat ringkas kerajaan mencetuskan salah satu panik pengguna paling diingati di Jepun. Yasuhiro Nakasone, yang ketika itu Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri, mengumumkan bahawa rakyat perlu berjimat menggunakan produk kertas susulan kenaikan harga minyak dan kebimbangan tentang bekalan. Mesej yang bertujuan menggalakkan penjimatan itu pantas berubah menjadi khabar angin dari mulut ke mulut bahawa "kertas akan habis", menyebabkan orang ramai beratur di luar pasar raya di seluruh negara.
Insiden itu, yang kadangkala disebut sebagai "kekecohan tisu tandas durumari", menunjukkan betapa pantasnya tingkah laku rasional boleh runtuh apabila ketakutan menguasai keadaan. Catatan sejarah menggambarkan orang ramai yang cemas membeli tisu bertroli-troli, lalu menyebabkan kekurangan bekalan yang mereka takuti, walaupun pengeluar mengekalkan paras pengeluaran biasa. Panik 1973 menjadi kajian kes dalam ekonomi tingkah laku, yang menunjukkan bagaimana maklumat tersebar melalui rangkaian sosial sebelum sempat disemak kesahihannya. Peristiwa itu meninggalkan kesan kekal terhadap psikologi pengguna Jepun, dengan kenangannya diwariskan kepada generasi yang tidak mengalami sendiri kejadian asal.
"Cara fikir yang mengaitkan kejutan minyak dengan tisu tandas masih belum berubah," kata seorang pengulas di forum dalam talian Jepun, menggambarkan betapa mendalamnya trauma 1973 dalam jiwa masyarakat negara itu.
Pola serupa muncul di Amerika Syarikat dalam tempoh yang sama. Pada penghujung 1973, anggota Kongres Harold V. Froelich dari Wisconsin mengeluarkan amaran kepada media tentang kemungkinan kekurangan kertas oleh kerajaan, yang kemudiannya dijadikan bahan jenaka oleh pelawak Johnny Carson dalam rancangan televisyennya. Gabungan kebimbangan rasmi dengan liputan media menyebabkan jutaan rakyat Amerika menyorok tisu tandas selama empat bulan, lalu mewujudkan kekurangan buatan yang berterusan sehingga Februari 1974. Seperti pengalaman Jepun, panik di Amerika menunjukkan bahawa tingkah laku pengguna sendiri, bukannya kekangan bekalan, sering menyebabkan kekurangan.
Meneliti Realiti Rantaian Bekalan
Rantaian bekalan tisu tandas Jepun moden jauh berbeza daripada keadaan pada 1973 yang terdedah kepada risiko pergantungan terhadap import. Menurut Morio Ishizuka, pengarah eksekutif Persatuan Industri Kertas Isi Rumah Jepun, kira-kira 60% bahan mentah berasal daripada kertas kitar semula domestik, khususnya bahan bercetak yang dikumpul dan kertas buangan. Baki 40% terdiri daripada pulpa yang diimport dari Amerika Utara, Amerika Selatan dan Asia Tenggara.
Yang penting, tiada bahan mentah itu berasal dari Timur Tengah. Walaupun bahan kimia berasaskan petroleum digunakan sebagai bahan tambahan dalam proses pembuatan, wakil industri menegaskan bahawa kesan keadaan yang semakin buruk di Timur Tengah terhadap pengeluaran tisu tandas amat terhad. Rangkaian pengedaran melaporkan tiada kekurangan di premis runcit, dan pengeluar mempunyai inventori yang mencukupi untuk memenuhi permintaan biasa.
Butiran teknikal menjelaskan sebab kejutan harga minyak tidak mengancam bekalan kertas secara langsung. Pengeluaran pulpa bergantung terutamanya pada sumber kayu dari rantau yang stabil, manakala prasarana kitar semula beroperasi di dalam negara. Malah, kontena perkapalan yang digunakan untuk mengangkut pulpa jarang melalui Selat Hormuz; sebaliknya, ia merentasi Lautan Pasifik atau datang dari sumber Asia yang berhampiran. Industri itu berjaya mengurangkan pergantungan pada minyak Timur Tengah melalui strategi mendapatkan bekalan yang dirancang selama beberapa dekad.
Konteks Krisis Minyak Global
Walaupun bekalan tisu tandas kekal terjamin, krisis minyak yang mendasarinya menimbulkan cabaran ekonomi sebenar. Agensi Tenaga Antarabangsa mengenal pasti penutupan Selat Hormuz ketika ini sebagai punca gangguan terbesar dalam sejarah pasaran minyak global, dengan bekalan dijangka berkurangan kira-kira 8 juta tong sehari, bersamaan sekitar 8% daripada penggunaan global. Angka itu jauh lebih besar berbanding embargo minyak Arab 1973, yang mengurangkan bekalan kira-kira 4.5 juta tong sehari dan menyebabkan harga meningkat empat kali ganda.
Jepun bergantung pada negara-negara Teluk untuk lebih daripada 90% keperluan minyak mentahnya, menjadikan negara itu amat terdedah kepada penutupan laluan perkapalan berkenaan. Sebagai tindak balas, Perdana Menteri Takaichi Sanae mengumumkan pelepasan kira-kira 80 juta tong daripada rizab strategik, bersamaan kira-kira 45 hari penggunaan. Rizab itu, yang diwujudkan khusus susulan trauma 1973, kini cukup untuk menampung anggaran lapan bulan operasi biasa.
Embargo 1973 pada asalnya mendorong Jepun membina stok simpanan minyak yang besar dan mempelbagaikan sumber tenaga. Pelepasan semasa ialah pengurangan rizab terbesar dalam sejarah dan tindak balas antarabangsa terselaras pertama sejak pencerobohan Rusia ke atas Ukraine pada 2022. Amerika Syarikat berikrar melepaskan 172 juta tong dalam tempoh empat bulan, manakala Agensi Tenaga Antarabangsa meluluskan pelepasan bersama sebanyak 400 juta tong daripada rizab kecemasan negara anggota.
"Antara pengajaran daripada dekad 1970-an ialah setiap pihak perlu mempunyai stok simpanan kecemasan untuk menghadapi krisis seperti yang kita alami hari ini," kata Pavel Molchanov, penganalisis di Raymond James.
Pola Panik Pengguna yang Berulang
Menyimpan tisu tandas secara berlebihan menjadi tindak balas yang boleh dijangka di Jepun ketika tekanan sosial. Gempa bumi dan tsunami besar di timur Jepun pada 2011, termasuk gempa bumi serta tsunami dahsyat yang memusnahkan masyarakat pesisir di Tohoku, mencetuskan gelombang pembelian serupa, begitu juga penularan awal COVID-19 pada Februari 2020. Semasa pandemik, hantaran media sosial yang memberi amaran tentang gangguan bekalan menyebabkan rak kedai kosong dalam masa beberapa jam, meskipun pengeluar mengekalkan jadual pengeluaran biasa.
Penganalisis secara konsisten mengenal pasti mekanisme yang sama di sebalik setiap kekurangan: pembelian berlebihan akibat kebimbangan mewujudkan kesesakan sementara dalam pengedaran, yang mengesahkan ketakutan asal. Semasa kekurangan pada 2020, kerajaan Jepun menerbitkan gambar gudang yang dipenuhi timbunan tisu tandas untuk menunjukkan bahawa bekalan tersedia, tetapi memerlukan masa untuk sampai ke kedai. Gambar itu bertujuan memutuskan kitaran psikologi menyimpan bekalan dengan membuktikan bahawa bekalan sebenarnya mencukupi.
Fenomena ini bukan hanya berlaku di Jepun. Pada 2020, kerajaan Venezuela mengambil alih sebuah kilang tisu tandas selepas pembelian panik menyebabkan kekurangan bekalan. Pola biasa khabar angin, pembelian berlebihan dan kekurangan susulan muncul merentas budaya apabila penduduk melihat keperluan harian mereka terancam. Dalam setiap kes, platform media sosial mempercepat penyebaran kebimbangan jauh lebih pantas daripada keupayaan kitaran berita tradisional untuk meredakannya, lalu mewujudkan kitaran ketakutan. Profesor pemasaran Steuart Britt pernah menyifatkan mekanisme itu sebagai "sindrom 'kau dengar tak'", apabila keinginan untuk menjadi orang pertama yang menyampaikan maklumat mengatasi penilaian kritis terhadap kesahihannya.
Pakar industri menegaskan bahawa rantaian bekalan moden mampu menampung turun naik penggunaan biasa tetapi tertekan apabila pembelian besar-besaran berlaku serentak. Apabila ribuan pengguna membeli bekalan untuk enam bulan dalam tempoh seminggu, sistem penghantaran yang dioptimumkan demi kecekapan tidak dapat mengisi semula rak dengan cukup pantas, lalu rak kelihatan kosong dan mencetuskan panik lanjut meskipun gudang masih penuh.
Kesan Serantau dan Tindak Balas Kerajaan
Di seluruh Asia, kerajaan melaksanakan langkah yang semakin ketat untuk mengurus kejutan minyak. Korea Selatan memperkenalkan had harga minyak bagi bahan api domestik buat pertama kali dalam tempoh tiga dekad. Filipina melaksanakan minggu kerja empat hari bagi kakitangan kerajaan untuk mengurangkan penggunaan tenaga, manakala Vietnam dan Thailand melaksanakan dasar bekerja dari rumah. India berdepan kekurangan gas memasak yang serius sehingga memaksa restoran ditutup sepenuhnya, meskipun negara itu meningkatkan pengeluaran LPG domestik sebanyak 25% melalui langkah kecemasan. Bangladesh dan Myanmar melaksanakan sistem catuan bahan api untuk mengurus bekalan yang semakin susut.
Kedudukan Jepun kekal agak stabil berkat sistem rizabnya yang besar, walaupun kebimbangan berterusan bahawa konflik berpanjangan boleh melangkaui bekalan simpanan semasa. Ahli parlimen Suzuki Muneo mencadangkan supaya sumber tenaga dipelbagaikan dengan mendapatkan bekalan dari Vladivostok di Rusia, yang boleh sampai ke Jepun dalam masa setengah hari berbanding laluan perkapalan yang lebih panjang dari Timur Tengah. Jepun mengekalkan pelaburan strategik dalam projek minyak dan gas Sakhalin di Rusia, yang dianggap penting untuk keselamatan tenaga walaupun sekatan antarabangsa dikenakan selepas pencerobohan Ukraine pada 2022.
Perbezaan antara kekurangan minyak sebenar dengan kekurangan kertas yang hanya dirasakan menunjukkan bahawa komoditi berlainan menghadapi risiko yang berbeza. Minyak melalui satu laluan sempit yang terdedah kepada tindakan ketenteraan, manakala tisu tandas mendapat manfaat daripada sumber bekalan yang pelbagai dan kitar semula domestik. Kerajaan Jepun menumpukan komunikasi untuk membezakan kekangan tenaga sebenar yang memerlukan langkah penjimatan daripada kebimbangan tidak berasas terhadap barangan pengguna yang hanya memerlukan orang ramai bertenang.
Kesimpulan
- Persatuan Industri Kertas Isi Rumah Jepun mengesahkan tiada kekurangan bahan mentah, pengeluaran atau pengedaran bagi bekalan tisu tandas
- Kira-kira 60% tisu tandas Jepun menggunakan bahan kitar semula domestik, manakala pulpa selebihnya diperoleh dari benua Amerika dan Asia Tenggara, bukannya Timur Tengah
- Kebimbangan semasa berpunca daripada hantaran media sosial yang mengaitkan gangguan bekalan minyak di Selat Hormuz dengan kenangan panik tisu tandas ketika kejutan minyak 1973
- Agensi Tenaga Antarabangsa mengenal pasti konflik semasa di Timur Tengah sebagai punca gangguan bekalan minyak terbesar dalam sejarah, dengan 8 juta tong sehari dikeluarkan daripada pasaran
- Jepun mempunyai rizab minyak strategik yang cukup untuk kira-kira lapan bulan penggunaan dan telah mula melepaskan 80 juta tong bagi menstabilkan pasaran
- Pola sejarah pada 1973, 2011 dan 2020 menunjukkan bahawa tindakan menyimpan bekalan secara berlebihan itu sendiri menyebabkan kekurangan sementara tanpa mengira kapasiti pengeluaran sebenar
- Pegawai industri menggesa pengguna membeli dalam jumlah biasa sahaja, sambil menegaskan bahawa penyimpanan bekalan yang tidak perlu merupakan risiko utama kepada ketersediaan stok di rak kedai
