Thailand Laksana Dekri Darurat dan Ancaman Penjara bagi Membendung Krisis Harga Bahan Api dan Barangan

Kuasa Darurat Digunakan Ketika Tekanan Ekonomi Memuncak

Kementerian Dalam Negeri Thailand telah mengaktifkan kuasa darurat yang luas untuk menguatkuasakan kawalan harga di seluruh negara, dengan pesalah berdepan hukuman penjara sehingga 10 tahun dan denda mencecah 100,000 baht (kira-kira $3,900). Arahan yang ditandatangani oleh Encik Narucha Kosacivilize, ketua pengarah Jabatan Pentadbiran Wilayah, menggerakkan gabenor wilayah, ketua daerah dan pegawai tempatan di seluruh negara untuk mempergiat pemantauan pasaran bahan api dan barangan pengguna. Langkah itu menandakan peningkatan ketara dalam tindak balas kerajaan terhadap krisis tenaga yang dicetuskan oleh gangguan bekalan global dan kebimbangan keselamatan serantau.

Tindakan keras itu dilaksanakan di bawah Dekri Darurat mengenai Pindaan dan Pencegahan Kekurangan Bahan Api 1973, undang-undang yang jarang digunakan dan memberikan pihak berkuasa kuasa penguatkuasaan luar biasa. Di bawah kerangka ini, pegawai boleh mengambil tindakan undang-undang serta-merta terhadap perniagaan yang didapati menyorok barangan terkawal, memanipulasi harga atau sengaja melengahkan perkhidmatan kepada orang ramai. Kementerian itu secara khusus memberi amaran bahawa menyimpan barangan di lokasi yang tidak diisytiharkan atau melengahkan jualan bahan api tanpa alasan munasabah akan mengundang hukuman berat termasuk penjara.

Tujuh Tonggak Strategi Kawalan Harga Thailand

Arahan Kementerian Dalam Negeri itu menetapkan tujuh langkah ketat untuk mencegah kekurangan bahan api dan menstabilkan kos sara hidup sepanjang krisis. Langkah-langkah ini membentuk rangkaian pengawasan menyeluruh yang menggabungkan empat agensi utama: pejabat perdagangan wilayah akan memeriksa harga barangan dan perkhidmatan, pejabat tenaga wilayah akan menyelia stesen minyak, polis wilayah akan mengendalikan penguatkuasaan undang-undang, manakala ketua daerah akan menjalankan pemeriksaan di lapangan.

Langkah pertama menyasarkan kegiatan menyorok secara langsung dengan menghendaki pegawai memeriksa kuantiti produk terkawal dan mendakwa mereka yang menyimpan barangan di lokasi tersembunyi atau sengaja menahan bekalan. Langkah kedua melarang penyedia perkhidmatan daripada menolak atau melengahkan perkhidmatan kepada orang ramai. Langkah ketiga menetapkan pemantauan harga pasaran secara berterusan bagi mencegah manipulasi sehingga ke paras terlalu tinggi atau terlalu rendah yang boleh menggugat kestabilan pasaran bahan api. Langkah keempat menghendaki ketua daerah mengerahkan pegawai untuk memeriksa dengan teliti peniaga bahan api dalam bidang kuasa masing-masing.

Langkah kelima mengenakan penggantungan sementara terhadap eksport petrol, gasohol (campuran petrol dan etanol), diesel, bahan api penerbangan dan gas petroleum cecair. Bagaimanapun, pengecualian diberikan bagi eksport ke Laos dan Myanmar, serta produk yang tidak dapat dijual di pasaran domestik Thailand. Langkah keenam mewajibkan peniaga bahan api memaparkan harga runcit dengan jelas di tempat jualan dan melaporkan setiap pelarasan harga kepada ketua pengarah Jabatan Perniagaan Tenaga. Langkah ketujuh menggariskan hukuman undang-undang berat yang menanti pesalah.

Dimensi Rentas Sempadan: Kawalan Bahan Api dan Keselamatan Serantau

Sekatan eksport bahan api Thailand tidak boleh dipisahkan daripada tindakan keselamatan lebih luas kerajaan itu terhadap operasi jenayah rentas negara di sepanjang sempadannya. Penggantungan eksport itu sebahagian daripada strategi bersepadu yang menyasarkan pusat penipuan canggih di Myanmar dan Kemboja, yang menggunakan infrastruktur Thailand untuk menjalankan operasi penipuan global bernilai puluhan bilion dolar setiap tahun.

Sejak 5 Februari, pihak berkuasa Thailand telah memutuskan bekalan elektrik, internet dan bahan api ke lima lokasi di seberang sempadan Myanmar, dengan sasaran khusus kawasan tanpa undang-undang Myawaddy dan Shwe Kokko, tempat sindiket jenayah yang dikendalikan warga China menjalankan kompleks buruh paksa secara besar-besaran. Kemudahan ini, yang terkenal dengan penipuan yang dipanggil “sembelih babi” (mangsa dipikat melalui hubungan dalam talian selama berbulan-bulan sebelum wang simpanan mereka diperdaya), sangat bergantung pada bekalan elektrik dan bahan api dari Thailand untuk meneruskan operasi.

China sedang giat menjalin kerjasama dua hala dan pelbagai hala dengan Thailand, Myanmar dan negara-negara lain, mengambil langkah menyeluruh untuk menangani gejala serta punca masalah, dan bekerjasama bagi menghalang penjenayah daripada melakukan jenayah di negara-negara berkenaan.

Kenyataan jurucakap Kementerian Luar China Guo Jiakun itu menyusuli lawatan Liu Zhongyi, timbalan menteri keselamatan awam China, ke sempadan Thailand-Myanmar pada akhir Mac. Lawatan itu mendahului penghantaran pulang secara besar-besaran ribuan pekerja dari pusat-pusat penipuan, termasuk kumpulan awal kira-kira 600 warga China. Kerajaan Thailand turut memohon waran tangkap terhadap tiga pemimpin kanan Pasukan Pengawal Sempadan Karen (BGF), militia pro-junta yang menguasai Myawaddy, berhubung kes pemerdagangan manusia lampau yang melibatkan warga Thailand.

Sekatan bahan api itu menyebabkan kekurangan bekalan yang teruk di Daerah Myawaddy, dengan harga melonjak kepada antara 3,000 hingga 10,000 kyat seliter (kira-kira $1.50 hingga $5.00), sehingga penduduk terpaksa beratur seawal 3 pagi untuk mendapatkan bekalan yang terhad. Walaupun pusat-pusat penipuan terus beroperasi menggunakan penjana dan panel solar, penduduk biasa Myanmar dan para petani menanggung kesan paling berat krisis itu. Thailand melanjutkan langkah serupa ke Kemboja dengan menyekat lintasan sempadan di tujuh wilayah dan menghentikan eksport bahan api bagi memerangi sindiket jenayah di sana, susulan krisis diplomatik yang melibatkan Perdana Menteri Paetongtarn Shinawatra.

Kejutan Tenaga Global Merebak ke Seluruh Asia Tenggara

Langkah darurat Thailand dilaksanakan dalam suasana gangguan tenaga global yang teruk, dicetuskan oleh ketegangan yang semakin memuncak di Timur Tengah. Konflik Iran telah menaikkan harga minyak antarabangsa dan pada masa sama mengganggu rantaian bekalan diesel, bahan api jet dan baja di seluruh Asia. Ekonomi serantau bertungkus-lumus mendapatkan bekalan domestik apabila rakan pengeksport tradisional mengehadkan penghantaran ke luar negara.

China, pengeksport baja kedua terbesar dan pengeksport bahan api jet keenam terbesar dunia, telah mengarahkan penapisan yang disokong kerajaan menghentikan penghantaran bahan api jet, diesel dan minyak tanah ke luar negara. Beijing turut mengarahkan pengeksport baja menghentikan penghantaran ke pasaran utama termasuk India, sambil mengekalkan sebahagian bekalan ke Asia Tenggara. Sekatan ini, yang dilaksanakan tanpa pengumuman awam melalui Suruhanjaya Pembangunan dan Pembaharuan Negara, bertujuan mengekalkan rizab China ketika Selat Hormuz ditutup.

Kekurangan bahan api serantau memberi kesan amat buruk kepada Myanmar, menambah parah kemusnahan ekonomi selama lima tahun sejak rampasan kuasa tentera pada 2021. Petani Myanmar di delta Irrawaddy yang menanam padi kini menghabiskan malam dengan beratur di depoh bahan api, sementara harga diesel melonjak daripada 2,450 kyat pada Februari kepada 3,800 kyat menjelang pertengahan Mac. Harga pasaran gelap mencecah 12,000 kyat seliter. Program Makanan Sedunia Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu memberi amaran bahawa 12.4 juta penduduk Myanmar, iaitu satu perempat daripada jumlah penduduk, sudah bergelut untuk mendapatkan makanan, manakala peningkatan kos baja dan akses bahan api yang terhad mengancam musim penanaman akan datang.

Vietnam, yang mengimport hampir 70 peratus keperluan bahan api jetnya dengan kira-kira 60 peratus bekalan datang dari Thailand dan China, berdepan kemungkinan gangguan mulai April. Syarikat penerbangan Australia, yang bergantung pada China untuk kira-kira satu pertiga bekalan bahan api jet, sudah mengalami masalah bekalan di lapangan terbang luar bandar. Konteks serantau ini menjelaskan sebab Thailand mengutamakan keselamatan bekalan bahan api domestik berbanding komitmen eksport, meskipun memberi kesan ekonomi kepada negara jiran.

Kesan Ekonomi: Daripada Syarikat Penerbangan hingga Penjaja

Krisis bahan api mencetuskan kenaikan harga berantai di seluruh ekonomi Thailand, menjejaskan pengangkutan, penerbangan, perkhidmatan makanan dan e-dagang. Thai Airways International menaikkan harga tiket sebanyak 10 hingga 15 peratus apabila harga bahan api Jet A-1 melonjak daripada kira-kira $80 setong kepada lebih $200 setong. Syarikat penerbangan itu sedikit sebanyak mengurangkan kesan kenaikan menerusi lindung nilai bahan api yang meliputi kira-kira 50 peratus keperluan sehingga pertengahan tahun, namun laluan domestik menghadapi tekanan khusus kerana peraturan Thailand melarang surcaj bahan api berasingan bagi penerbangan dalam negara.

Pengendali pengangkutan air berdepan ancaman terhadap kelangsungan operasi akibat harga diesel yang kekal tinggi. Charoenporn Charoentham, pengarah urusan Chao Phraya Express Boat Ltd, memberi amaran bahawa kos tinggi yang berterusan boleh memaksa pengurangan perkhidmatan atau penggantungan operasi sepenuhnya. Syarikat itu kini membeli diesel pada harga kira-kira 35 baht seliter melalui pemborong, melebihi paras yang mampu ditanggung pengendali swasta. Pengendali bas milik kerajaan, Transport Co Ltd, mengekalkan kesinambungan perkhidmatan melalui perjanjian pembelian jangka panjang dengan PTT Plc serta stok simpanan sebanyak 100,000 hingga 120,000 liter sehari, namun pegawai mengakui harga tinggi yang berlarutan mungkin akhirnya memerlukan kenaikan tambang.

Harga makanan terus meningkat. Harga telur naik 20 satang sebiji pada 14 Mac, dan peruncit menjangkakan kenaikan lagi sebanyak 0.10 hingga 0.20 baht sebiji pada awal April disebabkan kos pengangkutan. Pengusaha restoran di kawasan Bang Son, Bangkok, melaporkan kenaikan ketara harga daging: daging babi naik daripada 150 kepada 155 baht sekilogram, perut babi daripada 180 kepada 200 baht, dan ayam daripada 70 kepada 90 baht. Penjaja jalanan berkata mereka perlu menaikkan harga menu sebanyak 5 baht setiap hidangan untuk meneruskan operasi, walaupun ramai cuba menyerap kos dengan mengurus penggunaan elektrik dan meningkatkan kecekapan dalaman.

Platform e-dagang bertindak terhadap tekanan kos dengan menaikkan yuran penjual. Shopee, Lazada dan TikTok Shop masing-masing mengumumkan pelarasan komisen dan yuran transaksi yang berkuat kuasa mulai awal April. Kedai Shopee Mall kini berdepan kadar komisen sehingga 15.52 peratus dalam kategori elektronik dan fesyen, manakala kedai standard Lazada dikenakan yuran maksimum 13 peratus dalam sesetengah kategori. Kenaikan ini menambah beban kepada perusahaan kecil dan sederhana Thailand yang sudah bergelut dengan kos tenaga dan pembungkusan yang lebih tinggi.

Penguatkuasaan di Lapangan: Rampasan dan Pemeriksaan

Pihak berkuasa Thailand sudah mula melaksanakan tindakan keras itu dengan langkah penguatkuasaan nyata. Di wilayah Tak, yang bersempadan dengan Myanmar dan mengalami kekurangan bahan api domestik yang teruk, pasukan keselamatan baru-baru ini merampas 20,000 liter diesel serta peralatan penyimpanan bahan api dari sebuah gudang di tepi sungai di daerah Mae Sot. Pihak berkuasa memintas bahan api itu, yang disyaki hendak dieksport secara haram ke Myanmar, susulan maklumat daripada penduduk setempat. Serbuan itu menemukan sebuah lori 10 roda yang membawa diesel serta tangki penyimpanan berkapasiti 4,500 liter setiap satu.

Biro Siasatan Pusat mempergiat pemeriksaan yang tertumpu pada empat bidang utama: kualiti bahan api, dokumentasi undang-undang, pematuhan harga dan kegiatan menyorok. Leftenan Jeneral Polis Natthasak Chaowanasai, pesuruhjaya Biro Siasatan Pusat, mengesahkan lebih 40,000 liter diesel kini sedang disiasat berhubung kemungkinan kegiatan penimbunan. Bahagian Polis Perlindungan Pengguna bekerjasama dengan Kementerian Perdagangan dan Kementerian Tenaga, pihak berkuasa cukai serta pegawai tempatan untuk mencegah eksploitasi krisis.

Gabenor Tak Chusak Ruying mengarahkan tindakan keras terhadap semua eksport bahan api haram di sepanjang sempadan, susulan keadaan apabila stesen minyak tempatan kerap kehabisan bekalan dalam masa beberapa jam, menyebabkan penduduk beratur panjang hingga melumpuhkan lalu lintas. Kementerian Dalam Negeri menggesa orang ramai melaporkan sebarang kegiatan mencurigakan di stesen minyak atau premis runcit, termasuk kegiatan menyorok yang disyaki atau kenaikan harga tanpa alasan munasabah, melalui pejabat daerah atau talian hotline Pusat Damrongdhama.

Perkara Utama

• Thailand mengaktifkan Dekri Darurat Kekurangan Bahan Api 1973, dengan pesalah yang menyorok barangan atau memanipulasi harga berdepan hukuman penjara sehingga 10 tahun dan denda 100,000 baht
• Tujuh langkah ketat menggabungkan empat agensi kerajaan untuk memantau stesen minyak, memeriksa harga dan menguatkuasakan penggantungan sementara eksport petrol, diesel, bahan api penerbangan dan LPG
• Sekatan eksport bahan api berkait dengan tindakan lebih luas terhadap pusat penipuan di Myanmar dan Kemboja yang bergantung pada infrastruktur Thailand untuk operasi mereka
• Gangguan tenaga global akibat ketegangan di Timur Tengah menyebabkan harga bahan api jet melonjak daripada $80 kepada lebih $200 setong, memaksa Thai Airways menaikkan tambang sebanyak 10 hingga 15 peratus
• Pihak berkuasa Thailand merampas 20,000 liter diesel yang disyaki diseludup di Mae Sot sebagai sebahagian daripada penguatkuasaan sempadan yang dipertingkat
• China pada masa sama mengehadkan eksport bahan api dan baja, memburukkan kekurangan bekalan serantau yang menjejaskan Vietnam, Australia dan Myanmar
• Kesan terhadap ekonomi domestik termasuk kenaikan harga makanan, peningkatan yuran e-dagang dan kemungkinan pengurangan perkhidmatan pengendali pengangkutan sungai
• Thailand masih membenarkan eksport bahan api ke Laos dan Myanmar hanya bagi produk yang tidak dapat dijual dalam pasaran domestik atau di bawah aturan rentas sempadan tertentu