Larangan Kad Asing di Pam Minyak Malaysia Sasar Subsidi RON95, Namun RON97 Masih Boleh Dibeli

Fleksibiliti Tidak Dijangka di Pam Minyak Johor

Pemandu Singapura yang memasuki Johor Bahru pada 1 April menjangkakan peralihan kelam-kabut kepada urus niaga tunai sahaja di stesen minyak Malaysia. Ramai menjangkakan masalah pembayaran, barisan panjang di kaunter dan kesulitan besar kepada ribuan orang yang kerap melakukan perjalanan ke utara untuk mendapatkan bahan api lebih murah. Sebaliknya, ramai mendapati kad kredit dan debit keluaran luar negara mereka masih berfungsi seperti biasa di pam minyak, dengan syarat mereka memilih RON97 dan bukannya gred bersubsidi RON95. Hari pertama penguatkuasaan berperingkat sekatan kad asing oleh Malaysia mendedahkan pelaksanaan yang lebih terperinci, yang membolehkan pelawat antarabangsa mengekalkan kaedah pembayaran pilihan mereka sambil kawalan terhadap akses kepada bahan api bersubsidi diperketat.

Siasatan wartawan di beberapa stesen di seluruh Johor Bahru, termasuk Petronas, Shell, Caltex dan Petron, mengesahkan bahawa kad berdaftar di Singapura berjaya digunakan untuk pembelian RON97 di terminal layan diri. Pemandu yang urus niaganya ditolak masih boleh membayar di kaunter stesen menggunakan kad yang sama atau wang tunai, sekali gus mengekalkan kemudahan yang sekian lama menjadi ciri perjalanan merentas sempadan untuk mengisi minyak. Keadaan sebenar ini jauh berbeza daripada jangkaan larangan sepenuhnya terhadap pembayaran tanpa tunai, sekali gus menunjukkan bahawa sekatan teknikal menyasarkan gred bahan api tertentu dan bukannya mengenakan larangan menyeluruh terhadap instrumen pembayaran asing.

Perbezaan antara RON95 dengan RON97 menjadi perkara utama untuk memahami rangka kerja penguatkuasaan baharu Malaysia. RON95, yang dijual pada harga bersubsidi RM1.99 seliter kepada rakyat Malaysia yang layak di bawah program BUDI95, kini secara teknikalnya tidak boleh diakses oleh kenderaan berdaftar asing dan menggunakan kaedah pembayaran asing di pam automatik. RON97, yang berharga RM5.15 seliter, masih boleh dibeli pelawat antarabangsa menggunakan kad asing di terminal dan kaunter. Sistem dua hala ini bertujuan mengimbangi keperluan penguatkuasaan dengan realiti praktikal perdagangan dan pelancongan rentas sempadan.

Mekanisme Penguatkuasaan Automatik

Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup (KPDN) memulakan penguatkuasaan berperingkat di seluruh negara pada 1 April, yang menyasarkan kaitan antara sistem pembayaran dengan subsidi bahan api. Mekanisme ini beroperasi melalui penapis pada terminal pembayaran yang secara automatik menolak kad keluaran asing apabila RON95 dipilih di pam layan diri, tetapi membenarkan kad yang sama untuk urus niaga RON97. Pendekatan teknikal ini bertujuan mengurangkan beban pemantauan manual ke atas pengusaha stesen sambil memastikan penguatkuasaan automatik selama 24 jam.

Ketua Pengarah Penguat Kuasa KPDN, Datuk Azman Adam, menjelaskan pelaksanaan teknikal dan rasional di sebalik sistem baharu itu.

Selepas 1 April, sistem akan menapis urus niaga secara automatik. Langkah ini bertujuan memudahkan pemantauan oleh pengusaha stesen minyak dan pihak berkuasa penguat kuasa, selain memastikan pematuhan terhadap peraturan sedia ada.

Pengguna yang mahu membayar RON95 menggunakan kad asing masih boleh berbuat demikian di kaunter stesen, namun urusan itu memerlukan bantuan kakitangan dan tidak menawarkan kemudahan terus di pam yang digemari ramai pemandu. Pendekatan ini khusus menyasarkan terminal layan diri, yang sebelum ini membolehkan bahan api bersubsidi sampai kepada pengguna yang tidak layak melalui urus niaga automatik tanpa pemantauan kakitangan. Beberapa syarikat minyak melaporkan bahawa mereka bersedia sepenuhnya untuk mekanisme baharu itu selepas mengemas kini sistem pembayaran masing-masing supaya dapat mengenal pasti asal kad dan kombinasi gred bahan api.

Penyelia stesen minyak berhampiran Kompleks Kastam, Imigresen dan Kuarantin Sultan Iskandar melaporkan bahawa pegawai kementerian melakukan pemeriksaan pada waktu pagi untuk mengesahkan pematuhan. Seorang penyelia berkata stesen memaklumkan keadaan operasi kepada pemeriksa, dengan menjelaskan bahawa menyekat sepenuhnya kad asing di pam akan menyebabkan kesesakan apabila pemandu beratur di kaunter.

Kami memberitahu mereka bahawa jika kami menghalang orang daripada membayar menggunakan kad asing di pam, stesen ini akan sesak kerana mereka perlu beratur di kaunter dan menunggu giliran untuk membayar. Jadi, warga asing masih boleh membayar bahan api di pam menggunakan kad asing mereka. Sistem ini memang sudah kami gunakan selama bertahun-tahun.

Penguatkuasaan Besar-besaran di Negeri-Negeri Sempadan

Pihak berkuasa Malaysia menggerakkan sumber yang besar untuk memantau pematuhan di beberapa negeri. Di Johor sahaja, 180 pegawai penguat kuasa mempergiat pemeriksaan di semua 639 stesen minyak, dengan tumpuan khusus pada 31 lokasi berhampiran sempadan Singapura yang dikenal pasti berisiko tinggi berlakunya ketirisan bahan api. Pengarah KPDN negeri, Lilis Saslinda Pornomo, mengesahkan bahawa rondaan harian turut merangkumi usaha mendekati pemilik kenderaan asing untuk menerangkan peraturan yang dikemas kini.

Skop penguatkuasaan melangkaui Johor. Di Sarawak, Datuk Azman Adam melawat sebuah stesen di Tasik Biru, Bau, kira-kira 25 kilometer dari Kuching, untuk memantau pelaksanaan di 283 stesen di seluruh negeri. Kedah mengerahkan 180 pegawai yang bekerjasama dengan Agensi Kawalan dan Perlindungan Sempadan serta polis menerusi Ops Tiris 4.0. Perlis mempergiat pemeriksaan harian di 40 stesen, dengan tumpuan pada 10 lokasi sempadan serta pendekatan advokasi yang mengutamakan pendidikan berbanding hukuman serta-merta.

Pengarah negeri menegaskan bahawa pengusaha dimaklumkan lebih awal melalui syarikat minyak utama, manakala sesi libat urus memastikan pengusaha memahami keperluan pematuhan. Pemeriksaan susulan mengesahkan bahawa stesen memaparkan notis yang jelas mengenai sekatan, supaya pemandu asing melihat amaran sebelum cuba membuat urus niaga. Di Kelantan, pengurus stesen melaporkan bahawa semua kakitangan telah diberi taklimat tentang langkah penguatkuasaan dan menyambut baik inisiatif itu bagi memastikan RON95 terus tersedia untuk penduduk tempatan.

Krisis Minyak Global Mendesak Tindakan Dalam Negara

Pasaran minyak global menjadi latar mendesak kepada penambahbaikan penguatkuasaan ini. Konflik berterusan di Timur Tengah, yang menyebabkan Selat Hormuz ditutup dan bekalan terganggu dengan ketara, telah mendorong harga minyak mentah melebihi US$100 setong, iaitu kenaikan 40 peratus. Tekanan antarabangsa ini mewujudkan keperluan segera dalam negara bagi Malaysia melindungi rangka kerja subsidinya daripada dieksploitasi pihak luar.

Perbezaan harga menjelaskan mengapa warga Singapura terus menyeberang walaupun berdepan sekatan. RON95 di Singapura kini berharga kira-kira S$3.40 seliter, hampir dua kali ganda berbanding harga RON97 di Johor, iaitu RM5.15. Malah, RON97 tanpa subsidi di Malaysia masih lebih murah berbanding gred terendah Singapura, RON92, yang berharga S$3.38 seliter. Jurang berterusan ini menjadikan kegiatan mengisi minyak di luar negara masih berbaloi dari segi ekonomi bagi pemandu Singapura walaupun terdapat halangan prosedur baharu.

Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim baru-baru ini mengumumkan pelarasan sementara kepada program Budi MADANI RON95, dengan mengurangkan kuota bulanan daripada 300 liter kepada 200 liter berkuat kuasa 1 April, sambil mengekalkan harga bersubsidi RM1.99. Kerajaan memberi jaminan bahawa bekalan petroleum mencukupi sekurang-kurangnya sehingga Mei 2026, namun pengurangan kuota itu menandakan tekanan fiskal akibat kenaikan harga global yang berterusan.

Perubahan Undang-Undang daripada Tanggungan Pengusaha kepada Pemandu

Pendekatan undang-undang Malaysia terhadap penguatkuasaan subsidi bahan api mengalami perubahan besar awal tahun ini. Sebelum ini, Akta Kawalan Bekalan 2010 hanya mengenakan hukuman kepada pengusaha stesen minyak yang menjual RON95 bersubsidi kepada kenderaan berdaftar asing. Peraturan baharu yang digubal pada awal 2026 memperluas liabiliti undang-undang secara langsung kepada pemandu dan pemilik kenderaan, sekali gus mewujudkan akauntabiliti peribadi atas penyalahgunaan subsidi.

Perubahan perundangan ini membawa kesan nyata pada 14 Januari, apabila seorang penduduk tetap Singapura didenda RM9,000 di Mahkamah Majistret Kulai. Individu itu dirakam mengisi RON95 bersubsidi ke dalam kenderaan berdaftar Singapura yang nombor pendaftarannya dikaburkan sebahagiannya, sekali gus menunjukkan corak penyalahgunaan khusus yang disasarkan oleh rangka kerja baharu itu. Pendakwaan membuktikan bahawa rakyat Malaysia yang memandu kereta berdaftar asing dan warga asing sama-sama dilarang mendapatkan RON95 tanpa mengira kaedah pembayaran.

Penguatkuasaan dalam negara juga sama ketat. Selepas tular video pada 21 Mac yang menunjukkan seorang wanita mengisi lebih 71 liter RON95 ke dalam bekas besar di but keretanya di sebuah stesen di Skudai, pihak berkuasa mengenal pasti individu terbabit sebagai rakyat Malaysia. Pembeli dan pemilik kenderaan itu serta-merta dilarang membeli bahan api bersubsidi, manakala kad MyKad mereka disekat daripada urus niaga RON95 pada masa hadapan di bawah program BUDI95. Kementerian Kewangan menegaskan bahawa penyalahgunaan sedemikian menjejaskan ketelusan pengurusan subsidi.

Realiti Operasi bagi Pemandu Rentas Sempadan

Pemandu Singapura melaporkan pengalaman yang berbeza-beza ketika menyesuaikan diri dengan keadaan baharu. Sesetengah pemandu, seperti seorang pemandu Volkswagen Touran yang hanya dikenali sebagai Encik Chen, tidak menghadapi masalah pembayaran apabila menggunakan kad debit keluaran Singapura di pam RON97, malah tidak mengetahui kewujudan larangan teknikal itu.

Saya tidak kerap mengisi minyak di Johor dan tidak tahu ada larangan.

Yang lain, seperti jururawat Singapura Syafiq Mohamed, memilih untuk membayar RON97 di kaunter kerana sudah terbiasa berbuat demikian. Kakitangan mengaktifkan pam secara manual supaya beliau boleh membayar jumlah bahan api yang tepat.

Apabila saya tiba di stesen minyak, kakitangan memberi saya pilihan untuk membayar terus di pam atau di kaunter. Oleh sebab saya sudah biasa membayar di kaunter, kakitangan membantu mengaktifkan pam supaya saya boleh membayar di kaunter mengikut jumlah bahan api yang dibeli.

Namun, sesetengah warga Singapura meluahkan rasa kecewa kerana tidak lagi dapat menikmati manfaat pulangan tunai yang dikaitkan dengan kad kredit keluaran Singapura, yang sering menawarkan rebat bagi perbelanjaan di luar negara dengan kadar pertukaran yang kompetitif serta tanpa fi transaksi asing. Pembayaran di kaunter dan bukannya terminal mungkin menyukarkan penggunaan ganjaran tersebut, sekali gus menambah kos tersembunyi untuk mengisi minyak merentas sempadan.

Peraturan Singapura sendiri menambah kerumitan bagi mereka yang mengisi minyak di luar negara. Mengikut undang-undang negara kota itu, kenderaan yang keluar dari Singapura mesti mempunyai tangki bahan api sekurang-kurangnya tiga suku penuh. Pesalah boleh didenda S$500 dan diwajibkan berpatah balik untuk mengisi minyak sebelum berlepas. Pengunjung tetap ke Johor perlu mengurus kedua-dua rangka kerja peraturan ini dengan teliti bagi memaksimumkan penjimatan sambil mengelakkan hukuman di kedua-dua belah sempadan.

Pandangan Industri tentang Rasionalisasi Subsidi

Persatuan Pengusaha Stesen Minyak Malaysia (PDAM) secara umumnya menyokong sekatan automatik itu. Presidennya, Datuk Khairul Annuar Abdul Aziz, menyifatkan langkah tersebut sebagai tindakan praktikal untuk mengurangkan beban pemantauan sambil meningkatkan produktiviti melalui kawalan automatik. Beliau berkata pemantauan secara fizikal perlu diteruskan kerana sesetengah pemilik kenderaan asing mungkin mendapatkan RON95 menggunakan kad bank keluaran tempatan, menunjukkan bahawa penyelesaian teknologi sahaja tidak dapat menghapuskan semua ketirisan.

Organisasi pengguna melihat sekatan itu sebagai petanda kepada pembaharuan subsidi yang lebih luas. Timbalan Presiden Pertubuhan Mesra Pengguna Malaysia, Azlin Othman, memberi amaran bahawa meskipun sistem sekatan pembayaran lebih sukar dimanipulasi berbanding kaedah biasa, ruang kelompongan seperti penggunaan wakil tempatan untuk membuat urus niaga mungkin masih wujud. Beliau menyifatkan langkah itu sebagai bukti bahawa sistem subsidi semasa perlu disusun semula.

Ini bukan sekadar usaha menutup ketirisan, tetapi petunjuk jelas bahawa sistem subsidi semasa tidak lagi relevan dan perlu disusun semula ke arah pendekatan yang lebih bersasar.

Presiden Gabungan Persatuan-Persatuan Pengguna Malaysia, Datuk Dr N. Marimuthu, berkata langkah itu mungkin menandakan permulaan kepada rasionalisasi subsidi yang menyeluruh, sambil menekankan keperluan ketelusan dalam pelaksanaan dasar. Pandangan ini mencerminkan kesepakatan yang semakin meningkat bahawa tekanan harga global memerlukan kawalan dalam negara yang lebih ketat, tanpa mengira kecenderungan politik terhadap subsidi menyeluruh.

Perkara Utama

• Malaysia melaksanakan larangan berperingkat terhadap penggunaan kad kredit dan debit asing di terminal layan diri untuk pembelian petrol RON95 mulai 1 April 2026, namun urus niaga di kaunter masih dibenarkan
• Pemandu Singapura masih boleh menggunakan kad asing untuk membeli petrol RON97 di pam automatik. Bahan api gred lebih tinggi itu berharga RM5.15 (S$1.64) seliter, berbanding RON95 di Singapura yang berharga S$3.40
• Johor mengerahkan 180 pegawai penguat kuasa untuk memantau 639 stesen minyak, dengan tumpuan pada 31 lokasi sempadan, manakala negeri lain termasuk Sarawak, Kedah dan Perlis memulakan program pemantauan serupa
• Peraturan baharu memperluas liabiliti undang-undang kepada pemandu dan pemilik kenderaan berdaftar asing, bukan hanya pengusaha stesen. Pendakwaan baru-baru ini termasuk kes seorang penduduk tetap Singapura yang didenda RM9,000 pada Januari
• Program subsidi BUDI95 mengurangkan kuota bulanan daripada 300 liter kepada 200 liter berkuat kuasa 1 April, sambil mengekalkan harga RM1.99 ketika harga minyak global melebihi US$100 setong
• Rakyat Malaysia juga berdepan tindakan penguatkuasaan atas penyalahgunaan subsidi. Dua individu dilarang membeli bahan api bersubsidi selepas tular video yang menunjukkan mereka mengisi lebih 71 liter RON95 ke dalam bekas di sebuah stesen di Johor