Generasi Baharu Mengangkat Pedang Cahaya demi Keamanan
Di jalan-jalan sempit sekitar bangunan Diet Kebangsaan Jepun, lautan kayu cahaya bercahaya menembusi kegelapan petang pada 19 April 2026. Antara kira-kira 36,000 penunjuk perasaan yang berhimpun untuk mempertahankan perlembagaan pascaperang negara itu ialah Gohta Hashimoto, seorang mahasiswa berusia 22 tahun yang menggenggam pedang cahaya mainan yang secara tidak disangka-sangka menjadi simbol penentangan. "Saya mula berminat dengan perlembagaan kira-kira setahun lalu, sejak kebangkitan parti-parti haluan kanan jauh di Jepun," jelas Hashimoto di perhimpunan yang melancarkan petisyen bagi melindungi Perkara 9. "Saya mahu menjadi sebahagian daripada gerakan yang mengekalkan keamanan negara saya dan melindungi perlembagaan."
Kandungan
Perhimpunan itu merupakan yang terbesar dalam gelombang demonstrasi yang semakin memuncak, meningkat daripada 3,600 peserta pada akhir Februari kepada 24,000 menjelang akhir Mac, sebelum memuncak dengan kehadiran besar-besaran di luar parlimen Jepun. Perbezaan gerakan ini berbanding gelombang bantahan terdahulu terletak pada komposisi demografinya: analisis data telefon pintar mendapati golongan berusia 30-an membentuk kumpulan terbesar, lebih 20 peratus berusia 20-an, manakala wanita merangkumi 60 peratus daripada keseluruhan peserta.
Perkara 9 Dikepung
Di tengah-tengah kebangkitan masyarakat sivil ini terletak Perkara 9 dalam perlembagaan Jepun 1947, peruntukan yang digubal oleh pihak berkuasa pendudukan Amerika di bawah Jeneral Douglas MacArthur. Peruntukan itu selama-lamanya menolak perang sebagai hak berdaulat negara dan melarang kewujudan angkatan tentera. Selama hampir 80 tahun, klausa ini mengehadkan ketenteraan Jepun kepada pendirian yang semata-mata defensif, menghalang negara itu daripada memproyeksikan kuasa di luar negara atau menyertai operasi ketenteraan bersama sekutu.
Kerangka itu kini semakin terhakis di bawah pentadbiran Perdana Menteri Sanae Takaichi, yang mewarisi agenda semakan perlembagaan daripada mentornya, bekas Perdana Menteri Shinzo Abe yang dibunuh. Pada pertengahan April 2026, Takaichi mengisytiharkan di konvensyen ulang tahun ke-70 Parti Demokratik Liberal bahawa "masanya sudah tiba" untuk pembaharuan perlembagaan, sambil mengumumkan rancangan mengemukakan cadangan pindaan rasmi dalam tempoh setahun. Kerajaannya sudah mula merungkai kerangka undang-undang pasifisme melalui tindakan eksekutif, khususnya dengan memansuhkan larangan eksport senjata maut yang berusia puluhan tahun hanya beberapa hari sebelum bantahan April itu.
Perlembagaan membolehkan kita mengelak daripada terlibat dalam peperangan Amerika, termasuk di rantau ini. Fikiran bahawa keadaan itu mungkin berubah benar-benar membuat saya marah.
Pembalikan dasar ini, yang diluluskan oleh Kabinet dan Majlis Keselamatan Negara, membolehkan Jepun mengeksport jet pejuang, peluru berpandu dan kapal perang kepada negara sekutu termasuk Australia, yang baru-baru ini menandatangani perjanjian bernilai $7 bilion dengan Mitsubishi Heavy Industries untuk membina 11 kapal perang. Peraturan baharu itu mewajibkan negara pembeli berikrar untuk mematuhi Piagam Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, tetapi terdapat pengecualian bagi "keadaan khas" yang melibatkan keselamatan negara Jepun. Pengkritik menyifatkannya sebagai kelompongan besar yang boleh digunakan untuk memintas prinsip pasifis sepenuhnya.
Revolusi Kayu Cahaya
Bahasa visual bantahan ini mencerminkan kecanggihan teknologi dan kefahaman budaya. Penunjuk perasaan membawa kayu bercahaya yang diinspirasikan oleh bantahan Disember 2024 terhadap Presiden Korea Selatan Yoon Suk Yeol yang dipecat, membentuk gelombang cahaya yang melambangkan solidariti dalam era digital. Sesetengah penunjuk perasaan mengibarkan kayu cahaya kuning terang; yang lain membawa belon berbentuk angka "9" atau sepanduk bertulis "Kucing, bukan bom" dan "Tiada sesiapa patut dihantar ke medan perang."
Yuri Hioki, pengatur cara berusia 28 tahun yang memegang kayu cahaya kuning di perhimpunan Tokyo, berkata aksesori itu memberinya keberanian. "Apabila anda memegang salah satu daripadanya, anda sedar bahawa anda tidak bersendirian," katanya. "Ia memberi anda keberanian untuk datang dan menyertai bantahan." Sentimen ini mencerminkan generasi yang telah mengatasi sikap keberatan terhadap politik yang sebelum ini menjadi ciri golongan muda Jepun, ketika perbincangan politik sering dianggap pantang dalam masyarakat.
Gerakan ini telah melangkaui Tokyo, dengan demonstrasi serentak di lebih 130 lokasi di seluruh Jepun pada 9 April sahaja, menurut laporan Tokyo Shimbun. Penunjuk perasaan menyasarkan perkembangan ketenteraan tertentu, termasuk penempatan peluru berpandu jarak jauh dengan "keupayaan menyerang pangkalan musuh" di wilayah Kumamoto dan Shizuoka pada 31 Mac. Senjata itu mampu menyerang sasaran yang terletak lebih 1,000 kilometer jauhnya dan menandakan peralihan jelas daripada pendirian ketenteraan defensif kepada ofensif.
Koichi Nakano, profesor sains politik di Universiti Sophia, berpendapat perang Iran dan dasar luar Presiden Donald Trump yang tidak menentu telah mencetuskan mobilisasi golongan muda ini. "Perang itu menyedarkan ramai bahawa Jepun berisiko terheret ke dalam perang haram di bawah Takaichi," kata Nakano. "Jauh lebih ramai orang merasakan mereka perlu menunjukkan sokongan kepada Perkara 9 sebagai benteng terakhir daripada perang."
Daripada Peluasan Kuasa Eksekutif kepada Perombakan Perlembagaan
Takaichi menggambarkan usaha meminda perlembagaan sebagai pelengkap kepada perjalanan Jepun untuk menjadi "negara biasa", tetapi pengkritik melihatnya sebagai kemuncak strategi sedekad untuk menghakis kekangan pasifis secara beransur-ansur melalui pentafsiran semula dan bukannya perundangan. Pada 2015, bekas Perdana Menteri Abe meluaskan tafsiran Perkara 9 bagi membenarkan "pertahanan diri kolektif", sekali gus membolehkan pasukan Jepun membantu sekutu yang diserang walaupun Jepun sendiri tidak menghadapi ancaman langsung. Pentadbiran seterusnya memperoleh keupayaan serangan awal dan kebenaran penugasan di luar negara tanpa pindaan perlembagaan.
"Penyokong pindaan tahu bahawa tiada konsensus sebenar tentang langkah ofensif yang kononnya berperlembagaan ini, jadi mereka mahu memakukan paku terakhir pada keranda perlembagaan keamanan," jelas Nakano. "Dengan menjadikan Pasukan Pertahanan Diri (SDF) 'berperlembagaan', mereka mahu menghalalkan segala tindakan SDF, termasuk apa yang dipanggil pertahanan diri kolektif terhad."
Pindaan khusus yang diinginkan Takaichi masih belum jelas, namun penganalisis menjangkakan cadangan untuk mengiktiraf secara rasmi status undang-undang Pasukan Pertahanan Diri, sambil mungkin mengekalkan penolakan perang dalam Perkara 9 hanya pada namanya. Perubahan sedemikian memerlukan sokongan majoriti dua pertiga di kedua-dua dewan Diet, diikuti referendum kebangsaan. Ambang tinggi itu telah menggagalkan usaha pihak yang mahu meminda perlembagaan sebelum ini.
Selepas pilihan raya mengejut Februari 2026 memberikan LDP majoriti dua pertiga di dewan rendah yang berkuasa, Takaichi mempunyai momentum perundangan untuk mengemukakan cadangan pindaan perlembagaan. Namun, beliau tidak mempunyai sokongan setara di dewan tinggi, tempat parti pembangkang boleh menyekat kelulusan referendum. Pendapat awam masih berpecah, dengan tinjauan menunjukkan kira-kira separuh menyokong pengiktirafan ketenteraan dalam perlembagaan, manakala pembalikan dasar eksport senjata dan risiko perang Iran mungkin mendorong sokongan terhadap pemeliharaan Perkara 9.
Gema Sejarah dan Jurang Generasi
Gerakan anak muda hari ini mengingatkan kepada bantahan 2015 terhadap undang-undang keselamatan Abe. Ketika itu, kumpulan pelajar SEALDs (Students Emergency Action for Liberal Democracy) memperkenalkan gaya baharu aktivisme Jepun yang menggabungkan fesyen jalanan, muzik dan kemahiran media sosial dengan penglibatan politik. Walaupun demonstrasi itu akhirnya gagal menyekat rang undang-undang keselamatan, ia membentuk model bantahan inklusif tanpa kekerasan, jauh daripada imej Marxis radikal dan pertempuran ganas dengan polis yang menjadi ciri gerakan pelajar pada 1960-an.
Gelombang semasa dibina atas legasi itu sambil meluaskan penyertaan melangkaui golongan pelajar kepada keluarga, pekerja pejabat dan veteran kempen keamanan terdahulu. Pada perhimpunan Hari Perlembagaan tahunan yang diadakan berhampiran Teluk Tokyo pada 3 Mei, kehadiran mencecah 70,000 orang pada 2019 sebelum terganggu oleh pandemik. Demonstrasi tahun ini turut menarik peserta daripada pelbagai generasi, termasuk mangsa yang terselamat daripada pengeboman atom 1945 dan aktivis muda daripada gerakan "Nihon Heiwa" (Jepun untuk Keamanan).
Namun, gerakan ini berdepan cabaran pertukaran generasi. Ramai aktivis teras daripada era ledakan ekonomi pascaperang semakin berusia. Ada antara veteran bantahan 1960-an yang kini tidak mampu berarak secara fizikal, namun masih mengadakan perhimpunan berjaga bulanan di stesen kereta api tempatan pada hari kesembilan setiap bulan (sebagai lambang Perkara 9). Kehadiran golongan berusia 20-an seperti Hashimoto menyegarkan tenaga aktivis, didorong kebimbangan bahawa pindaan perlembagaan boleh menyebabkan generasi mereka dikerah menjadi tentera atau dihantar ke medan perang.
"Saya selalu menganggap politik sebagai urusan orang lebih tua, tetapi rasanya seperti menyerahkan masa depan saya kepada orang lain," kata Hashimoto. "Sebelum ini, saya tidak pernah terfikir bahawa golongan muda perlu berjuang untuk mempertahankan perlembagaan."
Reaksi Serantau dan Ketegangan Ekonomi
Penghapusan kekangan pasifis Jepun mencetuskan reaksi keras di seluruh Asia Timur. Jurucakap Kementerian Luar China, Guo Jiakun, berkata bahawa "masyarakat antarabangsa, termasuk China, akan terus berwaspada sepenuhnya terhadap isu ini dan tegas menentang pemiliteran baharu Jepun yang melulu." Kritikan Beijing turut menyentuh persembahan penghormatan ritual Takaichi di Kuil Yasukuni, yang memperingati korban perang Jepun termasuk lebih 1,000 penjenayah perang yang disabitkan kesalahan. Tindakan itu dilihat sebagai penghinaan terhadap negara-negara yang menderita akibat pencerobohan Jepun semasa perang.
Korea Selatan khususnya menyuarakan kebimbangan terhadap persembahan penghormatan di kuil itu dan eksport senjata, manakala Amerika Syarikat mengalu-alukan pemiliteran Jepun kerana dianggap meningkatkan kesalingoperasian dalam pakatan. Australia, yang mendapat manfaat daripada kontrak pembinaan kapal perang itu, menyatakan kepuasan terhadap "kejelasan peraturan" hasil pembalikan dasar eksport.
Di dalam negara, penunjuk perasaan menggambarkan peluasan ketenteraan sebagai pengorbanan kebajikan sosial. Dengan belanjawan pertahanan Jepun mencecah rekod 9.04 trilion yen (kira-kira $56.8 bilion) bagi tahun fiskal 2026, sedangkan penduduk berdepan kemerosotan ekonomi dan taraf hidup yang merosot, penunjuk perasaan mempersoalkan keutamaan terhadap pertumbuhan industri ketenteraan berbanding penjagaan kesihatan dan perkhidmatan sosial.
"Bukankah itu pembunuhan? Senjata digunakan untuk membunuh orang dan berperang. Mengapa hanya industri ketenteraan yang mengaut keuntungan akhirnya daripada pembuatan senjata? Senjata ini juga dibuat menggunakan wang cukai kami. Saya sama sekali tidak boleh bersetuju dengan perkara seperti ini," kata seorang penunjuk perasaan kepada media China.
Dalam perhimpunan di Shinjuku selepas pengumuman eksport senjata, Ryozo Sawada, 74, menyuarakan perasaan dikhianati terhadap negara yang dirasai ramai warga Jepun lebih tua. "Sejak kecil, satu-satunya perkara tentang Jepun yang benar-benar boleh saya banggakan ialah negara ini menolak perang," katanya. "Keputusan mereka untuk mengeksport senjata benar-benar menakutkan."
Jalan Menuju Referendum
Ketika Takaichi bersiap untuk mengemukakan pindaan perlembagaan kepada Diet, halangan prosedur masih besar. Walaupun mendapat sokongan majoriti dua pertiga di dewan rendah, beliau perlu sama ada mendapatkan kerjasama pembangkang di dewan tinggi atau memenangi pilihan raya kebangsaan bagi memperoleh majoriti dua pertiga yang diperlukan di dewan itu. Cabaran terbesar ialah pindaan tersebut perlu mendapat kelulusan majoriti mudah dalam referendum kebangsaan.
Bantahan ini telah mengubah perdebatan perlembagaan yang mungkin abstrak menjadi penilaian awam yang mendalam terhadap sejarah perang Jepun dan identiti keselamatan negara pada masa depan. Penunjuk perasaan melaungkan "Berhenti tunduk kepada Amerika" dan membawa sepanduk bertulis "Jangan sentuh perlembagaan", menggambarkan usaha pindaan itu sebagai tunduk kepada tuntutan geopolitik Washington dan bukannya keputusan bebas Jepun.
Bagi aktivis muda yang meninggalkan sikap tidak peduli terhadap politik demi mempertahankan dokumen yang digubal sebelum datuk dan nenek mereka dilahirkan, taruhan isu ini melangkaui perkara teknikal undang-undang kepada persoalan kewujudan tentang identiti negara dan keselamatan diri. Ketika pasaran senjata global dibuka kepada pengeluar Jepun dan Pasukan Pertahanan Diri bersiap sedia untuk kemungkinan operasi tempur di luar negara, Hashimoto dan generasinya berdepan referendum yang akan menentukan sama ada eksperimen pasifis itu bertahan hingga dekad kesembilan atau lenyap ditelan sejarah.
"Semakin ramai anak muda tampil ke hadapan, dan saya rasa itu benar-benar memberikan harapan," kata seorang penunjuk perasaan. "Sebelum ini, mereka yang menyertai perhimpunan berusia 60-an, 70-an dan 80-an. Tetapi sekarang, saya dapati mereka akhirnya mengadakan demonstrasi di hadapan Diet dan menyertai demonstrasi kayu cahaya."
Perkara Utama
- Kira-kira 36,000 penunjuk perasaan berhimpun di luar Diet Kebangsaan Jepun pada 19 April 2026 bagi menentang pindaan perlembagaan dan eksport senjata maut
- Kerajaan Perdana Menteri Sanae Takaichi memansuhkan larangan eksport senjata maut yang berusia 80 tahun pada 7 April 2026, membolehkan Jepun menjual jet pejuang, peluru berpandu dan kapal perang kepada sekutu
- Perkara 9 dalam perlembagaan Jepun 1947, yang digubal oleh pihak berkuasa pendudukan Amerika Syarikat, menolak perang sebagai hak berdaulat dan melarang negara itu mengekalkan angkatan tentera
- Demografi penunjuk perasaan berubah dengan ketara, dengan golongan berusia 30-an membentuk kumpulan terbesar dan wanita merangkumi 60 peratus peserta
- Takaichi memerlukan majoriti dua pertiga di kedua-dua dewan parlimen serta kemenangan dalam referendum kebangsaan untuk meminda perlembagaan secara rasmi
- Pasukan Pertahanan Diri kini mempunyai "keupayaan menyerang pangkalan musuh" melalui peluru berpandu yang ditempatkan di wilayah Kumamoto dan Shizuoka
- Jepun dan Australia menandatangani perjanjian pembinaan kapal perang bernilai $7 bilion yang dimungkinkan oleh peraturan eksport baharu
- Penentangan terhadap perubahan perlembagaan telah merebak ke lebih 130 lokasi di seluruh Jepun menerusi demonstrasi serentak
- Perbelanjaan pertahanan meningkat dua kali ganda kepada 2 peratus daripada KDNK, sedangkan penunjuk perasaan menuntut keutamaan diberikan kepada penjagaan kesihatan dan kebajikan sosial
- China dan Korea Selatan mengecam keras pemiliteran Jepun, manakala Amerika Syarikat menyokong kerjasama pertahanan yang dipertingkatkan
