Buah Emas Meluncur Ekspres
Bab baharu dalam perdagangan pertanian antara Asia Tenggara dengan China bermula hujung minggu lalu apabila perkhidmatan kereta api khusus dengan kemudahan penyimpanan sejuk yang membawa durian Thai menamatkan perjalanan sulungnya ke Kunming, ibu kota wilayah Yunnan di barat daya China. Kereta api yang sarat dengan buah tropika berbau kuat itu, yang mendapat harga luar biasa tinggi di pasaran China, menandakan kejayaan besar dalam logistik yang kini mengubah rantaian bekalan dan harga pengguna di seluruh rantau ini.
Kandungan
Perkhidmatan yang digelar "Durian Express" oleh pemerhati industri itu memanfaatkan infrastruktur sedia ada Kereta Api China-Laos untuk mewujudkan rangkaian rantaian sejuk tanpa putus dari Pelabuhan Laem Chabang di Thailand, melalui Laos dan seterusnya ke kawasan pedalaman China. Penyiar negara CCTV melaporkan bahawa kereta api barang pertama mula bergerak ke utara merentasi Laos pada hujung minggu lalu, menandakan pelancaran operasi perkhidmatan yang dijangka mengubah cara buah eksport paling bernilai Asia Tenggara itu sampai ke pasaran terbesarnya.
Lebih 90% eksport durian dunia, yang bernilai kira-kira $7.5 bilion (224 bilion baht) tahun lalu, kini dihantar ke China. Buah itu begitu penting dalam budaya negara berkenaan sehingga sering dijadikan hadiah berprestij di acara rasmi dan pertemuan perniagaan. Sebiji durian seberat enam kilogram boleh mencecah harga 200 yuan (950 baht atau kira-kira $29) di bandar-bandar utama China. Oleh itu, kecekapan pengangkutan menjadi keperluan ekonomi bagi pengeluar dan peniaga di seluruh Asia Tenggara, bukan sekadar soal logistik.
Orathai Euatrakool, bekas pakar import dan eksport tumbuhan di Kementerian Pertanian dan Koperasi Thailand yang telah menyaksikan perkembangan eksport durian selama beberapa dekad, melihat sendiri pelepasan kereta api sulung itu. Beliau menyatakan perubahan besar berbanding kaedah pengangkutan terdahulu yang sering menyebabkan buah terdedah kepada kelewatan tidak menentu.
Sebelum ini, sebahagian besar durian dihantar ke China melalui jalan raya dan laut, tetapi laluan ini sangat tidak menentu disebabkan faktor seperti cuaca buruk, dan kadangkala mengambil masa lebih 20 hari untuk tiba. Melalui pengangkutan rantaian sejuk menggunakan Kereta Api China-Laos, kami berharap lebih ramai pengguna China dapat menikmati durian Thai yang segar dan enak, seperti rakyat Thailand.
Merevolusikan Rantaian Bekalan
Peralihan daripada kaedah pengangkutan tradisional kepada perkhidmatan kereta api khusus menangani kelemahan yang sekian lama membelenggu perdagangan durian. Sebelum ini, pengeksport Thailand bergantung pada gabungan penghantaran laut dan pengangkutan lori darat untuk membawa buah ke pasaran China. Pengangkutan laut lebih menjimatkan, namun kargo mudah rosak itu terdedah kepada pelayaran yang boleh melebihi seminggu, dan sering mengakibatkan kira-kira 10% buah rosak. Pengangkutan jalan raya pula lebih pantas, tetapi terjejas akibat kesesakan di sempadan, gangguan cuaca dan penyelenggaraan rantaian sejuk yang tidak konsisten.
Sambungan kereta api baharu ini memendekkan tempoh transit dengan ketara. Perjalanan dari Thailand ke Kunming kini hanya mengambil masa tiga hari, dengan kereta api tiba setiap pagi membawa hasil segar. Bagi destinasi lebih jauh di dalam China, seperti Chengdu di barat daya, tempoh transit keseluruhan dikurangkan daripada kira-kira tujuh hari kepada hanya lima hari. Perjalanan yang lebih pantas ini membolehkan pengeksport menuai buah ketika mencapai tahap kematangan optimum, dan tidak perlu memetiknya lebih awal bagi mengimbangi tempoh penghantaran yang panjang.
Spesifikasi teknikal perkhidmatan ini menunjukkan kecanggihan logistik pertanian moden. Gerabak mengekalkan suhu tetap 13 darjah Celsius (55 darjah Fahrenheit) sepanjang perjalanan, sekali gus mewujudkan rantaian sejuk "gelung tertutup" yang mengekalkan mutu buah dari kebun hingga ke pasaran. Pakar industri menganggarkan kadar kerosakan akan turun daripada 10% sebelum ini kepada hanya 3%, sekali gus menjimatkan kos dengan ketara bagi pengeksport dan meningkatkan ketersediaan produk kepada peruncit.
Pelaburan Korporat dan Jaminan Kualiti
Perkhidmatan kereta api ini menarik pelaburan besar sektor swasta, dengan syarikat logistik menggunakan peralatan khusus untuk memanfaatkan laluan baharu itu. LEO Global Logistics (LEO) memulakan musim durian tahun ini dengan mengerahkan 50 kontena berpendingin milik syarikat, yang dikenali sebagai reefer, untuk mengangkut buah dari Thailand ke Kunming. Anak syarikatnya, LaneXang Express (LXE), menguruskan operasi ini dengan kerjasama China Railway International Multimodal Transport (CRCT), anak syarikat China Railway Group milik negara.
Ketua Pegawai Eksekutif LEO Global Logistics, Kettivit Sittisoontornwong, menegaskan kepentingan strategik pelaburan syarikat dalam prasarana pengangkutan terkawal suhu.
Kami berbangga dapat membantu memacu eksport buah-buahan Thailand, khususnya durian, yang merupakan produk penting negara kami. Kami percaya pelaburan dalam reefer dan potensi pembangunan kakitangan di sepanjang laluan pengangkutan akan meningkatkan keupayaan logistik Thailand ke peringkat serantau serta membina kemampanan jangka panjang.
Prasarana logistik yang lebih baik ini seiring dengan perubahan jangkaan pengguna di China. JD Fresh, bahagian hasil segar gergasi e-dagang China JD.com, memperkenalkan penanda aras kualiti yang ketat dengan memanfaatkan rantaian bekalan yang lebih pantas dan boleh dipercayai. Syarikat itu baru-baru ini melancarkan piawaian "Jaminan 5 Ulir" yang pertama dalam industri bagi durian Monthong, dengan memilih hanya buah daripada pokok berusia sekurang-kurangnya 10 tahun menggunakan kriteria begitu ketat sehingga 99 daripada setiap 100 biji durian ditolak. Bagi menyokong produk premium ini, JD Fresh menawarkan pampasan jika terdapat ulir yang hilang dan bayaran balik penuh bagi buah yang belum masak atau rosak, menandakan peralihan daripada dinamik pasaran berasaskan jumlah kepada tumpuan terhadap kualiti.
Kesan Limpahan Ekonomi
Kesan serta-merta perkhidmatan kereta api ini paling ketara dirasai dari segi harga pasaran. Menurut laporan CCTV, harga durian import turun kira-kira 30% hasil kecekapan bekalan yang meningkat dan pengurangan kerosakan. Di pasar borong Xinfadi di Beijing, salah satu pusat utama hasil segar di ibu kota itu, peniaga menyaksikan turun naik harga yang ketara. Sekotak durian Golden Pillow seberat 16 kilogram yang berharga 1,100 hingga 1,200 yuan ($153-$167) hanya sebulan lalu kini dijual pada harga 730 hingga 780 yuan, mencerminkan lonjakan bekalan yang tersedia.
Pengarah Eksekutif Institut Penyelidikan dan Pembangunan Ekonomi Perniagaan Thailand, Natee Chuansanit, menekankan kepentingan strategik pasaran China bagi pertanian Thailand.
China kini merupakan pasaran eksport durian paling penting bagi Thailand. Kami berharap lebih ramai pengguna China dapat merasai durian yang lebih enak, sekali gus meluaskan pasaran durian Thai.
Menurut data Kementerian Perdagangan Thailand, China menyerap lebih 96% eksport durian Thailand pada 2022, dengan jumlah nilai $3.09 bilion. Lonjakan semasa mempercepat trend ini. Dalam dua bulan pertama tahun ini sahaja, nilai import durian melalui pelabuhan Yunnan mencecah 2.05 bilion yuan ($285 juta), iaitu peningkatan besar sebanyak 351.6% berbanding tempoh sama tahun lalu. Kastam Tianbao memproses 14,000 tan import buah-buahan dari negara ASEAN dalam tempoh yang sama, termasuk lebih 10,000 tan durian.
Konteks Prasarana dan Geopolitik
Perkhidmatan kereta api durian ini beroperasi dalam rangka lebih luas Inisiatif Jalur dan Laluan (BRI), strategi pembangunan ekonomi dan prasarana China yang bercita-cita tinggi. Kereta Api China-Laos sepanjang 1,035 kilometer, yang menjadi tulang belakang koridor pengangkutan buah baharu itu, mula beroperasi pada 2021 dengan kos pembinaan $5.9 bilion yang ditanggung bersama oleh kedua-dua negara. Laluan itu direka khusus untuk memberikan Laos, sebuah negara terkurung daratan yang sekian lama miskin, akses perdagangan langsung dengan China dan pasaran serantau.
Penyepaduan pelabuhan dan pusat pengeluaran Thailand ke dalam rangkaian ini menandakan fasa seterusnya dalam hubungan serantau. Pengarah Jabatan Perkhidmatan Kargo Kereta Api Negara Thailand, Kanokwan Suwankanit, berkata jumlah kargo meningkat daripada 500-600 TEU (Unit Setara Dua Puluh Kaki) pada 2019 kepada 2,000 TEU pada 2022, dan dijangka terus meningkat melebihi 3,000 TEU pada 2023. Pertumbuhan ini mencerminkan keyakinan pengeksport pertanian yang semakin meningkat terhadap pengangkutan rel.
Pihak berkuasa membuka "laluan hijau" bagi pengangkutan durian dengan mengutamakan proses pemunggahan, pemindahan kargo, penghantaran dan pelepasan kastam. He Ruiqi, kakitangan China Railway Kunming Group, menjelaskan bahawa piawaian operasi menetapkan pemunggahan kenderaan dan pemindahan kontena mesti diselesaikan dalam tempoh 90 minit selepas kereta api tiba. Bagi memenuhi permintaan musim puncak, pihak berkuasa kereta api meningkatkan kekerapan perkhidmatan kereta api kargo Lancang-Mekong daripada dua kepada enam perjalanan sehari, dengan mengerahkan lebih 4,000 kontena berpendingin khusus untuk pengangkutan durian.
Laluan Alternatif dan Prospek Masa Depan
Walaupun koridor kereta api China-Laos-Thailand mendapat perhatian besar, ia bukan satu-satunya penyelesaian pengangkutan inovatif yang muncul bagi eksport buah-buahan Thailand. "Model Pingxiang" yang beroperasi melalui Wilayah Autonomi Zhuang Guangxi menawarkan alternatif lebih pantas, dengan penghantaran durian Thai segar ke China hanya mengambil masa sehari. Perkhidmatan ini menggunakan Pelabuhan Kereta Api Pingxiang, pelabuhan kereta api pertama di China yang dibenarkan mengimport buah-buahan asing, yang berfungsi sebagai pusat pemeriksaan sempadan dan hab pengedaran utama.
Pendekatan Pingxiang menggabungkan kereta api berkelajuan tinggi dengan sistem logistik yang didigitalkan sepenuhnya. Prosedur kastam yang sebelum ini mengambil masa berjam-jam kini hanya memerlukan tiga hingga empat minit, hasil sistem pelabuhan digital bersepadu yang menghubungkan data kereta api, kastam dan pusat pemeriksaan sempadan. Buah-buahan Thai yang dibawa dengan lori berpendingin melalui Vietnam dipindahkan ke kereta api berpendingin di sempadan Dong Dang, dengan suhu terkawal dikekalkan sepanjang perjalanan.
Melihat ke hadapan, perancang prasarana sudah pun menyediakan rangkaian hubungan generasi seterusnya. Kereta Api Berkelajuan Tinggi China-Thailand, satu lagi projek utama BRI, dijadualkan siap menjelang 2030. Laluan ini akan menawarkan perkhidmatan kargo sehenti yang berpotensi mengurangkan lagi masa dan kos transit. Xu Liping, pengarah Pusat Kajian Asia Tenggara di Akademi Sains Sosial China, berkata projek-projek ini memberikan manfaat bersama.
Bagi Thailand, peningkatan eksport akan memacu pertumbuhan ekonomi dan mewujudkan pekerjaan dalam sektor pertanian. Bagi China pula, ketersediaan produk pertanian Thai berkualiti tinggi akan memenuhi keperluan pengguna yang pelbagai dan menyokong trend peningkatan taraf penggunaan yang berterusan.
Walaupun kemajuan ini dicapai, cabaran masih wujud. Laporan terkini menunjukkan proses kastam menjadi lebih rumit berikutan keperluan ujian sisa bagi bahan seperti Basic Yellow (BY2) dan Kadmium, sekali gus memanjangkan tempoh pemprosesan daripada empat hari kepada lapan atau sepuluh hari dalam sesetengah kes. Selain itu, jumlah kargo yang tertumpu pada musim puncak menyebabkan kesesakan di pusat pemeriksaan sempadan Thailand-Laos-China, lalu menjejaskan jadual penghantaran.
Perkara Utama
- Perkhidmatan kereta api berpendingin baharu China-Laos-Thailand mengurangkan tempoh transit durian daripada lebih seminggu kepada hanya tiga hari ke Kunming dan lima hari ke Chengdu
- Gerabak mengekalkan suhu 13 darjah Celsius sepanjang perjalanan, mengurangkan kadar kerosakan daripada 10% kepada kira-kira 3%
- Harga durian import di China turun 30% sejak perkhidmatan dilancarkan, dengan harga kotak borong merosot daripada 1,200 yuan kepada 780 yuan
- Pasaran eksport durian global bernilai $7.5 bilion menghantar lebih 90% hasilnya ke China, dengan permintaan yang terus meningkat pesat
- Syarikat logistik swasta seperti LEO Global Logistics mengerahkan lebih 50 kontena berpendingin khusus untuk menyokong perdagangan ini
- "Model Pingxiang" menawarkan laluan penghantaran alternatif sehari melalui Vietnam dan Guangxi
- Prasarana masa depan termasuk Kereta Api Berkelajuan Tinggi China-Thailand, yang dijangka siap menjelang 2030
- Perkhidmatan ini beroperasi dalam rangka Inisiatif Jalur dan Laluan China, bagi menyokong integrasi ekonomi serantau
