Jepun Ketatkan Peraturan Visa Perniagaan Ketika Permohonan Menjunam dan Kawasan Setempat Berdepan Kehilangan

Apabila Sekadar Bertahan Tidak Lagi Memadai

Chan Ka Yee menghabiskan bertahun-tahun menonton drama Jepun di Hong Kong sebelum akhirnya berjaya mengumpulkan wang yang cukup untuk membuka restoran sendiri berhampiran Stesen Nerima di Tokyo. Beliau membuka San Mai San Nerima pada Ogos 2020, menyajikan bubur ala Hong Kong kepada semakin ramai pelanggan setia. Seperti ramai pemilik perniagaan kecil, beliau bekerja berjam-jam di kaunter dan dapur demi mengurangkan kos. Beliau mengharungi pandemik, memastikan kakitangannya terus menerima gaji sepanjang bulan-bulan paling sukar, dan baru-baru ini mencatat keuntungan buat kali pertama sejak restoran itu dibuka. Ruang makan kecil berhampiran Laluan Seibu Ikebukuro itu menjadi kegemaran penduduk setempat. Namun, pada Oktober, Agensi Perkhidmatan Imigresen memperkenalkan piawaian baharu bagi status pemastautin pengurus perniagaan, dan impiannya mula berkecai.

Peraturan baharu mewajibkan pemohon mempunyai modal sebanyak 30 juta yen, meningkat enam kali ganda berbanding 5 juta yen sebelum ini. Chan melaburkan 9 juta yen untuk memulakan restorannya, jumlah yang sudah pun mewakili seluruh simpanan hidupnya dan hasil perancangan teliti selama bertahun-tahun. Berdepan ambang kewangan yang tidak mungkin dicapainya, wanita berusia 47 tahun itu membuat keputusan sukar untuk menutup San Mai San Nerima selepas hari terakhir operasinya pada 20 Mei. Beliau memilih untuk menyelesaikan segala urusan selagi visanya masih sah, daripada mengambil risiko permohonan pembaharuan ditolak. Beliau memberitahu media tempatan bahawa beliau tidak mahu mengalah begitu sahaja, tetapi tidak nampak jalan untuk mengatasi apa yang disifatkannya sebagai tembok.

Chan memahami bahawa kerajaan mahu mencegah penyalahgunaan visa pengurus perniagaan. Namun, beliau berpendapat prestasi perniagaan patut diambil kira dalam permohonan, bukan modal semata-mata. Beliau memutuskan untuk pulang ke Hong Kong, tetapi berkata masih percaya akan adanya peluang pada masa depan dan mahu bersedia menghadapi apa yang bakal tiba. Pengalamannya menggambarkan ketegangan yang semakin meningkat antara peraturan yang diperketat dengan realiti menguruskan restoran kecil yang menguntungkan di salah sebuah bandar paling mahal di dunia.

Kawasan Kejiranan Terancam

Kesan berantai itu jauh melangkaui sebuah restoran. Di Wad Edogawa, Tokyo, kawasan yang dikenali sebagai Little India, lebih separuh daripada 8,400 penduduk India tinggal berhampiran stesen kereta api bawah tanah Nishi Kasai, dengan restoran India memenuhi setiap penjuru. Perniagaan ini bukan sahaja menyediakan hidangan untuk pelanggan Jepun, malah memenuhi keperluan agama dan budaya yang penting, iaitu sajian vegetarian yang mematuhi hukum pemakanan agama dengan ketat. Keperluan modal baharu kini mengancam kelangsungan banyak premis ini.

Seorang lelaki India berusia 53 tahun, yang isterinya menguruskan restoran berhampiran, meluahkan rasa kecewa terhadap syarat 30 juta yen itu. Beliau menjelaskan bahawa isterinya membuka kedai makan itu tiga tahun lalu dengan modal 5 juta yen dan kini mencatat jualan tahunan kira-kira 40 juta yen. Walaupun pendapatan stabil, mengumpulkan modal cair sebanyak 30 juta yen tetap di luar kemampuan mereka. Beliau memberi amaran bahawa jika warga asing tidak dapat menikmati makanan dari negara asal mereka, mereka akan berhenti datang bekerja di Jepun; dan jika pekerja asing berkurangan, rakyat Jepun pula yang akan menghadapi masalah.

Jagmohan S. Chandrani, pengusaha perniagaan perdagangan berusia 73 tahun yang mempengerusikan Persatuan India Edogawa, menetap di Nishi Kasai sejak 1978 dan telah mendengar kebimbangan pemilik perniagaan India dan Nepal sejak Oktober. Beliau memberi amaran bahawa ramai warga India bergantung pada restoran kejiranan untuk mendapatkan makanan vegetarian yang memenuhi peraturan pemakanan agama. Jika perniagaan itu lenyap, katanya, kehidupan harian mungkin tidak lagi dapat diteruskan.

Ramai warga India tidak lagi dapat meneruskan kehidupan di Jepun. Komuniti yang kita bina bersama mungkin akan hilang.

Chandrani dan pemimpin komuniti lain bimbang kebanyakan restoran etnik berhampiran menghadapi keadaan yang sama dan berkemungkinan terpaksa ditutup kerana pemiliknya tidak dapat memperbaharui status pemastautin mereka.

Mengapa Jepun Mengubah Peraturan

Visa pengurus perniagaan, yang secara rasmi dikenali sebagai status pemastautin pengurus perniagaan, diwujudkan bagi membolehkan warga asing menubuhkan dan mengendalikan syarikat di Jepun. Selama bertahun-tahun, pemohon hanya perlu mempunyai modal 5 juta yen, jumlah yang membolehkan usahawan kecil dan perniagaan keluarga beroperasi di Jepun. Menjelang Jun tahun lalu, kira-kira 45,000 orang memegang status ini, sekitar 2.7 kali ganda berbanding sedekad sebelumnya. Kira-kira separuh daripada mereka ialah warga China, dan ramai tertarik dengan iklan media sosial yang menjanjikan laluan mudah untuk mendapatkan status pemastautin.

Namun, pegawai kerajaan semakin bimbang program itu menjadi laluan belakang untuk imigresen dan bukannya alat untuk menggalakkan keusahawanan tulen. Antara September 2023 hingga Disember 2024, Biro Perkhidmatan Imigresen Wilayah Tokyo menyiasat 300 kes yang disyaki melibatkan penyalahgunaan. Pegawai menemui ketidakaturan dalam kira-kira 90 peratus kes, daripada pejabat kosong hingga syarikat cangkerang yang tiada kegiatan perniagaan sebenar. Dalam sesetengah kes, pemohon menyenaraikan pangsapuri kediaman sebagai alamat perniagaan. Pegawai yang datang untuk pemeriksaan mendapati tiada kakitangan, manakala jiran pula tidak pernah mendengar tentang syarikat berkenaan.

Susulan itu, Agensi Perkhidmatan Imigresen menubuhkan panel pakar dan memutuskan untuk mengetatkan syarat. Paras minimum modal dinaikkan kepada 30 juta yen, selain syarat baharu. Pemohon kini perlu menggaji sekurang-kurangnya seorang pekerja sepenuh masa yang merupakan warga Jepun atau pemastautin tetap. Syarat tambahan berkaitan penguasaan bahasa Jepun, pengalaman perniagaan atau latar belakang pendidikan turut dikenakan. Kerajaan menegaskan bahawa perubahan ini akan mengembalikan integriti kepada sistem yang telah menyimpang daripada tujuan asalnya, iaitu mengalu-alukan golongan profesional berkemahiran yang mampu mewujudkan pekerjaan dan inovasi.

Permohonan Menjunam

Perubahan dasar itu mencetuskan kesan penyejukan serta-merta yang ketara. Menurut data Kementerian Kehakiman yang dipetik dalam beberapa laporan, permohonan baharu untuk visa pengurus perniagaan berpurata kira-kira 1,700 sebulan dalam tempoh lima bulan sebelum peraturan diperketat. Dalam tempoh lima bulan selepas peraturan berkuat kuasa, angka itu merosot kepada kira-kira 70 sebulan, iaitu penurunan sekitar 96 peratus. Menteri keselamatan ekonomi Kimi Onoda, yang menyelia dasar berkaitan warga asing, memberitahu pemberita bahawa kejatuhan mendadak itu membantu meredakan kebimbangan bahawa visa berkenaan disalahgunakan untuk tujuan imigresen, dan sistem kini berfungsi selaras dengan matlamat asalnya.

Namun, data itu juga menunjukkan betapa sedikitnya perniagaan sedia ada yang mampu memenuhi piawaian baharu. Laporan Tokyo Shoko Research mendapati daripada kira-kira 143,000 syarikat yang ditubuhkan di Jepun pada 2024, hanya 1 peratus mempunyai modal sekurang-kurangnya 30 juta yen, manakala 95 peratus bermula dengan modal kurang daripada 10 juta yen. Seorang penyelidik firma itu berkata ambang 30 juta yen menjadi halangan yang sangat tinggi bagi ramai pemilik perniagaan, dan kesannya mungkin besar memandangkan keadaan perniagaan semakin buruk. Tinjauan firma sama yang dijalankan antara akhir Mac hingga awal April menerima maklum balas daripada 299 syarikat kendalian warga asing. Tinjauan itu mendapati 45 peratus menjangkakan syarat visa yang lebih ketat akan menjejaskan operasi mereka, manakala 5 peratus sudah mempertimbangkan untuk menutup perniagaan. Dalam kalangan mereka yang menjangkakan kesan, 27 peratus berkata akan cuba menambah modal, 12 peratus sedang mempertimbangkan penggabungan atau penjualan, dan 6 peratus menimbang untuk memindahkan kawalan pengurusan. Tinjauan itu turut mendapati perniagaan restoran dan perkhidmatan makanan membentuk kumpulan responden terbesar, menjadikan sektor itu sangat terdedah kepada gangguan.

Amaran Pakar Undang-undang dan Dasar

Pakar undang-undang prosedur pentadbiran bertauliah Kazuhiko Yamada, yang pejabatnya di Tokyo membantu pengusaha restoran dan pengeksport warga asing, berkata syarat 30 juta yen amat sukar dipenuhi walaupun oleh warga Jepun. Sebelum ini, pejabatnya mengendalikan dua hingga tiga rundingan baharu berkaitan visa pengurus perniagaan setiap bulan, tetapi sejak pindaan dibuat, tiada seorang pun datang. Beliau menjangkakan usahawan yang mampu mengumpulkan 30 juta yen akan memilih Amerika Syarikat atau negara Eropah, yang kosnya lebih tinggi tetapi menawarkan keuntungan dan akses kepada bahasa Inggeris yang lebih baik.

Syarat 30 juta yen amat sukar dipenuhi. Dalam kalangan rakyat Jepun sendiri, tidak ramai yang mampu melaburkan modal sebanyak itu. Sesetengah perniagaan yang menguntungkan dan berjalan lancar sudah pun mengalah dan pulang ke negara asal.

Atsushi Kondo, profesor undang-undang perlembagaan di Universiti Meijo yang pakar dalam dasar imigresen, memberi amaran bahawa ambang modal yang lebih tinggi mungkin gagal membendung penyalahgunaan yang ingin ditanganinya. Beliau menyatakan bahawa mereka yang menubuhkan syarikat cangkerang sering mempunyai dana yang besar. Ini bermakna mereka masih boleh memenuhi syarat 30 juta yen, sedangkan pengusaha kecil yang jujur dan gigih tidak mampu berbuat demikian. Beliau berhujah bahawa sistem itu perlu disemak semula supaya pemilik perniagaan yang sah dapat meneruskan operasi sambil penipuan tetap ditapis, dan dasar harus menumpukan usaha menerima individu yang menyumbang kepada masyarakat Jepun, bukannya sekadar menghalau mereka keluar.

Mereka yang menubuhkan syarikat cangkerang sering mempunyai banyak wang. Jadi, walaupun syarat dinaikkan kepada 30 juta yen, mereka mungkin masih dapat mengatasinya. Perubahan syarat visa ini akan menyingkirkan individu yang jujur dan gigih. Sistem itu perlu disemak semula supaya mereka dapat meneruskan perniagaan, sambil membolehkan peserta baharu turut menyertainya.

Di Pejabat Undang-undang Antarabangsa Osaka, peguam Lee Hwisa berkata sebilangan pemilik warga asing sudah mengalah dan pulang ke negara asal, manakala yang lain bertungkus-lumus menukar kepada status pemastautin yang berbeza. Profesor Namiko Matsushita dari Universiti Suzuka, pakar dalam mobiliti tenaga kerja antarabangsa, berkata warga asing muda yang mahu memulakan perniagaan di Jepun mungkin kini beralih ke negara lain. Beliau menggesa agar perbincangan teliti diadakan tentang jenis masyarakat yang ingin dibentuk oleh Jepun, dan bukannya bertindak kerana emosi atau kebimbangan.

Kekurangan Tenaga Kerja dan Hubungan Komuniti

Pengetatan syarat visa berlaku ketika Jepun berdepan penyusutan penduduk dan kekurangan tenaga kerja yang berlarutan. Jumlah pekerja asing di negara itu melebihi 2.5 juta tahun lalu, dan sektor seperti penjagaan warga emas, pengangkutan serta hospitaliti amat bergantung pada tenaga kerja ini. Pengendali rumah jagaan menyifatkan pekerja asing sebagai penting, sambil memberi amaran bahawa sektor penjagaan akan menghadapi keruntuhan tanpa mereka. Industri restoran sendiri sudah tertekan berikutan penggantungan permohonan baharu visa Pekerja Berkemahiran Khusus untuk restoran selepas program itu mencapai had 50,000 pekerja.

Restoran etnik bukan sekadar tempat untuk makan. Restoran-restoran ini menjadi tulang belakang sosial dan budaya komuniti imigran, menyediakan makanan yang biasa dinikmati, sokongan bahasa dan rangkaian yang membantu pendatang baharu menyesuaikan diri dengan kehidupan di Jepun. Jika perniagaan ini lenyap, mereka yang bergantung padanya mungkin turut meninggalkan negara itu, sekali gus menyukarkan majikan Jepun dalam sektor lain untuk merekrut tenaga mahir dari luar negara. Pemilik kedai warga China, Ma Xiaoqing, yang menjual hasil kraf Jepun di Tokyo, berkata hampir mustahil untuk mendapatkan pekerja Jepun sepenuh masa ketika kekurangan tenaga kerja semakin meruncing, dan kos gaji akan meningkat kira-kira dua kali ganda jika beliau mengambil kakitangan sepenuh masa. Jualan tahunannya sekitar 15 juta yen termasuk eksport antarabangsa, namun kos tambahan untuk menggaji seorang pekerja yang diwajibkan mengancam keupayaannya untuk terus beroperasi.

Tempoh Peralihan yang Penuh Ketidakpastian

Pemegang visa sedia ada diberi tempoh peralihan sehingga Oktober 2028. Dalam tempoh itu, penilaian pembaharuan boleh mengambil kira keadaan perniagaan, rekod pembayaran cukai dan kestabilan operasi. Selepas tarikh tersebut, syarat modal dijangka menjadi faktor utama dalam keputusan pembaharuan, manakala syarikat yang tidak memenuhi ambang berkenaan mungkin berdepan penelitian lebih ketat dan perlu mengemukakan dokumen tambahan. Walaupun ini memberi kelegaan sementara, syarikat penaja tetap dijangka mencapai ambang 30 juta yen. Ketidakpastian itu sudah pun mendorong Chan dan pihak lain menutup perniagaan lebih awal daripada mengambil risiko terhadap masa depan yang tidak menentu.

Pilihan Destinasi Lain Menawarkan Syarat Lebih Mudah

Ketika Jepun semakin menyukarkan kemasukan, hab kewangan pesaing bergerak ke arah bertentangan. Hong Kong menawarkan visa usahawan yang menekankan rancangan perniagaan, analisis pasaran dan kesiapsiagaan operasi, bukannya pelaburan minimum tetap. Rangka kerja EntrePass Singapura lebih mengutamakan keupayaan, potensi untuk berkembang dan harta intelek berbanding deposit modal yang besar. Walaupun laluan Singapura tidak sesuai untuk perniagaan kecil tradisional seperti kafe, pendekatannya yang fleksibel amat berbeza daripada ambang tegar 30 juta yen yang kini dikuatkuasakan di Jepun.

Jepun sudah mempunyai program visa pemula perniagaan untuk membantu pengasas beralih kepada status pengurus perniagaan, tetapi prosesnya melibatkan semakan berlapis oleh kerajaan tempatan dan pihak imigresen serta hanya menyediakan tempoh persediaan yang singkat. Bagi ramai pengusaha kecil, langkah pertama kini memerlukan wang bersamaan wang pendahuluan untuk membeli rumah. Hal ini mengetepikan golongan pengasas yang sebenarnya didakwa mahu ditarik oleh Jepun: mereka yang bermula kecil, berintegrasi dengan masyarakat setempat dan berkembang secara bertanggungjawab.

Perkara Utama

• Jepun menaikkan modal minimum untuk visa pengurus perniagaan daripada 5 juta yen kepada 30 juta yen pada Oktober, berserta syarat baharu berkaitan kakitangan dan bahasa.
• Permohonan visa baharu merosot kira-kira 96 peratus, daripada sekitar 1,700 sebulan kepada kira-kira 70 sebulan selepas peraturan berkuat kuasa.
• Tinjauan terhadap 299 syarikat kendalian warga asing mendapati 45 peratus menjangkakan kesan negatif, manakala 5 peratus mempertimbangkan untuk menutup perniagaan.
• Pemilik restoran warga asing di Little India, Tokyo, dan kawasan kejiranan etnik lain berkata mereka tidak mampu memenuhi syarat modal itu walaupun perniagaan menguntungkan.
• Langkah peralihan memberi pemegang visa sedia ada tempoh kelonggaran untuk pembaharuan sehingga Oktober 2028, tetapi ketidakpastian sudah mendorong sebilangan pemilik menutup perniagaan lebih awal.
• Pakar memberi amaran bahawa syarat modal itu mungkin menghalang perniagaan kecil yang jujur, tetapi tidak banyak menyekat syarikat cangkerang yang mempunyai sumber kewangan lebih besar.
• Jepun berdepan kekurangan tenaga kerja dalam sektor penjagaan warga emas, pengangkutan dan hospitaliti, menjadikan penghijrahan komuniti imigran satu kebimbangan ekonomi yang lebih luas.
• Hong Kong dan Singapura menawarkan laluan keusahawanan tanpa syarat modal minimum tetap, sekali gus berpotensi menarik pemohon daripada Jepun.