Kebangkitan Geopolitik Pengawal Senyap
Pulau Great Nicobar, sebidang tanah seluas 921 kilometer persegi yang diliputi hutan hujan purba di sempadan paling selatan India, selama berdekad-dekad tidak lebih daripada catatan kecil dalam urusan pentadbiran. Diselubungi hutan tebal dan menjadi kediaman beberapa suku terakhir di dunia yang belum pernah dihubungi, pulau itu terletak kira-kira 1,200 kilometer dari tanah besar India, namun kurang daripada 150 kilometer dari muara barat Selat Melaka. Laluan air sempit ini merupakan lorong perkapalan paling sibuk di dunia, membawa kira-kira 30 peratus perdagangan maritim global dan, yang penting, sehingga 80 peratus minyak import China. Dengan latar belakang krisis tenaga global yang tercetus akibat penutupan berkesan Selat Hormuz, New Delhi berlumba-lumba mengubah wilayah terpencil ini menjadi hab mega untuk kegunaan ketenteraan dan komersial. Projek bernilai US$9 bilion hingga US$10 bilion itu, yang secara rasmi dinamakan Pembangunan Holistik Pulau Great Nicobar, kini dilihat oleh perancang ketenteraan dan penganalisis serantau sebagai antara langkah geopolitik paling penting di Indo-Pasifik dalam beberapa tahun kebelakangan ini.
Kandungan
Inisiatif ini merangkumi pelabuhan pindah kapal di Teluk Galathea, lapangan terbang antarabangsa, loji janakuasa gas dan solar berkapasiti 450 megawatt, serta sebuah bandar moden yang direka untuk menampung sehingga 65,000 penduduk. Meliputi kawasan pembangunan seluas 166 kilometer persegi, rancangan itu menyasarkan fasa operasi pertamanya menjelang 2028, manakala pembangunan sepenuhnya akan mengambil masa tiga dekad. Setelah siap, Terminal Pindah Kapal Kontena Antarabangsa Teluk Galathea dijangka mengendalikan empat juta TEU pada peringkat awal, sebelum meningkat kepada kira-kira 16 juta TEU. Kedalaman pelabuhan semula jadinya melebihi 20 meter, membolehkan kapal kontena terbesar di dunia berlabuh tanpa perlu kerja pengorekan.
Bagi sebuah negara yang kini menghantar hampir 75 peratus kargo pindah kapalnya melalui pelabuhan asing seperti Colombo, Singapura dan Port Klang, prospek mendapatkan semula yuran, pekerjaan dan risikan perdagangan dalam wilayah berdaulatnya sendiri membawa kepentingan ekonomi serta keselamatan negara. Desakan di sebalik projek ini semakin kuat selepas sekatan di Selat Hormuz mendedahkan kerapuhan rantaian bekalan global. Dengan bekalan penting minyak, gas dan baja terganggu, keselamatan laluan sempit alternatif menjadi kebimbangan mendesak. Laluan perkapalan dari Teluk ke Selat Melaka merupakan nadi ekonomi bagi China, dan sebarang gangguan berpanjangan boleh memberikan tamparan hebat kepada ekonomi kedua terbesar di dunia. Dalam suasana ini, penyokong projek India berhujah bahawa Great Nicobar akhirnya akan membolehkan New Delhi memantau, mempengaruhi dan, jika perlu, menyukarkan rantaian bekalan China di lautan yang menjadi medan persaingan.
Memahami Dilema Melaka Beijing
Bagi China, Selat Melaka merupakan kerentanan strategik yang berpanjangan dan begitu diakui secara meluas sehingga bekas Presiden Hu Jintao mencipta istilah "Dilema Melaka" dalam ucapannya kepada Jawatankuasa Pusat Parti Komunis pada 2003. Selat itu menjadi laluan kira-kira 60,000 kapal setiap tahun melalui saluran yang menyempit kepada hanya 2.8 kilometer di bahagian paling sempit berhampiran Singapura. Beijing sedar bahawa dalam sebarang senario konflik, sekatan tentera laut di laluan air ini boleh melumpuhkan ekonomi China dalam masa beberapa minggu. Simpanan petroleum strategik negara itu dianggarkan mampu menampung 40 hingga 50 hari import. Setelah habis, pengeluaran kilang merosot, harga bahan api melonjak dan kesan limpahan ekonomi merebak ke seluruh dunia.
Kerentanan ini mendorong strategi "Rangkaian Mutiara" China, iaitu rangkaian pelaburan pelabuhan dan infrastruktur yang memenuhi keperluan awam serta ketenteraan, terbentang dari Gwadar di Pakistan hingga Hambantota di Sri Lanka dan Kyaukpyu di Myanmar. Beijing juga membina pangkalan tentera luar negara pertamanya di Djibouti dan meneroka laluan paip darat alternatif bagi mengurangkan kebergantungan pada laluan laut. Namun, saluran paip dan jalan raya hanya mampu membawa sebahagian kecil daripada jumlah yang diangkut melalui laut. Laluan laut kekal sebagai satu-satunya pilihan yang realistik bagi aliran besar minyak dan gas asli cecair yang diperlukan China. Oleh itu, peluasan tentera laut China di seluruh Lautan Hindi sebahagian besarnya bertujuan melindungi talian hayat ini.
Tindak balas India beransur-ansur beralih daripada bantahan diplomatik kepada penggunaan kelebihan geografi. Great Nicobar terletak kira-kira 40 batu nautika dari pintu masuk Selat Melaka. Tidak seperti akses pelabuhan Beijing yang dirundingkan dengan pihak luar, India memiliki hak kedaulatan ke atas wilayah ini. Perbezaan itu memberikan New Delhi kedudukan yang stabil dan berpanjangan tanpa memerlukan perjanjian pajakan atau persetujuan negara tuan rumah. Pakar pertahanan semakin kerap menyifatkan gugusan Andaman dan Nicobar sebagai "kapal pengangkut pesawat semula jadi", iaitu kepulauan tetap yang terbentang hampir 700 kilometer dalam bentuk lengkungan dan mengawal pintu masuk ke Laut Andaman.
Pelan Tindakan untuk Unjuran Kuasa Maritim
Projek Great Nicobar dirangka oleh NITI Aayog dan dilaksanakan oleh Perbadanan Pembangunan Bersepadu Kepulauan Andaman dan Nicobar. Dengan jumlah pelaburan yang diunjurkan kira-kira Rs 81,000 crore, kerja-kerja akan dilaksanakan secara berperingkat dalam tempoh 30 tahun akan datang. Teras pembangunan ini ialah Terminal Pindah Kapal Kontena Antarabangsa Teluk Galathea, yang menyasarkan pemprosesan empat juta TEU menjelang 2028 pada fasa pertamanya sebelum diperluas ke kapasiti matang sebanyak 16 juta TEU. Pelabuhan itu mempunyai kedalaman semula jadi melebihi 20 meter dan mampu menampung kapal kontena terbesar tanpa kerja pengorekan. Pelabuhan laut itu akan dilengkapi lapangan terbang antarabangsa baharu yang dibina dari awal dengan landasan sepanjang 3,300 meter, sesuai untuk pesawat berbadan lebar, serta loji janakuasa gas dan solar berkapasiti 450 megawatt untuk membekalkan tenaga kepada operasi.
Selain infrastruktur fizikal, projek ini merancang sebuah bandar mandiri untuk menampung ribuan pekerja dan penduduk, lengkap dengan sambungan digital yang disokong kabel dasar laut Chennai-ANI yang dikenali sebagai CANI. Dokumen perancangan rasmi menunjukkan bahawa integrasi kecerdasan buatan, teknologi pelabuhan pintar dan konsep infrastruktur mampan akan menjadi sebahagian daripada fasa pembangunan akan datang. Falsafah reka bentuknya menggabungkan kegunaan awam dan ketenteraan, dengan kemudahan logistik berupaya memenuhi keperluan pertahanan secara serentak. Pendekatan ini mencerminkan Markas Andaman dan Nicobar (ANC) sedia ada, satu-satunya markas tiga cabang perkhidmatan India yang ditubuhkan pada 2001, yang sekian lama berusaha mendapatkan lebih banyak sumber dan infrastruktur untuk penempatan di barisan hadapan.
Ketika ini, pengeksport India membayar yuran pengendalian terminal dalam mata wang asing di hab luar negara dan menunggu sambungan kapal pengumpan ke kapal laluan utama. Proses ini menelan belanja ratusan juta dolar setahun dalam pertukaran asing dan menambah beberapa hari kepada tempoh transit. Penganalisis kerajaan menganggarkan bahawa pusat pindah kapal yang beroperasi di Great Nicobar boleh menghasilkan penjimatan tahunan sebanyak US$200 juta hingga US$220 juta dengan mengurangkan kebergantungan pada hab luar negara. Secara lebih senyap, membawa pulang risikan kargo mengurangkan pendedahan kepada keputusan penetapan harga asing dan kemungkinan tekanan terhadap rantaian bekalan oleh pesaing.
Mengimbangi Kepungan China
Pemikir strategik India sejak sekian lama memerhatikan pemerolehan pelabuhan China di seluruh Rantau Lautan Hindi dengan penuh kebimbangan. Dari Gwadar di Pakistan, yang dibangunkan di bawah Koridor Ekonomi China-Pakistan dengan pelaburan berbilion-bilion, hingga Hambantota di Sri Lanka yang kini dipajakkan selama 99 tahun kepada sebuah syarikat milik kerajaan China, Beijing membina seni bina maritim di sekeliling India secara terancang. Kyaukpyu di Myanmar, yang menghubungkan wilayah Yunnan dengan Teluk Bengal melalui saluran paip minyak dan gas yang sudah beroperasi, serta pangkalan tentera di Djibouti yang dibuka pada 2017 melengkapkan rangkaian itu. Kesan terkumpulnya disifatkan oleh sesetengah perancang India sebagai kepungan, yang memerlukan tindak balas berstruktur dan bukannya bantahan diplomatik.
Great Nicobar semakin dilihat sebagai sebahagian daripada tindak balas itu, jawapan geografi kepada "Rangkaian Mutiara". Sesetengah pakar strategi menamakannya pendekatan "Kalung Berlian", yang memanfaatkan wilayah domestik dan bukannya aturan akses yang bergantung pada pihak luar serta boleh berubah mengikut keadaan diplomatik. Bekas Ketua Turus Pertahanan Jeneral Bipin Rawat pernah menyifatkan Kepulauan Andaman dan Nicobar sebagai "kapal pengangkut pesawat India yang tidak boleh ditenggelamkan", ungkapan yang menggambarkan sifat kekal dan tidak dipertikaikan bagi geografi berdaulat. Tidak seperti pos luar yang dibina di tempat lain di Asia, kelebihan Great Nicobar berpunca daripada kedudukan semula jadinya yang tidak mempunyai status wilayah dipertikaikan.
Seni bina pengawasan yang dirancang untuk pulau itu melengkapi usaha kesedaran domain maritim yang lebih luas. Selat Enam Darjah, yang menjadi laluan utama pergerakan komersial dan tentera laut keluar masuk koridor Melaka, terletak berhampiran. Pemantauan berterusan dari lokasi ini boleh meningkatkan kesedaran situasi di salah satu persekitaran maritim paling sibuk di dunia. Persaingan maritim moden banyak bergantung pada penguasaan maklumat, bukan keupayaan kinetik semata-mata, dan gambaran masa nyata mempengaruhi perancangan semua pihak yang bersaing.
Halangan Alam Sekitar dan Politik
Bukan semua pihak di India yakin bahawa manfaat strategik itu berbaloi dengan kosnya. Ketua pembangkang Rahul Gandhi baru-baru ini melawat Great Nicobar, berjalan di hutannya di hadapan kamera dan menyifatkan projek itu sebagai ancaman besar kepada pulau tersebut. Beliau menuduh kerajaan menyamarkan kemusnahan sebagai kemajuan.
"Antara penipuan terbesar dan jenayah paling berat terhadap warisan alam semula jadi dan suku kaum negara ini sepanjang hayat kita," kata Gandhi. Beliau menyifatkan inisiatif itu sebagai "kemusnahan yang diselindungkan dengan bahasa pembangunan" dan berikrar akan cuba menghentikannya.
Kritikannya tertumpu pada rancangan menebang kira-kira 9.64 lakh pokok di kawasan seluas kira-kira 160 kilometer persegi, sekitar 10 peratus daripada keluasan keseluruhan pulau itu, serta risiko terhadap masyarakat pribumi termasuk suku Shompen dan Nicobarese. Great Nicobar terletak di Zon Seismik V, menjadi habitat biodiversiti jarang ditemui termasuk penyu belimbing yang terancam, dan mempunyai ekosistem karang yang secara khusus diarahkan oleh Tribunal Hijau Kebangsaan supaya dilindungi. Pada Februari 2026, Tribunal itu mengekalkan kelulusan alam sekitar bagi projek berkenaan tetapi mengenakan kewajipan pematuhan yang ketat, termasuk langkah memelihara garis pantai dan perlindungan habitat penyu bertelur. Kerajaan telah diarahkan supaya mengimbangi kemajuan infrastruktur dengan hak dan kebajikan kumpulan suku kaum tempatan.
Namun, beberapa tokoh tentera veteran memberi amaran supaya bantahan ekologi tidak melumpuhkan inisiatif strategik. Seorang bekas pegawai menceritakan penolakan pemasangan radar di Pulau Narcondam yang berdekatan pada 2012 selepas kumpulan alam sekitar membangkitkan kebimbangan mengenai populasi burung kenyalang tempatan. Keputusan itu menyebabkan jurang pengawasan maritim di rantau sensitif, sekali gus menunjukkan bagaimana bantahan yang ditumpukan secara sempit kadangkala boleh menjejaskan kepentingan keselamatan negara. Menurut mereka, pengajarannya ialah hutan boleh diurus dan dipulihkan dari semasa ke semasa, tetapi kelebihan geografi strategik tidak dapat diwujudkan semula setelah peluang itu tertutup.
Pakatan Serantau dan Seni Bina Indo-Pasifik yang Lebih Luas
Inisiatif Great Nicobar berada dalam kerangka perubahan lebih luas dasar luar India. Dasar Pandang ke Timur, yang dinaik taraf menjadi dasar Bertindak ke Timur pada 2014, berusaha memperdalam integrasi dengan Asia Tenggara. Namun, projek kesalinghubungan darat seperti Lebuh Raya Tiga Pihak India-Myanmar-Thailand terbantut akibat ketidakstabilan politik di Myanmar. Kelewatan ini menonjolkan keperluan membangunkan pintu masuk maritim, sekali gus mengalihkan Kepulauan Andaman dan Nicobar dari pinggiran ke pusat perancangan.
ANC sudah mula berfungsi sebagai pusat kerjasama serantau. Kemudahan pusing ganti operasi untuk tentera laut negara sahabat, rondaan terkoordinasi bersama Indonesia dan Thailand, serta bantuan kemanusiaan selepas bencana seperti tsunami 2004 dan gempa bumi Myanmar 2025 telah mengukuhkan hubungan antara rakyat. Perjanjian perkongsian data kapal dagang dan Pusat Gabungan Maklumat bagi Rantau Lautan Hindi, yang dikenali sebagai IFC-IOR, menghubungkan rangkaian pemantauan India dengan negara rakan.
Sesetengah penganalisis berpendapat bahawa Great Nicobar akhirnya boleh menjadi lokasi bagi latihan pelbagai hala yang diperluas seperti Malabar, siri MILAN yang diperbesar atau Latihan Maritim ASEAN-India. Pelabuhan Sabang di Indonesia, yang terletak berhampiran pintu masuk Selat Melaka, dicadangkan sebagai pembangunan pelengkap yang boleh memperkukuh peranan gugusan pulau itu sebagai pintu masuk ekonomi. Kerjasama Quad bersama Amerika Syarikat, Jepun dan Australia menawarkan satu lagi lapisan kerjasama, namun perancang India tetap berhati-hati untuk mengekalkan kuasa membuat keputusan berdaulat ke atas wilayah tersebut. Dalam era apabila daya tahan logistik dan kawalan laluan sempit menjadi teras persaingan kuasa besar, pulau itu menawarkan New Delhi kelebihan struktur yang jarang ada dan boleh diaktifkan tanpa mandat pelbagai negara.
Inti Penting
- India sedang membina hab bernilai kira-kira US$10 bilion dengan fungsi awam dan ketenteraan di Pulau Great Nicobar berhampiran Selat Melaka, dengan fasa pertama disasarkan siap pada 2028.
- Projek ini secara langsung menangani "Dilema Melaka" China, iaitu kerentanan yang berpunca daripada kebergantungan Beijing pada selat itu bagi kira-kira 80 peratus import minyaknya.
- Kemudahannya merangkumi pelabuhan pindah kapal Teluk Galathea, lapangan terbang antarabangsa, loji janakuasa 450 MW dan sebuah bandar, dengan keupayaan mengendalikan sehingga 16 juta unit kontena apabila mencapai kapasiti penuh.
- Kebimbangan alam sekitar dan suku kaum masih berterusan, dengan kira-kira 9.64 lakh pokok ditandakan untuk ditebang, sehingga Tribunal Hijau Kebangsaan India mengenakan syarat yang ketat.
- Great Nicobar dilihat sebagai pengimbang kepada rangkaian pelabuhan "Rangkaian Mutiara" China, yang memberikan India penguasaan pengawasan dan logistik berdaulat di laluan sempit yang kritikal.
- Inisiatif ini berkait dengan dasar Bertindak ke Timur India, kerjasama Quad dan usaha mengurangkan kebergantungan pada pelabuhan pindah kapal asing seperti Colombo dan Singapura.
