Tanah Runtuh di Nagaland Tinggalkan Pekan Berdepan Keadaan Tanah yang Tidak Menentu Ketika Pemulihan Bermula

Bukit merekah dan aliran sungai yang berubah menimbulkan kebimbangan

Di ibu pejabat Mon, Nagaland, sebuah stesen cuaca automatik merekodkan hujan sebanyak 83.95 milimeter pada 19 Julai 2026, dan 341 mm antara 19 hingga 31 Julai. Taklimat rasmi bencana itu menyatakan tanah runtuh dan banjir kilat pada 19 dan 20 Julai mengorbankan penduduk, memusnahkan rumah serta tanah pertanian, dan menyekat jalan-jalan penting. Beberapa minggu kemudian, laporan tentang sungai yang menghilang, kolam baharu dan cerun yang berubah di sekitar Tamlu, daerah Longleng yang berjiran, menimbulkan persoalan lebih besar: adakah bencana itu berakhir selepas kejadian runtuhan awal?

Semasa lawatan Menteri Kesihatan dan Kesejahteraan Keluarga Kesatuan Jagat Prakash Nadda pada 5 Ogos, Timbalan Pesuruhjaya Mon Wennyei Konyak melaporkan kerosakan besar pada jalan raya, jambatan dan prasarana awam, keluarga yang kehilangan tempat tinggal, serta gangguan bekalan air dan elektrik. Jabatan Penerangan dan Perhubungan Awam Nagaland merekodkan lawatan serta ukuran hujan dalam taklimat bencana Mon.

Penduduk berkata kerosakan turut berlaku di luar lokasi tanah runtuh yang lazim. Wanthah, penduduk Tamlu berusia 43 tahun, berkata kawasan Nyeichong ialah bahagian pekan yang paling terjejas dan dia tidak pernah menyaksikan bencana setanding di situ. Rumah dan jalan merekah ketika sebahagian cerun di sekeliling kelihatan bergerak menuruni bukit.

Timbalan Pesuruhjaya Longleng W Manpai Phom berkata setiap kampung di daerah itu mengalami kerosakan. Tamlu menanggung kerugian yang amat besar, manakala Yongnyah, di seberang Sungai Dikhu, turut mengalami kemusnahan meluas. Beberapa kampung terputus hubungan selama empat hingga lima hari.

Kebimbangan itu berasaskan pengalaman di kawasan berhampiran. Noklak mengalami tanah runtuh yang semakin meluas sejak 1980, manakala ketidakstabilan yang bermula di koloni Phinjang, Tuensang, pada akhir 1990-an telah merebak ke lokasi lain. Namun, ahli geologi mengingatkan bahawa rekahan di Tamlu tidak membuktikan kawasan itu sedang mengalami proses berpanjangan yang sama.

Angka korban dan kerosakan rumah masih bercanggah

Laporan tentang korban di Mon tidak selaras. Pihak Berkuasa Pengurusan Bencana Negeri Nagaland (NSDMA) melaporkan sembilan kematian, termasuk lima di wad Shantham, serta empat orang hilang. Laporan berasingan dari daerah itu menyebut lapan mangsa, dengan enam mayat ditemukan manakala seorang ibu dan anak lelakinya masih hilang. Angka-angka tersebut tidak boleh digabungkan menjadi jumlah keseluruhan yang disahkan.

Yoam Konyak, setiausaha tindakan Kesatuan Pelajar Konyak, menceritakan cerun runtuh di bawah kem Assam Rifles pada 19 Julai dan menghempap 10 hingga 12 buah rumah. Katanya, penduduk terjaga akibat bunyi rekahan dan jeritan.

Tanpa sebarang amaran, kejadian ini berlaku serentak. Lapan orang tertimbus hidup-hidup. Kami berjaya menemukan enam mayat, tetapi dua lagi seolah-olah hilang ditelan bumi.

Jabatan Penerangan dan Perhubungan Awam turut melaporkan penemuan dua mayat di Defence Colony, wad Thamnan, pada hari kedua operasi menyelamat. Mereka dikenal pasti sebagai Taotun, 52, dari kampung Oting, dan Lunglei, 13, dari kampung Pongkong. Tiga penduduk yang cedera diselamatkan. Tidak jelas bagaimana penemuan itu sepadan dengan angka korban yang berbeza-beza.

Anggaran kerosakan rumah juga berbeza. Laporan awal menganggarkan 30 hingga 40 rumah musnah dihanyutkan sepenuhnya, dengan lebih 200 isi rumah terjejas. Yoam kemudian berkata lebih 200 rumah terjejas di pekan Mon dan 70 musnah sepenuhnya. Laporan itu menggunakan ukuran yang berbeza dan mungkin merangkumi peringkat atau lokasi berlainan, namun perkara itu belum dipastikan.

Kesan terhadap pendidikan bukan sekadar kerosakan bangunan. Yoam berkata kira-kira 1,110 pelajar kehilangan pakaian seragam, buku, dokumen atau rumah. Lima sekolah rosak, sebuah di pekan Mon dan empat di Tizit. Sekolah menengah kerajaan di Mon mengalami kerosakan besar dan perlu dibaiki sebelum murid dapat kembali.

Jalan rosak menyebabkan kawasan terputus hubungan

Kerosakan jalan menyukarkan pemindahan, perjalanan mendapatkan rawatan dan penghantaran bekalan di Longleng serta Mon. Menjelang 8 Ogos, laluan dari Assam ke Tamlu dilaporkan hanya boleh dilalui melalui Amguri dan Tuli. Tanah runtuh menyempitkan beberapa bahagian jalan sehingga hanya selebar sebuah kenderaan. Perjalanan terus antara Tamlu dan Mon tidak dapat dilakukan, menyebabkan pengguna perlu melalui Assam dan laluan Sonari ke Tizit.

Persidangan Pelajar Phom (PSC) dan Majlis Rakyat Phom menyatakan Longleng terputus hubungan selama lebih seminggu. Tempoh itu lebih lama berbanding empat hingga lima hari yang dilaporkan timbalan pesuruhjaya bagi beberapa kampung, tetapi laporan tersebut merujuk kawasan dan tahap kehilangan akses yang berbeza.

Kronologi kejadian menunjukkan gangguan bermula sebelum bencana utama pada Julai dan berterusan selepasnya:

• 4 Julai: Tanah runtuh di kampung Yongam memutuskan hubungan jalan antara Mon dengan Longleng.
• 19 dan 20 Julai: Tanah runtuh dan banjir kilat melanda Mon serta Longleng, memusnahkan rumah dan menyekat laluan utama.
• 31 Julai: PSC melaporkan pemulihan sebahagian jalan dan telekomunikasi, selain pengangkutan menggunakan helikopter untuk penduduk yang terkandas.
• 5 Ogos: Nadda meninjau kawasan Defence Colony dan kawasan bersebelahan di wad Techa serta bertemu keluarga terjejas di Mon.
• 29 Ogos: Banjir sekali lagi menghanyutkan tanaman padi yang ditanam semula di hilir Tamlu.

Menurut PSC, helikopter Tentera Udara India membawa lebih 300 pelajar yang terkandas dari Longleng ke Dimapur. Penerbangan turut membawa pesakit, barangan keperluan dan bekalan bantuan, termasuk ke Bura Namsang dan Tamlu. Lebih 100 pelajar lain menerima bantuan perjalanan menggunakan teksi Sumo, dengan penasihat pengangkutan A Pongshi Phom menanggung separuh perbelanjaan.

Pada peringkat pelaporan 31 Julai, PSC menganggarkan 40 hingga 50 peratus hubungan jalan yang rosak dan kira-kira 90 peratus telekomunikasi telah dipulihkan. Kenderaan berat masih tidak dapat sampai ke beberapa kawasan terjejas. Pemulihan komunikasi yang lebih pantas berbanding akses jalan membolehkan hubungan disambung semula, tetapi tidak menyelesaikan kesukaran mengangkut bekalan dalam jumlah besar.

Aliran air berubah di kedua-dua tebing Dikhu

Bencana itu menghubungkan bukit-bukau di Nagaland dengan dataran banjir di Assam melalui lembangan sungai yang sama. Sungai Dikhu, yang dikenali sebagai Dikhow di bahagian hilir, mengalir ke daerah Sivasagar, Charaideo dan Jorhat di Assam, tempat banjir kilat berlaku serentak dengan banjir sungai yang lazim. Sungai Tapi dan Tenang di Mon turut mengalir ke Dikhu.

Phom melaporkan bahawa tanaman padi yang baru ditanam di kawasan Namsang di hilir Tamlu telah dihanyutkan. Petani menanam semula, tetapi tanaman itu sekali lagi musnah pada 29 Ogos. Wanthah mengaitkan kedua-dua banjir dengan saluran air bernama Shenney yang berubah haluan.

Wanthah berkata banjir berulang itu menyimpang daripada kebiasaan aliran tersebut:

Ini bukan laluan biasa Shenney. Alirannya berubah pada 19 Julai, dan sekali lagi mengikut laluan yang berubah itu pada 29 Ogos.

Phom turut berkata beberapa anak sungai atau air terjun di bahagian hulu telah menghilang, manakala kolam terbentuk di bahagian Tamlu dan Yongnyah. Beliau menganggarkan beberapa kolam sedalam kira-kira 50 kaki. Kedalaman itu masih berupa anggaran, bukannya ukuran tinjauan yang dilaporkan.

Pemerhatian ini penting kerana kerosakan turut merangkumi perubahan aliran saliran, selain cerun yang runtuh. Namun, pemerhatian itu tidak membuktikan sama ada air telah dialihkan oleh tanah yang berpindah, saliran bawah tanah telah berubah, atau pergerakan tanah yang lebih dalam sedang berlaku. Bagaimanapun, kehilangan tanaman yang ditanam semula secara berulang menunjukkan kesannya berterusan lama selepas 19 Julai.

Hujan ialah pencetus paling kuat dikenal pasti

Sarat Phukan, ahli geologi di Universiti Gauhati, mengenal pasti hujan sebagai pencetus paling berkemungkinan bagi pergerakan tanah di Tamlu. Dengan merujuk dataset NASA Integrated Multi-satellitE Retrievals for GPM, beliau memberikan anggaran hujan sebanyak 123.1 mm di kawasan tadahan hulu Dikhow antara 12 hingga 18 Julai, diikuti 117.2 mm antara 18 hingga 19 Julai. Bagi Tamlu, anggaran sepadan ialah 165 mm dan 94.2 mm.

Oleh itu, jumlah hujan di kawasan tadahan dalam selang masa kedua yang lebih singkat hampir sama banyak dengan jumlah pada minggu sebelumnya. Angka Tamlu menunjukkan pengumpulan hujan yang ketara lebih awal, diikuti satu lagi tempoh hujan lebat. Kedua-dua selang masa itu bertemu pada 18 Julai, maka jumlahnya tidak wajar dicampurkan tanpa menjelaskan sempadan masa dataset tersebut.

Anggaran satelit itu juga berbeza daripada 83.95 mm yang direkodkan di ibu pejabat Mon pada 19 Julai. Angka tersebut merujuk lokasi, kaedah pengukuran dan tempoh yang berlainan, bukannya semestinya jumlah hujan yang bercanggah.

Phukan menjelaskan bahawa hujan sebelumnya mungkin telah meningkatkan kelembapan tanah dan air bawah tanah cetek. Hujan lebat pada 18 dan 19 Julai kemudian meningkatkan tekanan air liang, iaitu tekanan yang dikenakan oleh air dalam ruang antara zarah tanah dan batuan. Tekanan yang lebih tinggi boleh mengurangkan geseran yang membantu mengekalkan kestabilan cerun.

Beliau menyifatkan kegagalan yang berkemungkinan berlaku sebagai ubah bentuk cetek yang melibatkan tanah, serpihan cerun yang longgar, timbunan tanah jalan dan syal terluluhawa. Jumlah hujan yang dilaporkan tidak membuktikan berlakunya hujan luar biasa lebat dalam tempoh singkat. Pergerakan lanjut ketika hujan berpanjangan atau lebat mungkin berlaku, kata Phukan, namun maklumat semasa tidak dapat menentukan kebarangkalian, kedalaman atau saiznya.

Mengapa Noklak ialah amaran, bukan ramalan

Noklak memberikan contoh setempat paling membimbangkan tentang bagaimana tanah runtuh boleh menjadi krisis berpanjangan. Tanah runtuh yang bermula di bahagian barat dayanya pada 1980 telah menjejaskan hampir suku pekan itu menjelang 2022. Thanghiu daripada Pihak Berkuasa Pengurusan Bencana Daerah Noklak melaporkan tanah mendap hampir 10 inci dalam tempoh setahun yang dibincangkan, selain tanah runtuh baharu ke arah Punyaongan di timur.

Satu bahagian jalan utama di kawasan atas telah hilang, dan beberapa rumah kini berada di bawah aras jalan selepas tanah di bawahnya mendap. Penyelidik bebas Tosang Chang mengimbas kembali keluarganya berpindah dari rumah yang rosak ketika beliau masih kecil. Katanya, penduduk masih tinggal di bangunan yang merekah kerana sesetengah keluarga tidak mampu berpindah.

Tuensang memperlihatkan satu lagi corak kerosakan yang semakin meluas. Wartawan tempatan Moses Hongang Chang berkata garisan rekahan dari koloni Phinjang telah merebak ke lokasi termasuk kampung Tuensang, sejauh 2.5 kilometer. Sebuah gereja yang baru dibina, sejauh 4 km, mula merekah, dan satu lagi kawasan terjejas terletak 5 km dari situ. Jarak tersebut merujuk lokasi kerosakan yang dilaporkan, bukannya sempadan terpetakan bagi satu tanah runtuh yang berterusan.

Temsulemba Walling, ahli geologi kanan dan profesor di Universiti Nagaland, berkata siasatan lanjut diperlukan sebelum Tamlu dibandingkan secara langsung dengan Noklak. Tanah runtuh di Tamlu berlaku pada syal Disang, manakala kejadian di Mon berlaku dalam Formasi Laisong bagi Kumpulan Barail. Nama-nama ini mengenal pasti unit batuan geologi berbeza di bawah cerun yang terjejas.

Tanah runtuh kompleks di Noklak turut melibatkan syal Disang, tetapi Walling menyifatkan beberapa proses yang saling berinteraksi: hakisan di kaki cerun, pergerakan serpihan, tanah mendap dan rekahan akibat regangan. Sungai Khiamong dan Lein menghakis serpihan tersebut, manakala pergerakan yang berterusan dan meluas mungkin menunjukkan ketidakstabilan lebih dalam serta kemungkinan pergerakan tektonik baru-baru ini.

Satu kajian pada 2021 oleh ahli geologi Universiti Nagaland mengenal pasti faktor geologi yang menyebabkan tanah mendap di Noklak, yang diburukkan oleh kegiatan manusia. Berkongsi unit batuan dengan Noklak tidak membuktikan bahawa Tamlu mengalami kedalaman kegagalan, keadaan saliran atau perkembangan masa depan yang sama.

Dakwaan tentang pembinaan dan perlombongan perlu diuji

Y Nuklu Phom, seorang pemulihara alam sekitar yang memenangi Anugerah Whitley pada 2021, membangkitkan pembinaan jalan, pemotongan bukit, penebangan hutan dan letupan sebagai kemungkinan faktor penyumbang kepada ketidakstabilan di Longleng. Katanya, National Highways and Infrastructure Development Corporation Limited telah menjalankan projek jalan raya utama di rantau itu selama 10 hingga 12 tahun.

Beliau merujuk Lebuh Raya Kebangsaan 702 dan jalan Yongnyah ke Tamlu di sepanjang koridor Dikhu, serta tanah runtuh berhampiran jalur sungai Dikhu dan Yangmon. Laporannya meletakkan kegiatan pembinaan berhampiran kawasan yang rosak, tetapi tidak menentukan sejauh mana kegiatan itu menyumbang kepada setiap kejadian runtuhan.

Nuklu turut melaporkan peningkatan 57 peratus dalam jumlah hujan pada Julai. Tempoh perbandingan dan asas pengukuran tidak dinyatakan, maka peratusan itu tidak dapat dibandingkan secara langsung dengan rekod stesen cuaca Mon atau anggaran NASA. Dakwaan beliau bahawa garam pertanian dan bahan kimia lain yang digunakan untuk mengawal rumpai telah mengubah sifat tanah masih dipertikaikan.

Perlombongan arang batu di Bura Namsang turut mendapat perhatian yang sama. Nuklu mencadangkan peluasan perlombongan mungkin telah meningkatkan pemendapan dan hakisan tebing sungai. Walling berkata bukti tidak mencukupi untuk mengaitkan perlombongan secara langsung dengan gangguan aliran Dikhu. Perlombongan di Jaluran Schuppen, Nagaland, telah berlaku selama beberapa dekad, dan beliau berpendapat kesannya lebih berkemungkinan tertumpu pada anak sungai dan aliran air yang lebih kecil.

Walling berkata pemerhatian satelit dari tempoh berbeza diperlukan untuk menyiasat sebarang kaitan. Di Tuensang, Moses Hongang Chang turut membangkitkan pengkuarian dari anak sungai di bawah Phinjang sebagai kemungkinan faktor penyumbang dan berkata pihak pentadbiran baru-baru ini telah menghentikannya. Kedua-dua laporan itu tidak membuktikan bahawa aktiviti pengeluaran menyebabkan tanah runtuh di Tamlu atau Mon pada Julai.

Bukti yang dihuraikan Phukan tidak menyokong dakwaan bahawa gempa bumi menjadi pencetus. Katanya, katalog Pusat Seismologi Kebangsaan tidak merekodkan gempa bumi berhampiran pada waktu pergerakan berlaku pada 19 dan 20 Julai. Gempa bumi pada 17 dan 18 Julai terlalu kecil, jauh dan dalam untuk menjelaskan kerosakan itu. Gempa bumi setempat yang amat kecil tidak dapat diketepikan sepenuhnya kerana pemantauan seismik di kawasan berhampiran terhad, tetapi kemungkinan itu bukan bukti bahawa faktor seismik menjadi punca.

Bencana yang lebih luas membebankan pemulihan

Penilaian NSDMA menunjukkan kecemasan itu melanda seluruh Nagaland. Satu penilaian mengira 22 rumah musnah sepenuhnya dan 25 rosak sebahagian di Tuensang, menjejaskan kira-kira 201 orang di 12 kampung. Di Longleng, penilaian itu merekodkan lima rumah asas musnah dan lima rosak sebahagian di sembilan kampung, menjejaskan 102 orang.

Jumlah bagi Longleng itu lebih kecil skopnya berbanding kenyataan Phom bahawa setiap kampung mengalami kerosakan. Penilaian tersebut mengira kerosakan rumah tertentu dan penduduk yang terjejas, manakala laporan beliau merangkumi kemusnahan yang lebih luas. Tanpa menyelaraskan tarikh dan takrif, kedua-duanya tidak boleh dianggap sebagai ukuran yang setara.

Kiphire melaporkan tanah runtuh di lapan kampung yang menjejaskan 34 orang, dengan kerosakan awal pada tujuh rumah. Kira-kira 30 kampung terjejas di Zunheboto. Shamator melaporkan tanah runtuh di enam kampung yang menjejaskan kira-kira 7,000 orang, manakala Mokokchung merekodkan kerosakan di 18 kampung yang menjejaskan 84 orang. Penilaian masih diteruskan di Noklak, Wokha dan Meluri.

Pengangkutan dan perkhidmatan awam turut terjejas di tempat lain. Lebuh Raya Kebangsaan 202 terputus di pekan Chare, dan arus sungai yang deras mengancam jambatan Bailey di laluan Chare ke Mokokchung. Tanah runtuh di Changki dan Longkong mengganggu jalan utama serta saluran paip air Mokokchung. Di Kohima, tembok penahan di bawah Sekretariat Awam runtuh, merosakkan dua kenderaan dan menyekat akses ke pejabat kerajaan.

Banjir menjejaskan Dimapur, Chumoukedima dan Niuland, manakala sawah padi musnah di kampung Chanka, Wokha. NSDMA merekodkan kerugian pada rumah, jalan, jambatan, struktur penahan, sawah padi dan kawasan pertanian jhum, iaitu tanaman yang diusahakan melalui pertanian pindah. Kehilangan ternakan termasuk 11 mithun, 13 lembu dan tiga babi di Mon, menambah kerugian aset isi rumah dan pendapatan pertanian.

Bantuan disalurkan, namun keselamatan tanah belum dipastikan

Semasa lawatan pada 5 Ogos, timbalan pesuruhjaya Mon berkata pusat bantuan dan tempat perlindungan sementara telah disediakan apabila diperlukan, dengan bekalan bijirin makanan, air minuman, ubat-ubatan dan barangan keperluan sedang diagihkan. Nadda melawat bersama Menteri Kesihatan Assam Ashok Singhal dan Ahli Parlimen Rajya Sabha Phangnon Konyak, serta bertemu keluarga terjejas di Pejabat Kesatuan Konyak.

Satu pasukan pusat kemudian menilai keperluan pemulihan di Mon dan Tuensang pada hari Selasa, sebelum melawat Longleng pada hari Rabu. Tarikh kalendar tidak dinyatakan dalam laporan. Pasukan itu terdiri daripada wakil Kementerian Hal Ehwal Dalam Negeri, Pihak Berkuasa Pengurusan Bencana Kebangsaan, Institut Pengurusan Bencana Kebangsaan dan Institut Penyelidikan Bangunan Pusat.

Jabatan-jabatan diminta mendokumentasikan kerosakan dan kerugian sebenar bagi tujuan penilaian serta perancangan pemulihan. Pegawai jalan raya dan jambatan serta jabatan pertanian membentangkan dapatan mereka, manakala pengerusi Majlis Rakyat Phom, YB Angam Phom, menerangkan kesukaran yang dihadapi daerah itu.

Mengira bangunan yang musnah dan membaiki jalan menangani keperluan mendesak, tetapi langkah itu sahaja tidak dapat menentukan sama ada tanah di bawah penempatan yang masih berdiri stabil. Perkara yang belum terjawab termasuk kedalaman dan keluasan pergerakan tanah di Tamlu, punca perubahan aliran saliran, serta kemungkinan kejadian runtuhan berulang ketika hujan lebat.

Tarikh yang disahkan untuk menyiapkan siasatan terperinci keadaan tanah, menerbitkan dapatan atau membuka semula semua sekolah yang rosak tidak dinyatakan. Perbezaan itu kekal penting bagi pemulihan: hujan ialah pencetus paling kuat dikenal pasti, manakala proses berpanjangan yang setanding dengan Noklak belum dibuktikan. Penduduk yang tinggal di rumah yang sudah merekah masih memerlukan penilaian untuk membezakan kerosakan yang boleh dibaiki daripada bahaya yang berterusan.

Perkara yang Perlu Diketahui

• Stesen cuaca Mon merekodkan hujan sebanyak 83.95 mm pada 19 Julai 2026, ketika kecemasan utama tanah runtuh dan banjir berlaku.
• Laporan korban berbeza: NSDMA melaporkan sembilan kematian dan empat orang hilang, manakala laporan tempatan menyebut lapan mangsa dengan enam mayat ditemukan.
• Penduduk dan pegawai melaporkan perubahan aliran sungai, pembentukan kolam baharu dan kehilangan tanaman berulang di sekitar Tamlu serta Yongnyah.
• Helikopter membawa lebih 300 pelajar yang terkandas dari Longleng ke Dimapur, menurut Persidangan Pelajar Phom.
• Ahli geologi mengenal pasti hujan sebagai pencetus paling berkemungkinan di Tamlu, tetapi belum dapat menganggarkan kedalaman, saiz atau kebarangkalian pergerakan tanah pada masa depan.
• Noklak dan Tuensang menunjukkan ketidakstabilan berpanjangan, tetapi proses yang setanding di Tamlu belum disahkan.
• Penilaian pemulihan oleh pasukan pusat telah dijalankan; jadual bertarikh bagi siasatan terperinci keadaan tanah belum dinyatakan.