Sarwendah dan Ruben Onsu Hadapi Mediasi Berhubung Bayaran Rumah Hampir Rp300 Juta Sebulan

Dua hartanah dan tiga perjanjian kredit menjadi punca pertikaian

Sarwendah dan bekas suaminya, Ruben Samuel Onsu, menuju ke proses mediasi berhubung tanggungjawab membayar ansuran pinjaman bulanan melebihi Rp270 juta, menghampiri Rp300 juta, bagi dua hartanah yang dicagarkan kepada Bank Central Asia (BCA). Perbicaraan pertama berlangsung di Mahkamah Daerah Jakarta Selatan pada 13 Oktober 2026, tanpa kehadiran Sarwendah mahupun Ruben secara peribadi.

Saman sivil itu, yang didaftarkan pada 28 September dengan nombor kes 1198/Pdt.G/2026/PN JKT.SEL, berkaitan pelaksanaan Akta Notari No. 39, iaitu perjanjian yang dikaitkan dengan perceraian mereka. Sarwendah mendakwa kewajipan di bawah perjanjian itu tidak dipenuhi. Pasukan guaman Ruben menolak dakwaan tersebut dan berhujah bahawa bayaran berkenaan merupakan tanggungjawab bersama.

Hartanah itu dikenal pasti sebagai rumah di BDN dan Rempoa. Peguam Sarwendah, Jaenudin, berkata ansuran bulanan itu melibatkan tiga perjanjian kredit. Beliau turut menyebut angka kira-kira Rp12 bilion, namun laporan berbeza sama ada angka itu merujuk kepada nilai aset, baki hutang atau jumlah keseluruhan kewajipan kredit.

Perbicaraan pertama meneliti dokumen pihak-pihak dan kuasa wakil guaman mereka, bukannya membuat keputusan tentang siapa yang perlu membayar. Kedua-dua pihak bersetuju menggunakan pengantara yang bukan hakim, dan proses mediasi dilaporkan dijadualkan pada Selasa, 20 Oktober 2026.

Oleh itu, pertikaian semasa lebih terbatas berbanding pembahagian baharu harta bekas pasangan itu. Persoalannya ialah bagaimana perjanjian sedia ada menetapkan tanggungjawab terhadap pinjaman yang masih terikat pada dua buah rumah. Perbezaan itu penting kerana menentukan siapa yang menerima sesuatu aset dan siapa yang perlu terus membayar hutang berkaitan dengannya ialah dua persoalan yang berbeza.

Perkara yang diminta Sarwendah diputuskan mahkamah

Jaenudin menyifatkan tindakan itu sebagai tuntutan wanprestasi, istilah undang-undang Indonesia yang merujuk kepada kegagalan memenuhi kewajipan kontrak. Dalam kes ini, Sarwendah memohon agar komitmen yang menurut pasukan guamannya direkodkan dalam Akta Notari No. 39 dikuatkuasakan.

Pendirian beliau ialah Ruben bertanggungjawab terhadap ansuran BCA. Ketika bercakap pada 7 Oktober, Jaenudin berkata akta itu menetapkan kewajipan Ruben untuk membuat bayaran tersebut. Pada perbicaraan 13 Oktober, beliau menyifatkan saman itu sebagai cara untuk menguji tafsiran berbeza tentang sama ada bayaran itu tanggungjawab Ruben seorang atau kedua-dua bekas pasangan.

Jaenudin, peguam Sarwendah, menjelaskan bahawa tuntutan itu memohon supaya perjanjian dipenuhi, bukannya membuka pertikaian baharu mengenai pemilikan harta bersama mereka:

Gugatan wanprestasi itu berkaitan dengan menagih prestasi seseorang, menagih agar Akta 39 itu berjalan kembali gitu loh, seperti sebelumnya.

Beliau menjelaskan bahawa saman itu bertujuan mengembalikan pelaksanaan Akta No. 39 seperti sebelumnya. Beliau berkata Sarwendah akan mematuhi keputusan mahkamah, termasuk jika hakim memutuskan bahawa bayaran itu perlu dikongsi.

Fasal berkaitan dalam akta itu tidak diterbitkan sepenuhnya dalam laporan mengenai kes berkenaan. Tanpa teks tersebut, tafsiran yang bercanggah tidak dapat diputuskan hanya berdasarkan kenyataan umum peguam. Tiada keputusan tentang liabiliti dilaporkan daripada perbicaraan pembukaan itu.

Ruben menafikan melanggar perjanjian

Peguam Ruben, Minola Sebayang, menegaskan bahawa perjanjian itu menetapkan ansuran sebagai tanggungjawab kedua-dua pihak sehingga pinjaman selesai dibayar. Pendirian itu secara langsung mencabar dakwaan Sarwendah bahawa kewajipan membayar terletak pada Ruben.

Selepas perbicaraan 13 Oktober, Minola berkata Ruben menyerahkan pengendalian prosiding kepada pasukan guamannya dan tidak menyampaikan pesanan khas untuk perbicaraan tersebut. Beliau turut menolak dakwaan pelanggaran kontrak.

Minola Sebayang, yang mewakili Ruben, menyatakan pendirian pasukannya berhubung tanggungjawab pembayaran:

Kami tetap berpendapat itu adalah kewajiban para pihak.

Kenyataan itu bermaksud pasukannya masih menganggap bayaran tersebut sebagai kewajipan kedua-dua pihak, bukannya Ruben seorang. Jaenudin berkata Sarwendah menghormati hak pihak lawan untuk mengemukakan pembelaan itu, meskipun tafsirannya berbeza.

Justeru, pertikaian ini berkisar pada maksud perjanjian itu serta sama ada tindakan mana-mana pihak gagal memenuhi kewajipan di bawahnya. Jumlah bil bulanan menunjukkan skala kewangan yang terlibat, tetapi dengan sendirinya tidak menentukan siapa yang bertanggungjawab di sisi undang-undang.

Perkara yang dapat dan tidak dapat dipastikan daripada angka Rp12 bilion

Jaenudin menganggarkan ansuran bulanan melebihi Rp270 juta, hampir Rp300 juta, bagi tiga perjanjian kredit. Angka itu ialah anggaran, bukannya pecahan yang diterbitkan bagi setiap pinjaman. Laporan tidak menjelaskan bagaimana ketiga-tiga perjanjian itu dibahagikan antara dua hartanah tersebut.

Berdasarkan julat yang dinyatakan, bayaran selama 12 bulan berjumlah kira-kira Rp3.24 bilion hingga Rp3.6 bilion. Pengiraan itu menunjukkan skala tahunan beban bayaran berkenaan. Ia bukan kenyataan tentang hutang tertunggak atau jumlah yang dituntut Sarwendah melalui saman tersebut.

Angka berasingan Rp12 bilion perlu ditafsir dengan lebih berhati-hati. Sesetengah laporan menyifatkannya sebagai nilai aset, manakala yang lain menyebutnya sebagai baki hutang atau jumlah keseluruhan kewajipan kredit. Huraian Jaenudin yang dipetik merujuk secara umum kepada jumlah keseluruhan pada semakan terakhir, tanpa memastikan maksud khusus angka itu.

Kategori-kategori ini tidak boleh disamakan. Nilai hartanah ialah nilai aset tersebut; baki pinjaman tertunggak ialah jumlah yang masih perlu dibayar; manakala ansuran bulanan mungkin merangkumi faedah selain bayaran balik wang yang dipinjam. Oleh itu, angka Rp12 bilion tidak sepatutnya dikemukakan serentak sebagai nilai hartanah yang disahkan dan baki hutang yang disahkan.

Laporan tidak mendedahkan penyata pinjaman terperinci, kadar faedah, jadual pembayaran balik atau jumlah tunggakan yang disahkan. Angka-angka itu menunjukkan bahawa komitmen kredit yang besar sedang dipertikaikan, tetapi tidak menjelaskan dengan tepat jumlah yang masih belum dibayar atau bila setiap perjanjian akan berakhir.

Amaran lelongan yang mendesak penyelesaian

Kemungkinan kehilangan hartanah yang dicagarkan menjadikan pertikaian ini mendesak dari segi praktikal, selain isu tafsiran akta. Pasukan guaman Sarwendah berkata rumah-rumah itu berisiko dilelong sekiranya pinjaman tidak dibayar.

Pada 6 Ogos 2026, Abraham Simon, seorang lagi peguam yang mewakili Sarwendah, menunjukkan surat amaran ketiga daripada bank, bertarikh 1 Oktober 2025. Beliau berkata surat itu ditujukan kepada Sarwendah dan Ruben serta diterima di rumah BDN.

Menurut penerangan Simon, amaran itu menyatakan bank boleh menggunakan hak undang-undangnya, termasuk melelong cagaran, jika hutang tidak diselesaikan dalam tempoh yang ditetapkan. Rumah yang dicagarkan berfungsi sebagai jaminan pinjaman, maka kegagalan membuat bayaran boleh menyebabkan pemberi pinjaman mengambil tindakan penguatkuasaan terhadapnya.

Surat itu dikemukakan oleh peguam Sarwendah, bukannya melalui kenyataan awam daripada BCA. Kandungan yang dilaporkan menyokong keterangan mereka bahawa amaran lelongan telah dikeluarkan, tetapi tidak membuktikan lelongan sudah berlangsung atau tarikh jualan telah ditetapkan.

Jaenudin berkata pada 7 Oktober bahawa rumah di BDN dan Rempoa telah diperuntukkan kepada Sarwendah dan berisiko jika ansuran tidak dibayar. Itu ialah keterangan beliau mengenai pengaturan aset dan akibatnya. Mahkamah belum dilaporkan membuat sebarang dapatan mengenai dakwaan tersebut.

Laporan berbeza mengenai sejarah pembayaran. Dalam kenyataannya pada 7 Oktober, Jaenudin berkata bayaran terhenti sekitar penghujung 2023, namun beliau menyatakan tarikh itu secara tidak pasti. Dalam kenyataannya pada 13 Oktober, beliau berkata bayaran telah berjalan sejak 2024. Keterangan itu tidak menjelaskan sama ada ia merujuk kepada tempoh berbeza, bayaran yang terhenti seketika atau kesilapan tarikh. Kedua-duanya tidak wajar digabungkan menjadi satu kronologi yang disahkan.

Mengapa perbicaraan pertama bersifat prosedural

Sarwendah tidak hadir pada perbicaraan pembukaan kerana Jaenudin menasihatinya bahawa kehadirannya belum diperlukan. Beliau berkata hakim perlu terlebih dahulu menyemak kelengkapan dokumen pihak-pihak dan kuasa undang-undang peguam yang mewakili mereka.

Dalam konteks ini, pemeriksaan kedudukan undang-undang termasuk pengesahan bahawa peguam mempunyai kuasa yang sah untuk mewakili anak guam masing-masing. Jaenudin secara khusus menjelaskan bahawa beliau perlu mengemukakan dokumen yang membuktikan bahawa beliau ialah peguam Sarwendah. Minola juga menyifatkan agenda itu sebagai pemeriksaan dokumen perwakilan, tuntutan dan aturan mediasi.

Ruben juga tidak hadir secara peribadi, dan kedua-dua bekas pasangan diwakili pasukan guaman masing-masing. Ketidakhadiran mereka pada perbicaraan prosedural ini tidak membuktikan penerimaan mahupun penolakan terhadap tuntutan tersebut.

Saman itu menamakan Ruben Samuel Onsu sebagai defendan dan sebuah bank sebagai pihak tambahan, yang dalam tatacara Indonesia disebut turut tergugat. Laporan kemudian mengenal pasti bank itu sebagai BCA. Jaenudin berkata beliau difahamkan BCA hadir pada perbicaraan pertama, namun tiada maklum balas awam daripada bank mengenai inti pati pertikaian dilaporkan.

Mediasi dijadualkan pada 20 Oktober

Kedua-dua pasukan guaman bersetuju menggunakan pengantara dari luar badan kehakiman. Minola berkata pihak-pihak menyerahkan pemilihan kepada panel hakim selepas meneliti senarai panjang calon pengantara, dan mahkamah melantik seorang pengantara yang bukan hakim.

Keluwesan jadual menjadi alasan pilihan itu, menurut peguam. Jaenudin berkata pengantara luar boleh membantu mempercepat proses, manakala Minola berkata jadual perbicaraan hakim yang sedia padat mungkin menyukarkan pengaturan pertemuan.

Mediasi ialah usaha mencapai persetujuan, bukannya memutuskan pertikaian melalui penghakiman selepas perbicaraan yang dipertikaikan. Tarikh yang dilaporkan ialah 20 Oktober 2026, seminggu selepas perbicaraan pertama. Nama pengantara dan syarat penyelesaian yang dicadangkan belum didedahkan.

Minola berkata beliau berharap Ruben dan Sarwendah hadir sendiri kerana merekalah, bukannya peguam mereka, yang perlu menyelesaikan perselisihan tersebut. Jaenudin pada awalnya mencadangkan Sarwendah mungkin hadir, namun kemudian berkata kehadiran itu masih akan dibincangkan berdasarkan keadaan dan aturan bagi kedua-dua pihak.

Tarikh-tarikh penting berikut menunjukkan bagaimana pertikaian kewangan itu sampai ke tahap ini:

• 1 Oktober 2025: Tarikh pada surat amaran ketiga bank yang kemudian ditunjukkan oleh peguam Sarwendah berhubung hartanah BDN.
• 6 Ogos 2026: Abraham Simon mengemukakan surat amaran itu di Mahkamah Daerah Jakarta Selatan.
• 28 September 2026: Sarwendah mendaftarkan saman 1198/Pdt.G/2026/PN JKT.SEL.
• 30 September 2026: Minola berkata pihak Ruben menghormati tindakan undang-undang itu dan menunggu pemberitahuan rasmi.
• 7 Oktober 2026: Jaenudin menerangkan secara terbuka pertikaian mengenai peruntukan pembayaran dalam akta tersebut.
• 13 Oktober 2026: Perbicaraan pertama meneliti keperluan prosedural dan mengatur mediasi.
• 20 Oktober 2026: Mediasi dilaporkan dijadualkan.

Tuntutan kewangan berasingan daripada konflik keluarga yang lebih luas

Pertikaian ini berlaku seiring dengan perselisihan mengenai aturan keibubapaan, nafkah dan saman hak penjagaan anak. Jaenudin berkata tindakan Ruben berhubung hak penjagaan turut merujuk kepada Akta No. 39, khususnya peruntukan mengenai pertemuan dengan anak-anak.

Rujukan bersama itu tidak bermakna semua isu tersebut termasuk dalam kes kewangan ini. Jaenudin berulang kali menjelaskan bahawa saman ini hanya berkaitan kewajipan kredit untuk hartanah di BDN dan Rempoa, bukannya pembahagian baharu semua rumah, kenderaan dan aset lain.

Sesetengah laporan secara umum menyatakan rumah dan kereta tidak termasuk, namun pada masa sama mengenal pasti dua rumah yang dicagarkan sebagai perkara pokok tuntutan. Perbezaan yang lebih tepat menurut penjelasan Jaenudin ialah antara menguatkuasakan kewajipan berkaitan hartanah tersebut dengan membuka semula pembahagian keseluruhan harta bekas pasangan itu.

Dakwaan berasingan mengenai kutipan hutang juga berada di luar skop terhad itu. Pada Ogos, pasukan guaman Sarwendah berkata mesej kutipan hutang berterusan hingga April dan Mei 2026, sekali gus menyumbang kepada keputusannya untuk berpindah demi melindungi kesejahteraan mental anak-anak. Peguam Mark Adrianus Ambarita berkata Sarwendah tidak percaya beliau pernah memiliki Mini Cooper yang disebut dalam tuntutan bayaran. Itu ialah dakwaan wakilnya, bukannya dapatan yang membuktikan tanggungjawab terhadap hutang kenderaan tersebut.

Isu yang belum diselesaikan masih jelas: apakah yang ditetapkan dalam akta itu, bagaimana pinjaman sebenarnya dibayar, berapakah baki tepat yang masih perlu dijelaskan dan sama ada mediasi boleh menghasilkan persetujuan. Langkah seterusnya yang dijadualkan ialah perbincangan penyelesaian, bukannya lelongan atau penghakiman yang menetapkan keseluruhan kewajipan pembayaran kepada mana-mana pihak.

Perkara Utama

• Saman Sarwendah berkaitan kewajipan pembayaran di bawah Akta Notari No. 39 bagi dua rumah di BDN dan Rempoa yang dicagarkan kepada BCA.
• Jaenudin menganggarkan ansuran bulanan melebihi Rp270 juta, menghampiri Rp300 juta, bagi tiga perjanjian kredit.
• Laporan memberikan tafsiran berbeza tentang jumlah kira-kira Rp12 bilion, maka maksud tepatnya belum dipastikan.
• Pihak Sarwendah berkata Ruben perlu membayar; pasukan guaman Ruben menafikan pelanggaran perjanjian dan berkata bayaran ialah tanggungjawab bersama.
• Surat amaran bank bertarikh 1 Oktober 2025 ditunjukkan oleh peguam Sarwendah, namun tiada tarikh lelongan yang disahkan dilaporkan.
• Kedua-dua bekas pasangan tidak hadir sendiri pada perbicaraan pembukaan 13 Oktober. Tiada keputusan mengenai tanggungjawab pembayaran dilaporkan.
• Mediasi dengan pengantara bukan hakim dijadualkan pada 20 Oktober 2026. Kehadiran peribadi masih dalam perbincangan.