Pakistan di Kedudukan Terakhir dalam Laporan Jurang Gender Global WEF 2025: Analisis Mendalam tentang Ketidaksamaan yang Berterusan

Pakistan di Kedudukan Terakhir: Dapatan Laporan Jurang Gender Global 2025

Pakistan menduduki tempat terakhir dalam kalangan 148 negara dalam Laporan Jurang Gender Global 2025 Forum Ekonomi Dunia (WEF), dengan skor kesaksamaan gender hanya 56.7%. Ini menandakan kemerosotan untuk tahun kedua berturut-turut bagi Pakistan, yang mencatat skor terbaiknya, iaitu 57.7% pada 2023. Laporan yang diterbitkan pada Jun 2025 itu menilai kesaksamaan gender berdasarkan empat dimensi utama: penyertaan dan peluang ekonomi, pencapaian pendidikan, kesihatan dan kelangsungan hidup, serta pemerkasaan politik. Kedudukan Pakistan di tangga terbawah indeks itu menonjolkan jurang gender yang berterusan dan berakar umbi di negara tersebut, khususnya dalam bidang ekonomi dan politik.

Memahami Indeks Jurang Gender Global

Indeks Jurang Gender Global, yang mula diperkenalkan pada 2006, ialah indeks paling lama di dunia yang menjejaki jurang berasaskan gender. Indeks ini menilai negara berdasarkan empat tonggak utama:

• Penyertaan dan Peluang Ekonomi: Mengukur penyertaan dalam tenaga kerja, kesaksamaan upah dan kemajuan ke jawatan kepimpinan.
• Pencapaian Pendidikan: Menilai kadar celik huruf serta pendaftaran di peringkat pendidikan rendah, menengah dan tertiari.
• Kesihatan dan Kelangsungan Hidup: Mengambil kira jangka hayat dan nisbah jantina ketika lahir.
• Pemerkasaan Politik: Meneliti perwakilan wanita di parlimen dan jawatan menteri.

Di peringkat global, laporan 2025 mendapati purata jurang gender telah dirapatkan sebanyak 68.8%, sedikit meningkat berbanding 68.4% pada 2024. Namun, pada kadar semasa, dianggarkan 123 tahun diperlukan untuk mencapai kesaksamaan gender sepenuhnya di seluruh dunia. Belum ada negara mencapai kesaksamaan gender sepenuhnya, meskipun Iceland mendahului indeks itu buat tahun ke-16 berturut-turut, setelah merapatkan lebih 92% jurang gendernya.

Prestasi Pakistan: Tinjauan Lebih Dekat terhadap Empat Dimensi

Walaupun skor keseluruhan Pakistan merosot, laporan itu menunjukkan gambaran yang kompleks merentas empat subindeks. Sesetengah bidang mencatat kemajuan sederhana, manakala bidang lain memperlihatkan cabaran yang sudah berakar umbi.

Penyertaan dan Peluang Ekonomi: Titik Paling Lemah

Skor Pakistan dalam penyertaan dan peluang ekonomi merosot sebanyak 1.3 mata peratusan, kepada 34.7% yang amat rendah. Subindeks ini merupakan prestasi terburuk negara itu dan mencerminkan:

• Penyertaan wanita yang rendah dalam tenaga kerja: Hanya 22.8% wanita menjadi sebahagian daripada tenaga kerja, dengan kebanyakannya bekerja dalam sektor pertanian, kerja domestik, perguruan atau perubatan.
• Jurang pendapatan dan upah yang semakin melebar: Laporan itu mencatat sedikit peningkatan dalam jurang pendapatan dan kenaikan empat mata peratusan dalam ketidaksamaan upah yang dirasakan sejak tahun lalu.
• Kurangnya perwakilan dalam kepimpinan: Wanita masih jarang memegang jawatan pengurusan atau membuat keputusan, manakala norma budaya sering menghalang wanita daripada mencari pekerjaan atau jawatan kepimpinan.

Menurut laporan Bank Dunia 2024, bayaran yang secara kroniknya lebih rendah kepada wanita serta tumpuan mereka dalam sektor bergaji rendah terus memburukkan ketidaksamaan ekonomi. Ramai majikan memberi alasan untuk membayar wanita dengan upah lebih rendah dengan menganggap mereka bukan pencari nafkah utama, sekali gus mengekalkan kitaran kebergantungan kewangan dan mobiliti ekonomi yang terbatas.

Pencapaian Pendidikan: Kemajuan Sederhana, Namun Masih Membimbangkan

Pendidikan ialah satu-satunya bidang yang mencatat peningkatan di Pakistan pada 2025, dengan subindeks pencapaian pendidikan naik 1.5 mata peratusan kepada 85.1%. Peningkatan ini didorong oleh:

• Kenaikan kadar celik huruf wanita daripada 46.5% kepada 48.5%.
• Kemajuan relatif dalam kesaksamaan pendidikan tertiari, meskipun sebahagian besar peningkatan ini berpunca daripada kemerosotan pendaftaran lelaki dan bukannya kenaikan ketara dalam penyertaan wanita.

Walaupun mencatat kemajuan ini, Pakistan masih berada di kedudukan ke-137 daripada 148 negara dalam pencapaian pendidikan. Peningkatan itu rapuh kerana ia bukan sahaja mencerminkan kemajuan wanita, tetapi juga kemerosotan bagi lelaki. Selain itu, akses kepada pendidikan berkualiti masih tidak seimbang, khususnya di kawasan luar bandar, dan ramai kanak-kanak perempuan berdepan halangan seperti perkahwinan awal, kemiskinan dan sekatan budaya.

Kesihatan dan Kelangsungan Hidup: Skor Tinggi, Namun Cabaran Sebenar Berterusan

Skor subindeks terbaik Pakistan ialah dalam kesihatan dan kelangsungan hidup, iaitu 95.9%. Ini menunjukkan hampir tercapainya kesaksamaan dalam jangka hayat dan nisbah jantina ketika lahir. Namun, statistik ini menutup cabaran besar dalam kehidupan sebenar:

• Kadar kematian ibu yang tinggi, khususnya di klinik luar bandar.
• Keganasan rumah tangga yang berleluasa dan akses terhad kepada penjagaan kesihatan reproduktif.
• Sikap tidak peduli institusi terhadap kesihatan dan keselamatan wanita.

Walaupun angka-angka itu kelihatan memberangsangkan, pengalaman hidup ramai wanita Pakistan menunjukkan keadaan yang berbeza, dengan hasil kesihatan sering terjejas oleh kemiskinan, kekurangan prasarana dan stigma sosial.

Pemerkasaan Politik: Perwakilan Tanpa Kuasa

Pemerkasaan politik kekal sebagai halangan utama bagi Pakistan. Skor negara itu dalam bidang ini merosot daripada 12.2% pada 2024 kepada 11% pada 2025. Dapatan utama termasuk:

• Perwakilan wanita di parlimen meningkat sedikit sebanyak 1.2 mata peratusan, tetapi sebahagian besarnya berpunca daripada kerusi yang dikhaskan dan bukannya pilihan raya langsung.
• Peratusan wanita dalam jawatan menteri merosot daripada 5.9% kepada sifar, menjadikan Pakistan antara negara yang kabinetnya terdiri sepenuhnya daripada lelaki.
• Daripada 31 menteri dalam kabinet persekutuan, hanya seorang wanita, dan kebanyakan wanita dalam politik berasal daripada keluarga politik yang berpengaruh.

Kekurangan perwakilan ini bukan sekadar bersifat simbolik; ia membawa kesan nyata. Apabila wanita dikecualikan daripada proses penggubalan dasar, isu seperti gangguan di tempat kerja, perkahwinan bawah umur dan cuti bersalin sering diabaikan atau tertangguh. Dunia politik juga bersikap bermusuhan terhadap wanita, yang berdepan gangguan, pembunuhan karakter dan ancaman bunuh.

Konteks Serantau dan Global: Bagaimanakah Kedudukan Pakistan Berbanding Negara Lain?

Kedudukan Pakistan di tangga terbawah amat ketara apabila dibandingkan dengan negara jirannya dan negara setara di seluruh dunia. Di Asia Selatan, Bangladesh mendahului pada kedudukan ke-24 dunia, manakala India berada di kedudukan ke-131. Malah negara yang berdepan peperangan atau sekatan sosial yang ketat, seperti Sudan dan Iran, berada pada kedudukan lebih tinggi daripada Pakistan. Kesemua 10 negara teratas dalam indeks itu, termasuk Iceland, Finland dan Norway, telah merapatkan sekurang-kurangnya 80% jurang gender masing-masing, membuktikan bahawa kemajuan boleh dicapai dengan komitmen berterusan dan tindakan dasar.

Tindak Balas Masyarakat dan Pandangan Pakar

Dapatan laporan itu mencetuskan perdebatan dan kebimbangan meluas di Pakistan. Pengguna media sosial, ahli akademik dan bekas penggubal undang-undang menyifatkan kedudukan itu sebagai “amat membimbangkan” dan “satu amaran” kepada pembuat dasar serta masyarakat umum.

Nayab Bukhari, pemegang PhD dalam pengajian wanita, menyifatkan kedudukan itu amat membimbangkan dan memalukan. “Wanita, yang membentuk hampir separuh daripada penduduk Pakistan, berdepan halangan struktur dan penindasan yang semakin meningkat, dengan Pakistan berada di tangga terbawah senarai menurut laporan ini.”

Bekas Ahli Dewan Negara Mehnaz Aziz meluahkan rasa kecewanya:

Kita menundukkan kepala kerana malu apabila Pakistan berada di kedudukan ke-148 daripada 148 negara dari segi jurang gender. Ini satu keadaan darurat, dan semua pihak mesti memahami serta menangani krisis ini.

Ramai pengulas menyebut patriarki yang berakar umbi, ketiadaan tindakan politik dan penentangan masyarakat terhadap pembaharuan sebagai faktor utama di sebalik prestasi buruk Pakistan. Tentangan terhadap gerakan feminis seperti Aurat March dan kegagalan meluluskan undang-undang penting mengenai keganasan rumah tangga serta perkahwinan kanak-kanak dikemukakan sebagai bukti pengabaian sistemik.

Mengapa Kemajuan Terhenti? Halangan Struktur dan Budaya

Walaupun terdapat kemajuan dalam pendidikan, jurang gender keseluruhan Pakistan kekal luas disebabkan gabungan halangan struktur dan budaya:

• Norma patriarki: Sikap sosial yang sudah berakar umbi menyekat pergerakan, autonomi dan akses wanita kepada peluang.
• Kelompangan undang-undang dan dasar: Penguatkuasaan undang-undang yang melindungi hak wanita tidak konsisten, selain penentangan terhadap pembaharuan seperti undang-undang membanteras keganasan rumah tangga dan perkahwinan kanak-kanak.
• Pengecualian ekonomi: Akses wanita kepada kredit, hak pemilikan harta dan pekerjaan formal adalah terhad.
• Peminggiran politik: Kebergantungan pada kerusi yang dikhaskan dan bukannya pemerkasaan politik sebenar, serta kekurangan wanita dalam jawatan membuat keputusan.

Halangan ini diburukkan lagi oleh kebimbangan keselamatan, kekurangan ruang awam yang selamat dan ancaman keganasan, yang semuanya menghalang wanita daripada menyertai kehidupan awam sepenuhnya.

Kos Ekonomi dan Sosial Ketidaksamaan Gender

Kesan ketidaksamaan gender jauh melangkaui kehidupan wanita secara individu. Pakar menganggarkan bahawa peningkatan penyertaan wanita dalam tenaga kerja sahaja boleh meningkatkan KDNK Pakistan sehingga 60%. Penyertaan wanita yang lebih besar dalam politik dan masyarakat juga akan memperbaik hasil dalam bidang pendidikan, kesihatan dan tadbir urus.

Saadia Zahidi, Pengarah Urusan Forum Ekonomi Dunia, menekankan kepentingan kesaksamaan gender terhadap pertumbuhan ekonomi:

Ekonomi yang memanfaatkan sepenuhnya segala bakat dan modal insan berada pada kedudukan terbaik untuk mengharungi era transformasi serta mempercepat produktiviti dan kemakmuran. Namun, kebanyakan ekonomi belum memanfaatkan sepenuhnya laluan ini untuk pertumbuhan.

Dengan gagal memperkasa wanita, Pakistan bukan sahaja mengekalkan ketidakadilan, malah menjejaskan pembangunan dan daya saingnya sendiri di peringkat global.

Apa yang Perlu Berubah? Laluan ke Arah Kemajuan

Menangani jurang gender di Pakistan memerlukan pendekatan menyeluruh yang melibatkan kerajaan, masyarakat sivil dan sektor swasta. Antara saranan utama ialah:

• Pembaharuan undang-undang: Menggubal dan menguatkuasakan undang-undang yang melindungi wanita daripada keganasan, diskriminasi dan perkahwinan kanak-kanak.
• Pemerkasaan ekonomi: Menggalakkan akses wanita kepada pendidikan, kredit dan pekerjaan formal; menyokong keusahawanan wanita; serta memastikan upah yang sama bagi kerja yang sama.
• Penyertaan politik: Melangkaui kerusi yang dikhaskan untuk menggalakkan penyertaan dan kepimpinan wanita yang sebenar dalam politik dan penggubalan dasar.
• Perubahan sosial: Mencabar norma patriarki melalui pendidikan, media dan penglibatan masyarakat; menyokong gerakan akar umbi yang memperjuangkan hak wanita.
• Kebertanggungjawaban institusi: Memastikan institusi awam dan swasta bertanggungjawab atas diskriminasi dan gangguan berasaskan gender.

Penderma antarabangsa dan rakan pembangunan juga berperanan dengan memastikan bantuan dan sokongan ekonomi memberi manfaat kepada wanita serta memajukan kesaksamaan gender.

Ringkasan

• Pakistan berada di kedudukan terakhir daripada 148 negara dalam Laporan Jurang Gender Global WEF 2025, dengan skor 56.7%.
• Negara itu mencatat kemerosotan dalam penyertaan ekonomi dan pemerkasaan politik, dengan peningkatan sederhana dalam pendidikan yang didorong oleh penurunan pendaftaran lelaki.
• Wanita hanya membentuk 22.8% daripada tenaga kerja dan kurang diwakili dalam kepimpinan serta politik.
• Halangan struktur dan budaya, termasuk norma patriarki dan perlindungan undang-undang yang lemah, terus menghambat kemajuan.
• Pakar memberi amaran bahawa ketidaksamaan gender bukan sekadar isu wanita, tetapi krisis negara yang membawa kos ekonomi dan sosial yang besar.
• Pembaharuan menyeluruh dan perubahan masyarakat diperlukan untuk merapatkan jurang gender dan merealisasikan potensi penuh Pakistan.