AS Bergerak Memperketat Eksport Cip AI ke Malaysia dan Thailand: Implikasi terhadap China, Asia Tenggara dan Persaingan Teknologi Global

AS Merancang Sekatan Baharu terhadap Eksport Cip AI: Apa yang Berubah dan Mengapa?

Amerika Syarikat sedang bersiap untuk memperkenalkan sekatan baharu terhadap eksport cip kecerdasan buatan (AI) canggih ke Malaysia dan Thailand, dalam usaha menghalang komponen berteknologi tinggi ini daripada diselewengkan ke China. Perubahan dasar ini, yang diterajui pentadbiran Trump, menandakan perkembangan penting dalam usaha berterusan Washington mengawal aliran teknologi termaju dan mengekalkan kelebihannya dalam persaingan AI global.

Teras draf peraturan baharu Jabatan Perdagangan AS ialah kebimbangan bahawa cip itu masih sampai kepada syarikat China melalui negara ketiga, meskipun penjualan pemproses AI tercanggih Nvidia ke China dilarang secara langsung. Malaysia dan Thailand, yang kedua-duanya merupakan pemain utama dalam rantaian bekalan semikonduktor global, menyaksikan lonjakan penghantaran cip dan pelaburan dalam pusat data, sekali gus mencetuskan kebimbangan di Washington tentang kemungkinan penyeludupan atau penyelewengan.

Peraturan yang dicadangkan itu masih belum dimuktamadkan dan mungkin berubah. Namun, ia menunjukkan hasrat jelas untuk memperketat kawalan terhadap eksport cip AI ke Asia Tenggara, sambil membatalkan “Peraturan Penyebaran AI” yang lebih luas dan kontroversial, yang diperkenalkan pada penghujung pentadbiran Biden. Pendekatan baharu ini dijangka membawa implikasi besar terhadap industri semikonduktor global, hubungan AS-China dan strategi ekonomi negara-negara Asia Tenggara.

Latar Belakang: Persaingan Teknologi AS-China dan Peranan Cip AI

Cip AI seperti unit pemprosesan grafik (GPU) H100 dan A100 keluaran Nvidia penting untuk melatih dan menjalankan model kecerdasan buatan berskala besar. Cip ini menyediakan kuasa pengkomputeran besar yang diperlukan untuk menghasilkan kemajuan dalam pembelajaran mesin, pemprosesan bahasa semula jadi dan aplikasi AI canggih yang lain. Oleh itu, cip ini menjadi tumpuan persaingan teknologi sengit antara AS dengan China.

Sejak 2022, AS mengenakan beberapa siri kawalan eksport yang semakin ketat bagi menyekat akses China kepada semikonduktor canggih dan teknologi berkaitan. Rasionalnya mempunyai dua matlamat: mengekalkan kelebihan teknologi Amerika dalam AI dan menghalang China daripada menggunakan teknologi buatan AS untuk tujuan ketenteraan atau pengawasan. Kawalan ini termasuk larangan langsung terhadap penjualan cip AI berprestasi tinggi ke China serta senarai negara yang semakin panjang, yang dianggap berisiko menyelewengkan teknologi ke Beijing.

Namun, memandangkan rantaian bekalan semikonduktor global sangat kompleks dan saling berkait, pegawai AS semakin bimbang cip yang dieksport ke negara ketiga, khususnya di Asia Tenggara, akhirnya mungkin jatuh ke tangan China. Hal ini menyebabkan perhatian tertumpu kepada Malaysia dan Thailand, yang kedua-duanya kini menjadi nod penting dalam ekosistem semikonduktor global.

Mengapa Malaysia dan Thailand? Lonjakan Industri Semikonduktor Asia Tenggara

Malaysia dan Thailand muncul sebagai hab utama bagi pembuatan, pemasangan, pengujian dan pembungkusan semikonduktor. Malaysia khususnya merupakan pengeksport semikonduktor keempat terbesar di dunia, dengan nilai eksport hampir $37 bilion pada 2024. Sebahagian besar eksport ini, iaitu lebih satu pertiga, menuju ke China dan Hong Kong. Thailand, meskipun skalanya lebih kecil, mengeksport litar bersepadu bernilai lebih $800 juta ke China pada 2023.

Pertumbuhan ini didorong oleh beberapa faktor:

• Strategi “China Plus One”: Seiring peningkatan ketegangan AS-China, syarikat teknologi global berusaha mempelbagaikan rantaian bekalan mereka dengan melabur besar-besaran di Asia Tenggara bagi mengurangkan kebergantungan kepada China.
• Pelaburan Langsung Asing: Syarikat utama AS seperti Nvidia, Oracle, Intel dan GlobalFoundries memperluas operasi di Malaysia dan Thailand, tertarik dengan tenaga kerja berkemahiran, prasarana sedia ada dan dasar perdagangan yang menggalakkan.
• Ledakan Pusat Data: Syarikat seperti Oracle, Alphabet, Microsoft dan Amazon Web Services melabur berbilion dolar dalam pusat data baharu di Malaysia dan Thailand, sekali gus meningkatkan lagi permintaan terhadap cip AI canggih.

Walaupun perkembangan ini membawa manfaat ekonomi kepada rantau ini, ia turut menimbulkan cabaran baharu dalam penguatkuasaan kawalan eksport AS. Risikonya ialah cip yang dihantar ke Malaysia atau Thailand boleh dieksport semula ke China, atau syarikat China mungkin mendapat akses jarak jauh kepada kuasa pengkomputeran AI yang tersedia di pusat data Asia Tenggara.

Bagaimanakah Cip Diselewengkan? Cabaran Penyeludupan dan Pengelakan

Walaupun larangan langsung dikenakan, syarikat China menemukan pelbagai cara untuk mengakses teknologi AS yang disekat. Menurut laporan Wall Street Journal, satu kaedah melibatkan penghantaran fizikal cakera keras yang mengandungi data latihan AI ke Malaysia, tempat jurutera China menyewa pelayan yang dilengkapi cip Nvidia. Mereka melatih model AI di pusat data Malaysia sebelum membawa hasilnya kembali ke China. Pendekatan ini membolehkan firma China mengelak sekatan AS terhadap eksport cip secara langsung dengan memanfaatkan prasarana data Asia Tenggara yang semakin berkembang.

Terdapat juga kes undang-undang yang menonjolkan risiko penyelewengan. Di Singapura, pendakwa raya mendakwa beberapa individu menipu pelanggan tentang destinasi akhir pelayan AI yang pada asalnya dihantar ke Malaysia dan mungkin mengandungi cip Nvidia canggih. Nvidia tidak dikaitkan dengan sebarang salah laku, tetapi kes itu menegaskan betapa sukarnya menjejaki penggunaan akhir dan destinasi terakhir produk teknologi bernilai tinggi.

Pegawai Malaysia, di bawah tekanan AS, berikrar akan memperketat pengawasan penghantaran semikonduktor. Menteri Perdagangan Zafrul Aziz mengesahkan bahawa AS meminta Malaysia memastikan pelayan yang dilengkapi cip Nvidia dihantar ke pusat data yang ditetapkan dan tidak dialihkan ke tempat lain. Pemantauan itu sebahagian daripada usaha lebih luas AS untuk mengehadkan akses China kepada teknologi canggih.

Daripada Peraturan Penyebaran AI Biden kepada Kawalan Bersasar Trump: Apakah Perbezaannya?

Draf peraturan baharu ini muncul ketika pentadbiran Trump berusaha membatalkan apa yang dipanggil “Peraturan Penyebaran AI” yang diperkenalkan pada penghujung pentadbiran Biden. Peraturan itu membahagikan negara kepada tiga peringkat berdasarkan hubungan mereka dengan AS dan menetapkan kuota bilangan cip AI canggih yang boleh dieksport ke setiap peringkat. Sekutu yang dipercayai seperti UK dan Korea Selatan dikenakan sedikit sekatan, manakala negara seperti China dan Rusia pada hakikatnya dihalang daripada mendapat akses. Sebahagian besar negara lain, termasuk Malaysia dan Thailand, diletakkan dalam peringkat pertengahan dengan kuota terhad dan syarat pelesenan ketat.

Peraturan Penyebaran AI dikritik oleh sekutu AS dan syarikat teknologi, termasuk Nvidia, yang berpendapat peraturan itu mewujudkan kerenah birokrasi yang tidak perlu, menyekat inovasi dan berisiko menjauhkan negara sahabat. Pendekatan baharu pentadbiran Trump adalah untuk menggantikan sistem menyeluruh berperingkat itu dengan kawalan yang lebih bersasar mengikut negara. Tumpuan kini diberikan kepada usaha mencegah penyelewengan melalui perantara utama, bermula dengan Malaysia dan Thailand, sambil mengekalkan fleksibiliti untuk mengubah senarai negara yang dikawal apabila perlu.

Setiausaha Perdagangan Howard Lutnick menjelaskan pendekatan baharu itu kepada penggubal undang-undang:

AS akan membenarkan sekutu kita membeli cip AI, dengan syarat cip itu dikendalikan oleh pengendali pusat data Amerika yang diluluskan dan perkhidmatan awan yang menghubungkan pusat data itu juga dikendalikan oleh pengendali Amerika yang diluluskan.

Pendekatan ini bertujuan mengimbangi kebimbangan keselamatan negara dengan keperluan menyokong inovasi Amerika dan mengekalkan hubungan sekutu yang kukuh.

Reaksi Industri dan Serantau: Mengimbangi Keselamatan dengan Pertumbuhan Ekonomi

Sekatan yang dicadangkan itu mencetuskan perdebatan dalam kalangan pemimpin industri, kerajaan serantau dan pakar dasar. Nvidia, pengeluar utama cip AI, enggan mengulas secara langsung tentang peraturan baharu itu. Namun, Ketua Pegawai Eksekutif Jensen Huang sebelum ini berkata “tiada bukti” penyelewengan cip AI secara meluas, sambil memberi amaran bahawa kawal selia berlebihan akhirnya boleh membantu China membangunkan alternatif sendiri dan menghakis kepimpinan pasaran AS.

Pegawai Malaysia dan Thailand memberikan respons berhati-hati. Kementerian Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia menegaskan perlunya dasar yang jelas dan konsisten untuk menyokong sektor teknologi, manakala Thailand sedang menunggu butiran lanjut mengenai sekatan itu. Kedua-dua negara mahu mengekalkan kedudukan sebagai destinasi menarik untuk pelaburan asing, tetapi turut berdepan tekanan untuk menunjukkan pematuhan terhadap kawalan eksport AS.

Pemain industri tempatan di Thailand, seperti Siam AI Cloud dan Ingram Micro, mempertingkat langkah pematuhan, termasuk mengaudit pesanan pelanggan terlebih dahulu dan mengesahkan pengguna akhir bagi menghalang cip daripada dieksport semula ke China. Namun, masih belum jelas bagaimana peraturan baharu itu akan menjejaskan penyedia perkhidmatan awan dan pengendali pusat data, khususnya jika syarikat China berusaha mengakses kuasa pengkomputeran AI dari jauh.

Implikasi terhadap Rantaian Bekalan Semikonduktor Global

Kawalan eksport baharu AS berkemungkinan membawa kesan berantai yang besar kepada industri semikonduktor global. Kemunculan Asia Tenggara sebagai hab semikonduktor membuka peluang dan pada masa yang sama membawa risiko. Rantau ini berpotensi meraih manfaat daripada peningkatan pelaburan, penciptaan pekerjaan dan kemajuan teknologi apabila syarikat mempelbagaikan operasi menjauhi China. Namun, kawalan AS yang lebih ketat boleh mengganggu rantaian bekalan, meningkatkan kos pematuhan dan merumitkan kerjasama penyelidikan dan pembangunan (R&D) merentas sempadan.

Bagi China, sekatan ini membawa cabaran dan juga dorongan. Walaupun akses langsung kepada cip AI buatan AS semakin sukar, firma China melabur besar-besaran dalam alternatif domestik dan mencari cara kreatif untuk mengelak kawalan. Risiko bagi AS ialah dasar yang terlalu ketat boleh mempercepat usaha China mencapai sara diri dalam semikonduktor, sekali gus berpotensi menjejaskan kelebihan teknologi Amerika dalam jangka panjang.

Bagi pelabur dan ahli strategi industri, perubahan ini menyerlahkan kepentingan logistik, prasarana dan kepakaran pematuhan. Syarikat yang terlibat dalam pengujian, pembungkusan dan logistik semikonduktor di Malaysia dan Thailand, seperti Unisem, Jotana dan MySETEC, berpotensi berkembang sebagai hab pengagihan semula. Namun, mereka juga perlu menangani risiko ketidaktentuan geopolitik, perubahan peraturan dan kemungkinan pasaran tepu.

Apakah Langkah Seterusnya? Penguatkuasaan, Pengecualian dan Masa Depan Kawalan Cip AI

Draf peraturan itu merangkumi beberapa peruntukan untuk memudahkan peralihan bagi syarikat yang mempunyai operasi besar di Malaysia dan Thailand. Selama beberapa bulan selepas peraturan itu diterbitkan, firma yang beribu pejabat di AS dan sekumpulan kecil negara sekutu terpilih dibenarkan meneruskan penghantaran cip AI ke kedua-dua negara tanpa memohon lesen. Pengecualian turut disediakan bagi mengelakkan gangguan rantaian bekalan, dengan mengambil kira bahawa banyak syarikat semikonduktor bergantung pada kemudahan di Asia Tenggara untuk langkah pembuatan penting seperti pembungkusan.

Namun, kawalan baharu itu bukan pengganti menyeluruh bagi sistem terdahulu. Persoalan utama masih belum terjawab tentang cara AS akan memantau penggunaan cipnya di pusat data luar negara, khususnya di rantau seperti Timur Tengah yang mempunyai kebimbangan keselamatan tinggi. Pegawai tidak menolak kemungkinan kawalan diperluas ke negara lain jika bukti penyelewengan muncul.

Penguatkuasaan akan menjadi cabaran besar. AS dijangka meningkatkan penelitian terhadap urus niaga yang mencetuskan “tanda amaran”, dengan mewajibkan syarikat menjalankan usaha wajar dan melaporkan kegiatan mencurigakan. Kerajaan Asia Tenggara mungkin perlu memperkukuh undang-undang kawalan eksport dan rangka kerja pematuhan masing-masing bagi mengelakkan negara mereka disenaraihitamkan atau kehilangan akses kepada teknologi AS.

Kesan Geopolitik dan Ekonomi yang Lebih Luas

Pengetatan kawalan eksport cip AI oleh AS sebahagian daripada trend pemisahan teknologi yang lebih luas antara AS dengan China. Ketika kedua-dua negara bersaing untuk memimpin bidang AI dan teknologi canggih lain, rantaian bekalan global sedang berubah. Asia Tenggara berada di persimpangan persaingan ini, dengan peluang untuk berkembang tetapi juga risiko yang semakin tinggi.

Bagi AS, cabarannya ialah mengekalkan kelebihan teknologi sambil menyokong sekutu dan mengelakkan kesan yang tidak diingini. Bagi negara Asia Tenggara, keutamaannya ialah mengimbangi pembangunan ekonomi dengan kewajipan pematuhan dan keselamatan. Bagi China, sekatan ini menjadi penghalang dan juga pemangkin kepada inovasi domestik.

Apabila peraturan berubah, semua pihak berkepentingan perlu menyesuaikan diri. Pihak yang berjaya ialah mereka yang mampu mengharungi landskap teknologi, perdagangan dan geopolitik yang kompleks, memanfaatkan peluang baharu sambil mengurus risiko dalam dunia yang berubah pantas.

Ringkasan

• AS sedang menyediakan sekatan eksport baharu terhadap cip AI canggih ke Malaysia dan Thailand bagi menghalang penyelewengan ke China.
• Langkah ini menggantikan “Peraturan Penyebaran AI” yang lebih luas dengan kawalan bersasar mengikut negara.
• Malaysia dan Thailand menjadi hab semikonduktor utama, menarik pelaburan besar tetapi turut menimbulkan kebimbangan tentang penyeludupan cip.
• Syarikat China menggunakan kaedah kreatif, seperti akses jarak jauh ke pusat data dan pemindahan data secara fizikal, untuk mengelak kawalan AS.
• Peraturan baharu itu merangkumi pengecualian sementara dan pelaksanaan berperingkat bagi meminimumkan gangguan rantaian bekalan.
• Pemimpin industri dan kerajaan serantau mengimbangi pematuhan dengan keperluan menyokong pertumbuhan ekonomi dan inovasi.
• Rantaian bekalan semikonduktor global sedang berubah, dengan Asia Tenggara memainkan peranan yang semakin penting.
• Penguatkuasaan dan pematuhan akan menjadi aspek penting dalam usaha AS mengekalkan kelebihan teknologinya dan menghalang pemindahan teknologi tanpa kebenaran.
• Persaingan teknologi AS-China yang lebih luas terus mendorong perubahan dasar, strategi pelaburan dan penjajaran semula ekonomi global.