Gelombang Haba Rekod Melanda Jepun dan Korea Selatan: Suhu Luar Biasa Isyarat Krisis Iklim

Gelombang Haba Rekod Melanda Asia Timur: Jepun dan Korea Selatan Memecahkan Rekod Suhu

Asia Timur kini dilanda gelombang haba yang belum pernah berlaku sebelum ini. Jepun dan Korea Selatan mencatatkan suhu tertinggi dalam rekod, menyebabkan pihak berkuasa bertungkus-lumus melindungi kesihatan awam dan infrastruktur. Musim panas 2025 bukan sahaja membawa hari-hari paling panas dalam rekod bagi kedua-dua negara, malah turut menyaksikan rentetan malam yang terik, membebankan hospital dan menimbulkan persoalan mendesak tentang kesan perubahan iklim terhadap rantau ini.

Pada 30 Julai, Jepun mencatatkan suhu tertinggi pernah direkodkan, iaitu 41.2 darjah Celsius (106.16 darjah Fahrenheit) di Tamba, Wilayah Hyogo. Sementara itu, Korea Selatan mengalami rekod 22 malam “tropika” berturut-turut pada Julai, dengan suhu malam di Seoul tidak turun di bawah 25 darjah Celsius (77 darjah Fahrenheit) selama lebih tiga minggu—fenomena yang tidak pernah berlaku sejak rekod moden bermula pada 1907. Gelombang haba itu telah meragut puluhan nyawa dan menyebabkan puluhan ribu orang dimasukkan ke hospital, dengan warga emas dan golongan rentan berdepan risiko paling tinggi.

Bagaimanakah Gelombang Haba Ini Berlaku?

Gelombang haba itu bermula secara mendadak dan begitu kuat. Di Jepun, agensi meteorologi melaporkan bahawa pada 30 Julai, suhu melebihi 35 darjah Celsius di 271 daripada 914 titik pemerhatian, manakala rekod baharu dicatatkan di 39 lokasi. Kyoto, bandar yang terkenal dengan tapak bersejarah dan pelancongan, mencatatkan suhu 40 darjah Celsius buat kali pertama sejak rekod bermula pada 1880. Rekod kebangsaan terdahulu, iaitu 41.1 darjah Celsius yang dicatatkan pada 2018 dan disamai pada 2020, telah dipecahkan.

Korea Selatan turut berdepan cuaca ekstrem. Pentadbiran Meteorologi Korea (KMA) mengesahkan suhu minimum malam di Seoul pada 30 Julai ialah 29.3 darjah Celsius, menandakan malam “tropika” ke-22 berturut-turut. KMA mentakrifkan malam tropika sebagai malam apabila suhu kekal melebihi 25 darjah Celsius dari 6:01 petang hingga 9 pagi keesokan harinya. Rekod terdahulu bagi bulan Julai ialah 21 malam sedemikian, dicatatkan pada 1994. Di sesetengah kawasan, suhu maksimum siang hari menghampiri 40 darjah Celsius, dengan Anseong di Wilayah Gyeonggi mencatatkan 40.6 darjah pada 27 Julai.

Youn Ki-han, pengarah bahagian ramalan meteorologi Seoul, menjelaskan fenomena itu:

Biasanya, jika cuaca panas hanya sehari, suhu melonjak sebelum kembali seperti biasa dengan cepat. Tetapi apabila keadaan panas berterusan selama beberapa hari, bahang itu tidak hilang sepenuhnya—ia berlarutan dan terkumpul dari hari ke hari.

Pola Monsun Terganggu dan Bahang Awal

Musim monsun tradisional Asia Timur yang semakin sukar diramal menambah buruk krisis ini. Sebelum ini, musim hujan membawa kelegaan daripada bahang musim panas, tetapi pada tahun ini, musim monsun di Korea Selatan dan Jepun lebih singkat dan kurang lebat. Di barat Jepun, musim hujan berakhir pada penghujung Jun—paling awal sejak rekod bermula. Di Korea Selatan, musim monsun begitu singkat dan tidak menentu sehingga ramai penduduk berhenti membawa payung walaupun ramalan cuaca menjangkakan hujan.

Para saintis mengaitkan gangguan ini dengan perubahan iklim, yang mengubah pola atmosfera dan menjadikan kejadian cuaca ekstrem lebih kerap serta lebih buruk. Akibatnya, rantau ini bukan sahaja mengalami hari yang lebih panas, malah malam yang lebih hangat dan hujan yang tidak menentu, sekali gus meningkatkan risiko terhadap pertanian, bekalan air dan kesihatan awam.

Kesan terhadap Kesihatan dan Masyarakat

Gelombang haba itu telah membawa kesan buruk kepada manusia. Di Jepun, lebih 10,800 orang dimasukkan ke hospital akibat strok haba dan penyakit berkaitan haba yang lain dalam minggu menjelang 21 Julai—angka mingguan tertinggi setakat tahun ini. Seramai 16 orang meninggal dunia dalam tempoh itu, kebanyakannya berusia lebih 64 tahun. Agensi Pengurusan Kebakaran dan Bencana mengeluarkan amaran strok haba bagi 33 daripada 47 wilayah Jepun, dan menggesa penduduk supaya berada di dalam rumah, menggunakan penyaman udara dan memastikan tubuh kekal terhidrat.

Korea Selatan turut menyaksikan peningkatan mendadak kes penyakit dan kematian berkaitan haba. Sekurang-kurangnya 16 orang disyaki meninggal dunia akibat strok haba setakat tahun ini, tiga kali ganda jumlah bagi tempoh yang sama pada 2024. Hospital melaporkan peningkatan mendadak kemasukan pesakit, manakala pihak berkuasa berulang kali memberi amaran supaya orang ramai mengelakkan kegiatan luar ketika bahang memuncak.

Warga emas, kanak-kanak dan pekerja luar paling terdedah kepada risiko. Kerajaan telah membuka pusat penyejukan serta mengagihkan air dan kipas kepada golongan berisiko. Di Seoul, pegawai turut memberikan rebat bil air bagi menggalakkan penduduk menggunakan penyaman udara, sekali gus menunjukkan langkah luar biasa yang diambil untuk menangani krisis itu.

Tekanan terhadap Infrastruktur dan Kehidupan Harian

Gelombang haba itu memberi tekanan besar kepada infrastruktur. Permintaan elektrik melonjak apabila jutaan orang bergantung pada penyaman udara, sekali gus menimbulkan kebimbangan tentang kemungkinan bekalan elektrik terputus. Sistem pengangkutan turut terjejas, dengan landasan kereta api dan jalan raya berisiko berubah bentuk akibat bahang melampau. Di kawasan luar bandar, petani bergelut melindungi tanaman daripada kerosakan akibat haba dan kemarau. Laporan menyebut buah gugur sebelum masak dan sayur-sayuran terbakar dek bahang di tempat seperti Pulau Jeju.

Pelancongan, pemacu ekonomi utama di bandar seperti Kyoto, turut terjejas. Bandar itu, yang menerima rekod 10.88 juta pelawat asing tahun lalu, mencatatkan suhu 40 darjah Celsius buat kali pertama dalam rekod. Pelancong dan penduduk tempatan sama-sama digesa supaya mengelakkan lawatan ke kawasan luar pada waktu paling panas.

Perubahan Iklim: Punca Utama Bahang Ekstrem

Para saintis secara umumnya bersetuju bahawa perubahan iklim akibat kegiatan manusia meningkatkan kekerapan dan keamatan gelombang haba di seluruh dunia. Pertubuhan Meteorologi Sedunia (WMO) melaporkan bahawa Asia memanas hampir dua kali lebih pantas berbanding purata global. Suhu purata daratan Asia tahun lalu adalah kira-kira 1.04 darjah Celsius lebih tinggi berbanding trend 1991-2020, menjadikan 2024 sama ada tahun paling panas atau kedua paling panas dalam rekod, bergantung pada set data yang digunakan.

Jun 2025 merupakan Jun ketiga paling panas di dunia sejak rekod bermula pada 1850, menurut NOAA, NASA dan Perkhidmatan Perubahan Iklim Copernicus. Eropah dan Asia masing-masing mengalami Jun kelima paling panas, sementara beberapa rekod haba dipecahkan merentasi benua di seluruh dunia. WMO memberi amaran bahawa bahang ekstrem kini menjadi kenyataan harian bagi jutaan orang dan menyifatkannya sebagai "pembunuh senyap". Anggaran berdasarkan model menunjukkan kira-kira 489,000 kematian berkaitan haba setiap tahun antara 2000 hingga 2019, kebanyakannya di Asia dan Eropah.

WMO dan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menggesa tindakan segera untuk menangani ancaman bahang ekstrem yang semakin meningkat. Inisiatif yang dicadangkan termasuk menambah baik sistem amaran awal, membangunkan pelan tindakan kesihatan berkaitan haba dan memperkukuh kerjasama antarabangsa bagi melindungi golongan rentan. Kajian terkini menganggarkan bahawa peluasan sistem amaran kesihatan berkaitan haba di 57 negara boleh menyelamatkan 98,314 nyawa setahun.

Konteks Serantau dan Global

Gelombang haba di Asia Timur merupakan sebahagian daripada pola cuaca ekstrem yang lebih luas pada 2025. Mediterranean dan Balkan sedang mengalami gelombang haba ketiga pada musim panas ini, dengan kebakaran hutan memaksa penduduk berpindah dan mengakibatkan korban jiwa. Afrika Utara dan Timur Tengah mengalami gangguan teruk terhadap bekalan elektrik dan air, manakala Amerika Syarikat berdepan gelombang haba berpanjangan dengan indeks haba mencecah 43-46 darjah Celsius. Malah, Scandinavia turut terjejas: Finland mengalami lebih 15 hari dengan suhu melebihi 30 darjah Celsius, sementara Norway dan Sweden berdepan risiko kebakaran hutan yang ekstrem.

Di Asia, krisis ini amat meruncing. Pusat Iklim Kebangsaan China melaporkan rekod bilangan hari dengan suhu melebihi 35 darjah Celsius sejak pertengahan Mac. India mengeluarkan amaran merah bagi New Delhi selepas indeks haba mencecah 51.9 darjah Celsius pada Jun. Myanmar mengalami hari April paling panas pernah direkodkan, dengan suhu merkuri mencecah 48.2 darjah Celsius di Chauk.

Mengapa Suhu Malam Semakin Panas?

Antara aspek paling membimbangkan dalam gelombang haba semasa ialah suhu tinggi yang berterusan pada waktu malam, yang dikenali sebagai “malam tropika”. Malam sedemikian hampir tidak memberikan kelegaan daripada bahang siang, sekali gus menghalang tubuh manusia daripada pulih dan meningkatkan risiko penyakit berkaitan haba. Fenomena ini amat berbahaya bagi warga emas, mereka yang menghidap penyakit kronik dan orang yang tidak mempunyai akses kepada penyaman udara.

Menurut Pentadbiran Meteorologi Korea, bilangan malam tropika di Seoul pada Julai ini memecahkan rekod 117 tahun. Ketiadaan penyejukan pada waktu malam dikaitkan dengan gabungan beberapa faktor, termasuk kesan pulau haba bandar (apabila bandar menyimpan haba akibat konkrit dan asfalt), kelembapan tinggi dan perubahan lebih luas dalam peredaran atmosfera akibat perubahan iklim.

Pakar memberi amaran bahawa malam tropika akan menjadi lebih lazim apabila suhu global meningkat, sekali gus memburukkan risiko kesihatan dan menambah tekanan terhadap sistem tenaga. WMO menegaskan bandar-bandar perlu menyesuaikan diri dengan menambah kawasan hijau, menambah baik penebatan bangunan dan melabur dalam infrastruktur penyejukan awam.

Menyesuaikan Diri dengan Masa Depan yang Lebih Panas

Kerajaan Jepun dan Korea Selatan sedang mengambil langkah untuk menyesuaikan diri dengan realiti baharu bahang ekstrem. Kedua-dua negara melancarkan kempen kesedaran awam, mengagihkan peralatan penyejukan dan memperluas akses kepada rawatan perubatan kecemasan. Tumpuan diberikan kepada perlindungan golongan paling rentan, khususnya warga emas, kanak-kanak dan pekerja luar.

Organisasi antarabangsa turut meningkatkan usaha. Rangkaian Maklumat Kesihatan Haba Global, dengan kerjasama WMO dan Pejabat Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu bagi Pengurangan Risiko Bencana, melancarkan sumber baharu untuk membantu negara memperkukuh strategi pengurangan risiko haba. Sumber ini termasuk penilaian pelan tindakan menghadapi haba, kajian kes daya tahan terhadap haba dan panduan amalan terbaik bagi tadbir urus serta inovasi.

Namun, pakar mengingatkan bahawa penyesuaian sahaja tidak mencukupi. Punca utama—peningkatan pelepasan gas rumah hijau—mesti ditangani melalui usaha mitigasi yang agresif. WMO dan PBB menggesa negara-negara mengehadkan kenaikan suhu global kepada 1.5 darjah Celsius berbanding paras sebelum perindustrian, selaras dengan Perjanjian Paris, bagi mengelakkan kesan perubahan iklim yang paling dahsyat.

Ringkasan

• Jepun dan Korea Selatan mengalami gelombang haba yang memecahkan rekod. Jepun mencatatkan suhu 41.2°C, manakala Seoul mengalami 22 malam tropika berturut-turut.
• Gelombang haba itu menyebabkan peningkatan penyakit dan kematian berkaitan haba, khususnya dalam kalangan warga emas dan golongan rentan.
• Gangguan pola monsun dan suhu tinggi yang berterusan dikaitkan dengan perubahan iklim akibat kegiatan manusia.
• Pihak berkuasa sedang melaksanakan langkah kecemasan, tetapi pakar memberi amaran bahawa penyesuaian perlu disertai tindakan agresif untuk mengurangkan pelepasan gas rumah hijau.
• Krisis di Asia Timur merupakan sebahagian daripada pola bahang ekstrem global, sekali gus menonjolkan keperluan mendesak untuk tindakan antarabangsa yang terselaras.