Serangan Xenofobia di China dan Jepun: Ketegangan Meningkat, Media Sosial dan Bayang-bayang Sejarah

Keganasan di Suzhou dan Tokyo Cetus Kebimbangan Mengenai Xenofobia

Pada penghujung Julai 2025, satu siri serangan ganas yang membimbangkan di China dan Jepun kembali mencetuskan kebimbangan tentang peningkatan xenofobia dan rapuhnya hubungan antara dua ekonomi terbesar Asia itu. Dalam tempoh beberapa jam, seorang wanita Jepun diserang di stesen kereta api bawah tanah di Suzhou, timur China, manakala dua lelaki China mengalami kecederaan parah dalam serangan di jalan raya di tengah Tokyo. Insiden-insiden ini, meskipun secara rasmi disifatkan sebagai kejadian terpencil, mendapat perhatian mendalam daripada diplomat, pemimpin perniagaan dan orang awam, yang bimbang keganasan sebagai tindak balas dan rasa saling tidak percaya yang semakin mendalam sedang berakar.

Serangan itu merupakan kejadian terbaharu dalam siri insiden ganas yang menyasarkan warga asing di kedua-dua negara. Insiden berkenaan mencetuskan gesaan segera supaya tindakan diambil daripada kedutaan, dewan perniagaan dan pertubuhan hak asasi manusia, yang semuanya menuntut perlindungan lebih baik untuk komuniti ekspatriat serta usaha bersama menangani punca asas xenofobia.

Apa yang Berlaku: Butiran Serangan Terbaharu

Keganasan terbaharu bermula pada pagi Khamis di Daerah Chiyoda, Tokyo, apabila dua lelaki China diserang oleh empat individu tidak dikenali yang bersenjatakan paip besi. Menurut kenyataan Kedutaan China di Jepun dan laporan polis tempatan, mangsa sedang berjalan di jalan raya apabila penyerang yang berpakaian bertopi hoodie dan seragam kerja memukul kepala mereka sebelum melarikan diri ke arah stesen kereta api bawah tanah Akihabara dan menaiki sebuah kereta bernombor pendaftaran Kansai. Kedua-dua lelaki itu mengalami kecederaan parah tetapi terselamat. Penyerang masih bebas, manakala pihak berkuasa Jepun melancarkan operasi memburu mereka.

Hanya beberapa jam kemudian, di Suzhou, China, seorang wanita Jepun diserang di dalam sebuah stesen kereta api bawah tanah ketika bersama anaknya. Wanita itu mengalami kecederaan dan menerima rawatan di hospital, namun anaknya tidak cedera. Media Jepun, yang memetik Konsulat Jeneral di Shanghai, melaporkan bahawa suspek segera ditahan polis tempatan, walaupun pegawai di Suzhou masih belum mengeluarkan kenyataan rasmi. Identiti mangsa belum didedahkan kepada umum.

Insiden-insiden ini bukan kejadian terpencil. Pada Jun 2024, seorang lagi wanita Jepun dan anaknya diserang di Suzhou, menyebabkan seorang petugas bas warga China yang cuba campur tangan terbunuh. Pada September 2023, seorang kanak-kanak lelaki Jepun berusia 10 tahun maut ditikam di luar Sekolah Jepun di Shenzhen, selatan China. Kedua-dua penyerang dalam kes-kes ini dijatuhi hukuman mati, mencerminkan betapa seriusnya pihak berkuasa China menangani jenayah sedemikian.

Reaksi Rasmi: Bantahan Diplomatik dan Gesaan Supaya Perlindungan Dipertingkat

Sejurus selepas serangan itu, berlaku kegiatan diplomatik yang rancak. Kedutaan China di Tokyo mengeluarkan kenyataan tegas, menggesa pihak berkuasa Jepun segera menahan pelaku serta memastikan keselamatan dan hak undang-undang warga China di Jepun. Kedutaan itu turut mengingatkan warga China dan pelancong supaya sentiasa berwaspada dan mengambil langkah berjaga-jaga tambahan.

Jurucakap Kementerian Luar China, Guo Jiakun, menegaskan betapa seriusnya keadaan itu dengan menyatakan:

Kedutaan China di Jepun telah menyampaikan kebimbangan kepada Jepun sejurus selepas insiden itu dan kini sedang mengesahkan keadaan dengan lebih lanjut. Kami menggesa Jepun mengambil langkah berkesan bagi memastikan keselamatan warga China.

Sementara itu, Dewan Perniagaan dan Industri Jepun di China menggesa pihak berkuasa China menjamin keselamatan warga Jepun. Kenyataan mereka berbunyi:

Amat dikesali insiden sedemikian berlaku lagi. Memastikan keselamatan pekerja dan keluarga mereka merupakan asas penting untuk menjalankan perniagaan di China.

Syarikat Jepun yang mempunyai operasi besar di China, seperti Toyota dan Panasonic, sebelum ini mengambil langkah melindungi kakitangan mereka, termasuk menawarkan penerbangan pulang percuma dan menasihatkan mereka supaya berwaspada di tempat awam.

Adakah Serangan Ini Terpencil atau Sebahagian daripada Corak yang Lebih Besar?

Pegawai China dan Jepun berulang kali menyifatkan serangan ini sebagai insiden terpencil yang tidak mencerminkan sikap masyarakat secara umum. Namun, kekerapan dan sifat keganasan itu—yang sering menyasarkan wanita, kanak-kanak dan orang awam—menyebabkan ramai pemerhati mempersoalkan naratif tersebut.

Menurut analisis Oxford Analytica, serangan xenofobia di China berkemungkinan berterusan, didorong gabungan rumit ketegangan antarabangsa, rungutan sejarah dan politik domestik. Keganasan berterusan seperti ini boleh membawa kesan meluas terhadap pelaburan asing, perdagangan dan keadaan keselamatan keseluruhan di kedua-dua negara.

Rungutan Sejarah dan Nasionalisme

Akar sentimen anti-Jepun di China begitu mendalam, berpunca daripada pencerobohan dan pendudukan Jepun di sebahagian wilayah China semasa Perang Dunia Kedua. Trauma zaman itu, yang menyaksikan jutaan rakyat China terbunuh, terus dipelihara melalui pendidikan patriotik dan media kerajaan. Ulang tahun peristiwa zaman perang sering menyaksikan peningkatan retorik nasionalis dan, kadangkala, keganasan. Contohnya, insiden tikaman terhadap murid sekolah Jepun di Shenzhen pada 2023 berlaku pada ulang tahun Insiden Mukden 1931, yang menandakan bermulanya pendudukan Jepun di Manchuria.

Di Jepun, sentimen anti-China turut didorong pertikaian wilayah, persaingan ekonomi dan kebimbangan terhadap pengaruh serantau China yang semakin meningkat. Walaupun keganasan terbuka terhadap warga China di Jepun jarang berlaku, serangan terbaharu di Tokyo mencetuskan kebimbangan bahawa sikap xenofobia mungkin semakin mengeras.

Peranan Media Sosial dan Ujaran Kebencian Dalam Talian

Salah satu faktor paling penting yang menguatkan xenofobia di kedua-dua negara ialah penyebaran ujaran kebencian dan propaganda nasionalis di platform media sosial. Di China, platform seperti Weibo dibanjiri komen nasionalis melampau, yang sesetengahnya secara terbuka menyeru keganasan terhadap warga asing. Walaupun syarikat teknologi utama berjanji untuk membanteras ujaran kebencian, penguatkuasaannya masih tidak konsisten.

Elena Yi-Ching Ho, penganalisis penyelidikan yang mengkhusus dalam propaganda dan media sosial, menjelaskan:

Platform media sosial China mahu memaksimumkan interaksi antara pengguna, dan kandungan kontroversi—terutamanya kandungan nasionalis melampau—boleh menguntungkan pempengaruh dan vlogger. Algoritma direka untuk memastikan pengguna terus berinteraksi, kadangkala dengan mengorbankan usaha mengelakkan penyebaran kebencian.

Andrew Devine, pelajar kedoktoran di Universiti Tulane, menambah:

Syarikat teknologi mempunyai dorongan untuk tidak mengawal ujaran kebencian, manakala kandungan yang mengulangi pendirian rasmi kerajaan kurang berkemungkinan dipadamkan. Jumlah maklumat yang begitu besar menjadikan usaha menghapuskan semua kandungan berunsur kebencian mustahil.

Walaupun kerajaan China menegaskan bahawa pihaknya menentang segala bentuk diskriminasi dan ujaran kebencian, pengkritik berhujah bahawa pendidikan patriotik yang diterajui negara dan penapisan terpilih menyumbang kepada suasana yang membolehkan xenofobia berkembang.

Kesan terhadap Komuniti Ekspatriat dan Perniagaan

Serangan terbaharu itu menimbulkan rasa takut dalam kalangan komuniti ekspatriat di kedua-dua negara. Penduduk Jepun di China melaporkan kebimbangan yang meningkat, dengan sesetengah syarikat menawarkan untuk membawa pulang kakitangan dan keluarga mereka. Kedutaan Jepun menggesa warganya supaya sentiasa berwaspada, manakala sesetengah ibu bapa telah mengeluarkan anak mereka dari sekolah antarabangsa.

Warga China di Jepun turut menyuarakan kebimbangan, khususnya selepas serangan di Tokyo. Kedutaan China mengeluarkan nasihat keselamatan dan menggesa perlindungan polis dipertingkat.

Perkembangan ini mengancam hubungan ekonomi China-Jepun yang dibina atas perdagangan, pelaburan dan pertukaran antara rakyat yang meluas. Pemimpin perniagaan memberi amaran bahawa suasana ketakutan dan saling tidak percaya boleh menyebabkan tenaga mahir dan pelaburan asing beralih ke tempat lain, sekali gus menjejaskan kedua-dua ekonomi.

Renungan Masyarakat: Nasionalisme, Pendidikan dan Langkah Seterusnya

Keganasan itu mencetuskan muhasabah dalam kedua-dua masyarakat. Di China, pembunuhan murid sekolah Jepun pada 2023 mendorong orang ramai berkabung; ramai warga China meletakkan bunga di sekolah Jepun itu, menyampaikan permohonan maaf dan menyuarakan hasrat untuk keamanan. Pada masa yang sama, seruan dalam talian supaya sentimen anti-Jepun dinilai semula segera ditapis, mencerminkan sikap kerajaan yang berbelah bahagi terhadap perbahasan terbuka mengenai nasionalisme.

Sesetengah pendidik dan ibu bapa menyatakan bahawa kanak-kanak semakin terdedah kepada pandangan antiwarga asing, sama ada melalui sukatan pelajaran sekolah, media atau perbualan keluarga. Hal ini mencetuskan gesaan supaya cara sejarah diajarkan dan identiti nasional dibentuk dinilai semula.

Tina Wu, pengurus media sosial di Shanghai, memberitahu Al Jazeera:

Saya rasa kita perlu mengubah cara kita menangani masa lalu jika mahu melihat pengurangan ujaran kebencian. Selagi naratifnya ialah kita sentiasa menjadi mangsa pencerobohan asing, mungkin akan berlaku lebih banyak serangan terhadap warga asing di China.

Wang Zichen, bekas wartawan media kerajaan China, kekal berhati-hati namun optimistik:

China sepatutnya yakin melangkah ke masa depan dengan rasa selamat dan keyakinan yang lebih tinggi, bukannya terus dibelenggu kenangan masa lalu.

Implikasi Lebih Luas: Keselamatan, Diplomasi dan Risiko Ketegangan Memuncak

Peningkatan keganasan xenofobia antara China dan Jepun bukan sekadar isu dua hala—kesannya turut melibatkan rantau ini dan dunia. Kedua-dua negara merupakan pemain penting di Asia-Pasifik, dan hubungan mereka mempengaruhi pelbagai perkara, daripada rantaian bekalan hingga pakatan keselamatan.

Jika rasa saling tidak percaya terus meningkat, tindakan keganasan yang terpencil berisiko merebak menjadi konflik diplomatik atau malah ekonomi yang lebih luas. Pertubuhan hak asasi manusia memberi amaran bahawa tanpa usaha aktif kerajaan untuk meredakan sentimen awam dan melindungi komuniti yang terdedah, kitaran tindakan balas boleh menjadi semakin buruk.

Pemerhati menegaskan bahawa kedua-dua kerajaan perlu melangkaui retorik dan mengambil langkah konkrit untuk menangani punca utama xenofobia, termasuk memperbaharui pendidikan, menggalakkan persefahaman silang budaya serta memastikan ujaran kebencian tidak ditoleransi—dalam talian mahupun di luar talian.

Kesimpulan

• Serangan terbaharu terhadap warga Jepun dan China di Suzhou dan Tokyo meningkatkan kebimbangan terhadap xenofobia yang semakin meningkat dan keganasan sebagai tindak balas antara China dengan Jepun.
• Kedua-dua kerajaan mengecam serangan itu dan menggesa perlindungan lebih baik untuk rakyat masing-masing, namun kenyataan rasmi sering menggambarkan insiden tersebut sebagai kejadian terpencil.
• Rungutan sejarah, pendidikan nasionalis dan ujaran kebencian di media sosial menyemarakkan rasa saling tidak percaya dan sikap tidak bertoleransi dalam kedua-dua masyarakat.
• Keganasan itu menimbulkan rasa takut dalam kalangan komuniti ekspatriat dan mengancam hubungan ekonomi serta diplomatik.
• Pakar memberi amaran bahawa tanpa usaha aktif untuk menangani punca utama xenofobia, ketegangan boleh terus meningkat dengan akibat serius terhadap kestabilan serantau.
• Gesaan semakin kuat supaya kedua-dua negara menggalakkan persefahaman silang budaya, memperbaharui pendidikan dan membanteras ujaran kebencian bagi memutuskan kitaran rasa saling tidak percaya dan keganasan.