Usaha Jepun Memperluas Subsidi Global: Membentuk Semula Rantaian Bekalan demi Keselamatan dan Pertumbuhan Ekonomi

Subsidi Strategik Jepun: Membina Rantaian Bekalan Luar Negara yang Berdaya Tahan

Jepun sedang memulakan fasa baharu dasar perindustrian yang bercita-cita tinggi, dengan menawarkan subsidi besar bagi membantu syarikatnya berkembang di luar negara dalam sektor yang dianggap kritikal kepada keselamatan ekonomi. Daripada semikonduktor dan nadir bumi hinggalah pembinaan kapal, tenaga hijau dan eksport makanan bernilai tinggi, matlamat Tokyo adalah untuk menjamin rantaian bekalan, mengurangkan kelemahan strategik dan meletakkan firma Jepun di tengah-tengah industri global masa depan. Langkah ini dibuat ketika persaingan global untuk mendapatkan sumber dan teknologi semakin sengit, selain risiko geopolitik yang kian meningkat dan mengancam kestabilan perdagangan antarabangsa.

Teras strategi ini ialah kesedaran bahawa masa depan ekonomi Jepun bukan sahaja bergantung pada inovasi domestik, malah juga keupayaan untuk membentuk dan mengawal pautan utama dalam rantaian bekalan global. Subsidi baharu kerajaan dirangka untuk membantu syarikat Jepun melabur di Asia Tenggara, Amerika Syarikat dan pasaran pesat membangun yang lain, sekali gus memastikan aliran barangan dan teknologi kritikal kekal memihak kepada kepentingan Tokyo.

Mengapa Jepun Memperluas Subsidi bagi Rantaian Bekalan Luar Negara?

Keputusan Jepun untuk memberi subsidi kepada pengembangan di luar negara menandakan perubahan besar dalam pendekatannya terhadap keselamatan ekonomi. Secara tradisinya, sokongan kerajaan tertumpu pada projek perintis domestik atau pemindahan operasi kembali ke dalam negara. Namun, gangguan baru-baru ini—seperti pandemik COVID-19, perang Rusia-Ukraine dan ketegangan AS-China yang semakin memuncak—menyerlahkan kerapuhan rantaian bekalan global serta risiko kebergantungan berlebihan pada sesebuah negara atau rantau.

Menurut Kementerian Ekonomi, Perdagangan dan Industri (METI), dasar baharu itu bertujuan membantu syarikat Jepun mempelbagaikan pengeluaran dan sumber bekalan, khususnya dalam industri yang gangguan bekalannya boleh membawa kesan ekonomi atau keselamatan yang serius. Semikonduktor, nadir bumi, bateri dan pembinaan kapal menjadi keutamaan, namun skopnya turut merangkumi hidrogen hijau, ammonia dan produk pertanian bernilai tinggi.

Seperti yang dilaporkan oleh Nikkei Asia dan Agenzia Nova, kerajaan merancang meminda Undang-undang Keselamatan Ekonomi agar inisiatif ini layak menerima subsidi berbilang tahun, meliputi segala-galanya daripada penyelidikan dan pembangunan hingga pengkomersialan. Japan Bank for International Cooperation (JBIC) dijangka memainkan peranan utama dalam pembiayaan projek ini.

Pendorong Geopolitik: Persaingan AS-China dan Risiko Rantaian Bekalan

Subsidi baharu Jepun merupakan tindak balas langsung terhadap landskap geopolitik yang berubah. AS mengenakan tarif dan kawalan eksport untuk mengehadkan akses China kepada teknologi maju, manakala China giat melabur dalam infrastruktur dan rantaian bekalan di negara membangun. Jepun, yang terhimpit antara rakan dagang terbesarnya (China) dengan sekutu keselamatan utamanya (AS), berusaha mengurangkan risiko dengan membina rantaian bekalan yang lebih berdaya tahan dan pelbagai.

Seperti yang dinyatakan oleh East Asia Forum, Akta Promosi Keselamatan Ekonomi 2022 mengiktiraf keperluan mendesak untuk bekalan semikonduktor yang stabil dan industri domestik yang kukuh. Usaha baharu memperluas subsidi ke luar negara ini merupakan kesinambungan yang logik, dengan matlamat memastikan Jepun tidak terdedah kepada kejutan luaran atau tekanan politik.

Sektor Utama yang Disasarkan oleh Subsidi Luar Negara Jepun

Program subsidi Jepun tidak terhad kepada satu industri. Sebaliknya, ia menyasarkan pelbagai sektor yang penting bagi pertumbuhan ekonomi dan keselamatan negara.

Semikonduktor: Nadi Teknologi Moden

Semikonduktor menjadi asas bagi segala-galanya, daripada telefon pintar dan kereta hingga sistem pertahanan serta kecerdasan buatan. Jepun pernah menguasai industri ini pada 1980-an, tetapi sejak itu ketinggalan berbanding Taiwan, Korea Selatan dan AS. Kini, Tokyo melabur besar-besaran untuk mendapatkan semula kedudukannya, dengan lebih $25 bilion dibelanjakan bagi subsidi semikonduktor setakat September 2024.

Gabungan Rapidus yang disokong kerajaan menyasarkan pengeluaran cip 2nm berkeupayaan AI yang canggih menjelang 2027, di samping melatih ribuan jurutera dan menubuhkan kemudahan pengeluaran automatik. Strategi Jepun merangkumi pemindahan pengeluaran kembali ke dalam negara dan pengembangan operasi ke luar negara, khususnya di Asia Tenggara, yang kos buruhnya lebih rendah dan pasarannya sedang berkembang.

Namun, seperti yang dinyatakan dalam analisis East Asia Forum, Jepun berdepan persaingan sengit daripada AS dan China, yang kedua-duanya mencurahkan dana lebih besar ke dalam industri semikonduktor masing-masing. Terdapat juga kebimbangan mengenai kekurangan jurutera mahir yang semakin hampir, dengan anggaran menunjukkan Jepun sahaja kekurangan 40,000 tenaga profesional semikonduktor.

Peristiwa global menunjukkan besarnya taruhan: pada 2021, kekurangan cip menyebabkan industri automotif mengalami kerugian lebih $200 juta. AS, Belanda dan Jepun menyelaraskan kawalan eksport untuk mengehadkan akses China kepada peralatan utama pembuatan cip, menjadikan daya tahan rantaian bekalan keutamaan utama bagi semua ekonomi maju.

Tenaga Hijau: Hidrogen, Ammonia dan Penyahkarbonan

Transformasi hijau Jepun merupakan satu lagi tonggak strategi subsidi luar negaranya. Kerajaan melancarkan pakej sokongan pelbagai pendekatan untuk merangsang pelaburan infrastruktur rendah karbon sebanyak $1 trilion dalam tempoh sedekad akan datang, dengan sasaran mengurangkan pelepasan karbon sebanyak 46% menjelang 2030 dan mencapai neutraliti karbon menjelang 2050.

Sebahagian besar pembiayaan ini—kira-kira $60 bilion—diperuntukkan untuk membina rantaian nilai hidrogen dan ammonia bersih, di dalam dan luar negara. Agensi Sumber Asli dan Tenaga (ANRE) memperkenalkan Subsidi Rantaian Bekalan yang menyasarkan pengeluar, pedagang dan pengguna sendiri hidrogen serta ammonia. Matlamatnya adalah memastikan tenaga bersih boleh dijual pada harga yang kompetitif dengan gas asli cecair (LNG) dan arang batu, dengan subsidi menampung perbezaan harga.

Jepun menyasarkan penggunaan 12 juta tan hidrogen menjelang 2040 dan pemasangan elektroliser berkapasiti 15GW di seluruh dunia menjelang 2030. Program ini dirangka untuk berlangsung selama 15 tahun bagi perintis awal, dengan semakan berkala dan kemungkinan dilanjutkan. Namun, beberapa cabaran masih wujud, termasuk ketidakpastian tentang kriteria kelayakan, kos pembiayaan dan takrif “bersih” bagi hidrogen serta ammonia yang terus berkembang.

Makanan dan Pertanian: Mengeksport Produk Berkualiti Jepun

Usaha Jepun memperluas rantaian bekalan ke luar negara tidak terhad kepada sektor berteknologi tinggi. Kerajaan turut menyokong eksport produk pertanian dan makanan laut bernilai tinggi, dengan sasaran meningkatkan nilai eksport kepada 2 trilion yen menjelang 2025 dan 5 trilion yen menjelang 2030.

Satu contoh nyata ialah Wismettac Foods, yang dipilih sebagai penerima subsidi di bawah “Langkah Kecemasan untuk Memperkukuh Kesalinghubungan Rantaian Bekalan” pada 2024. Syarikat itu sedang membina rangkaian logistik dan pengedaran untuk menghantar buah-buahan premium serta makanan laut Jepun ke pasaran AS, sambil mengatasi cabaran seperti sekatan kawal selia dan keperluan mengekalkan kesegaran sepanjang perjalanan jauh.

Begitu juga, eksport beras Jepun melonjak susulan ledakan global makanan Jepun dan penyusutan nilai yen yang menjadikan eksport lebih kompetitif. Subsidi khusus untuk eksport beras memastikan tanaman tertentu ditanam khusus bagi pasaran antarabangsa, dengan peraturan ketat yang menghalangnya daripada dialihkan untuk jualan domestik. Langkah ini membantu jenama makanan Jepun seperti Sushiro dan Omusubi Gonbei berkembang pesat di luar negara, dengan menawarkan beras dan sushi berkualiti tinggi kepada pelanggan global yang semakin ramai.

Bagaimanakah Subsidi Jepun Berfungsi? Reka Bentuk Dasar dan Sokongan Institusi

Reka bentuk program subsidi Jepun mencerminkan pengajaran daripada pengalaman domestik dan antarabangsa. Subsidi disusun untuk mengurangkan risiko syarikat swasta, menggalakkan pelaburan dalam sektor kritikal dan menyokong pembangunan model perniagaan baharu bagi pasaran luar negara.

Menurut tinjauan JBIC 2024, pengeluar Jepun semakin kerap menilai semula rantaian bekalan mereka sebagai tindak balas terhadap ketidakpastian ekonomi dan geopolitik. Ramai yang memindahkan operasi keluar dari China atau memperluas sumber bekalan di China untuk mengurangkan kos dan memenuhi permintaan pasaran. Kira-kira 90% syarikat yang ditinjau sedang melaksanakan transformasi perniagaan, dengan lebih 30% berbuat demikian melalui penggabungan, pengambilalihan atau kerjasama dengan entiti luar negara, khususnya di AS, China dan negara-negara ASEAN.

Usaha penyahkarbonan dan ekonomi kitaran terus berkembang, dengan 65% syarikat mengusahakan produk penjimatan tenaga dan 45% menjalankan usaha kitar semula. Namun, usaha di luar negara sering terbatas oleh kos dan kekurangan subsidi, sekali gus menegaskan pentingnya sokongan kerajaan untuk mewujudkan persaingan yang adil.

Rangka Kerja Perundangan dan Institusi: Lebih daripada Sekadar Subsidi

Pakar di Japan Institute of International Affairs berpendapat bahawa rangka kerja perundangan domestik yang kukuh dan tadbir urus telus sama pentingnya dengan subsidi kewangan. Negara yang mempunyai institusi mantap menarik lebih banyak pelaburan dalam industri dengan rantaian bekalan yang kompleks, khususnya yang melibatkan teknologi sensitif.

“Usaha menjamin rantaian bekalan harus menumpukan pada pembangunan institusi, seperti rangka kerja perundangan, keselamatan siber dan risikan ekonomi, dan bukannya bergantung semata-mata pada subsidi kerajaan,” menurut ulasan JIIA itu.

Jepun berdepan cabaran untuk memperkukuh keselamatan siber, meningkatkan kesedaran tentang keselamatan ekonomi dalam kalangan perusahaan kecil dan sederhana serta memajukan kerjasama kawal selia antarabangsa. Perluasan rangka kerja kawal selia bersama meningkatkan daya tahan rantaian bekalan, namun perlindungan perdagangan yang semakin meningkat serta dasar tertutup di ekonomi utama menimbulkan risiko.

Cabaran dan Kritikan: Mampukah Strategi Subsidi Jepun Berjaya?

Walaupun usaha Jepun memperluas subsidi ke luar negara berani, langkah ini bukan tanpa risiko dan pengkritik. Sesetengah ahli ekonomi memberi amaran bahawa perlumbaan subsidi boleh menyebabkan ketidakcekapan, membazirkan sumber kerajaan dan memesongkan persaingan pasaran. Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF) dan Pertubuhan Kerjasama dan Pembangunan Ekonomi (OECD) kedua-duanya memberi amaran bahawa dasar perindustrian saling membalas boleh menjejaskan sistem perdagangan berasaskan peraturan dan memperbesar kesan limpahan negatif antarabangsa.

Contohnya, subsidi semikonduktor Jepun besar mengikut piawaian sejarah—berjumlah 0.71% daripada KDNK antara 2021 hingga 2023—namun masih lebih kecil berbanding Akta CHIPS dan Sains AS ($52.7 bilion) atau anggaran $150 bilion sokongan yang diterajui negara di China. Terdapat juga risiko syarikat menjadi bergantung pada bantuan kerajaan dan menuntut sokongan tambahan untuk mengekalkan kepimpinan teknologi dalam industri yang berubah pantas.

Satu lagi cabaran ialah kekurangan tenaga kerja mahir di seluruh dunia, khususnya dalam sektor berteknologi tinggi. Pasaran buruh Jepun sedang menggerakkan sumbernya, namun kekurangan jurutera yang dijangka berlaku boleh mengehadkan keberkesanan pengembangan yang didorong subsidi.

Akhir sekali, Jepun perlu mengimbangi hasrat untuk mempelbagaikan rantaian bekalan dan mengurangkan kebergantungan pada China dengan hakikat bahawa China kekal sebagai rakan dagang terbesar Jepun dan pengguna semikonduktor terbesar dunia. Pemisahan sepenuhnya tidak praktikal dan tidak diingini, manakala Tokyo menegaskan pentingnya kerjasama dengan China dan Korea Selatan untuk mengelakkan gangguan rantaian bekalan.

Kajian Kes: Subsidi dalam Tindakan

Beberapa contoh sebenar menunjukkan bagaimana strategi subsidi luar negara Jepun dilaksanakan:

• Wismettac Foods: Memanfaatkan sokongan kerajaan untuk membina rantaian bekalan buah-buahan premium dan makanan laut Jepun di AS, sambil mengatasi halangan logistik dan kawal selia.
• Hyakusho Ichiba: Sebuah syarikat perdagangan yang meningkatkan eksport beras sebanyak 50 kali ganda dalam tempoh lapan tahun, sebahagiannya hasil subsidi khusus eksport dan populariti makanan Jepun di seluruh dunia.
• Pengembangan Semikonduktor: Gabungan Rapidus dan perkongsian awam-swasta yang lain melabur dalam pengeluaran cip canggih di Jepun dan luar negara, dengan sasaran meraih bahagian daripada pasaran semikonduktor global yang diunjurkan bernilai $1 trilion menjelang 2030.
• Hidrogen Hijau dan Ammonia: Program Subsidi Rantaian Bekalan Jepun menyokong pembangunan rantaian nilai tenaga bersih, dengan tumpuan pada kerjasama antarabangsa dan transformasi pasaran jangka panjang.

Kes-kes ini menunjukkan keluasan pendekatan Jepun, yang merangkumi industri tradisional, teknologi maju dan inovasi hijau.

Implikasi Lebih Luas: Peranan Jepun dalam Ekonomi Global

Strategi subsidi luar negara Jepun membawa implikasi besar terhadap ekonomi global, perdagangan antarabangsa dan masa depan dasar perindustrian. Dengan menyokong pengembangan syarikatnya ke luar negara, Jepun bukan sahaja berusaha menjamin kepentingan ekonominya sendiri, malah membentuk peraturan dan piawaian rantaian bekalan masa depan.

Pendekatan ini mencerminkan perubahan yang lebih luas dalam kalangan ekonomi maju ke arah perkongsian awam-swasta, pelaburan strategik dan peralihan daripada persaingan laissez-faire sepenuhnya. Ketika dunia semakin saling berhubung—dan semakin terdedah kepada kejutan—negara-negara semakin menumpukan perhatian pada daya tahan, keselamatan dan keupayaan menyesuaikan diri dengan perubahan teknologi yang pantas.

Kepimpinan Jepun dalam mempertahankan aturan antarabangsa berasaskan peraturan, memajukan penyelarasan kawal selia dan menggalakkan perjanjian perdagangan berpiawaian tinggi seperti CPTPP akan menjadi penting dalam menghadapi cabaran mendatang. Pada masa yang sama, Tokyo perlu memastikan program subsidinya disasarkan dengan baik, bersifat sementara dan dirangka untuk memupuk inovasi sebenar, bukannya mengekalkan ketidakcekapan atau perlindungan perdagangan.

Ringkasan

• Jepun memperluas subsidi untuk membantu syarikat dalam industri kritikal—seperti semikonduktor, nadir bumi, tenaga hijau dan makanan—membina rantaian bekalan di luar negara serta mengurangkan kelemahan strategik.
• Dasar baharu ini didorong oleh risiko geopolitik, gangguan rantaian bekalan global dan keperluan untuk bersaing dengan strategi perindustrian AS dan China.
• Subsidi disusun untuk menyokong penyelidikan, pembangunan, pengkomersialan dan logistik, dengan tumpuan pada Asia Tenggara, AS dan pasaran pesat membangun yang lain.
• Sektor utama termasuk semikonduktor canggih, hidrogen dan ammonia bersih serta eksport pertanian bernilai tinggi.
• Pendekatan Jepun menggabungkan sokongan kewangan dengan reformasi institusi, sambil menekankan rangka kerja perundangan, keselamatan siber dan kerjasama kawal selia antarabangsa.
• Cabaran termasuk persaingan global, kemungkinan ketidakcekapan akibat perlumbaan subsidi, kekurangan tenaga kerja dan keperluan mengimbangi hubungan dengan China serta AS.
• Contoh sebenar seperti Wismettac Foods dan inisiatif semikonduktor Rapidus menunjukkan dasar ini dalam tindakan.
• Strategi Jepun mencerminkan trend global ke arah dasar perindustrian dan daya tahan rantaian bekalan, dengan implikasi besar terhadap masa depan perdagangan antarabangsa dan keselamatan ekonomi.