Pelan Berani Can Gio: Subsidi Penuh untuk Peralihan kepada Motosikal Elektrik demi Masa Depan Lebih Hijau

Usaha Ambisius Can Gio untuk Mobiliti Elektrik

Dalam langkah penting yang berpotensi menjadi contoh bagi pembangunan bandar mampan di Vietnam, pihak berkuasa di Daerah Can Gio — yang menempatkan hutan bakau luas Ho Chi Minh City (HCMC) — mencadangkan subsidi 100% kepada penduduk untuk menggantikan motosikal petrol dengan motosikal elektrik. Jika diluluskan, inisiatif ini akan menjadikan Can Gio daerah pertama di HCMC yang membiayai sepenuhnya peralihan kepada kenderaan dua roda elektrik, dengan kos ditanggung kerajaan tempatan dan perniagaan swasta.

Cadangan itu, yang diumumkan oleh timbalan pengerusi Can Gio, Ho Van Binh, pada satu persidangan baru-baru ini, merupakan sebahagian daripada wawasan lebih luas untuk mengubah daerah itu menjadi kawasan bandar sifar bersih. Pelan tersebut selaras dengan strategi HCMC untuk membangunkan ekonomi marin hijau, menggalakkan ekopelancongan dan melindungi alam sekitar, sambil mengambil kira realiti ekonomi yang dihadapi penduduk tempatan.

Mengapa Can Gio? Latar Unik Rizab Biosfera Vietnam

Terletak kira-kira 50 kilometer ke tenggara pusat bandar HCMC yang sibuk, Can Gio meliputi lebih 70,000 hektar, dengan separuh daripadanya dilitupi hutan bakau dan hutan perlindungan. Daerah itu bukan sahaja zon ekologi penting, malah Rizab Biosfera Dunia yang diiktiraf UNESCO, terkenal dengan ekosistem hutan bakau yang dipulihkan selepas kemusnahan akibat Perang Vietnam.

Dengan jumlah penduduk sedikit melebihi 70,000 orang, Can Gio agak kecil berbanding daerah lain di HCMC. Namun, daerah itu mempunyai kira-kira 33,000 motosikal dan hampir 1,000 kereta — jumlah yang besar memandangkan kawasan itu sensitif dari segi alam sekitar. Masa depan daerah itu turut dibentuk oleh pelaburan besar, termasuk projek hartanah bandar bernilai $9 bilion oleh Vingroup dan rancangan pembinaan laluan metro berkelajuan tinggi yang menghubungkan Can Gio dengan pusat bandar.

Cabaran Sosioekonomi dan Keperluan Sokongan

Antara faktor utama yang mendorong cadangan subsidi itu ialah profil sosioekonomi penduduk Can Gio. Menurut pegawai tempatan, kira-kira 22% penduduk dikategorikan sebagai hampir miskin. Ramai dijangka mengalami pengurangan pendapatan semasa fasa pembinaan projek pembangunan bandar baharu. Bagi keluarga ini, kos peralihan daripada motosikal petrol kepada motosikal elektrik mungkin terlalu tinggi tanpa sokongan yang besar.

Timbalan pengerusi Ho Van Binh menegaskan pentingnya meringankan beban kewangan ini. Katanya, subsidi penuh akan memastikan akses saksama kepada pengangkutan bersih dan mengelakkan penduduk berpendapatan rendah daripada ketinggalan dalam peralihan hijau bandar itu.

Butiran Program Subsidi yang Dicadangkan

Pelan subsidi Can Gio membayangkan pakej menyeluruh untuk membantu penduduk menukar motosikal petrol mereka kepada pilihan elektrik. Kosnya akan dikongsi antara kerajaan tempatan dengan rakan sektor swasta, khususnya Vingroup, yang telah mengumumkan beberapa insentif bagi penggunaan kenderaan elektrik (EV) di HCMC.

Anak syarikat Vingroup, VinFast, menawarkan untuk membayar yuran pendaftaran penuh bagi pelanggan motosikal elektrik di HCMC dari 1 Ogos hingga 31 Oktober. Insentif tambahan termasuk:

• Pengurangan kadar faedah sebanyak 3% bagi pinjaman kereta elektrik selama tiga tahun
• Diskaun 10% untuk harga motosikal elektrik, dengan pengurangan kadar faedah pinjaman sebanyak 10% selama tiga tahun
• Pengecasan bateri percuma di stesen pengecasan awam V-Green

Langkah-langkah ini bertujuan menjadikan kenderaan elektrik lebih mudah diakses dan mampu dimiliki, khususnya bagi isi rumah berpendapatan rendah.

Cara Program Ini Akan Berfungsi

Butiran operasi sepenuhnya masih dimuktamadkan, tetapi idea utamanya ialah memberikan subsidi terus kepada penduduk untuk menampung keseluruhan perbezaan kos antara motosikal petrol sedia ada dengan model elektrik baharu. Program itu berkemungkinan merangkumi:

• Skim beli balik atau tukar beli motosikal petrol lama
• Bantuan kewangan langsung atau baucar untuk membeli motosikal elektrik
• Akses kepada pinjaman berkadar faedah rendah bagi mereka yang memerlukan pembiayaan tambahan
• Pengecualian yuran pendaftaran dan yuran pentadbiran lain

Pendekatan menyeluruh seperti ini bertujuan menghapuskan halangan kewangan dan logistik terhadap penggunaan EV.

Strategi Peralihan Kenderaan Elektrik HCMC yang Lebih Luas

Inisiatif Can Gio bukan usaha terpencil. Ia sebahagian daripada usaha HCMC yang lebih besar untuk mengurangkan pelepasan kenderaan dan memodenkan pengangkutan bandar. Bandar itu telah mengumumkan pelan ambisius untuk menggantikan 400,000 motosikal petrol dengan kenderaan elektrik menjelang 2028, dengan tumpuan awal kepada pemandu perkhidmatan e-panggilan dan penghantaran.

Di bawah draf cadangan Institut Kajian Pembangunan Ho Chi Minh City, hanya motosikal elektrik dibenarkan didaftarkan pada platform e-panggilan dan penghantaran mulai 2026. Peralihan itu akan dilakukan secara berperingkat, dengan sasaran penukaran 30% menjelang akhir 2026, 80% menjelang 2027 dan peralihan sepenuhnya menjelang 2028. Selepas 2029, motosikal petrol akan dilarang sepenuhnya daripada platform ini.

Zon Pelepasan Rendah dan Langkah Kawalan Pelepasan

HCMC juga merancang untuk mewujudkan zon pelepasan rendah, dengan kenderaan petrol dihadkan pada waktu puncak mulai 2027 dan dilarang sepenuhnya mulai 2028. Can Gio dijangka menjadi antara zon pelepasan rendah terawal di bandar itu, memandangkan kepentingan ekologinya dan projek pembangunan bandar yang sedang berjalan.

Usaha ini sebahagian daripada program kawalan pelepasan yang lebih luas sebagai tindak balas terhadap arahan nasional mengenai perlindungan alam sekitar yang mendesak. Bandar itu berhasrat mengimbangi kos subsidi dan pelepasan cukai melalui hasil dagangan kredit karbon, sekali gus menjadikan peralihan ini mampan dari segi kewangan dalam jangka panjang.

Cabaran dan Peluang dalam Peralihan

Walaupun wawasan ini berani, peralihan kepada mobiliti elektrik di Can Gio dan HCMC berdepan beberapa cabaran. Cabaran utamanya ialah membangunkan infrastruktur pengecasan yang mencukupi. Setakat pertengahan 2025, HCMC hanya mempunyai kira-kira 50 stesen penukaran bateri, dengan lebih banyak stesen dijangka dibuka apabila syarikat baharu memasuki pasaran. Bandar itu sedang mengenal pasti lokasi berpotensi untuk kemudahan pengecasan dan menggalakkan pelaburan dalam penyelesaian pengecasan tetap serta mudah alih.

Satu lagi kebimbangan ialah memastikan penggunaan EV selamat di kawasan perumahan sewa, yang mungkin tidak memenuhi piawaian elektrik dan langkah pencegahan kebakaran. Pihak berkuasa merancang untuk mempergiat pemeriksaan serta memberi panduan kepada tuan rumah dan penyewa bagi menangani risiko ini.

Kesan Ekonomi dan Alam Sekitar

Manfaat alam sekitar daripada peralihan kepada motosikal elektrik adalah besar. Motosikal menyumbang 90% daripada pelepasan berkaitan kenderaan di HCMC, sekali gus menjejaskan kualiti udara dan menimbulkan risiko kesihatan awam. Bandar itu menganggarkan langkah kawalan pelepasan boleh mengurangkan lebih 56,000 tan karbon monoksida dan 4,400 tan hidrokarbon setiap tahun.

Dari segi ekonomi, peralihan itu boleh merangsang industri baharu dan peluang pekerjaan dalam pembuatan serta penyelenggaraan EV, selain pembangunan infrastruktur pengecasan. Namun, pengurusan yang teliti diperlukan bagi memastikan penduduk berpendapatan rendah tidak terjejas secara tidak seimbang oleh kos atau gangguan berkaitan peralihan tersebut.

Pandangan Pihak Berkepentingan: Kerajaan, Perniagaan dan Penduduk

Kejayaan program subsidi Can Gio bergantung pada kerjasama erat antara agensi kerajaan, syarikat swasta dan masyarakat setempat. Pada persidangan baru-baru ini, seorang wakil Vingroup menyatakan komitmen syarikat itu untuk menyokong peralihan berkenaan, sambil berkata:

Kami telah mencadangkan kepada HCMC beberapa dasar untuk membantu penduduk tempatan beralih kepada kenderaan elektrik, termasuk insentif kewangan dan pelaburan infrastruktur.

Sementara itu, pegawai tempatan menekankan pentingnya memastikan manfaat pembangunan hijau dikongsi secara saksama. Timbalan pengerusi Ho Van Binh berkata:

Pembayaran penuh untuk membantu penduduk tempatan beralih daripada motosikal petrol kepada motosikal elektrik akan meringankan beban kewangan mereka, khususnya ketika ramai dijangka mengalami pengurangan pendapatan ekoran pembinaan projek bandar baharu itu.

Bagi penduduk, peralihan ini membawa peluang dan cabaran. Motosikal elektrik menjanjikan kos operasi yang lebih rendah dan udara lebih bersih, namun kebimbangan masih wujud tentang kebolehpercayaan teknologi baharu, ketersediaan stesen pengecasan dan kemungkinan kehilangan pendapatan semasa proses pembangunan semula bandar.

Pengajaran daripada Bandar Lain dan Konteks Global

Pendekatan Can Gio sebahagian daripada trend global yang semakin berkembang, iaitu penggunaan dana awam dan swasta untuk mempercepat penggunaan pengangkutan bersih. Bandar-bandar di seluruh dunia sedang menguji subsidi, pelepasan cukai dan pelaburan infrastruktur bagi menggalakkan penduduk beralih kepada kenderaan elektrik.

Contohnya, di Eropah, bandar seperti Paris dan London telah memperkenalkan zon pelepasan rendah, manakala kerajaan China dan India melaksanakan program subsidi EV berskala besar. Usaha ini menunjukkan bahawa insentif kewangan, disertai infrastruktur mantap dan pendidikan awam, mampu mempercepat peralihan kepada mobiliti lebih bersih dengan ketara.

Pengalaman Vietnam sendiri dalam kawalan pelepasan kenderaan bermula pada 2010, tetapi pelaksanaannya perlahan disebabkan halangan undang-undang dan logistik. Pendekatan menyeluruh baharu di HCMC, bermula dengan Can Gio, boleh menjadi model bagi wilayah lain di negara itu.

Langkah Seterusnya untuk Can Gio dan HCMC

Cadangan subsidi motosikal elektrik Can Gio masih menunggu kelulusan akhir dan garis panduan pelaksanaan terperinci. Jika berjaya, ia boleh membuka jalan kepada program serupa di seluruh HCMC dan bandar-bandar lain di Vietnam. Gabungan unik kepentingan ekologi, cabaran sosioekonomi dan projek pembangunan bandar berskala besar menjadikan daerah itu lokasi ujian penting bagi peralihan hijau Vietnam.

Ketika HCMC terus berkembang dan dimodenkan, mengimbangi pertumbuhan ekonomi dengan perlindungan alam sekitar akan kekal sebagai cabaran utama. Inisiatif Can Gio menunjukkan bahawa dasar yang berani dan inklusif, disokong kerjasama kukuh sektor awam dan swasta, dapat membantu bandar-bandar merintis masa depan yang lebih mampan dan saksama.

Ringkasan

• Daerah Can Gio mencadangkan subsidi 100% untuk membantu penduduk beralih daripada motosikal petrol kepada motosikal elektrik, dengan matlamat menjadi kawasan bandar sifar bersih pertama di HCMC.
• Pelan itu menyasarkan lebih 33,000 motosikal dan dirangka untuk menyokong penduduk berpendapatan rendah, dengan kos dikongsi kerajaan dan sektor swasta.
• Vingroup dan anak-anak syarikatnya menawarkan insentif tambahan, termasuk diskaun, pengurangan kadar faedah pinjaman dan pengecasan percuma.
• Inisiatif ini sebahagian daripada strategi HCMC yang lebih luas untuk menggantikan 400,000 motosikal petrol dengan EV menjelang 2028 dan mewujudkan zon pelepasan rendah.
• Cabaran termasuk pembangunan infrastruktur pengecasan dan memastikan akses yang saksama, namun program ini boleh menjadi model pembangunan bandar mampan di Vietnam.