China Menstruktur Semula Makmal Negara Hong Kong Demi Cita-cita Teknologi

Makmal Negara Hong Kong Disusun Semula: Era Baharu bagi Cita-cita Teknologi China

Landskap sains Hong Kong sedang mengalami transformasi besar. Dahulu dicirikan oleh rangkaian luas makmal penyelidikan yang disokong negara, dengan misi pelbagai dan kadangkala kurang tertumpu, infrastruktur penyelidikan bandar itu kini diperkemas, diberi tujuan baharu dan diselaraskan rapat dengan cita-cita teknologi strategik Beijing. Penyusunan semula ini bukan sekadar perkembangan tempatan—ia mencerminkan usaha China di seluruh negara untuk mengubah Makmal Utama Negara (SKL) menjadi pemacu inovasi berteraskan misi, yang direka untuk memastikan kedudukan negara itu di barisan hadapan sains dan teknologi global.

Dalam satu majlis bersejarah yang dihadiri Menteri Sains dan Teknologi China, Yin Hejun, makmal Hong Kong yang diperbaharui secara rasmi diiktiraf sebagai sebahagian daripada sistem inovasi negara. Langkah itu menandakan lembaran baharu bagi bandar tersebut, meletakkannya sebagai nod penting dalam usaha China mencapai keunggulan saintifik dan berdikari dari segi teknologi.

Mengapa Disusun Semula? Strategi Negara di Sebalik Penstrukturan

Penstrukturan semula makmal negara Hong Kong merupakan sebahagian daripada strategi negara yang lebih luas, dimulakan Kementerian Sains dan Teknologi (MOST) pada 2022. Matlamatnya: mengubah sistem SKL China yang meluas tetapi kadangkala tidak cekap daripada entiti terasing yang dipacu akademik menjadi “jentera perang teknologi” yang cekap dan berorientasikan misi. Makmal ini kini dipertanggungjawabkan untuk memajukan bidang kritikal seperti kecerdasan buatan, teknologi kuantum, sains otak dan daya tahan iklim—bidang yang dianggap penting bagi daya saing dan keselamatan China pada masa depan.

Dari segi sejarah, SKL beroperasi dengan kebebasan akademik yang besar dan sering menjalankan agenda penyelidikan yang ditakrifkan secara longgar. Namun, apabila persaingan teknologi global semakin sengit—terutamanya dengan Amerika Syarikat—kepimpinan China menyedari perlunya pendekatan yang lebih terselaras dan berteraskan hasil. Presiden Xi Jinping berulang kali menekankan pentingnya mengatasi kesesakan teknologi dan mengurangkan kebergantungan pada teknologi asing, dengan menyifatkan kerentanan negara itu sebagai “dicekik oleh pihak lawan.”

Susulan itu, doktrin SKL baharu menekankan:

• Mandat yang jelas: Setiap makmal kini mempunyai misi khusus yang sejajar dengan keutamaan negara.
• Pembiayaan berpusat: Sumber diperuntukkan secara langsung untuk menyokong objektif strategik.
• Kebertanggungjawaban langsung: Makmal dikehendaki menyampaikan hasil yang boleh diukur dan melaporkan kemajuan kepada pihak berkuasa pusat.

Peralihan ini tercermin dalam kelulusan kira-kira 500 SKL di seluruh negara di bawah program yang disusun semula, dengan kesemua 15 makmal Hong Kong kini disepadukan sepenuhnya ke dalam sistem tersebut.

Mengenali Makmal Utama Negara Baharu Hong Kong

Kesemua 15 SKL yang baharu ditetapkan di Hong Kong merangkumi pelbagai bidang, daripada perubatan dan biologi hingga bahan kuantum dan sains alam sekitar. Makmal ini bernaung di bawah universiti terkemuka bandar itu, termasuk Universiti Hong Kong, Universiti Cina Hong Kong, Universiti Bandar Hong Kong, Universiti Politeknik Hong Kong dan Universiti Sains dan Teknologi Hong Kong (HKUST).

Setiap makmal bakal menerima pembiayaan tahunan sehingga HK$20 juta (kira-kira US$2.56 juta) daripada kerajaan Wilayah Pentadbiran Khas (SAR) Hong Kong, selain sumber padanan daripada universiti masing-masing. Sokongan kewangan ini bertujuan meningkatkan keupayaan penyelidikan, menarik bakat terbaik dan membolehkan perancangan jangka panjang.

Makmal Utama dan Misinya

Antara yang paling menonjol ialah:

• Makmal Utama Negara bagi Gangguan Sistem Saraf (HKUST): Dahulunya menumpukan pada neurosains molekul, makmal ini kini menggabungkan pasukan antara disiplin dan kecerdasan buatan untuk menangani penyakit neurologi serta membangunkan teknologi diagnostik dan terapeutik baharu.
• Makmal Utama Negara bagi Paparan dan Optoelektronik (HKUST): Makmal ini memajukan teknologi optoelektronik generasi seterusnya, termasuk bahan perovskit, LED titik kuantum (QLED), realiti terimbuh dan realiti lanjutan (AR/XR), serta penderia fleksibel.
• Makmal Utama Negara bagi Daya Tahan Iklim Bandar Pesisir (kerjasama HKUST dan PolyU): Kemudahan baharu ini menumpukan pada ramalan cuaca ekstrem, pencegahan bencana, daya tahan infrastruktur dan sistem amaran awal—dengan memanfaatkan persekitaran bandar dan pesisir Hong Kong yang unik.
• Makmal Teknologi Kuantum (CUHK): Makmal ini merangkumi penderiaan kuantum, pengukuran tepat, nanofotonik, fotonik bersepadu, bahan kuantum dan teori maklumat kuantum.

Makmal lain menangani penyakit berjangkit, teknologi bioperubatan dan kelestarian alam sekitar, mencerminkan keluasan kekuatan penyelidikan Hong Kong serta kepelbagaian keperluan strategik China.

Pandangan Rasmi: Keyakinan, Kerjasama dan Cita-cita Global

Majlis penyampaian plak bagi 15 SKL itu merupakan acara berprofil tinggi, dihadiri pegawai kanan dari Beijing dan Hong Kong. Menteri Yin Hejun menyifatkan operasi makmal itu sebagai “peristiwa penting” dalam penyepaduan Hong Kong ke dalam sistem inovasi negara, sambil menegaskan keyakinan kerajaan pusat terhadap keupayaan penyelidikan dan potensi pembangunan bandar tersebut.

Saya berharap Makmal Utama Negara di Hong Kong akan terus memperkukuh penetapan misi masing-masing dan menumpukan pada cabaran saintifik yang timbul daripada keperluan negara, demi merebut kedudukan tertinggi dalam persaingan sains dan teknologi global,

kata Yin Hejun, Menteri Sains dan Teknologi, kepada para pengarah makmal pada majlis itu.

Ketua Eksekutif John Lee Ka-chiu menyuarakan sentimen yang sama, sambil mengetengahkan peranan Hong Kong sebagai penghubung dan hab bakat antarabangsa. Beliau menyatakan hasrat agar makmal tersebut menjadi platform penting untuk kerjasama dengan universiti dan institusi penyelidikan terkemuka, di dalam mahupun di luar negara.

Makmal ini mempunyai keupayaan bertaraf dunia dalam penyelidikan asas, inovasi teknologi dan menangani teknologi teras kritikal, sekali gus menyerlahkan kekuatan kapasiti penyelidikan Hong Kong,

kata Lee, sambil menambah bahawa makmal itu akan membantu mendorong bandar tersebut menjadi pusat global bagi bakat bertaraf tinggi.

Zhou Ji, pengarah Pejabat Perhubungan Kerajaan Pusat Rakyat di HKSAR, menegaskan sokongan teguh kerajaan pusat terhadap pembangunan teknologi Hong Kong. Beliau menyebut dasar yang memudahkan pembiayaan rentas sempadan, pembangunan platform serta perkongsian kemudahan dan peralatan sebagai bukti kerjasama yang semakin erat antara Hong Kong dengan tanah besar China.

Daripada Kebebasan Akademik kepada Penyelarasan Strategik: Apa yang Berubah?

Penstrukturan semula ini menandakan penyimpangan ketara daripada model terdahulu, ketika makmal Hong Kong beroperasi dengan autonomi yang besar dan sering menumpukan kecemerlangan akademik demi kecemerlangan itu sendiri. Kini, penekanannya ialah penyampaian hasil nyata yang memenuhi kepentingan negara.

Menurut Profesor Sun Dong, Setiausaha Inovasi, Teknologi dan Industri, usaha penstrukturan semula itu dimulakan pada penghujung 2023 untuk menyelaraskan SKL Hong Kong dengan lebih baik kepada keperluan negara dan memperkukuh kerjasama penyelidikan global. Sistem baharu ini menawarkan kedudukan strategik yang lebih jelas, kerangka yang menyeluruh dan mekanisme pengurusan yang mantap.

Setiap makmal kini diwajibkan untuk:

• Membangunkan rancangan penyelidikan dan pembangunan yang jelas
• Melaksanakan sistem pengurusan dan penilaian yang telus
• Melaporkan kemajuan dan hasil kepada pihak berkuasa tempatan serta negara

Pendekatan ini bertujuan memastikan sumber digunakan dengan cekap dan usaha penyelidikan menyumbang secara langsung kepada matlamat teknologi China yang lebih luas.

Pembiayaan, Kerjasama dan Peranan Universiti

Sokongan kewangan untuk SKL datang daripada kerajaan SAR Hong Kong dan Tabung Inovasi dan Teknologi, dengan setiap makmal layak menerima sehingga HK$20 juta setahun. Pembiayaan itu meliputi tenaga kerja, peralatan, bahan guna habis dan perkhidmatan yang diperlukan untuk penyelidikan dan pembangunan.

Universiti memainkan peranan utama dalam menempatkan dan mengurus makmal tersebut. Contohnya, HKUST mengekalkan semua SKL sedia adanya dan mendapat kelulusan untuk sebuah makmal baharu, mencerminkan kekuatan penyelidikan universiti itu serta keselarasan strategiknya dengan keutamaan negara. Presiden HKUST, Nancy Ip, berkata sistem yang disusun semula itu memperkukuh kerjasama antara saintis tanah besar China dengan Hong Kong, menarik bakat terbaik dan menyumbang kepada kemajuan sains dan teknologi negara.

Kerjasama bukan terhad di Hong Kong atau tanah besar China sahaja. Makmal digalakkan bekerjasama dengan rakan antarabangsa, memanfaatkan status Hong Kong sebagai bandar global untuk menarik penyelidik bertaraf dunia dan menyertai projek termaju. Dimensi antarabangsa ini dianggap penting untuk mengekalkan daya saing dan memupuk inovasi.

Implikasi Lebih Luas: Kedudukan Hong Kong dalam Ekosistem Inovasi China

Penyepaduan SKL Hong Kong ke dalam sistem negara merupakan sebahagian daripada visi lebih besar untuk menjadikan bandar itu pusat global bagi inovasi dan teknologi. Langkah ini sejajar dengan Rancangan Lima Tahun ke-15 China (2026-2030), yang memberikan penekanan luar biasa pada kebebasan sains dan teknologi.

Kekuatan unik Hong Kong—hubungan antarabangsanya, sistem perundangan yang mantap dan universiti bertaraf dunia—menjadikannya platform ideal untuk menghubungkan komuniti penyelidikan China dengan komuniti global. Bandar itu juga dijangka memainkan peranan utama dalam pembangunan Kawasan Teluk Besar Guangdong-Hong Kong-Macao, hab inovasi serantau yang bercita-cita menandingi Silicon Valley dan kelompok teknologi global lain.

Pegawai berjanji untuk mempercepat pembangunan Taman Hong Kong bagi Zon Kerjasama Inovasi Sains dan Teknologi Shenzhen-Hong Kong Hetao, sebuah taman sains berkembar yang merentasi sempadan dengan Shenzhen. Inisiatif ini direka untuk merapatkan hubungan Hong Kong dengan pusat kuasa teknologi di selatan China, sekali gus memudahkan aliran bakat, idea dan sumber.

Konteks Serantau: Penstrukturan Selari di Macau

Hong Kong bukan satu-satunya wilayah yang melalui transformasi ini. Macau juga telah menyusun semula Makmal Utama Negaranya dan mengintegrasikannya ke dalam rangkaian penyelidikan negara China. Langkah itu dijangka meningkatkan peranan Macau dalam pembangunan sains dan teknologi, dengan tumpuan pada bidang seperti perubatan tradisional Cina, litar bersepadu, bandar pintar dan sains planet.

Menurut Jiang Zhihong, pengarah makmal perubatan tradisional Cina Macau, penstrukturan semula itu akan membantu makmal berkenaan memberi tumpuan lebih rapat kepada keperluan strategik negara serta meningkatkan impak dan pengiktirafannya. Ketua Eksekutif Macau, Sam Hou Fai, menyifatkan makmal yang diperbaharui itu sebagai kuasa utama dalam sistem inovasi bandar tersebut, sambil mengetengahkan projek yang sedang dijalankan seperti Bandar Pendidikan Antarabangsa Macao-Hengqin dan Taman Perindustrian Penyelidikan dan Pembangunan Sains dan Teknologi Macao.

Cabaran dan Peluang Mendatang

Walaupun penstrukturan semula SKL Hong Kong mendapat pujian meluas daripada pegawai dan pemimpin universiti, langkah itu turut membawa cabaran. Peralihan daripada kebebasan akademik kepada penyelarasan strategik mungkin memerlukan penyelidik menyesuaikan diri dengan keutamaan dan kriteria penilaian baharu. Persoalan juga timbul tentang cara mengimbangi objektif negara dengan keperluan kerjasama antarabangsa dan kecemerlangan akademik.

Namun begitu, peluang yang tersedia amat besar. Dengan pembiayaan yang kukuh, mandat yang jelas dan sokongan kerajaan yang padu, makmal Hong Kong berada pada kedudukan baik untuk mencapai penemuan penting dalam bidang kritikal. Peranan bandar itu sebagai penghubung antara China dengan dunia memberikannya kelebihan unik untuk menarik bakat dan memupuk inovasi.

Ketika China meneruskan usaha mencapai kebebasan teknologi dan kepimpinan global, makmal negara Hong Kong yang disusun semula dijangka memainkan peranan penting—sebagai pemacu penemuan saintifik dan jambatan kepada komuniti penyelidikan antarabangsa.

Ringkasan

• Makmal penyelidikan Hong Kong yang disokong negara telah disusun semula agar sejajar dengan cita-cita teknologi strategik China, dengan tumpuan pada penyelidikan berteraskan misi dalam bidang kritikal.
• Penstrukturan ini sebahagian daripada usaha di seluruh negara untuk menjadikan Makmal Utama Negara sebagai “jentera perang teknologi” dengan mandat jelas, pembiayaan berpusat dan kebertanggungjawaban langsung.
• Lima belas SKL di Hong Kong yang bernaung di bawah universiti terkemuka kini menerima pembiayaan sehingga HK$20 juta setahun dan disepadukan ke dalam sistem inovasi negara.
• Makmal utama menumpukan pada bidang seperti gangguan neurologi, optoelektronik, teknologi kuantum dan daya tahan iklim, selaras dengan keutamaan negara.
• Pegawai menekankan pentingnya kerjasama, menarik bakat dan penglibatan antarabangsa untuk mengekalkan daya saing Hong Kong sebagai hab inovasi global.
• Macau turut melalui penstrukturan serupa, mencerminkan trend serantau ke arah penyepaduan lebih erat dengan rangkaian penyelidikan negara China.
• Transformasi ini membawa cabaran dan peluang, dengan Hong Kong bersedia memainkan peranan penting dalam usaha China mencapai kepimpinan sains dan teknologi.