Malaysia memanggil TikTok dan Meta, mendakwa tindakan terhadap hantaran berbahaya dan siasatan polis terlalu lambat

Mengapa Malaysia mengambil tindakan terhadap TikTok dan Meta

Malaysia telah memanggil eksekutif tertinggi TikTok ke ibu pejabat polis negara, Bukit Aman, selepas pegawai menuduh platform itu terlalu lambat bertindak balas terhadap siasatan polis berhubung dakwaan palsu dan hantaran berbahaya yang lain. Menteri Komunikasi Fahmi Fadzil berkata beliau telah mengemukakan kebimbangan itu secara langsung kepada ketua pegawai eksekutif TikTok, Shou Zi Chew. Beliau menambah bahawa Meta, pemilik Facebook, Instagram dan WhatsApp, juga akan dipanggil untuk menjelaskan penyebaran kandungan haram dan tidak bermoral di seluruh perkhidmatannya.

Tindakan itu menyusuli kes berprofil tinggi apabila seorang lelaki di TikTok secara palsu mendakwa dirinya ahli patologi yang terlibat dalam siasatan kematian seorang remaja. Pihak berkuasa berkata mereka meminta maklumat penting daripada platform itu bagi membantu siasatan, dan berhujah bahawa maklum balasnya mengambil masa terlalu lama bagi kes yang sedang disiasat polis. Mesyuarat yang dijadualkan pada Khamis itu akan turut dihadiri Ketua Polis Negara dan Peguam Negara, satu susunan luar biasa yang mencerminkan betapa seriusnya perkara ini.

Fahmi, yang menjadikan keselamatan dalam talian dan maklumat palsu sebagai keutamaan kementeriannya, berkata platform mesti mengendalikan permintaan polis dengan segera. Beliau berulang kali menegaskan bahawa undang-undang Malaysia terpakai kepada perkhidmatan global yang digunakan oleh orang ramai di negara ini.

Menteri Komunikasi Fahmi Fadzil berkata: "Kita tidak boleh membiarkan sikap sedemikian."

Agensi Malaysia melaporkan peningkatan mendadak kandungan dalam talian yang berbahaya. Pada Jun, menteri berkata Facebook, TikTok dan YouTube telah memadamkan 159,518 kandungan yang dikenal pasti berkaitan perjudian dalam talian, penipuan, buli siber dan dakwaan palsu. Kira-kira separuh daripadanya berkaitan perjudian dalam talian, lebih kurang satu perempat berkaitan penipuan, manakala sebahagian kecil melibatkan buli siber dan berita palsu. Pihak berkuasa turut menyenaraikan bahan penderaan seksual kanak-kanak, pemangsaan seksual dalam talian dan hantaran yang menyentuh kaum, agama serta institusi diraja sebagai perkara yang membimbangkan.

Kes yang mencetuskan kebimbangan

Insiden baru-baru ini yang melibatkan kelayakan perubatan palsu, dimuat naik dalam konteks siasatan kematian yang mendapat perhatian ramai, menjadi tumpuan. Polis meminta butiran akaun dan rekod lain yang menurut mereka penting untuk membuktikan niat serta mengesan asal-usul kandungan itu. Kementerian berkata kelewatan melemahkan penguatkuasaan dan berisiko menyemarakkan spekulasi ketika siasatan masih berjalan.

Perkara yang akan dibincangkan di Bukit Aman

Dalam mesyuarat itu, pegawai dijangka mendesak TikTok dalam dua perkara: memendekkan masa tindak balas terhadap permintaan yang sah di sisi undang-undang, dan memperkukuh penyederhanaan kandungan yang melanggar undang-undang Malaysia. Kerajaan telah mengingatkan syarikat bahawa undang-undang negara terpakai kepada perkhidmatan yang beroperasi di Malaysia. Ini termasuk Akta Komunikasi dan Multimedia, yang melarang penghantaran kandungan lucah atau palsu, atau kandungan yang mengancam ketenteraman awam. Kes juga boleh melibatkan Kanun Keseksaan dan Akta Kesalahan-Kesalahan Seksual Terhadap Kanak-Kanak.

Polis lazimnya mahukan dua jenis tindakan. Pertama, memadamkan atau mengehadkan jangkauan hantaran yang kelihatan melanggar undang-undang. Kedua, mendedahkan maklumat akaun dan rangkaian tepat pada masanya supaya suspek dapat dikenal pasti, kemudaratan yang sedang berlaku dapat dihentikan atau bukti dapat dipelihara. Pegawai berkata maklum balas TikTok dalam kes ahli patologi itu tidak setimpal dengan tahap segera situasi berkenaan. Mereka mahukan saluran eskalasi yang jelas bagi kes serius, pegawai perhubungan yang dinamakan dan tempoh masa yang dipersetujui.

TikTok dan Meta tidak segera memberikan maklum balas kepada permintaan komen daripada agensi berita yang melaporkan pemanggilan itu. Syarikat-syarikat tersebut lazimnya berhujah bahawa mereka perlu mengimbangi keselamatan dengan privasi dan proses sewajarnya, khususnya apabila permintaan melibatkan negara berbeza.

Meta dalam penelitian berhubung keselamatan kanak-kanak

Ketika TikTok berdepan persoalan tentang kelajuan tindak balas, Meta dipanggil berhubung keselamatan kanak-kanak dan kandungan terlarang. Kementerian memetik bahan mengganggu yang dikaitkan dengan pedofilia di Facebook dan WhatsApp. Laporan tempatan menyebut kumpulan dalam talian dikenali sebagai Geng Budak Sekolah yang menyebarkan kandungan tidak senonoh dengan menyasarkan kanak-kanak. Media yang memfokuskan teknologi turut merujuk kandungan yang dikenal pasti semasa operasi jenayah siber bernama Operasi Pedo.

Penguatkuasaan terhadap perkhidmatan Meta menjadi rumit disebabkan penyulitan hujung-ke-hujung pada WhatsApp. Pilihan teknikal itu menghalang Meta daripada mengimbas kandungan mesej dalam masa nyata. Pihak penguat kuasa lazimnya bergantung pada laporan pengguna, arahan menutup kumpulan dan metadata seperti pengenal pasti akaun, nombor telefon serta cap masa. Kerajaan berhujah bahawa kerjasama yang lebih pantas dan pelaporan yang lebih baik daripada platform masih boleh membantu, walaupun kandungan itu sendiri disulitkan.

Langkah baharu yang sedang dipertimbangkan Malaysia

Selain mesyuarat segera itu, kerajaan sedang mengkaji keperluan pengesahan identiti bagi semua urusan jualan dan pengiklanan di media sosial. Pegawai berkata langkah ini dapat membendung akaun palsu, imej dan video palsu yang dijana dengan teknologi deepfake serta penipuan, dengan mengaitkan kegiatan komersial kepada identiti yang disahkan. Mereka menjadikan Singapura, yang platform dan pasar dalam taliannya menggunakan pengesahan lebih ketat untuk penjual, sebagai model yang boleh disesuaikan oleh Malaysia.

Pengesahan identiti mungkin melibatkan pengesahan kad pengenalan atau pasport, prosedur kenali pelanggan bertaraf perbankan, atau pendaftaran perniagaan yang disahkan. Penyokong berhujah bahawa langkah ini akan menyukarkan penipu dan pesalah berulang untuk muncul semula menggunakan akaun baharu. Pengkritik memberi amaran bahawa pengesahan boleh meningkatkan kos bagi penjual kecil dan mewujudkan risiko privasi baharu jika keselamatan data lemah.

Malaysia juga sedang bersiap sedia untuk memperkukuh pendiriannya melalui dasar serantau. Deklarasi Kuala Lumpur mengenai Penggunaan Platform Media Sosial yang Selamat dan Bertanggungjawab untuk ASEAN dijadualkan diterima pakai pada sidang kemuncak ke-47 blok itu pada Oktober. Dokumen tersebut dijangka menetapkan matlamat bersama bagi tadbir urus kandungan dan kerjasama dengan pihak penguat kuasa di seluruh Asia Tenggara.

Cara penyederhanaan kandungan dan permintaan undang-undang dilaksanakan

Penyederhanaan kandungan pada skala besar menggabungkan sistem automatik dengan semakan manusia. Platform menggunakan model pengesanan untuk mengenal pasti kemungkinan pelanggaran pada peringkat awal, kemudian merujuk kes sensitif kepada pasukan terlatih. Permintaan kerajaan disalurkan melalui portal undang-undang khusus. Syarikat menilai bidang kuasa, skop undang-undang dan sama ada permintaan memenuhi dasar mereka sebelum bertindak. Proses itu boleh berlangsung pantas ketika kecemasan, atau menjadi lambat apabila permintaan kurang terperinci atau memerlukan pengesahan antarabangsa.

Maklumat yang lazim diminta polis

Penyiasat biasanya meminta maklumat pelanggan, log alamat IP, cap jari peranti serta rekod penciptaan dan pemadaman hantaran. Mereka mungkin mengeluarkan permintaan pemeliharaan data bagi mengelakkan data dipadam sementara waran diproses. Apabila data disimpan di luar negara, saluran bantuan perundangan bersama sering digunakan untuk mengesahkan dan memindahkan rekod. Semakin tepat permintaan itu, semakin mudah platform memberikan maklum balas dengan pantas.

Mengapa kepantasan penting

Tindakan tepat pada masanya boleh mengehadkan kemudaratan. Pemadaman pantas menyekat hantaran susulan yang meniru kandungan asal. Data akaun yang tepat membantu polis bertindak sebelum suspek menghilangkan diri dengan menggunakan akaun baharu atau membuang peranti. Dalam kes yang tegang, tindakan segera mengurangkan risiko tindakan vigilante atau panik. Apabila syarikat bertindak lambat, naratif palsu semakin kukuh dan bukti boleh hilang.

Gambaran serantau dan global

Desakan Malaysia ini selari dengan pola yang lebih luas. India mengharamkan TikTok pada 2020 atas kebimbangan keselamatan. Indonesia memperketat peraturan berkaitan perdagangan dan kandungan digital, dengan mendesak platform mendaftar di negara itu dan mematuhi arahan. Di Eropah, Akta Perkhidmatan Digital mengenakan kewajipan ketat kepada platform sangat besar seperti TikTok dan Meta untuk menilai risiko, segera memadamkan kandungan haram dan menerbitkan laporan ketelusan berkala, atau berdepan denda besar. Kerajaan di rantau ini semakin bersedia memanggil eksekutif dan menetapkan jangkaan masa tindak balas.

Kebimbangan industri dan hak asasi

Kumpulan hak asasi memberi amaran bahawa peraturan yang terlalu luas boleh disalahgunakan, sekali gus mengekang kebebasan bersuara yang sah atau membungkam pengkritik. Kategori kandungan yang menyentuh kaum, agama dan institusi diraja sensitif di Malaysia, dan pemadaman terdahulu mencetuskan perdebatan. Ketelusan daripada kerajaan dan platform, bersama mekanisme rayuan yang jelas untuk pengguna, dapat mengurangkan risiko tindakan melampaui batas. Pelaporan awam berkala tentang jumlah pemadaman dan tuntutan undang-undang membantu membina kepercayaan.

Pegawai pula menegaskan bahawa tumpuan diberikan kepada kemudaratan yang jelas: penipuan, eksploitasi kanak-kanak, gangguan yang disasarkan serta dakwaan palsu yang mengganggu siasatan atau keselamatan awam. Menteri berkata platform mesti mematuhi undang-undang Malaysia dan bertindak balas dengan pantas apabila jenayah berlaku. Dialog dengan syarikat akan diteruskan, dan pihak berkuasa merancang untuk memanggil perkhidmatan lain jika perlu.

Langkah seterusnya

Pimpinan TikTok dijadual hadir di Bukit Aman pada Khamis dalam mesyuarat yang turut melibatkan ketua polis dan peguam negara. Mereka yang mengetahui penglibatan terdahulu menjangkakan langkah konkrit seperti pegawai perhubungan eskalasi yang dinamakan, penanda aras tindak balas yang lebih ketat bagi kes mendesak dan komitmen untuk memperbaik penyederhanaan kategori berisiko tinggi. Meta dijadual menghadiri sesi serupa yang memfokuskan keselamatan kanak-kanak. Jika kerjasama tidak memadai, kerajaan boleh mempertimbangkan arahan mengikat, penalti kewangan atau sekatan terhadap ciri tertentu. Buat masa ini, pegawai berkata keutamaan mereka ialah mempercepat kerjasama dan memastikan pematuhan merentas industri.

TikTok dan Meta belum mengeluarkan maklum balas awam dengan segera berhubung pemanggilan itu. Dalam kenyataan terdahulu, syarikat-syarikat tersebut berkata mereka memadamkan bahan haram, bekerjasama dengan pihak penguat kuasa dan melabur dalam pasukan keselamatan, sambil melindungi privasi pengguna dan kebebasan bersuara.

Perkara Utama

• Malaysia memanggil pimpinan TikTok ke Bukit Aman berhubung maklum balas yang lambat terhadap siasatan polis mengenai dakwaan palsu dan hantaran berbahaya.
• Kes tular baru-baru ini, melibatkan dakwaan palsu bahawa seseorang itu ahli patologi yang dikaitkan dengan kematian seorang remaja, mencetuskan tindakan lanjut.
• Menteri Fahmi Fadzil menghubungi ketua pegawai eksekutif TikTok secara langsung dan berkata kerajaan tidak akan bertolak ansur dengan kerjasama yang lambat.
• Meta akan dipanggil berhubung isu keselamatan kanak-kanak, termasuk laporan kandungan berkaitan pedofilia di Facebook dan WhatsApp.
• Pegawai sedang mengkaji pengesahan identiti bagi jualan dan iklan di media sosial untuk membendung akaun palsu, deepfake dan penipuan.
• Deklarasi Kuala Lumpur mengenai keselamatan media sosial dijadual diterima pakai oleh ASEAN pada Oktober.
• Pihak berkuasa mahukan pendedahan data yang lebih pantas, saluran eskalasi yang lebih jelas dan penyederhanaan kandungan yang lebih tegas daripada platform.
• TikTok dan Meta tidak segera memberikan komen, sementara kerajaan memberi isyarat bahawa lebih banyak mesyuarat dengan platform lain bakal diadakan.