Indonesia Tambah 600,000 Hektar Ladang Kelapa Sawit ketika Dorongan Biofuel Meningkat

Keputusan berisiko tinggi bagi kelapa sawit dan tenaga

Indonesia merancang membuka 600,000 hektar tanah baharu untuk kelapa sawit dalam tempoh empat tahun akan datang, perubahan dasar ketara selepas pembekuan permit baharu yang tamat pada 2021. Pegawai berkata matlamatnya adalah meningkatkan pengeluaran yang tidak berubah dan menjamin bekalan untuk makanan serta bahan api pengangkutan ketika negara itu meningkatkan mandat biodieselnya. Daripada kawasan baharu itu, 400,000 hektar diperuntukkan kepada pekebun kecil melalui skim perkongsian yang dikenali secara tempatan sebagai plasma, manakala 200,000 hektar pada peringkat awal akan ditawarkan kepada syarikat milik negara PalmCo, dengan syarikat swasta turut dipelawa menyertainya. Kerajaan menegaskan hutan tidak akan dibuka, namun belum menyatakan jenis tanah bukan hutan yang akan digunakan. Kumpulan alam sekitar dan ahli akademik tidak yakin, dengan memberi amaran bahawa tanah bukan hutan yang tersedia adalah terhad dan peluasan itu berisiko mencetuskan konflik baharu, meningkatkan pelepasan, serta menjejaskan komitmen iklim.

Kementerian Pertanian menjangkakan rancangan itu akan menambah kira-kira dua juta tan pengeluaran minyak sawit apabila semua kawasan ditanam sepenuhnya. Indonesia kini mempunyai kira-kira 16 juta hektar tanaman sawit, tetapi purata hasil merosot kepada sekitar 3.8 tan sehektar daripada lebih empat tan pada 2020. Ramalan perkhidmatan luar Jabatan Pertanian Amerika Syarikat menganggarkan jumlah pengeluaran minyak sawit Indonesia sekitar 47 juta tan pada musim 2025 hingga 2026, dibantu cuaca yang lebih baik dan penggunaan baja yang lebih banyak. Negara itu juga sedang beralih daripada campuran biodiesel B40 kepada kemungkinan B50 tahun depan, perubahan yang boleh menyerap lebih banyak minyak sawit mentah di dalam negara dan mengurangkan jumlah untuk eksport.

Kandungan rancangan dan pihak yang mendapat manfaat

Teras peluasan itu ialah peranan lebih besar bagi ladang plasma, iaitu pekebun kecil mengusahakan kelapa sawit melalui kerjasama dengan syarikat yang menyediakan anak benih, sokongan agronomi dan akses kepada kilang. Skim ini bertujuan mengagihkan manfaat kepada masyarakat luar bandar sambil menambah baik pemantauan dan kebolehkesanan. Rancangan baharu itu memperuntukkan dua pertiga kawasan kepada aturan pekebun kecil ini, menandakan kerajaan mahu mengaitkan pertumbuhan pengeluaran dengan mata pencarian serta keselamatan tenaga.

PalmCo milik negara dijadual menerima 200,000 hektar pada peringkat awal, manakala kawasan tambahan akan dibuka kepada pengusaha swasta. Pegawai berjanji tidak akan membuka hutan dan tanah gambut, tetapi belum memperincikan jenis atau lokasi tanah bukan hutan yang akan digunakan. Keseimbangan antara pembangunan pesat dengan penelitian rapi akan menentukan sama ada program itu meningkatkan pendapatan dan pengeluaran tanpa mencetuskan kerosakan alam sekitar atau pertikaian tanah baharu.

Bolehkah ladang baharu mengelakkan kehilangan hutan

Jaminan kerajaan bahawa hutan tidak akan dibuka merupakan asas kepada kredibiliti peluasan ini. Greenpeace dan kumpulan lain berpendapat tanah yang belum diperuntukkan, bebas konflik dan sesuai untuk kelapa sawit amat terhad. Mereka memberi amaran bahawa pembukaan ladang baharu tanpa pemetaan tepat boleh mendorong penanaman ke dalam ekosistem sensitif atau kawasan tuntutan masyarakat, sekali gus mencetuskan pertikaian dan menjejaskan ikrar pengurangan pelepasan.

Retorik politik menambah bahang perdebatan. Dalam satu acara awam pada awal Januari, Presiden Prabowo Subianto cuba meredakan kebimbangan dengan menyamakan kelapa sawit dengan pokok hutan.

Pokok kelapa sawit ialah pokok, ia mempunyai daun.

Para saintis menjawab bahawa ladang bukan hutan. Profesor Budi Setiadi Daryono, Dekan Fakulti Biologi Universiti Gadjah Mada, mengingatkan bahawa tanaman tunggal di ladang menghapuskan kerumitan habitat dan tidak mampu menyokong hidupan liar.

Ladang kelapa sawit tidak boleh menjadi habitat hidupan liar dan hampir tiada biodiversiti.

Tanah gambut dan kawasan simpanan karbon tinggi

Pembukaan tanah gambut atau hutan simpanan karbon tinggi akan menjadikan peluasan itu sumber pelepasan yang ketara. Tanah gambut menyimpan banyak karbon, dan penyaliran untuk menanam kelapa sawit boleh mengakibatkan kebakaran serta jerebu berpanjangan. Mengelakkan tanah gambut dan hutan primer, di samping melindungi kawasan penampan tebing sungai dan cerun curam dengan ketat, penting bagi memastikan penanaman baharu selaras dengan matlamat iklim dan komitmen korporat sifar penebangan hutan yang menjadi syarat akses ke pasaran premium.

Dasar biofuel mendorong permintaan

Indonesia melaksanakan mandat B40 di seluruh negara pada awal 2025, yang mewajibkan diesel di pam mengandungi 40 peratus biodiesel berasaskan sawit. Penggubal dasar menyasarkan peningkatan kepada B50 seawal tahun depan. Campuran semasa sudah menyerap sebahagian besar minyak sawit domestik, dan peralihan kepada B50 akan meningkatkan permintaan. Penganalisis menganggarkan penggunaan biodiesel boleh mencecah kira-kira 14 hingga 15 juta tan di bawah B40, meningkat kepada sekitar 18 juta tan jika B50 dilaksanakan. Perkhidmatan luar USDA mengunjurkan jumlah penggunaan domestik, termasuk untuk makanan dan industri, sekitar 22.6 juta tan pada 2025 hingga 2026.

Kerajaan sendiri berhati-hati tentang kadar pelaksanaan langkah seterusnya. Eniya Listiani Dewi, Ketua Pengarah Tenaga Baharu, Tenaga Boleh Baharu dan Pemuliharaan Tenaga di Kementerian Tenaga dan Sumber Mineral, berkata rancangan itu masih dalam penelitian.

Kerajaan belum membuat keputusan muktamad mengenai pelaksanaan dasar B50 pada 2026, dan kami masih mengira jumlah FAME yang diperlukan.

Pegawai berkata biodiesel boleh mengurangkan bil import minyak dan pelepasan daripada pengangkutan. Ahli ekonomi pula menekankan risiko fiskal dan bekalan. Peningkatan kadar campuran memerlukan subsidi berterusan, pengembangan kapasiti pengeluaran biodiesel dan bekalan minyak sawit yang stabil dalam pasaran yang dipengaruhi cuaca, kos baja dan harga global. Levi eksport dan peraturan pasaran domestik boleh mengurangkan sebahagian tekanan ini, namun turut mengalihkan kos, kadangkala kepada pengguna atau belanjawan negara.

Hasil, penanaman semula dan jurang produktiviti

Pengeluaran utama Indonesia tidak banyak berubah sejak beberapa tahun kebelakangan ini apabila pokok matang semakin tua dan produktiviti merosot. Purata hasil jatuh kepada kira-kira 3.8 tan minyak sehektar, dan pekebun kecil lazimnya menghasilkan jauh lebih sedikit bagi setiap hektar berbanding ladang korporat. Banyak kebun pekebun kecil mempunyai pokok berusia lebih 25 tahun, yang mengurangkan pengeluaran serta meningkatkan risiko perosak dan penyakit. Kerajaan mempromosikan skim penanaman semula bersubsidi bagi membantu petani menggantikan pokok tua dengan varieti yang menghasilkan lebih banyak, namun penyertaannya lebih perlahan daripada jangkaan.

Menurut angka rasmi, kira-kira 400,000 hektar diluluskan untuk penanaman semula daripada sasaran 2.5 juta hektar. Petani menyebut halangan seperti hak milik tanah, dokumentasi dan kehilangan pendapatan sepanjang tempoh tiga hingga empat tahun sebelum pokok baharu berbuah. Kekangan ini boleh diatasi, tetapi memerlukan penyelarasan, pembiayaan jangka panjang dan rangkaian khidmat pengembangan yang lebih kukuh untuk memberikan nasihat teknikal.

Mengapa penanaman semula ketinggalan

Pembiayaan perantara untuk menampung kos sara hidup sepanjang tempoh penanaman semula, geran lebih besar bagi anak benih berhasil tinggi yang disahkan, dan proses pengesahan dokumen tanah yang lebih mudah akan menghapuskan halangan utama. Akses lebih baik kepada baja dan sokongan agronomi boleh meningkatkan hasil dengan pantas tanpa sebarang pembukaan tanah baharu. Beberapa kajian mencadangkan hasil nasional boleh meningkat kepada sekitar enam tan sehektar dengan benih dan pengurusan yang lebih baik. Perkhidmatan luar USDA menjangkakan peningkatan pengeluaran dalam masa terdekat apabila kos baja berkurang dan cuaca kembali normal, tetapi peningkatan berterusan bergantung pada seberapa pantas penanaman semula dipergiat di berjuta-juta hektar milik pekebun kecil.

Kepentingan ekonomi dan pekebun kecil

Sektor kelapa sawit kekal sebagai tunjang ekonomi luar bandar dan pendapatan eksport Indonesia. Direktorat Perladangan Kementerian Pertanian berkata minyak sawit menyumbang lebih separuh nilai eksport pertanian pada 2024 dan menjana kira-kira 4.2 juta pekerjaan langsung, selain 12 juta lagi dalam kegiatan berkaitan. Ketika berucap di Persidangan Kelapa Sawit Indonesia, Ketua Pengarah Perladangan Abdul Roni Angkat menegaskan kepentingan sektor itu terhadap mata pencarian dan pertukaran asing.

Lebih separuh nilai eksport pertanian Indonesia disumbangkan oleh minyak sawit.

Tadbir urus yang lebih kukuh turut menjadi sebahagian daripada gambaran ekonomi. Pihak berkuasa telah mengesan ketidakpatuhan di beberapa bahagian sektor ini, termasuk jutaan hektar ladang tanpa permit sewajarnya, yang menurut juruaudit telah menyebabkan kerugian hasil negara yang besar. Membawa kawasan ini mematuhi peraturan melalui pemetaan yang jelas, penguatkuasaan undang-undang serta kutipan cukai dan royalti yang telus penting untuk memastikan kredibiliti di dalam negara dan di pasaran eksport.

Sejauh manakah penebangan hutan dikaitkan dengan kelapa sawit

Perdebatan masih berlangsung mengenai bahagian penebangan hutan Indonesia yang berpunca daripada kelapa sawit. Analisis yang sehaluan dengan industri berhujah bahawa kelapa sawit menyumbang sebahagian kecil daripada keseluruhan kehilangan hutan dalam jangka panjang, dan sebahagian besar ladang dibangunkan di tanah terosot akibat gelombang pembalakan terdahulu. Mereka turut menegaskan bahawa kadar penebangan hutan memuncak beberapa tahun lalu dan pemantauan serta dasar korporat bertambah baik sejak kebelakangan ini.

Penyelidik pemuliharaan pula menyanggah bahawa kelapa sawit menjadi pemacu utama kehilangan hutan primer di Indonesia sepanjang dua dekad lalu, khususnya di Sumatera dan Kalimantan. Pembukaan tanah gambut meningkatkan pelepasan dan risiko kebakaran, manakala penukaran hutan semula jadi memecah-belahkan habitat dan mendorong spesies terancam ke ambang kepupusan. Kedua-dua pandangan ini menegaskan bahawa lokasi amat penting. Ladang baharu di tanah mineral terosot membawa kos iklim yang jauh lebih rendah berbanding penanaman yang menggantikan hutan primer atau tanah gambut.

Langkah memenuhi permintaan tanpa pembukaan tanah baharu

Penganalisis yang menyokong strategi mengutamakan produktiviti berkata Indonesia boleh memenuhi sasaran tenaga domestik dan mengekalkan eksport dengan meningkatkan hasil serta mempelbagaikan bahan mentah biofuel. Satu senario yang dimodelkan kumpulan masyarakat sivil Indonesia memberi amaran bahawa usaha seperti biasa untuk mencapai campuran biodiesel lebih tinggi boleh memerlukan jutaan hektar tambahan tanaman sawit, sekali gus menimbulkan kos ekologi dan sosial berbilion-bilion. Senario alternatif mengutamakan penanaman semula kebun tua, peningkatan mutu benih dan penyaluran pelaburan kepada biofuel berskala komuniti daripada sumber seperti minyak masak terpakai dan tanaman bukan sawit. Pendekatan ini mengelakkan penebangan hutan, mengagihkan pendapatan kepada masyarakat setempat dan tetap memenuhi mandat bahan api jika hasil meningkat serta sistem pengumpulan bahan mentah alternatif diperluas.

Analisis yang sama berhujah bahawa kawasan tanaman sawit Indonesia sudah hampir mencapai had daya tampung alam sekitar. Ia menggesa peluasan lanjut dihadkan hampir kepada tahap semasa dan tumpuan diberikan kepada peningkatan produktiviti, pemulihan tanah serta tadbir urus yang lebih baik. Mesej itu selari dengan tuntutan ramai pembeli global. Syarikat mahukan bukti bahawa bekalan boleh dijejaki dan bebas daripada penebangan hutan, dengan penelitian khusus terhadap tanah gambut dan hutan primer.

Pilihan dasar dalam beberapa bulan akan datang

Beberapa keputusan akan menentukan sama ada peluasan itu mencapai matlamat tenaga dan kebajikan tanpa menjejaskan matlamat iklim dan akses pasaran. Pertama, pihak berkuasa perlu menerbitkan bank tanah yang boleh dipercayai, mengenal pasti kawasan bukan hutan, bukan gambut dan berkonflik rendah yang sesuai untuk kelapa sawit, serta menyediakan ketelusan geospatial supaya masyarakat dan badan pemantau dapat mengesahkan dakwaan tersebut. Kedua, program penanaman semula pekebun kecil perlu diperluas dengan pembiayaan yang lebih baik, insurans tanaman dan sokongan pendapatan sepanjang tahun-tahun tidak produktif supaya keluarga boleh menanam semula tanpa terjerat hutang.

Ketiga, penguatkuasaan terhadap pembukaan tanah haram perlu disertai laluan untuk mematuhi peraturan bagi pekebun yang memenuhi kriteria alam sekitar. Keempat, perancang tenaga perlu mengekalkan mandat biodiesel yang fleksibel berdasarkan ketersediaan bahan mentah, ruang fiskal dan kestabilan harga makanan. Akhir sekali, dasar perdagangan perlu menjangkakan peraturan import yang lebih ketat di pasaran destinasi, khususnya peraturan penebangan hutan Kesatuan Eropah, dengan memperkukuh kebolehkesanan dan pensijilan di seluruh rantaian bekalan. Pemantau industri berkata bahagian bekalan sawit global yang memenuhi piawaian bebas penebangan hutan semakin meningkat, dibantu pemantauan satelit, kebolehkesanan rantaian blok dan dasar korporat yang lebih kukuh. Pengeluar Indonesia, termasuk pekebun kecil, akan mendapat manfaat daripada program yang membawa mereka ke dalam rantaian bekalan yang disahkan ini.

Perkara yang perlu diketahui

• Indonesia akan membuka 600,000 hektar ladang kelapa sawit baharu dalam tempoh empat tahun, dengan 400,000 hektar untuk skim plasma pekebun kecil dan 200,000 hektar pada peringkat awal kepada PalmCo.
• Pegawai berkata hutan tidak akan dibuka, tetapi kerajaan belum menyatakan jenis atau lokasi tanah bukan hutan yang akan digunakan.
• Peluasan itu boleh menambah kira-kira dua juta tan pengeluaran, manakala hasil nasional merosot kepada sekitar 3.8 tan sehektar.
• Biodiesel B40 telah dilaksanakan dan B50 sedang dipertimbangkan, yang akan meningkatkan penggunaan minyak sawit domestik dan boleh mengurangkan eksport.
• Ramalan perkhidmatan luar USDA meletakkan pengeluaran minyak sawit Indonesia sekitar 47 juta tan pada 2025 hingga 2026, disokong cuaca lebih baik dan penggunaan baja yang lebih banyak.
• Saintis alam sekitar memberi amaran bahawa ladang bukan hutan, dan menegaskan pengelakan tanah gambut serta kawasan simpanan karbon tinggi adalah penting.
• Penanaman semula ketinggalan daripada sasaran nasional, dengan kira-kira 400,000 hektar diluluskan berbanding sasaran 2.5 juta hektar, mencerminkan halangan pembiayaan dan dokumentasi.
• Sektor ini merupakan sumber pekerjaan dan pendapatan eksport yang utama, namun jurang pematuhan dan penanaman haram menimbulkan risiko kepada hasil negara dan akses pasaran.
• Penganalisis berkata Indonesia boleh memenuhi permintaan bahan api dan makanan dengan meningkatkan hasil serta memperluas biofuel berasaskan komuniti, sekali gus mengurangkan keperluan tanah baharu.
• Rakan dagang mengetatkan peraturan penebangan hutan, menjadikan kebolehkesanan dan bekalan bebas penebangan hutan yang disahkan satu keperluan daya saing bagi pengeluar Indonesia.