Indonesia Komersialkan Bahan Api Jet Berasaskan Minyak Sawit dalam Tempoh 3 Tahun

Indonesia mempercepat usaha bahan api penerbangan mampan

Indonesia berkata bahan api penerbangan mampan berasaskan minyak sawit akan dipasarkan dalam tempoh dua hingga tiga tahun. Menteri Penyelaras Hal Ehwal Ekonomi Airlangga Hartarto menggariskan jangka masa itu ketika syarikat tenaga milik negara Pertamina meneruskan ujian penerbangan dan enjin bersama Pelita Air, Garuda Indonesia dan Citilink. Usaha ini bertujuan mengurangkan pelepasan karbon daripada penerbangan, membangunkan pasaran domestik bagi bahan api mampan dan mengurangkan kebergantungan pada bahan api jet fosil yang diimport.

Negara itu ialah pengeluar minyak sawit terbesar dunia. Skala tersebut memberi Indonesia peluang untuk mendapatkan bahan mentah bagi bekalan awal sambil mengusahakan piawaian kemampanan yang ketat. Langkah ini merupakan sebahagian daripada agenda peralihan tenaga yang lebih luas, termasuk peningkatan penggunaan biofuel, projek tenaga baharu dan kerjasama dengan pembiaya antarabangsa. Bagi sektor penerbangan, matlamatnya adalah membuktikan bekalan tetap pada skala komersial, kemudian meningkatkan kadar campuran secara berperingkat dalam penerbangan berjadual.

Indonesia sudah mencapai satu pencapaian awal. Pada Oktober 2023, syarikat penerbangan nasional Garuda Indonesia mengendalikan Boeing 737 800 NG dari Jakarta ke Surakarta dengan bahan api campuran minyak sawit selepas beberapa siri ujian enjin di darat dan penerbangan ujian khusus. Laluan itu merentasi kira-kira 550 kilometer dan membawa lebih 100 penumpang, sekali gus menunjukkan bahawa bahan api itu boleh digunakan dengan selamat dalam pesawat dan sistem lapangan terbang sedia ada.

Apakah SAF minyak sawit dan bagaimana ia dihasilkan

Bahan api penerbangan mampan ialah bahan api jet yang diperbuat daripada sumber boleh diperbaharui dan boleh digunakan dalam pesawat serta infrastruktur bahan api sedia ada. Apabila dicampur pada kadar yang diluluskan, ia menjadi bahan api jet gantian terus yang memenuhi piawaian kualiti sama seperti Jet A 1 konvensional. Perbezaannya terletak pada pelepasan sepanjang kitar hayat. Jika bahan mentahnya mampan dan kesan guna tanah dielakkan, jumlah pelepasan gas rumah hijau daripada pengeluaran hingga pembakaran boleh lebih rendah berbanding bahan api jet fosil.

Bagaimana proses HEFA berfungsi

Kebanyakan bahan api penerbangan mampan pada peringkat awal dihasilkan melalui proses yang dikenali sebagai HEFA, singkatan bagi ester dan asid lemak yang diproses dengan hidrogen. Dalam proses ini, minyak semula jadi seperti minyak isirung sawit dan minyak masak terpakai dibersihkan, kemudian ditindak balas dengan hidrogen pada tekanan tinggi untuk menghasilkan bahan api parafinik. Produk itu kemudian dicampur dengan bahan api jet konvensional bagi memenuhi spesifikasi ketat pesawat dan enjin.

Pertamina menghasilkan bahan api jenis ini di kilang penapisan Cilacap di Jawa Tengah. Syarikat itu turut menunjukkan pemprosesan bersama, iaitu sebahagian kecil minyak biogenik diproses bersama aliran petroleum dalam unit yang sama. Kenyataan syarikat menyebut barisan pemprosesan bersama di Cilacap berkapasiti kira-kira 1,350 kiloliter sehari, meskipun pengeluaran sebenar bergantung pada konfigurasi dan pengendalian unit dari semasa ke semasa.

Daripada penerbangan ujian kepada perkhidmatan berjadual

Indonesia telah mengambil langkah ke arah penggunaan komersial selama beberapa tahun. Pada 2021, pesawat CN 235 yang dibina pengeluar milik negara, Dirgantara Indonesia, melengkapkan penerbangan ujian Bandung ke Jakarta menggunakan bahan api campuran berasaskan minyak sawit. Dua tahun kemudian, Garuda Indonesia melakukan penerbangan pergi balik Jakarta ke Surakarta dengan penumpang menggunakan jenis bahan api yang sama. Sebelum penerbangan itu, juruteknik melengkapkan ujian enjin di darat bagi mengesahkan bahawa prestasi, pelepasan dan operasi sistem bahan api berada dalam had normal.

Ujian telah diperluas ke seluruh industri domestik. Pertamina bekerjasama dengan Pelita Air, Garuda Indonesia dan syarikat penerbangan tambang rendah Citilink untuk menilai bahan api itu serta merancang logistik dari kilang penapisan ke tangki simpanan lapangan terbang. Eksekutif Garuda berkata mereka sedang membincangkan terma komersial yang diperlukan untuk menjadikan bahan api itu berdaya maju bagi operasi rutin, termasuk bekalan terjamin dan harga yang boleh dijangka.

Indonesia menetapkan sasaran dasar campuran 3 peratus bagi bahan api jet menjelang 2020. Pelaksanaannya ditangguhkan ketika industri memberi tumpuan kepada ujian dan pembinaan rantaian bekalan. Rancangan pengkomersialan semasa dalam tempoh dua hingga tiga tahun menunjukkan kemungkinan pelancaran awal dengan jumlah terhad dan laluan terpilih, diikuti penggunaan lebih meluas jika kos dan kebolehpercayaan bertambah baik.

Bolehkah bahan api berasaskan minyak sawit mengurangkan pelepasan penerbangan

Analisis kitar hayat merupakan perkara utama dalam menilai manfaat iklim bahan api penerbangan mampan. Bahan api berasaskan minyak sawit boleh menghasilkan pelepasan lebih rendah berbanding bahan api fosil jika tanaman ditanam di ladang sedia ada dengan perlindungan ketat terhadap hutan dan tanah gambut. Manfaatnya meningkat apabila bahan mentah merupakan sisa, seperti minyak masak terpakai, kerana tiada tanah baharu diperlukan. Risiko utamanya ialah perubahan guna tanah tidak langsung, apabila permintaan baharu mendorong penanaman ke kawasan yang menyimpan banyak karbon.

Kebimbangan alam sekitar telah mempengaruhi akses pasaran. Kesatuan Eropah mengenakan sekatan terhadap minyak sawit dalam tenaga pengangkutan kerana risiko penebangan hutan. Pembeli bahan api penerbangan di banyak rantau juga menerima pakai pensijilan kemampanan dan peraturan kebolehkesanan untuk meneliti isu buruh dan guna tanah. Pegawai Indonesia berkata piawaian dan pemantauan domestik akan memastikan bekalan untuk penerbangan memenuhi jangkaan ini.

Syarikat penerbangan melihat bahan api penerbangan mampan sebagai langkah utama untuk menyahkarbonkan penerbangan jarak jauh, ketika bateri dan hidrogen belum praktikal. Kumpulan industri menganggarkan sektor penerbangan memerlukan kira-kira 450 bilion liter bahan api mampan setahun menjelang 2050 untuk memenuhi rancangan sifar bersih. Jumlah itu jauh melebihi pengeluaran semasa. Ini bermakna pelbagai bahan mentah dan teknologi diperlukan, termasuk sisa pertanian, sisa perbandaran serta bahan api kuasa kepada cecair yang dihasilkan daripada hidrogen hijau dan karbon yang ditangkap.

Bekalan, skala dan kos

Meningkatkan bekalan merupakan cabaran kejuruteraan dan logistik. Pertamina telah membangunkan pengeluaran di Cilacap dan sedang memperluas inisiatif minyak masak terpakai kepada bahan api penerbangan, dengan rancangan memperluas pemprosesan ke Dumai di Riau dan Balongan di Jawa Barat. Rantaian jagaan yang boleh dipercayai dari ladang atau pengumpul ke kilang penapisan, kemudian ke tangki lapangan terbang, amat penting supaya pembeli dapat mengesahkan dakwaan kemampanan.

Kos kekal sebagai halangan paling besar. Harga jualan bahan api penerbangan mampan hari ini lazimnya dua hingga lima kali ganda berbanding bahan api jet konvensional, bergantung pada rantau dan kaedah pengeluaran. Syarikat penerbangan boleh merapatkan jurang itu melalui gabungan mandat, kredit cukai, kontrak pembelian dan sijil tempah dan tuntut yang membolehkan pembeli di satu tempat membayar bahan api yang dihasilkan dan digunakan di tempat lain. Skim antarabangsa seperti CORSIA mewujudkan permintaan terhadap bahan api rendah karbon dengan mewajibkan syarikat penerbangan mengimbangi peningkatan pelepasan.

Indonesia turut memanfaatkan kerjasama antarabangsa untuk mempercepat pelaburan. Di bawah rangka kerja Komuniti Sifar Pelepasan Asia, Jakarta dan Tokyo bekerjasama dengan Bank Kerjasama Antarabangsa Jepun dalam beberapa projek yang merangkumi bahan api penerbangan mampan. Pegawai Indonesia meletakkan SAF dalam kumpulan projek yang dinilai berdaya maju secara komersial, mencerminkan keyakinan bahawa bekalan domestik boleh berkembang melepasi skala perintis.

Gambaran pengkomersialan dalam tempoh 2 hingga 3 tahun

Pelancaran yang realistik akan bermula dengan laluan terpilih dari hab utama seperti Jakarta dan Surabaya, dibekalkan melalui kelompok berkala dari kilang penapisan Pertamina. Syarikat penerbangan akan menandatangani perjanjian pembelian yang menetapkan jumlah dan formula harga untuk beberapa tahun. Pengendali darat akan mencampurkan produk mengikut kadar yang diperakui dan mengurus kawalan kualiti, sementara syarikat penerbangan menjejaki pengurangan pelepasan untuk laporan kemampanan dan pelanggan korporat mereka.

Dari segi teknikal, pengeluar mesti memastikan bahan api mematuhi spesifikasi ASTM yang mengawal bahan api jet gantian terus. Pengawal selia di Direktorat Jeneral Penerbangan Awam akan menyelia kelulusan keselamatan, sementara pengeluar enjin meneruskan pemeriksaan rutin bagi mengesahkan bahawa prestasi dan sela penyelenggaraan tidak berubah. Oleh sebab bahan api itu boleh digunakan terus, juruterbang dan penumpang tidak akan menyedari sebarang perbezaan operasi.

Kerajaan juga mungkin memperkenalkan semula kewajipan campuran sederhana untuk menjamin permintaan pada peringkat awal, disertai sokongan fiskal bagi merapatkan jurang harga. Jika langkah ini dilaksanakan, syarikat penerbangan boleh beralih daripada penggunaan sekali-sekala pada penerbangan terpilih kepada penggunaan berjadual di sebahagian rangkaian domestik mereka.

Cabaran alam sekitar dan perdagangan

Laluan ini tidak bebas risiko. Syarikat penerbangan yang mempunyai laluan ke Eropah berdepan peraturan ketat mengenai kemampanan bahan mentah dan mungkin teragak-agak menggunakan bahan api yang tidak layak menerima kredit di pasaran tersebut. Penelitian pengguna terhadap minyak sawit kekal tinggi di sesetengah negara. Pengeluar Indonesia perlu menunjukkan bahawa permintaan penerbangan tidak mendorong pembukaan hutan baharu, piawaian buruh dipatuhi dan pekebun kecil mendapat manfaat daripada hasil lebih baik di tanah sedia ada.

Pemimpin industri berkata penerbangan ujian terkini menunjukkan kemajuan praktikal. Taufik Aditiyawarman, pengarah eksekutif anak syarikat Pertamina, Kilang Pertamina Internasional, menyifatkan program minyak masak terpakai dan percubaan minyak isirung sawit terdahulu sebagai bukti bahawa bahan api mampan boleh dihasilkan di dalam negara. Beliau berkata dua percubaan terbuka kepada umum itu, termasuk penerbangan CN 235 pada 2021 dan penerbangan Garuda pada 2023, membawa idea tersebut daripada makmal ke landasan.

Projek USAF ini merupakan bukti nyata komitmen kami untuk membangunkan portfolio tenaga mampan rendah karbon.' Beliau menambah, 'Dua percubaan itu membuktikan bahawa bahan api penerbangan berasaskan tumbuhan bukan lagi sekadar konsep. Kini ia sudah menjadi kenyataan.

Pada masa yang sama, kumpulan alam sekitar menggesa perlindungan yang lebih kukuh. Pensijilan bebas seperti RSPO dan piawaian nasional ISPO, pemantauan litupan tanah melalui satelit serta pelaporan telus pada peringkat kilang boleh membantu meyakinkan pembeli bahawa manfaat iklim daripada bahan api penerbangan mampan benar-benar wujud. Penggubal dasar juga akan menimbang keseimbangan antara penggunaan domestik dengan permintaan eksport bagi bahan mentah seperti minyak masak terpakai.

Kerjasama dan instrumen dasar Indonesia

Menteri kanan mengetengahkan minyak masak terpakai sebagai bahan mentah yang berpotensi kerana ia merupakan aliran sisa dan mengelakkan perubahan guna tanah. Mereka menyatakan bahawa sebahagian besar jumlah yang dikumpulkan kini dieksport. Jakarta merancang untuk menggunakannya lebih banyak di dalam negara apabila kilang meningkatkan pengeluaran. Ujian turut diperluas kepada enjin CFM56 7B yang menggerakkan pesawat Boeing 737 800, sekali gus meningkatkan keyakinan terhadap operasi harian.

Pegawai berkata negara itu menyasarkan untuk mempamerkan kemajuan dalam acara seperti Pameran Udara Bali. Selain publisiti, instrumen dasar mungkin merangkumi insentif fiskal untuk pengeluar, mekanisme pensijilan kemampanan dan sokongan penyelidikan bagi kaedah alternatif seperti alkohol kepada jet dan minyak tanah sintetik kuasa kepada cecair. Setiap unsur ini mengurangkan risiko bagi pelabur yang sedang menentukan lokasi untuk membina kapasiti baharu.

Maknanya bagi syarikat penerbangan dan pelancong

Bagi pelancong, penerbangan yang menggunakan campuran bahan api mampan akan terasa sama seperti perjalanan lain. Tiada perubahan pada prosedur keselamatan atau prestasi dalam penerbangan. Perbezaannya terletak pada rantaian bekalan bahan api dan pengiraan pelepasan yang digunakan syarikat penerbangan untuk menjejaki kemajuan.

Dalam jangka pendek, tambang mungkin mencerminkan sebahagian kos bahan api rendah karbon yang lebih tinggi. Syarikat penerbangan lazimnya menyalurkan kos itu kepada pelanggan korporat melalui urus niaga sijil atau tambang hijau khusus, manakala kerajaan boleh mengurangkan kesannya melalui insentif. Lama-kelamaan, kilang penapisan baharu, hasil yang lebih baik dan persaingan antara pengeluar boleh merapatkan jurang harga.

Bagi penerbangan Indonesia, bekalan domestik yang boleh diharap akan menyokong syarikat penerbangan ketika mereka memperbaharui armada dan memperluas rangkaian. Bagi pasaran global, bekalan baharu dari Indonesia akan menambah satu lagi pilihan dalam sektor yang memerlukan banyak sumber bekalan untuk mencapai sasaran iklim.

Kesimpulan

• Indonesia menyasarkan pengkomersialan bahan api penerbangan mampan berasaskan minyak sawit dalam tempoh dua hingga tiga tahun.
• Pertamina telah menjalankan ujian bersama Pelita Air, Garuda Indonesia dan Citilink, termasuk penerbangan Garuda dengan penumpang pada 2023 menggunakan campuran minyak sawit.
• Bahan api itu dihasilkan menerusi kaedah HEFA di kilang penapisan Cilacap menggunakan minyak isirung sawit dan minyak masak terpakai, dengan barisan pemprosesan bersama yang dilaporkan berkapasiti kira-kira 1,350 kiloliter sehari.
• Sasaran terdahulu untuk mencampurkan 3 peratus bahan api jet menjelang 2020 ditangguhkan, dan fasa pelancaran baharu akan bermula dengan laluan terpilih serta jumlah terhad.
• Manfaat pelepasan sepanjang kitar hayat bergantung pada bahan mentah dan guna tanah; sekatan EU terhadap minyak sawit mencerminkan kebimbangan mengenai penebangan hutan.
• Indonesia bekerjasama dengan Jepun melalui rangka kerja AZEC, sementara Pertamina memperluas inisiatif ke Dumai dan Balongan.
• Sokongan harga, perjanjian pembelian dan sistem pensijilan akan menentukan seberapa cepat syarikat penerbangan boleh menggunakan bahan api itu.
• Pakar menganggarkan sektor penerbangan memerlukan kira-kira 450 bilion liter bahan api mampan setahun menjelang 2050 untuk memenuhi rancangan sifar bersih.