Malaysia Henti Operasi Lombong Nadir Bumi dan Timah Selepas Sungai Perak Bertukar Biru

Apa yang Berlaku dan Mengapa Ia Penting

Malaysia menggantung operasi sebuah tapak perintis nadir bumi dan dua operasi perlombongan timah di Perak selepas satu kawasan Sungai Perak bertukar biru terang secara mendadak. Kementerian Sumber Asli dan Kelestarian Alam Sekitar membuka siasatan susulan laporan orang ramai mengenai perubahan warna sungai itu, yang merupakan sungai kedua terpanjang di Semenanjung Malaysia. Penemuan awal mengaitkan air biru itu dengan pelepasan dari tapak perlombongan nadir bumi yang dikendalikan MCRE Resources di Hulu Perak.

Bacaan radiasi di tapak itu mencecah sehingga 13 becquerel, berbanding had 1 becquerel yang dibenarkan dalam penilaian kesan alam sekitar projek berkenaan. Pemeriksa sedang menganalisis bahan kimia yang digunakan dalam proses pengekstrakan dan menyemak sama ada amalan di lapangan menepati pengisytiharan pengendali kepada pihak berkuasa. Insiden itu menarik perhatian seluruh negara kerana Sungai Perak membekalkan air kepada masyarakat, ladang dan perniagaan kecil di sepanjang sungai itu.

pegawai negeri berkata perubahan warna itu mula direkodkan pada 21 Oktober di Jambatan Kampung Sungai Papan, kira-kira lima kilometer di utara Kampung Air Ganda di Gerik. Keadaan sungai yang bertukar biru mencetuskan desakan supaya tindakan penguatkuasaan segera diambil, pemantauan diperketat dan keputusan ujian didedahkan secara telus.

Penemuan Awal Siasatan

Pihak berkuasa berkata sampel pelepasan yang diambil di tapak MCRE Resources menunjukkan warna kebiruan yang serupa dengan air sungai. Pemeriksa daripada Jabatan Mineral dan Geosains serta Jabatan Alam Sekitar turut merekodkan ketidakpatuhan di beberapa lokasi, termasuk kegagalan berkaitan rawatan efluen, kawalan hakisan dan sedimen serta pengendalian bahan kimia.

Pemeriksaan kualiti air diperluas ke luar alur utama, meliputi Sungai Rui, Sungai Kijang dan Sungai Kepayang di Hulu Perak, susulan aduan pencemaran. Makmal kini membandingkan profil kimia dari tapak berkenaan dengan reagen yang menurut syarikat digunakan dalam proses perlombongan.

Pihak yang Diarah Henti Operasi

Perintah penggantungan dikeluarkan terhadap tiga pengendali di Hulu Perak. Mereka termasuk MCRE Resources Sdn Bhd, yang mengendalikan projek pengekstrakan nadir bumi pertama Malaysia menggunakan larut resap in situ dengan teknologi yang dikongsi firma nadir bumi China; Rahman Hydraulic Tin Sdn Bhd, lombong timah lubang terbuka terbesar negara di Klian Intan; dan Asiatic Mine Sdn Bhd atau Nalidah Tin Mine Sdn Bhd, satu lagi pengendali lombong timah yang dinamakan dalam notis rasmi.

Pegawai berkata Kabinet meluluskan tempoh penggantungan awal selama tiga minggu susulan insiden perubahan warna itu. Pihak berkuasa turut menjelaskan bahawa operasi tidak boleh disambung semula sehingga langkah pembetulan dilaksanakan dan disahkan di tapak. Tindakan penguatkuasaan itu menyusuli aduan pencemaran di beberapa sungai di Perak, bukan hanya alur utama Sungai Perak.

Cara Larut Resap In Situ Berfungsi dan Mengapa Ia Boleh Menjadikan Air Biru

Larut resap in situ melibatkan suntikan larutan kimia ke dalam batuan yang mengandungi bijih melalui lubang gerudi. Larutan itu melarutkan mineral sasaran di bawah tanah, kemudian bendalir dipam ke permukaan untuk diproses. Kaedah ini mengelakkan penggalian lubang besar, namun memerlukan kawalan bendalir yang ketat, kawasan telaga berlapik dan sistem pembendungan yang boleh dipercayai bagi mencegah resapan ke dalam air bawah tanah atau anak sungai berhampiran.

Bergantung pada reagen yang digunakan, bendalir itu boleh membawa warna yang ketara. Sesetengah kompleks logam, pewarna pengesan atau sebatian kuprum baki boleh menghasilkan rona biru yang jelas. Penyiasat belum mengesahkan punca sebenar di Perak. Oleh itu, tumpuan kini adalah untuk memadankan bahan kimia yang digunakan dengan bahan yang diisytiharkan kepada pihak berkuasa serta yang dikesan dalam sampel sungai dan lombong.

Deposit nadir bumi sering wujud bersama torium dan uranium pada paras rendah dalam batuan induk. Pemprosesan boleh memekatkan unsur ini dalam aliran sisa. Hal ini menjelaskan mengapa penilaian Malaysia menetapkan ambang 1 becquerel di tapak itu. Becquerel ialah unit keradioaktifan yang bersamaan dengan satu pereputan atom sesaat. Bacaan sehingga 13 becquerel di tapak nadir bumi menunjukkan perlunya pemeriksaan pembendungan, walaupun bilangannya rendah mengikut piawaian nuklear.

Kebimbangan Alam Sekitar dan Kesihatan Awam

Sungai Perak menjadi nadi kehidupan di seluruh negeri. Penduduk kampung mengambil air untuk kegunaan rumah, petani bergantung pada rangkaian pengairan, manakala perniagaan kecil bergantung pada sungai untuk perikanan dan pelancongan. Perubahan warna pada skala sedemikian boleh menandakan pelepasan bahan kimia, pepejal terampai atau tindak balas alga terhadap nutrien baharu. Risiko serta-merta bergantung pada kepekatan, tempoh pendedahan dan sama ada kawasan yang terjejas bersambung dengan pengambilan air.

Radiasi di tapak lombong tidak semestinya bermakna paras berbahaya terdapat di sungai. Namun, keadaan itu memberi tumpuan kepada pengendalian sisa, keutuhan pelapik kolam dan sebarang pelepasan tidak sengaja. Pihak berkuasa memperluas persampelan untuk menilai pH, logam terlarut, kekeruhan dan keradioaktifan di hilir. Jika perlu, pihak berkuasa berkata bekalan air bersih akan disediakan kepada masyarakat sementara kerja pemulihan dijalankan.

Strategi Mineral Kritikal Malaysia Dipertaruhkan

Malaysia dianggarkan mempunyai 16 juta tan deposit nadir bumi. Pembuat dasar berhasrat menjadikan sumber geologi itu sebagai tonggak industri baharu, dengan rundingan bersama rakan China mengenai pemprosesan sedang berlangsung dan perjanjian kerjasama baharu mengenai pembangunan nadir bumi ditandatangani dengan Amerika Syarikat bulan lalu. Nadir bumi digunakan dalam magnet berkekuatan tinggi untuk kenderaan elektrik dan turbin angin, selain penting dalam telefon, sensor dan sesetengah teknologi pertahanan. Timah pula kekal penting untuk pateri dalam elektronik dan bahan kimia tertentu yang digunakan industri.

Penghentian operasi di Perak menyerlahkan keseimbangan yang cuba dicapai Malaysia. Pelabur mahukan peraturan yang boleh dijangka dan kemajuan berterusan dalam bekalan baharu. Masyarakat pula mahukan air bersih, tempat kerja yang selamat dan pemantauan telus. Penguatkuasaan tegas boleh memperlahankan projek peringkat awal, namun juga boleh membina keyakinan bahawa pengeluaran tidak akan mengorbankan sungai atau kesihatan. Malaysia sejak sekian lama berusaha meningkatkan kepakaran pemprosesan dalam negara, dan kredibiliti jangka panjang bergantung pada prestasi alam sekitar sama seperti sumber geologi.

Keperluan Pengawal Selia Sebelum Lombong Boleh Beroperasi Semula

Pegawai telah menggariskan syarat untuk operasi disambung semula. Perintah itu menetapkan bahawa sebarang penyambungan semula tertakluk pada pematuhan penuh terhadap kelulusan Skim Operasi Perlombongan, Akta Pembangunan Mineral, permit alam sekitar dan piawaian air. Syarikat perlu membuktikan bahawa punca pelepasan berwarna biru telah dikenal pasti dan dihapuskan.

• Hentikan semua pelepasan yang tidak memenuhi piawaian dan kendalikan unit rawatan efluen yang berkesan.
• Bina semula atau naik taraf kawalan hakisan dan sedimen, termasuk parit lencongan dan kolam mendapan, bagi mencegah aliran air larian ketika hujan lebat.
• Simpan, label dan jejak semua reagen yang digunakan dalam proses larut resap, serta selenggara inventori dan rekod yang tepat.
• Pasang sistem pemantauan kualiti air berterusan di titik utama di hulu dan hilir setiap tapak.
• Sahkan pelan pengurusan radiasi untuk mengendalikan sisa dan tailing, dengan pembendungan selamat serta pemeriksaan berkala.
• Laksanakan audit bebas dan serahkan data kepada pihak berkuasa serta orang ramai.

Penggantungan akan kekal sehingga langkah pembetulan dilaksanakan dan disahkan oleh pemeriksa. Dalam praktiknya, ini mungkin memerlukan infrastruktur baharu, prosedur operasi yang lebih kukuh, latihan kecemasan dan pelaporan berkala. Pihak berkuasa menekankan keselamatan pekerja dan komunikasi yang jelas dengan masyarakat berhampiran.

Suara Masyarakat Sivil

Kumpulan alam sekitar menyambut baik penggantungan itu tetapi mendesak supaya lebih banyak maklumat didedahkan. Greenpeace Malaysia menggesa penubuhan panel pakar bebas untuk mengenal pasti punca perubahan warna, pendedahan dapatan kepada orang ramai dan pendekatan pihak pencemar membayar kos pembersihan. Kumpulan itu turut menggesa ujian segera di hilir dan pembekalan air bersih jika perlu.

Heng Kiah Chun, Ketua Kempen Greenpeace Malaysia, memberi amaran agar pertumbuhan tidak dikejar dengan apa jua kos dan menegaskan bahawa kesihatan serta keyakinan mesti diutamakan sebelum pengembangan industri.

Heng berkata: "Pengembangan industri perlombongan tidak boleh sekali-kali mengorbankan sungai hingga tercemar, menyebabkan paras radiasi tidak selamat serta menghakis keyakinan, kesihatan dan keselamatan awam. Alam sekitar yang bersih tidak boleh dikompromi."

Organisasi itu turut mengesyorkan pemantauan air secara langsung, hukuman lebih berat bagi pelanggaran berulang dan penglibatan masyarakat yang lebih kukuh dalam pelan pemulihan bagi mencegah insiden sungai biru daripada berulang.

Pengajaran daripada Sekatan Perlombongan Terdahulu

Malaysia pernah menggantung operasi apabila kebimbangan alam sekitar meningkat. Pada 2016, kerajaan menggantung perlombongan bauksit di sekitar Kuantan, Pahang, selepas laluan air bertukar merah dan perairan pantai terjejas akibat trafik lori serta kawalan sedimen yang lemah. Moratorium itu berlangsung selama beberapa tahun dan operasi hanya disambung selepas peraturan baharu serta keupayaan penguatkuasaan diwujudkan. Sejarah itu membentuk jangkaan orang ramai di Perak hari ini, dengan masyarakat menantikan kerja pembetulan yang nyata dan perkongsian data yang berterusan.

Perkembangan yang Dijangka dalam Masa Terdekat

Penyiasat kini memadankan ciri kimia dari tapak nadir bumi dengan sampel air sungai. Keputusan akan menentukan sama ada reagen yang digunakan sepadan dengan dokumen yang dikemukakan untuk kelulusan alam sekitar. Jika percanggahan dikenal pasti, pihak berkuasa boleh mengetatkan permit, melanjutkan penggantungan atau mengenakan tindakan di bawah undang-undang sedia ada. Penggantungan tiga minggu yang diluluskan Kabinet memberi ruang untuk melengkapkan ujian awal dan memulakan kerja pembaikan, namun sebarang penyambungan semula bergantung pada pematuhan yang disahkan, bukan tempoh masa.

Bagi pasaran, kesan serta-merta terhadap bekalan kelihatan terhad memandangkan projek nadir bumi Perak masih di peringkat awal. Pengeluaran timah daripada dua tapak yang digantung mungkin terganggu buat sementara waktu, namun perdagangan global mempunyai sumber yang luas. Ujian lebih besar ialah sama ada Malaysia dapat menunjukkan bahawa pertumbuhan dalam sektor mineral kritikal boleh diteruskan dengan perlindungan yang ketat. Rakan kongsi di China dan Amerika Syarikat akan memerhatikan seberapa pantas tapak berkenaan menangani kekurangan dan sejauh mana data pemantauan dikongsi secara konsisten dengan pihak berkuasa serta orang ramai.

Perkara Utama

• Malaysia menggantung operasi sebuah tapak nadir bumi dan dua lombong timah di Perak selepas satu kawasan Sungai Perak bertukar biru terang.
• Penyiasat mengaitkan perubahan warna itu dengan pelepasan dari tapak nadir bumi MCRE Resources dan merekodkan bacaan radiasi sehingga 13 becquerel, melebihi had 1 becquerel dalam penilaian alam sekitar projek itu.
• Ketidakpatuhan yang dikenal pasti di beberapa tapak termasuk pelepasan efluen, kawalan hakisan dan sedimen serta kegagalan pengurusan bahan kimia.
• Perintah penggantungan menamakan MCRE Resources, Rahman Hydraulic Tin dan Asiatic Mine atau Nalidah Tin Mine, dengan Kabinet meluluskan penghentian awal selama tiga minggu.
• Ujian air diperluas ke Sungai Rui, Sungai Kijang dan Sungai Kepayang, selain alur utama Sungai Perak.
• Pihak berkuasa meneliti bahan kimia yang digunakan dalam larut resap in situ dan menyemak sama ada amalan di tapak menepati pengisytiharan kepada pengawal selia.
• Malaysia dianggarkan mempunyai 16 juta tan deposit nadir bumi dan sedang berunding dengan China serta Amerika Syarikat mengenai pembangunan, namun pematuhan akan mempengaruhi keyakinan pelabur.
• Pihak berkuasa berkata operasi hanya akan disambung selepas tindakan pembetulan disahkan, pemantauan diperkukuh dan pelaporan telus dilaksanakan.
• Greenpeace Malaysia menggesa penubuhan panel bebas, pendedahan dapatan kepada orang ramai dan pembersihan yang dibiayai pihak pencemar, sambil menegaskan bahawa alam sekitar yang bersih tidak boleh dikompromi.