Johor Perketat Kelulusan Pusat Data Susulan Tekanan Bekalan Air

Hab yang berkembang pesat berdepan krisis air

Johor, negeri di Malaysia yang kini menjadi tumpuan terbaharu Asia Tenggara bagi pengkomputeran kecerdasan buatan dan perkhidmatan awan, memperketat kelulusan pusat data baharu demi melindungi bekalan airnya. Pegawai negeri berkata Johor tidak lagi akan meluluskan permohonan bagi kemudahan Tier 1 dan Tier 2, iaitu peringkat lebih rendah yang lazimnya bergantung pada infrastruktur asas dan boleh menggunakan air dalam jumlah sangat besar untuk penyejukan. Menurut pegawai, sesetengah cadangan boleh menggunakan sehingga 50 juta liter air sehari, kira-kira bersamaan 20 kolam renang Olimpik. Langkah itu mencerminkan keutamaan baharu, iaitu melindungi utiliti awam ketika pelaburan meningkat pada kadar rekod.

Penyesuaian dasar ini berlaku ketika momentum pelaburan sedang rancak. Menjelang November, Johor telah meluluskan 51 projek pusat data dengan nilai pelaburan keseluruhan RM182.96 bilion. Sebanyak 17 sudah beroperasi, 11 sedang dalam pembinaan dan 23 diluluskan pada 2025. Negeri itu mahu semua pusat data memenuhi piawaian kemampanan dan kecekapan tenaga yang lebih ketat, selaras dengan penanda aras antarabangsa. Perubahan ini menyusuli peningkatan aduan tentang gangguan bekalan air yang menurut penduduk semakin kerap berlaku sejak beberapa tahun kebelakangan ini.

Kebangkitan Johor sebagai hab data semakin pesat selepas Singapura menghentikan sementara projek pusat data baharu antara 2019 hingga 2022 bagi mengurus kekangan bekalan elektrik dan air. Pembangun dan pelanggan mencari pilihan di seberang sempadan yang menawarkan kos lebih rendah serta berdekatan dengan kabel dasar laut dan tenaga mahir negara pulau itu. Pemerhati industri menganggarkan kapasiti terancang dan operasi di Johor melonjak daripada angka megawatt satu digit pada 2021 kepada ratusan megawatt yang beroperasi hari ini, dengan kapasiti gigawatt dalam perancangan. Satu analisis pasaran menganggarkan kapasiti operasi sekitar 487 megawatt, manakala jumlah terancang kira-kira 5.7 gigawatt, lonjakan luar biasa dalam tempoh beberapa tahun sahaja.

Perubahan yang dilakukan Johor dan sebabnya

Keputusan menghentikan kelulusan bagi kemudahan Tier 1 dan Tier 2 menandakan peralihan kepada pembinaan bertier lebih tinggi, dengan sistem sokongan berlebihan yang lebih kukuh dan reka bentuk lebih canggih. Penarafan Tier ialah kerangka yang digunakan secara meluas untuk mengelaskan pusat data berdasarkan ketahanannya terhadap kegagalan dan masa henti. Walaupun label Tier itu sendiri tidak menentukan penggunaan air, reka bentuk lama atau lebih ringkas sering bergantung pada menara penyejuk yang menggunakan banyak air dan tidak mengintegrasikan sumber alternatif seperti air kitar semula. Pegawai Johor berkata sesetengah reka bentuk bertier rendah boleh menggunakan sehingga 50 juta liter sehari, dan mereka mahu mengelakkan beban sedemikian dikenakan pada sistem yang turut membekalkan rumah serta perniagaan.

Instrumen dasar sudah mengubah ekonomi penggunaan air. Mulai Ogos, Johor memperkenalkan tarif air khusus bagi pengendali pusat data sebanyak RM5.33 setiap meter padu, iaitu RM1 hingga RM1.75 lebih tinggi berbanding tarif umum bukan domestik. Negeri itu turut memperketat proses penilaian pada 2024 dengan memperkenalkan garis panduan yang menggalakkan bekalan air dan tenaga boleh baharu, serta menolak permohonan yang gagal membuktikan adanya pelan penjimatan yang meyakinkan. Menjelang akhir 2024, hampir 30 peratus cadangan ditolak kerana tidak menunjukkan penggunaan air dan tenaga secara bertanggungjawab. Kadar kelulusan bertambah baik apabila pemohon menyesuaikan diri dengan jangkaan baharu.

Kesan gabungan langkah ini ialah mendorong pemaju memilih reka bentuk yang mengurangkan penggunaan air secara ketara. Pilihan yang ada termasuk loji penyejuk berkecekapan tinggi dan sistem gelung tertutup, penyejukan cecair terus ke cip yang menggunakan sangat sedikit air, serta sistem penyejukan udara yang tidak menggunakan air tetapi memerlukan lebih banyak elektrik. Pendirian Johor menjelaskan bahawa pembangunan baharu mesti direka bentuk demi kecekapan dan kebolehpercayaan, dengan penggunaan air dianggap sebagai kekangan yang mesti dipatuhi dan bukannya perkara sampingan.

Berapa banyak air digunakan oleh pusat data

Keperluan air berbeza-beza mengikut iklim, reka bentuk sistem dan tahap haba yang dihasilkan oleh pelayan. Anggaran kasar yang digunakan jurutera ialah pusat data berkapasiti 100 megawatt, berskala seperti kampus hiperskala yang besar, boleh memerlukan kira-kira 1.1 juta gelen sehari atau sekitar 4.16 juta liter jika menggunakan penyejukan berasaskan penyejatan ketika cuaca panas. Jumlah itu setanding dengan keperluan harian sebuah bandar kecil. Kemudahan lama yang bergantung pada sistem gelung terbuka dan tidak mengitar semula air boleh menggunakan jauh lebih banyak ketika suhu memuncak.

Asas penyejukan

Kebanyakan pusat data di kawasan beriklim panas menggunakan sama ada menara penyejuk penyejatan, yang menggunakan air untuk menyingkirkan haba, atau penyejuk mekanikal yang menggunakan lebih banyak elektrik tetapi kurang air. Penyejukan cecair terus ke cip, yang semakin banyak digunakan untuk pelayan AI berketumpatan tinggi, mengalirkan bahan penyejuk melalui gelung di dalam pelayan dan boleh mengurangkan keperluan air dengan ketara jika digandingkan dengan penyejuk kering. Reka bentuk yang disejukkan dengan udara boleh mengelakkan penggunaan air sepenuhnya, tetapi permintaan tenaganya boleh meningkat dalam keadaan lembap. Pemaju berusaha mengimbangi penggunaan elektrik dan air dengan menggunakan dua metrik utama, Keberkesanan Penggunaan Kuasa dan Keberkesanan Penggunaan Air. Reka bentuk yang mengurangkan penggunaan air mungkin meningkatkan penggunaan elektrik jika tidak dirancang dengan teliti.

Mengapa tekanan air menjejaskan Johor

Pertumbuhan industri yang pesat menambah tekanan terhadap sistem yang turut perlu membekalkan air kepada isi rumah dan sektor pertanian. Perancang negeri dan penyelidik menyatakan paip yang semakin usang, gangguan bekalan yang berulang dan peningkatan risiko iklim sebagai antara faktor. Pada masa tertentu, Johor menambah bekalan dengan air terawat dari Singapura, sekali gus menonjolkan cabaran untuk membangunkan infrastruktur dengan pantas sambil memastikan bekalan air terus mengalir. Suruhanjaya Perkhidmatan Air Negara Malaysia memberi amaran bahawa penggunaan air terawat tanpa kawalan oleh pusat data tidak mampan dan boleh mengancam keselamatan air jangka panjang jika tidak ditangani melalui peraturan yang jelas serta pelaburan dalam infrastruktur.

Air kitar semula dan projek baharu menunjukkan pendekatan pembangunan berbeza

Pengendali bertindak balas dengan projek yang menggunakan sumber kitar semula dan bukannya bergantung pada air terawat. Antara contoh paling bercita-cita tinggi ialah Bridge Data Centres di Johor, yang membina loji pemulihan air di Ulu Tiram untuk membekalkan kampus berkapasiti 400 megawatt yang bakal dibangunkan. Loji itu siap dibina dalam kira-kira 10 bulan dan kini memproses lima juta liter air sehari, dengan rancangan untuk meningkatkannya kepada 20 juta liter. Sistem itu menyalurkan efluen kumbahan terawat dari kemudahan berdekatan, menyingkirkan bau dan kekotoran, kemudian memprosesnya melalui beberapa peringkat osmosis songsang untuk menghasilkan air proses berkualiti tinggi yang sesuai digunakan pada gegelung penyejuk dan penukar haba.

Beberapa pengendali sudah mendapatkan bekalan alternatif. Perjanjian yang ditandatangani dengan Indah Water Konsortium dan Johor Special Water memperuntukkan sehingga 12 juta liter efluen terawat sehari kepada Bridge serta peruntukan berasingan kepada Computility Technology. DayOne dijadual memproses air sungai mentah yang dibekalkan Johor Special Water untuk tapaknya di Kempas. AirTrunk merancang menggunakan air kitar semula di dua kemudahannya di Johor Bahru. Peralihan ini turut berlaku dari segi geografi. Sedenak Tech Park, kluster terawal, berdepan kesesakan bekalan air dan elektrik sehingga kapasiti baharu tersedia, mendorong sesetengah syarikat membangunkan kemudahan di kawasan seperti Ulu Tiram, yang sumbernya boleh diperoleh lebih awal. Penganalisis memberi amaran bahawa perpindahan ke daerah baharu tanpa perancangan lebih menyeluruh berisiko memindahkan beban dan bukannya mengurangkannya.

Charles Santiago, bekas pengerusi Suruhanjaya Perkhidmatan Air Negara Malaysia, menggesa syarikat memperluas penggunaan sumber air kitar semula dan meneroka pilihan tambahan seperti tadahan air hujan dan penyahgaraman jika sesuai. Beliau mengalu-alukan petanda bahawa industri dan kerajaan sehaluan dalam usaha menjimatkan air.

Segala usaha yang menggunakan sumber air alternatif wajar dialu-alukan. Ini menunjukkan komitmen awam dan swasta yang kukuh.

Pakar akademik turut memberi amaran bahawa kluster serantau boleh membebankan mana-mana rangkaian bekalan air tempatan yang menyokongnya. Oleh itu, perancangan seluruh negeri, pengurangan kebocoran dan kapasiti rawatan tambahan amat penting. Pemulihan air mengurangkan tekanan terhadap bekalan air terawat, tetapi paling berkesan sebagai sebahagian daripada program lebih luas yang meningkatkan ketersediaan air mentah dan menaik taraf paip untuk mengurangkan kehilangan air.

Kapasiti elektrik dan permintaan AI menambah tekanan

Air hanyalah satu bahagian daripada persamaan ini. Permintaan elektrik bagi perkhidmatan digital dan latihan AI meningkat dengan pantas. Kapasiti operasi semasa Johor dianggarkan mencecah ratusan megawatt, manakala kapasiti yang dirancang berkali-kali ganda lebih besar. Perancang negara menjangkakan pusat data akan menggunakan bahagian yang lebih besar daripada bekalan elektrik Malaysia dalam dekad akan datang. Bagi memenuhi permintaan, pegawai menggariskan rancangan menambah kapasiti jana kuasa gas sebanyak 6 hingga 8 gigawatt, meskipun negara menyasarkan pelepasan sifar bersih menjelang 2050. Keadaan ini menimbulkan cabaran perancangan kerana penjimatan air melalui penggunaan penyejukan udara boleh meningkatkan penggunaan tenaga jika reka bentuk tidak dioptimumkan dengan teliti.

Pengalaman Singapura menunjukkan betapa pantasnya dasar boleh mengubah landskap. Penangguhan selama tiga tahun terhadap kemudahan baharu memperlahankan pertumbuhan di negara itu, sebelum kerajaan melancarkan kerangka pusat data hijau bagi membimbing kapasiti baharu yang terhad dengan sasaran kecekapan ketat. Johor mendapat manfaat daripada limpahan itu kerana kedudukannya yang berdekatan, sambungan kependaman rendah dan penyelarasan rentas sempadan yang semakin erat. Kini, dengan bekalan air dan kapasiti grid tertekan, Johor memilih untuk menilai projek berdasarkan hasil kemampanan sejak peringkat awal, dan bukannya bergantung pada langkah pembaikan selepas pembinaan.

Mesej kepada pengendali mudah: reka bentuk yang meminimumkan penggunaan air dan elektrik mempunyai laluan lebih jelas untuk mendapat kelulusan. Projek yang banyak bergantung pada air terawat atau tidak mengemukakan pelan guna semula air yang meyakinkan akan berdepan kos lebih tinggi dan penelitian lebih lama. Gabungan tarif lebih tinggi, penilaian lebih ketat dan infrastruktur sokongan untuk air kitar semula sedang mengubah pertimbangan pelaburan.

Geopolitik bertembung dengan had sumber

Langkah dasar Malaysia turut berkait dengan perdagangan teknologi global. Pada Julai, kerajaan mula mewajibkan permit bagi semua eksport, pemindahan kapal dan transit cip berprestasi tinggi buatan Amerika Syarikat. Langkah itu bertujuan memastikan pematuhan terhadap kawalan eksport ketika Malaysia berunding untuk mengeratkan hubungan ekonomi dengan rakan utama. Pengendali awan dari China dan syarikat multinasional telah melabur besar di Johor, dan sesetengahnya menyusun semula unit luar negara untuk menyesuaikan diri dengan peraturan yang sentiasa berubah. Seiring peningkatan penelitian, projek perlu membuktikan pematuhan serta kemampanan, sambil memastikan penggunaan sumbernya dapat diterima oleh komuniti setempat.

Bagi Johor, kekangan utama di lapangan ialah air dan elektrik. Langkah terbaharu negeri itu memberi isyarat bahawa pertumbuhan pusat data mesti bergerak seiring dengan pelaburan infrastruktur serta komitmen jelas terhadap penggunaan air kitar semula dan penyejukan cekap. Syarikat yang dapat memenuhi matlamat penjimatan negeri berkemungkinan menghadapi lebih sedikit kelewatan dan dapat membantu mengekalkan sokongan masyarakat.

Langkah yang boleh diambil pengendali sekarang

Pemaju dan pengendali yang mempertimbangkan Johor atau lokasi lain di Malaysia sedang menyesuaikan rancangan pembangunan agar selaras dengan peraturan baharu dan jangkaan orang ramai. Strategi paling berkesan sudah dapat dilihat pada projek yang sedang dijalankan di seluruh negeri.

• Dapatkan sumber air bukan terawat. Dapatkan air kumbahan kitar semula daripada sistem perbandaran atau rawat air sungai mentah untuk kegunaan industri bagi melindungi bekalan air terawat.
• Bina kemudahan rawatan dan penyimpanan di tapak. Sistem osmosis songsang, ultraturasan dan penyahbauan boleh menghasilkan gelung air proses yang stabil dengan kawalan kualiti.
• Sasarkan tahap Keberkesanan Penggunaan Air dan Keberkesanan Penggunaan Kuasa yang tinggi sejak peringkat reka bentuk, bukan selepas pentauliahan.
• Gunakan penyejukan cecair pada peringkat pelayan untuk kluster AI dan gandingkannya dengan penyejuk kering bagi mengurangkan kehilangan air akibat penyejatan.
• Melabur dalam pemulihan dan penggunaan semula haba jika sesuai untuk mengurangkan beban penyejuk, contohnya dengan memanaskan awal air untuk kemudahan berdekatan.
• Pilih tapak dengan peruntukan elektrik dan air bukan terawat yang telah disahkan, serta susun peluasan berdasarkan naik taraf grid dan saluran paip.
• Laporkan jumlah penggunaan dan kitar semula air secara telus, serta libatkan komuniti setempat sejak awal untuk menangani kebimbangan mereka.

Pihak penggubal dasar pula sedang memperluas kapasiti rawatan dan program penggantian paip, sambil menyelaraskan insentif supaya air alternatif menjadi pilihan utama untuk penyejukan industri. Piawaian pelaporan yang jelas bagi penggunaan air dan elektrik oleh pusat data akan membantu pasaran mengutamakan reka bentuk paling cekap serta melindungi bekalan isi rumah ketika musim kering.

Perkara penting

• Johor menghentikan kelulusan bagi pusat data Tier 1 dan Tier 2 yang boleh menggunakan air dalam jumlah sangat besar untuk penyejukan.
• Tarif air baharu bagi pusat data sebanyak RM5.33 setiap meter padu kini berkuat kuasa, melebihi kadar bukan domestik standard.
• Sehingga November, negeri itu mempunyai 51 projek yang diluluskan bernilai RM182.96 bilion, dengan 17 beroperasi dan 11 dalam pembinaan.
• Pemaju beralih kepada sumber air kitar semula, dengan perjanjian membekalkan sehingga 12 juta liter efluen terawat sehari kepada tapak utama.
• Seorang pengendali membina loji pemulihan air yang kapasiti hariannya boleh ditingkatkan daripada 5 juta kepada 20 juta liter untuk membekalkan kampus berkapasiti 400 megawatt.
• Kapasiti operasi di Johor mencecah ratusan megawatt, dengan kapasiti gigawatt dirancang, sekali gus menambah tekanan terhadap sistem elektrik dan air.
• Malaysia kini mewajibkan permit bagi pergerakan cip berprestasi tinggi buatan AS, menambah pemeriksaan pematuhan di samping penilaian kemampanan.
• Penganalisis dan pengawal selia memberi amaran bahawa tekanan air akan berterusan melainkan air kitar semula, penyejukan cekap dan naik taraf infrastruktur digunakan secara meluas.