China pertimbang sekatan terhadap budaya pop Jepun ketika ketegangan dengan Jepun meningkat

Pembatalan konsert menandakan keretakan yang semakin melebar

Perkara yang kelihatan seperti malam biasa untuk peminat penyanyi dan penulis lagu Jepun, Kokia, di Beijing menjadi petunjuk hubungan yang semakin tegang. Pada 19 November, konsertnya dibatalkan tepat ketika penonton menjangkakan persembahan akan bermula, menyebabkan peminat menunggu di luar venue sehingga jelas bahawa malam itu akan berakhir tanpa muzik. Seorang pekerja pejabat di Beijing yang bertekad untuk tidak terlepas peluang menonton artis itu menempah penerbangan saat akhir ke Guangzhou untuk menghadiri persembahan hujung minggu. Kekalutan itu mencerminkan kebimbangan yang semakin meningkat dalam kalangan peminat China bahawa budaya Jepun, yang sekian lama popular dalam kalangan pengguna muda, mungkin semakin sukar diakses di China.

Sejak beberapa minggu kebelakangan ini, penganjur di China membatalkan atau menangguhkan sekurang-kurangnya dua puluh konsert, persembahan langsung dan pertemuan peminat artis Jepun di bandar-bandar utama. Corak itu melangkaui dunia muzik. Tayangan beberapa filem Jepun ditangguhkan dan kelulusan baharu kelihatan tertangguh. Kesannya ialah suasana dingin yang mendadak bagi sektor yang berkembang pesat berteraskan anime, komik dan budaya permainan. Keadaan ini mengingatkan kepada tindakan menyekat hiburan Korea yang bermula pada 2016, apabila kebanyakan drama dan filem TV Korea tidak lagi melepasi semakan siaran di China dan konsert besar sebahagian besarnya hilang daripada jadual di tanah besar.

Pencetus segera keadaan ini ialah politik. Selepas Perdana Menteri Jepun Sanae Takaichi berkata serangan terhadap Taiwan boleh menimbulkan ancaman kewujudan kepada Jepun, dan membayangkan kemungkinan pengerahan Pasukan Pertahanan Diri Jepun dalam keadaan sedemikian, Beijing mengecam kenyataan itu dan mendesak supaya ia ditarik balik. Pertikaian yang bermula dengan kenyataan diplomatik dan langkah ekonomi kini melimpah ke kehidupan budaya, yang kelulusan dan permitnya boleh diperketat dengan pantas dan tanpa banyak publisiti.

Perkara yang mencetuskan titik ketegangan terbaharu

Kenyataan Takaichi pada awal November menyimpang daripada sikap berhati-hati Jepun sebelum ini terhadap Taiwan, yang berteraskan kekaburan strategik. Beliau menyifatkan krisis Taiwan yang serius sebagai kemungkinan ancaman terhadap kelangsungan Jepun, iaitu ambang dalam undang-undang keselamatan Jepun yang membolehkan penggunaan kekerasan untuk pertahanan diri secara kolektif. Kenyataan itu dibuat ketika rantau ini sudah sedia tegang, dengan Jepun memperdalam kerjasama pertahanan dengan Amerika Syarikat dan memperkukuh pertahanan peluru berpandu berhampiran laluan perairan sensitif.

Beijing, yang menganggap Taiwan sebahagian daripada China, mengecam kenyataan itu dan meminta supaya ia ditarik balik. Kebimbangan juga meningkat berhubung pengerahan terbaharu peluru berpandu jarak sederhana Jepun ke Yonaguni, pulau Jepun yang paling hampir dengan Taiwan. Pegawai China berhujah bahawa kenyataan pemimpin Jepun serta langkah pertahanan baharu berisiko menggugat kestabilan Selat Taiwan. Sebelum sebarang pengumuman dasar rasmi mengenai budaya dibuat, amaran perjalanan, tindakan import dan pembatalan acara secara mendadak sudah menandakan pertikaian itu merebak dengan pantas.

Budaya menjadi saluran tekanan

Pertukaran budaya menjadi saluran awal bagi tekanan. Penganjur melaporkan gelombang pembatalan saat akhir yang melibatkan artis Jepun, daripada persembahan kecil di kelab hingga konsert bersaiz sederhana. Pada masa yang sama, pemantau industri berkata pihak berkuasa China menghentikan kelulusan baharu bagi filem Jepun dan menangguhkan tayangan beberapa judul yang telah melepasi halangan awal, menyebabkan jadual pawagam tergantung.

Antara karya yang terjejas ialah francais terkenal. Filem terbaharu Crayon Shin Chan dan Cells at Work ditarik daripada senarai tayangan pawagam. Filem Detective Conan, The Time Bombed Skyscraper, ialah antara projek yang disebut penganjur sebagai ditangguhkan. Penangguhan itu berlaku pada tahun yang pada awalnya kelihatan menjanjikan bagi kandungan Jepun di China, dengan filem anime popular menarik ramai penonton.

Tiada larangan rasmi di seluruh negara diumumkan. Sebaliknya, kelab, pawagam dan pengedar menggambarkan suasana yang tidak menentu, apabila permit boleh ditarik balik, arahan polis boleh tiba beberapa jam sebelum persembahan bermula dan tayangan yang telah diluluskan sebelum ini boleh tertangguh tanpa penjelasan. Kesannya ialah ketidakpastian bagi peminat dan perniagaan yang bergantung pada jadual yang boleh dijangka untuk menjual tiket, barangan dagangan dan ruang iklan.

Anime dan ekonomi barangan berdepan ujian tekanan

Anime Jepun menjadi tonggak kandungan asing di China, khususnya selepas hiburan Korea berdepan sekatan berpanjangan. Momentum itu terserlah apabila Demon Slayer Infinity Castle memenuhi pawagam di Guangzhou dan mencatat antara pembukaan terkuat bagi judul asing tahun ini. Studio, pengedar dan pemegang lesen Jepun, termasuk nama terkenal seperti Sony dan Sanrio, bergantung pada penonton China untuk berkembang di luar pasaran domestik yang semakin mengecil.

Penonton itu menyokong lebih daripada jualan tiket. Pasaran barangan anime, komik dan permainan yang disasarkan kepada golongan muda berkembang pesat, daripada hiasan akrilik dan lencana koleksi hingga pakaian serta kad bertema. Firma penyelidikan iiMedia menganggarkan pasaran barangan China yang berkaitan dengan budaya ini mencecah 168.9 bilion yuan tahun lalu, meningkat lebih 40 peratus berbanding 2023, dengan unjuran melebihi 300 bilion yuan menjelang 2029. Pusat beli-belah di bandar-bandar utama menggunakan acara dan gerai sementara bertema anime untuk menarik pengunjung, sementara Shanghai muncul sebagai hab penting bagi persembahan dan pameran yang berkaitan dengan pencipta Jepun.

Kelembapan berpanjangan akan dirasai di seluruh ekosistem ini. Jika konsert dan acara peminat berkurangan, kesannya turut menjejaskan kru pentas, penterjemah, penganjur dan peniaga berhampiran. Jika tayangan filem dihentikan sementara, pemberi lesen dan rakan niaga runcit menangguhkan produk yang berkaitan dengan watak dan jalan cerita baharu. Ramai peminat kurang bimbang tentang beberapa tayangan yang terlepas berbanding akses yang semakin terbatas sehingga gaya hidup yang biasa mereka nikmati hilang daripada kehidupan seharian.

Iktibar daripada pembekuan gelombang Korea

Sekatan China terhadap hiburan Korea bermula pada 2016 selepas sistem pertahanan peluru berpandu Amerika Syarikat dikerahkan di Korea Selatan. Perubahan itu bukan berpunca daripada satu undang-undang, sebaliknya persekitaran semakan yang ketat sehingga drama dan filem tidak ditayangkan serta konsert menjadi jarang. Pendekatan itu terbukti berpanjangan. Bertahun-tahun kemudian, tokoh industri di kedua-dua negara masih menyifatkan peluang untuk artis sebagai terhad, dengan momentum kembali seketika apabila hubungan yang lebih luas bertambah baik.

Terdapat tanda-tanda terbaharu bahawa hubungan budaya boleh kembali pulih apabila keadaan politik mengizinkan. Pemimpin China dan Korea Selatan menyatakan pada awal November bahawa mereka akan meneroka lebih banyak kerjasama budaya. Isyarat itu menunjukkan bahawa sekatan budaya yang berlarutan akhirnya boleh dilonggarkan, tetapi tempohnya bergantung pada keadaan diplomatik. Sejarah itu penting bagi Jepun. Sekatan boleh berlarutan jauh lebih lama daripada satu kitaran berita, dan juga boleh dilonggarkan apabila insentif politik berubah.

Di lapangan di China, persembahan terganggu dan penganjur keliru

Contoh di venue menunjukkan betapa pantas keadaan boleh berubah. Di Beijing, persembahan sebuah kumpulan jazz Jepun dihentikan ketika pemeriksaan bunyi selepas seorang pegawai berpakaian biasa mengunjungi kelab itu, menurut penganjur yang berkata venue tersebut kemudian memetik arahan polis. Pengurus kelab kemudian menyifatkan pembatalan itu sebagai keadaan di luar kawalan dan menawarkan bayaran balik. Konsert artis Jepun lain di Beijing pada malam sebelumnya, persembahan Kokia yang sama yang menyebabkan peminat menunggu di luar, turut dibatalkan pada saat akhir.

Christian Petersen Clausen, ejen konsert yang mengatur persembahan di seluruh China, menceritakan apa yang didengarnya di venue ketika pembatalan semakin merebak.

Kurang daripada seminit kemudian, pemilik venue datang kepada saya dan berkata polis memberitahunya semua konsert yang melibatkan orang Jepun dibatalkan, dan tiada ruang untuk berbincang.

Beliau menambah bahawa beberapa persembahan telah pun melepasi semakan kandungan berbulan-bulan sebelum tetap dihentikan. Penganjur berkata ketidakpastian itu melemahkan minat terhadap tempahan antarabangsa dan boleh menyejukkan pelaburan dalam acara langsung. Persembahan yang berkurangan juga bermakna kurang syif kerja bagi kru pentas tempatan, pemandu, penyedia makanan dan pasukan tiket yang membolehkan persembahan berskala kecil dan sederhana berlangsung.

Perjalanan, makanan laut dan perdagangan terasa terhimpit

Beijing turut mengenakan semula penggantungan import makanan laut Jepun. Pegawai menyatakan keperluan untuk pemantauan lanjut berkaitan air terawat dari loji nuklear Fukushima, sementara kritikan terhadap pemimpin Jepun berhubung Taiwan menjadi latar politiknya. Dalam taklimat media, jurucakap Kementerian Luar China Mao Ning mengulas tentang keadaan pasaran bagi produk akuatik Jepun di China.

Dalam suasana semasa, tiada pasaran untuk makanan laut Jepun.

Perjalanan diperketat dengan pantas. Kedutaan China di Jepun menasihati rakyat supaya tidak berkunjung buat masa ini, manakala syarikat penerbangan utama menawarkan bayaran balik penuh dan perubahan percuma bagi penerbangan ke Jepun hingga akhir tahun. Syarikat penerbangan dan platform pelancongan melaporkan gelombang pembatalan. Anggaran industri menunjukkan lebih setengah juta tiket ke Jepun dibatalkan selepas amaran itu, sementara saham berkaitan pelancongan di Tokyo jatuh susulan berita tersebut. Penganalisis menganggarkan pengurangan kunjungan pelancong China boleh mengurangkan perbelanjaan di Jepun sekurang-kurangnya 500 juta dolar sebelum akhir tahun, dan berpotensi melebihi 1.2 bilion dolar jika trend itu berterusan.

Ahli ekonomi berbeza pendapat tentang skala kesan makroekonomi. Sebuah firma pelaburan menganggarkan bahawa ketegangan yang semakin buruk boleh mengurangkan kira-kira 0.29 peratus daripada keluaran dalam negara kasar Jepun. Pihak lain, dengan merujuk episod terdahulu, berkata kesan gabungan daripada lawatan berkumpulan yang dibatalkan, perjalanan perniagaan yang ditangguhkan dan perbelanjaan runcit yang lebih lemah boleh mencecah trilion yen. Bagi banyak bandar dan wilayah di Jepun, pelancong China merupakan antara pengunjung yang paling banyak berbelanja. Pengurangan kumpulan pelancong dan persinggahan kapal persiaran pantas menjejaskan hotel, restoran dan peruncit.

Kawalan maklumat dan sentimen awam di China

Di China, hantaran yang tidak selari dengan panduan rasmi dipadamkan daripada platform media sosial. Pengguna yang menulis tentang perjalanan ke Jepun yang dibatalkan, atau mempersoalkan sama ada perjalanan antara rakyat wajar dihentikan atas sebab politik, mendapati hantaran mereka dipadamkan. Video yang menunjukkan peminat kecewa di luar konsert yang ditangguhkan turut lenyap. Platform menguatkuasakan peraturan terhadap kandungan yang dianggap menjejaskan kepentingan negara, manakala pihak berkuasa menyeru perpaduan berhubung pertikaian berkaitan Taiwan.

Sentimen nasionalis juga kelihatan. Ramai pengguna menyokong langkah yang menyasarkan eksport budaya Jepun, dengan alasan ahli politik telah melangkaui batas. Yang lain berkata mereka akan terus menikmati seni dan hiburan Jepun secara peribadi, walaupun persembahan langsung di China menjadi jarang. Persamaan antara mereka ialah ruang perdebatan dalam talian semakin sempit, sekali gus menyukarkan penilaian tentang bilangan orang yang mahukan sekatan lebih ketat dan bilangan yang lebih memilih pertukaran budaya seperti biasa.

Sejauh mana sekatan boleh meluas

Pakar hubungan China-Jepun menyifatkan prospek semasa lebih rapuh berbanding beberapa bulan lalu. Mereka menjangkakan sekatan jangka pendek terhadap acara langsung dan tayangan filem akan berterusan. Sama ada langkah hari ini akan berkembang menjadi sistem berpanjangan seperti pembekuan hiburan Korea masih belum pasti. Banyak perkara bergantung pada langkah ketenteraan dan diplomatik berhubung Taiwan, serta sama ada pemimpin politik melihat manfaat untuk meredakan ketegangan.

Terdapat ruang untuk peningkatan ketegangan di beberapa medan. Boikot pengguna terhadap jenama Jepun mungkin semakin meluas jika kempen patriotik berkembang, walaupun boikot besar-besaran belum berlaku setakat ini. Langkah perdagangan boleh dibingkaikan sebagai semakan keselamatan produk atau siasatan kawal selia jika perlu. Eksport nadir bumi sering disebut sebagai alat tekanan dalam pertikaian, tetapi sekatan menyeluruh juga akan membawa kos kepada pengeluar China dan rantaian bekalan global. Jepun pula sedang mempelbagaikan saluran bekalan dan memperkukuh hubungan keselamatan dengan sekutu, langkah yang boleh mengurangkan pendedahan kepada risiko dari semasa ke semasa.

Buat masa ini, kesan paling ketara berbeza-beza di seluruh China. Beijing menyaksikan lebih banyak pembatalan mendadak berbanding beberapa bandar pesisir. Konsert kecil dan sederhana berdepan penelitian lebih ketat, sementara beberapa persembahan besar tetap berlangsung. Di pawagam, tayangan Jepun yang dinanti-nantikan peminat pada musim sejuk ini sama ada tidak ditayangkan atau masih tertangguh tanpa tarikh baharu. Perniagaan di seluruh ekonomi hiburan, daripada platform tiket hingga pengendali pusat beli-belah, sedang menyusun semula rancangan sekiranya pembekuan itu berlanjutan hingga tahun depan.

Perkara Utama

• Penganjur di China membatalkan atau menangguhkan sekurang-kurangnya dua puluh acara langsung Jepun susulan ketegangan politik baru-baru ini
• Beberapa tayangan filem Jepun ditarik balik dan kelulusan baharu kelihatan digantung di China
• Langkah itu menyusuli kenyataan pemimpin Jepun mengenai kemungkinan tindakan ketenteraan jika Taiwan diserang
• China mengenakan semula penggantungan import makanan laut Jepun dan memberi amaran kepada rakyat supaya tidak melancong ke Jepun
• Syarikat penerbangan menawarkan bayaran balik dan perubahan tempahan, dan lebih 500,000 tiket ke Jepun dilaporkan dibatalkan
• Penganalisis menjangkakan kerugian berpotensi sebanyak 500 juta hingga 1.2 bilion dolar di Jepun akibat pengurangan pelancongan dari China menjelang akhir tahun
• Pasaran anime dan barangan China yang berkaitan dengan budaya Jepun bernilai kira-kira 168.9 bilion yuan tahun lalu
• Pakar menjangkakan sekatan jangka pendek akan berterusan, sementara hala tuju jangka panjang bergantung pada perkembangan politik dan keselamatan di sekitar Taiwan