Penipuan Digital di Lapangan Terbang Narita
Imej palsu yang kononnya menunjukkan lorong imigresen khas untuk pelawat Taiwan di Lapangan Terbang Antarabangsa Narita, Jepun, tersebar pantas di platform media sosial pada Disember 2025. Imej itu memaparkan papan tanda besar dengan bendera China dan Taiwan, serta label bertulis "pelepasan pantas, Taiwan" dan "pelepasan biasa, China." Visual ini dikongsi bersama dakwaan bahawa Jepun memberikan layanan istimewa kepada pelawat Taiwan, manakala pelancong China dikenakan masa pemprosesan yang lebih lama. Hantaran itu mendapat perhatian khusus ketika Jepun dan China berdepan pertikaian diplomatik paling besar dalam tempoh beberapa tahun, susulan kenyataan provokatif Perdana Menteri Jepun Sanae Takaichi mengenai Taiwan.
"Lapangan Terbang Narita menunjukkan ketegasan yang luar biasa dengan melaksanakan pendekatan satu negara, dua sistem, sekali gus membezakan hubungan antara kedua-dua negara. Para patriot China itu pasti berang ketika tiba," demikian sebahagian daripada hantaran Facebook yang dikongsi pada 18 Disember 2025 bersama salah satu imej palsu itu.
Kandungan visual itu tersebar luas di pelbagai platform, termasuk Threads, X (dahulunya Twitter), Instagram dan Facebook. Sesetengah pengguna meraikan perubahan dasar yang didakwa itu, dengan komen dalam bahasa Cina tradisional berbunyi, "Begitulah cara melayan kawan dan musuh," dan "Terima kasih, Jepun. Sekarang kita tak perlu beratur dengan orang China." Pengguna lain mempersoalkan kesahihan imej itu, dengan menyatakan perubahan dasar sebesar itu pasti akan dilaporkan media arus perdana.
Walaupun sesetengah pengguna bersikap skeptikal, hantaran itu mencapai ratusan ribu penonton, menunjukkan betapa pantasnya kandungan janaan AI tersebar ketika ketegangan geopolitik memuncak. Insiden itu mencerminkan cabaran yang semakin besar bagi platform dan kerajaan apabila alat kecerdasan buatan semakin canggih dan mudah diakses oleh sesiapa sahaja yang mempunyai internet.
Agensi Perkhidmatan Imigresen Jepun segera menjawab pertanyaan mengenai imej itu, mengesahkan perkara yang telah disyaki pakar penerbangan dan pengembara kerap. "Tiada lorong keutamaan berdasarkan kewarganegaraan atau wilayah," kata Bahagian Perhubungan Akhbar agensi itu kepada AFP melalui e-mel pada 25 Disember 2025. Kenyataan itu mengesahkan secara muktamad bahawa tiada dasar imigresen diskriminatif sedemikian di Narita atau mana-mana lapangan terbang antarabangsa Jepun yang lain.
Carian imej songsang di Google menemukan metadata yang mengenal pasti imej itu sebagai "Dihasilkan dengan Google AI" dalam ciri "Perihal imej ini" pada platform tersebut. Alat ketelusan terbina dalam yang diperkenalkan Google untuk membanteras maklumat palsu ini memberikan bukti penting tentang asal-usul imej yang dijana secara buatan. Pemerhatian lebih teliti menunjukkan ketidakselarasan visual yang lazim dalam kandungan janaan AI, termasuk garisan siling yang tidak sejajar, rasuk struktur yang hilang antara panel kaca, tangan pengembara dalam imej yang herot dari segi anatomi, serta ciri wajah yang kabur atau tidak konsisten.
Insiden di Lapangan Terbang Narita ini bukan kes terpencil penyebaran maklumat palsu janaan AI semasa krisis diplomatik Jepun-China. Ia sebahagian daripada corak lebih luas kandungan palsu yang direka untuk mengeksploitasi dan memburukkan ketegangan antara kedua-dua negara. Pada akhir November 2025, ketika hubungan diplomatik merosot, sebuah video TikTok kelihatan menunjukkan jurucakap Kementerian Luar China mengumumkan bahawa semua warga Jepun di China mesti menyelesaikan urusan keberangkatan sebelum akhir bulan itu. Video berkenaan, yang memaparkan adegan orang bekerja menggunakan komputer riba, pengembara di lapangan terbang dan pesawat berlepas, dikongsi dengan tindihan teks yang dipotong, berbunyi "mengumumkan had untuk semua orang Jepun di China."
Pemeriksaan lebih teliti terhadap video itu menemukan petunjuk jelas bahawa ia dijana AI, termasuk tera air Sora (model AI teks-ke-video OpenAI), wajah yang kelihatan bercantum secara buatan, serta aksara Cina latar yang salah, berbunyi "Komunis China" dan bukannya "China" seperti yang lazim dilihat dalam taklimat sebenar kementerian luar. Video itu juga mengenal pasti jurucakap tersebut sebagai "Zhao Jianming," nama yang tidak tersenarai dalam kalangan jurucakap rasmi di laman web Kementerian Luar China. Laman web rasmi kementerian mahupun Kedutaan Jepun di China tidak memuatkan sebarang pengumuman sedemikian.
Satu lagi kempen disinformasi canggih menyasarkan John Mearsheimer, sarjana hubungan antarabangsa terkenal dan profesor di Universiti Chicago. Sebuah video yang tersebar di TikTok, X, Facebook dan YouTube memaparkan seorang lelaki mirip Mearsheimer mengulas tentang konfrontasi Jepun dengan China. Kapsyen Cina ringkas mendakwa bahawa "Jepun menyangka ia boleh mencabar China tanpa berdepan tindakan balas ekonomi, suatu salah faham asas tentang geoekonomi moden." Video itu turut memaparkan tindihan teks yang mengulangi sentimen tersebut dan memuatkan petikan palsu yang menggambarkan Mearsheimer mengkritik pendirian tegas Jepun terhadap China.
Video itu jelas tidak menggambarkan pandangan saya tentang hubungan China dengan Jepun," kata Mearsheimer kepada AFP melalui e-mel pada 10 Disember 2025. "Saya amat kecewa dengan keengganan YouTube untuk menangani masalah ini, lebih-lebih lagi kerana ia bukan sahaja merugikan saya, malah YouTube juga. Tambahan pula, ia menjejaskan idea wacana terbuka dan jujur yang amat kita perlukan dan sepatutnya dibantu oleh YouTube.
Video palsu Mearsheimer itu menunjukkan petanda manipulasi yang halus tetapi dapat dikesan, termasuk pergerakan bibir yang tidak semula jadi dan ketiadaan langsung pergerakan bahu yang lazimnya tiada pada avatar janaan AI. Alat pengesanan klon suara menunjukkan audio itu berkemungkinan dijana AI. AFP menjejaki video itu kepada saluran YouTube bernama "Mearsheimer Fans Channel," yang menyertakan penafian bahawa saluran itu tidak berafiliasi dengan Profesor Mearsheimer, Universiti Chicago atau mana-mana institusi lain. Selepas AFP melaporkan tiga saluran yang melanggar dasar kepada YouTube, platform itu menurunkannya kerana melanggar dasar berkaitan spam, amalan memperdaya dan penipuan.
Waktu kempen disinformasi ini tersebar bertepatan dengan peningkatan ketegangan diplomatik susulan kenyataan kontroversi Perdana Menteri Sanae Takaichi mengenai Taiwan pada November 2025. Dalam bulan pertama memegang jawatan, Takaichi menyimpang daripada dasar ketaksaan strategik tradisional Jepun berhubung Taiwan apabila menyatakan di Diet pada 7 November bahawa tindakan ketenteraan terhadap Taiwan boleh mencetuskan hak Jepun untuk mempertahankan diri secara kolektif. Ungkapan itu merujuk kepada undang-undang keselamatan Jepun 2015, yang membenarkan tindakan ketenteraan bersama sekutu walaupun Jepun sendiri tidak diserang secara langsung.
Takaichi menyatakan bahawa jika penggunaan kapal perang atau tindakan kekerasan oleh China terhadap Taiwan mewujudkan "situasi yang mengancam kelangsungan hidup" Jepun, keadaan itu boleh menjadi asas perlembagaan bagi tindak balas ketenteraan. Ini kali pertama seorang perdana menteri Jepun yang sedang memegang jawatan membuat kenyataan sejelas itu mengenai kemungkinan campur tangan ketenteraan dalam situasi melibatkan Taiwan. Pemimpin Jepun terdahulu, termasuk Timbalan Perdana Menteri Taro Aso pada 2021, pernah membuat saranan serupa, tetapi tidak pernah dengan keterusterangan sebegitu daripada pejabat tertinggi negara itu.
China bertindak balas serta-merta dalam pelbagai bentuk. Beijing mengemukakan bantahan rasmi kepada Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, melancarkan langkah tindak balas ekonomi dan memulakan kempen diplomatik untuk mengasingkan Jepun di peringkat antarabangsa. Kementerian Luar China menyifatkan komen Takaichi sebagai kebangkitan semula masa lalu ketenteraan Jepun, sementara media kerajaan menerbitkan kartun yang menggambarkan beliau memakai seragam tentera empayar dan membakar perlembagaan pasifis Jepun. Sesetengah hantaran media sosial melabel beliau sebagai "ahli sihir", mengambil kesempatan daripada persamaan bunyi antara nama keluarganya dengan perkataan yang bermaksud "pembuat masalah" dalam bahasa Mandarin.
Langkah ekonomi termasuk menguatkuasakan semula larangan import makanan laut Jepun, hanya beberapa hari selepas larangan terdahulu yang dikaitkan dengan kebimbangan mengenai pelepasan air Fukushima ditarik balik. Pengeksport kekapis di wilayah Hokkaido dan Aomori paling terjejas. China turut memberi amaran kepada rakyatnya agar tidak melancong ke Jepun, sehingga menyebabkan pembatalan besar-besaran lawatan berkumpulan. Penganalisis menganggarkan pembekuan pelancongan itu boleh merugikan Jepun kira-kira 2.2 trilion yen ($14.2 bilion). Pertukaran budaya turut terjejas, apabila filem baharu Jepun ditarik balik daripada pawagam China dan rancangan komedi serta perjanjian penerbitan buku dibatalkan.
Kesan diplomatik itu turut meluas ke prosiding Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, apabila Duta China ke PBB, Fu Cong, menuduh Takaichi melanggar undang-undang antarabangsa. China merujuk kepada klausa "negara musuh" era Perang Dunia Kedua untuk memberi gambaran bahawa tindakan balas ketenteraan boleh berlaku tanpa kelulusan Majlis Keselamatan PBB. Di media sosial, konsul jeneral China di Osaka memuat naik mesej berbaur ancaman yang kemudian dipadam: "Jika kamu menjolok leher kotor itu ke tempat yang bukan urusan kamu, leher itu akan dipenggal." China turut mengingatkan Jepun tentang sekatannya terhadap eksport nadir bumi pada 2010 semasa pertikaian wilayah terdahulu. Sarjana Universiti Tsinghua, Liu Jiangyong, memberi amaran, "Apa-apa pun boleh berlaku."
Takaichi, konservatif berusia 64 tahun yang mewakili barisan hadapan nasionalis Jepun, enggan menarik balik kenyataannya. Beliau yang dikenali kerana mengunjungi Kuil Yasukuni yang kontroversial dan menentang permohonan maaf atas tindakan perang, pernah berikrar akan "bekerja seperti kuda" untuk memulihkan prestij global Jepun. Walaupun berdepan tekanan antarabangsa, kadar kelulusan beliau di dalam negara melonjak kepada kira-kira 70 peratus, lebih dua kali ganda berbanding pendahulunya. Sokongan dalam negara itu menunjukkan perubahan besar dalam pendapat awam Jepun ke arah pendirian lebih tegas terhadap keselamatan serantau.
Ketika Jepun mengharungi krisis diplomatik ini, China meningkatkan tekanan ketenteraan terhadap Taiwan menerusi latihan yang dinamakan "Misi Keadilan-2025." Pada akhir Disember 2025, Komando Teater Timur China mengerahkan unit tentera darat, laut, udara dan roket untuk latihan selama dua hari di sekitar Taiwan. Latihan itu merangkumi aktiviti tembakan langsung dan pelancaran roket, dengan beberapa peluru mendarat di perairan yang lebih dekat dengan Taiwan berbanding latihan terdahulu. Kementerian Pertahanan Taiwan melaporkan bahawa China mengerahkan 130 pesawat perang dan 22 kapal di sekitar pulau itu, dengan 90 pesawat melintasi garisan tengah Selat Taiwan.
Presiden Taiwan Lai Ching-te mengecam latihan itu sebagai "intimidasi ketenteraan" dan menuduh China tidak mengendahkan harapan antarabangsa terhadap keamanan. "Ini provokasi terang-terangan terhadap keselamatan serantau dan aturan antarabangsa," katanya dalam kenyataan di Facebook. Sementara itu, Menteri Luar China Wang Yi menyifatkan latihan itu sebagai tindak balas terhadap apa yang disebut Beijing sebagai "tindakan pakatan sulit" antara Taiwan dengan Amerika Syarikat, khususnya merujuk kepada perjanjian senjata AS bernilai AS$11.1 bilion yang merangkumi sistem roket HIMARS, peluru berpandu antikereta kebal, dron berlegar dan perisian ketenteraan.
Aspek ketenteraan krisis itu turut merangkumi persiapan pertahanan Jepun. Tokyo meneruskan rancangan menempatkan peluru berpandu permukaan-ke-udara di Pulau Yonaguni, hanya 110 kilometer dari Taiwan. Menteri Pertahanan Koizumi menyifatkan penempatan itu sebagai langkah mengurangkan "kemungkinan serangan", manakala Beijing menganggapnya sebagai provokasi. Pesawat tentera China sebelum ini mengunci radar pada jet pejuang Jepun berhampiran pulau utama Okinawa, sehingga mendorong Tokyo memanggil duta Beijing pada 7 Disember 2025.
Dimensi perang maklumat dalam krisis ini mencerminkan trend lebih luas dalam konflik geopolitik moden. Kandungan janaan AI membolehkan pelaku negara dan bukan negara menghasilkan naratif meyakinkan yang mengeksploitasi ketegangan sedia ada. Imej Lapangan Terbang Narita, misalnya, menyasarkan kebanggaan nasional Taiwan dan sentimen anti-China, sekali gus mencetuskan kemarahan nasionalis China. Kandungan sebegini menimbulkan reaksi emosi yang mengatasi proses pengesahan rasional, menjadikannya sangat berkesan untuk tersebar melalui rangkaian sosial yang algoritma penglibatannya mengutamakan bahan yang membangkitkan emosi.
Penganalisis pakar menyatakan bahawa maklumat palsu janaan AI mempunyai pelbagai tujuan strategik semasa krisis diplomatik. Ia boleh mengelirukan pihak lawan tentang perubahan dasar sebenar, mewujudkan tekanan domestik terhadap kerajaan dengan mereka-reka kemarahan awam, serta menguji keupayaan tindak balas. Tindakan menyasarkan tokoh yang dihormati seperti John Mearsheimer menunjukkan usaha untuk memberi kredibiliti palsu kepada pendirian rekaan, sekali gus berpotensi mempengaruhi wacana pakar dan perbahasan dasar. Apabila alat ini semakin canggih, semakin sukar bagi orang awam dan malah penganalisis terlatih untuk membezakan kandungan tulen daripada kandungan buatan.
Platform teknologi berdepan tekanan yang semakin meningkat untuk melaksanakan sistem pengesanan dan pelabelan kandungan janaan AI yang lebih berkesan. Ciri "Perihal imej ini" Google, yang membantu mengenal pasti imej Lapangan Terbang Narita sebagai buatan, merupakan salah satu pendekatan untuk menangani cabaran ini. Pelabelan video pengusiran palsu sebagai kandungan janaan AI oleh TikTok menunjukkan tindak balas platform lain. Namun, perkembangan pesat teknologi penjanaan terus mendahului keupayaan pengesanan, sekali gus memberikan kelebihan tidak seimbang kepada pihak yang menyebarkan disinformasi.
Krisis Jepun-China berhubung Taiwan menunjukkan bagaimana dimensi tradisional konflik antarabangsa, iaitu diplomatik, ekonomi dan ketenteraan, kini bertindih dengan operasi maklumat yang canggih. Ketika ketegangan berterusan di Selat Taiwan dan seluruh rantau Indo-Pasifik, pemerhati menjangkakan maklumat palsu janaan AI akan semakin menonjol dalam percaturan geopolitik. Keupayaan menghasilkan bukti meyakinkan tentang dasar atau peristiwa yang tidak pernah berlaku menambah lapisan kerumitan berbahaya kepada situasi yang sememangnya tidak menentu.
Bagi kerajaan dan rakyat, kejadian ini menegaskan betapa pentingnya literasi media dan pengesahan sumber dalam era digital. Saluran rasmi seperti Agensi Perkhidmatan Imigresen Jepun memberikan maklum balas yang pantas dan berwibawa, sekali gus membantu menyangkal dakwaan palsu itu. Namun, penyebaran awal maklumat palsu tersebut mendedahkan kelemahan dalam cara maklumat beredar ketika ketegangan antarabangsa memuncak. Seperti yang dinyatakan seorang pakar, matlamat kempen sebegini selalunya bukan untuk membuat orang mempercayai kepalsuan tertentu, tetapi untuk mewujudkan kekeliruan dan ketidakpercayaan umum sehingga kesepakatan menjadi mustahil.
Kesimpulannya
- Imej janaan AI mendakwa secara palsu bahawa Jepun mewujudkan lorong imigresen berasingan untuk pelancong Taiwan dan China di Lapangan Terbang Narita
- Agensi Perkhidmatan Imigresen Jepun mengesahkan tiada lorong keutamaan berdasarkan kewarganegaraan atau wilayah
- Maklumat palsu itu tersebar ketika ketegangan meningkat susulan komen PM Sanae Takaichi mengenai pembelaan Taiwan pada November 2025
- Beberapa video janaan AI turut tersebar dalam tempoh yang sama, termasuk kandungan palsu yang memaparkan sarjana John Mearsheimer
- China bertindak balas terhadap kenyataan Takaichi dengan tindakan balas ekonomi, bantahan diplomatik dan latihan ketenteraan berhampiran Taiwan
- Insiden itu menonjolkan cabaran yang semakin besar untuk mengesan dan membanteras maklumat palsu janaan AI ketika krisis geopolitik
