Ketegangan Diplomatik Jejas Sektor Pelancongan apabila Jumlah Pelawat China ke Jepun Merosot Hampir 50%

Kemerosotan Ketara dalam Jumlah Pelancong

Jumlah pelancong China ke Jepun merosot mendadak pada Disember 2025, turun kira-kira 45% berbanding tempoh sama tahun sebelumnya. Kementerian pengangkutan Jepun melaporkan hanya kira-kira 330,000 pelancong dari tanah besar China melawat Jepun pada Disember, menandakan kemerosotan ketara bagi negara yang secara tradisinya merupakan sumber terbesar pelawat antarabangsa. Kemerosotan ini berlaku selepas pertikaian diplomatik sengit antara Beijing dengan Tokyo tercetus susulan kenyataan Perdana Menteri Jepun Sanae Takaichi bahawa negaranya mungkin terlibat secara ketenteraan jika China cuba menyerang Taiwan.

Walaupun jumlah pelawat China merosot dengan ketara, sektor pelancongan Jepun secara keseluruhan terus menunjukkan daya tahan yang luar biasa. Jepun menerima rekod 42.7 juta pelawat asing pada 2025, jauh mengatasi rekod terdahulu sebanyak 37 juta yang dicatatkan pada 2024. Menteri pengangkutan Jepun, Yasushi Kaneko, meremehkan kesan kemerosotan pelancongan China dengan menekankan pencapaian tahunan apabila jumlah pelawat melepasi 40 juta buat pertama kali dalam sejarah.

Walaupun jumlah pelancong China menurun pada Disember, kami berjaya menarik jumlah yang mencukupi dari banyak negara dan wilayah lain untuk mengimbangi kemerosotan itu," kata Kaneko. "Kami juga berharap dan mahu memastikan pelawat China kembali ke Jepun secepat mungkin.

Kemerosotan jumlah pelancong China amat ketara memandangkan sumbangan ekonomi mereka yang besar. Dalam sembilan bulan pertama 2025, hampir 7.5 juta pelawat China tiba di Jepun, merangkumi kira-kira satu perempat daripada semua pelawat asing. Pelancong China juga berbelanja besar, menyumbang sejumlah $3.7 bilion pada suku ketiga 2025 sahaja, dengan setiap pelawat China membelanjakan purata 22% lebih banyak berbanding pelancong dari negara lain.

Pencetus Pertikaian Diplomatik

Krisis semasa bermula dalam sidang parlimen pada 7 November 2025, apabila Perdana Menteri Takaichi, seorang konservatif berhaluan keras yang dikenali dengan pendirian tegasnya terhadap China, menjawab soalan tentang tindakan Jepun sekiranya China menyerang Taiwan. Jawapannya menandakan perubahan daripada pendirian tradisional Jepun yang mengekalkan kekaburan strategik berhubung Taiwan.

"Jika terdapat kapal perang dan penggunaan kekerasan, tidak kira bagaimana anda melihatnya, keadaan itu boleh dianggap sebagai situasi yang mengancam kelangsungan negara," kata Takaichi kepada parlimen. Kenyataan ini membawa makna besar kerana "situasi yang mengancam kelangsungan negara" ialah istilah undang-undang khusus di bawah undang-undang keselamatan Jepun 2015, yang membolehkan Jepun melaksanakan pertahanan diri kolektif apabila serangan bersenjata terhadap sekutunya menimbulkan ancaman kewujudan terhadap negara itu.

Kenyataan Takaichi dibuat hanya beberapa minggu selepas beliau bertemu pemimpin China Xi Jinping di sidang kemuncak APEC di Korea Selatan, apabila kedua-dua pemimpin berikrar membina hubungan "konstruktif dan stabil". Perbezaan ketara antara kata-kata diplomatik itu dengan ulasan Takaichi di parlimen selepasnya membangkitkan kemarahan Beijing.

Tindak balas China pantas dan keras. Beijing memanggil duta Jepun dan menuntut Takaichi menarik balik kenyataannya. Selepas beliau enggan berbuat demikian, China mula melaksanakan beberapa langkah tindakan balas yang menyasarkan sektor pelancongan dan kebudayaan Jepun.

Keadaan diplomatik semakin tegang apabila Xue Jian, konsul jeneral China di Osaka, berkongsi semula sebuah artikel berita tentang kenyataan Takaichi di platform media sosial X (dahulunya Twitter), berserta ulasannya sendiri bahawa "kepala kotor yang menjolokkan diri mesti dipenggal." Walaupun hantaran itu kemudian dipadamkan, ia mengundang kritikan keras daripada pegawai Jepun yang mengemukakan bantahan rasmi.

Langkah Tindakan Balas China

Tindak balas Beijing terhadap kenyataan Takaichi melibatkan pelbagai pendekatan, dengan menyasarkan beberapa sektor yang bergantung pada hubungan dengan China. Kesan paling ketara berlaku dalam sektor pelancongan, apabila Kementerian Luar China mengeluarkan nasihat perjalanan yang memberi amaran kepada rakyatnya supaya tidak melawat Jepun. Kenyataan kedutaan itu menyebut "kenyataan provokatif secara terang-terangan berhubung Taiwan" yang didakwa "merosakkan dengan serius suasana pertukaran antara rakyat" serta menimbulkan "risiko besar terhadap keselamatan diri dan nyawa warga China di Jepun."

Selain nasihat perjalanan, pihak berkuasa China menggesa pelajarnya supaya mempertimbangkan semula hasrat untuk belajar di Jepun, sekali gus menjejaskan lebih 100,000 pelajar China yang menuntut di institusi pendidikan Jepun. Kementerian Pendidikan China meminta pelajar yang sudah berada di Jepun supaya memantau rapat keadaan keselamatan, sekali gus menimbulkan kebimbangan tentang pertukaran pendidikan jangka panjang antara kedua-dua negara.

Pertukaran kebudayaan turut terjejas akibat ketegangan diplomatik. Tayangan di China sekurang-kurangnya dua filem popular Jepun, "Crayon Shin-chan the Movie: Super Hot! The Spicy Kasukabe Dancers" dan "Cells at Work!", ditangguhkan tanpa tarikh baharu. Media kerajaan China melaporkan pengedar menyebut "sentimen penonton domestik" sebagai alasan penangguhan itu, selain mencatatkan jualan tiket yang merosot bagi animasi popular Jepun "Demon Slayer: Infinity Castle."

Syarikat penerbangan utama China, termasuk Air China, China Southern Airlines dan China Eastern, menawarkan bayaran balik penuh untuk penerbangan ke Jepun, menandakan betapa seriusnya keadaan. Penganalisis penerbangan melaporkan kira-kira 500,000 tiket penerbangan dari China ke Jepun dibatalkan selepas nasihat perjalanan dikeluarkan, sekali gus menjejaskan syarikat penerbangan, hotel dan sektor pelancongan yang lebih luas.

Kesan Berantai terhadap Ekonomi

Ketegangan diplomatik segera tercermin dalam pasaran kewangan. Saham Jepun berkaitan pelancongan dan peruncitan merosot dengan ketara susulan nasihat perjalanan itu. Syarikat induk rangkaian gedung serbaneka Mitsukoshi dan Isetan merosot hampir 12%, manakala gergasi kosmetik Shiseido serta jenama runcit lain menyaksikan harga saham masing-masing jatuh mendadak.

Syarikat yang mempunyai pendedahan antarabangsa luas juga terjejas. Saham pemilik rangkaian fesyen global Uniqlo ditutup lebih 5% lebih rendah, manakala syarikat penerbangan Japan Airlines dan ANA Holdings turut mencatatkan kemerosotan. Oriental Land, pengendali Tokyo Disney Resort, menutup dagangan 5.8% lebih rendah, mencerminkan kebimbangan pelabur terhadap penyusutan perbelanjaan pelawat China.

Kesan ekonomi melangkaui sektor pelancongan. China menggantung import makanan laut Jepun atas alasan kebimbangan berhubung air radioaktif terawat dari loji nuklear Fukushima Daiichi. Walaupun secara rasmi digambarkan sebagai langkah keselamatan, ramai pemerhati melihat tindakan itu sebagai sebahagian daripada tindakan balas China yang lebih luas terhadap Jepun. Penggantungan tersebut menimbulkan cabaran besar kepada sektor perikanan Jepun yang baru sahaja mula pulih daripada sekatan perdagangan terdahulu.

Tindak balas Jepun terkawal tetapi tegas. Pihak berkuasa Jepun memberi amaran kepada kira-kira 100,000 warga Jepun yang tinggal di China supaya mengambil langkah berjaga-jaga tambahan, mengelakkan tempat sesak dan peka terhadap adat tempatan. Kedutaan Jepun di China mengeluarkan panduan khusus yang menasihatkan warga negaranya supaya "peka terhadap keadaan sekeliling dan sedaya upaya mengelakkan dataran yang menjadi tumpuan orang ramai atau tempat yang berkemungkinan dikenal pasti sebagai lokasi yang sering dikunjungi ramai warga Jepun."

Pegawai Jepun turut mempertikaikan gambaran China tentang risiko keselamatan di Jepun. Dalam pertemuan dengan rakan sejawat dari China, wakil Jepun menolak alasan di sebalik amaran perjalanan itu dengan menyatakan bahawa "ketenteraman awam di Jepun sama sekali tidak merosot" dan menggesa China mengambil "langkah sewajarnya" untuk meredakan keadaan.

Latar Sejarah dan Kepentingan Strategik

Ketegangan semasa perlu difahami dalam konteks sejarah hubungan China-Jepun yang lebih luas. Kedua-dua negara mempunyai sejarah kompleks yang diselangi tempoh kerjasama dan konflik, termasuk kempen ketenteraan kejam Jepun di China semasa Perang Dunia Kedua, yang kekal sebagai isu sensitif dalam hubungan dua hala. Tuntutan sejarah sering timbul semula ketika pertikaian diplomatik, seperti yang berlaku apabila seorang pegawai pertahanan China memberi amaran bahawa Jepun akan menerima "kekalahan yang menghancurkan" jika gagal mengambil iktibar daripada sejarah dan bertindak secara terburu-buru.

Taiwan merupakan satu lagi titik pertikaian penting dalam hubungan tersebut. Terletak hanya 100 kilometer dari Yonaguni, pulau paling barat Jepun, Taiwan mempunyai kepentingan strategik bagi keselamatan Jepun. Selat Taiwan ialah laluan maritim penting bagi perdagangan global, termasuk laluan perkapalan yang amat penting kepada ekonomi Jepun yang bergantung pada sumber dari luar. Selain itu, kira-kira 20,000 warga Jepun tinggal di Taiwan, sekali gus menghubungkan Jepun dengan nasib pulau itu.

Pendirian rasmi Jepun secara tradisinya ialah mengekalkan "kekaburan strategik" berhubung Taiwan, iaitu menjalin hubungan tidak rasmi tetapi ketara dengan Taipei sambil secara rasmi mengiktiraf dasar Satu China Beijing. Pendekatan ini membolehkan Jepun menyokong Taiwan dari segi ekonomi dan politik tanpa secara jelas mencabar tuntutan wilayah Beijing. Perdana menteri terdahulu, termasuk mentor Takaichi, Shinzo Abe, berhati-hati daripada menyatakan secara langsung bahawa Jepun akan mempertahankan Taiwan secara ketenteraan.

Pakar menyatakan bahawa kenyataan Takaichi menandakan perubahan besar dalam pendekatan ini. Jeffrey J. Hall, pensyarah khas di Universiti Pengajian Antarabangsa Kanda di Jepun, berkata pakar keselamatan telah lama percaya Jepun akan memainkan peranan dalam konflik Taiwan, namun pemimpin negara itu mengelak daripada menyatakannya secara langsung sehingga kini. Kekaburan strategik ini "membolehkan China menjaga air mukanya, walaupun kerajaan China mungkin sudah menjangkakan Jepun akan mengambil pendirian sedemikian dalam konflik Taiwan."

Isu Taiwan dan Keselamatan Serantau

Taiwan memerintah sendiri sejak 1949, namun Beijing menganggapnya sebagai wilayah yang memisahkan diri dan perlu disatukan semula dengan tanah besar China, termasuk melalui kekerasan jika perlu. China tidak pernah menolak penggunaan kekerasan untuk mencapai penyatuan semula dan sejak beberapa tahun kebelakangan ini meningkatkan tekanan ketenteraan terhadap Taiwan dengan ketara, termasuk pencerobohan berkala ke dalam zon pengenalpastian pertahanan udara Taiwan.

Isu ini kembali mendesak susulan pencerobohan Rusia ke atas Ukraine pada 2022, yang dilihat ramai pihak di rantau ini sebagai duluan bagi kuasa besar yang cuba merampas wilayah daripada negara jiran yang lebih kecil. Selain itu, persoalan sama ada Amerika Syarikat akan mempertahankan Taiwan dalam pelbagai senario politik mendorong sekutu serantau menilai semula pendirian keselamatan mereka.

Jepun mengambil beberapa langkah untuk memperkukuh keupayaan pertahanannya sebagai tindak balas terhadap ketegangan serantau. Negara itu meningkatkan usaha mempertahankan pulau-pulau terpencilnya, khususnya berhampiran Taiwan dan sekitar Kepulauan Senkaku yang tidak berpenghuni di Laut China Timur. Jepun mentadbir kepulauan itu tetapi China turut menuntutnya dan menamakannya Kepulauan Diaoyu, menjadikannya punca ketegangan dua hala yang berterusan.

Kepentingan strategik ini melangkaui pertikaian wilayah. Perjanjian keselamatan Amerika Syarikat-Jepun 1960 membolehkan tentera Amerika yang berpangkalan di Jepun beroperasi di seluruh Asia Timur, bermakna sebarang konflik di Selat Taiwan berkemungkinan melibatkan tentera Amerika yang ditempatkan di bumi Jepun. Kebergantungan antara satu sama lain ini menjadikan pendirian Jepun terhadap Taiwan berkait langsung dengan pakatannya bersama Amerika Syarikat dan pertimbangan keselamatan negaranya sendiri.

John Lim, felo penyelidik di Institut Pengajian Lanjutan Asia di Universiti Tokyo, berkata inilah kali pertama Taiwan secara jelas menjadi isu utama dalam krisis diplomatik besar China-Jepun, mengalihkan tumpuan daripada pertikaian terdahulu yang lazimnya berkisar pada sejarah atau wilayah. Beliau menyifatkan kenyataan Takaichi sebagai "kejelasan pencegahan" yang bertujuan menyampaikan garis merah Jepun sambil cuba mengelakkan konfrontasi besar-besaran.

Politik Domestik dan Implikasi Antarabangsa

Masa kenyataan Takaichi dibuat mempunyai kepentingan politik di Jepun. Sebagai perdana menteri wanita pertama negara itu dan anak didik mendiang pemimpin berpengaruh Shinzo Abe, Takaichi melaksanakan agenda konservatif yang merangkumi hubungan lebih rapat dengan Amerika Syarikat serta peningkatan perbelanjaan pertahanan. Pendirian ini membangkitkan kebimbangan di Beijing tetapi mendapat sambutan daripada sebahagian pengundi Jepun yang bimbang dengan peningkatan keupayaan ketenteraan China.

Pendapat umum di Jepun kelihatan berbelah bahagi tentang isu Taiwan. Tinjauan agensi berita Kyodo yang dijalankan selepas pertikaian diplomatik tercetus mendapati 48.8% responden menyokong Jepun menggunakan hak mempertahankan diri jika Beijing menyerang Taiwan, manakala 44.2% menentangnya. Tinjauan yang sama menunjukkan 60.4% menyokong rancangan Takaichi untuk meningkatkan perbelanjaan pertahanan Jepun, menandakan sokongan meluas terhadap pengukuhan ketenteraan walaupun berdepan kos diplomatik.

Pemerhati antarabangsa menilai krisis ini daripada pelbagai sudut. Ryu Yongwook, penolong profesor di Sekolah Dasar Awam Lee Kuan Yew di Singapura, berkata pertikaian itu "menunjukkan Beijing sama sekali tidak boleh melepaskan Taiwan kerana kesahan politik Parti Komunis China begitu terikat dengan isu Taiwan." Hal ini menjelaskan reaksi China yang amat keras terhadap komen pihak luar mengenai status keselamatan Taiwan.

Kei Koga, profesor madya di Universiti Teknologi Nanyang di Singapura, menjelaskan bahawa "setiap kali China mendengar kenyataan pihak luar tentang Taiwan dalam nada yang tidak menyenangkannya, khususnya mengenai ketegangan atau kemungkinan berlaku krisis, China bertindak balas dengan pantas dan tegas, tanpa mengira isyarat diplomatik yang ingin disampaikan pihak berkenaan." Corak ini menunjukkan bahawa tindak balas China bukan sekadar untuk menunjuk-nunjuk, sebaliknya mencerminkan kebimbangan strategik sebenar tentang penetapan batas bagi ulasan antarabangsa mengenai Taiwan yang dianggap boleh diterima.

Sesetengah penganalisis mencadangkan China mungkin sedang menguji Takaichi pada awal tempoh kepimpinannya. Dylan Loh, juga dari Universiti Teknologi Nanyang, berkata "memandangkan beliau masih di peringkat awal tempoh kepimpinannya dan kedudukannya belum begitu stabil, China melihat peluang untuk menguji batas dengan lebih meluas." Perspektif ini menggambarkan pertikaian semasa sebagai sebahagian daripada usaha meletakkan kedudukan strategik jangka panjang antara dua kuasa serantau itu.

Tindak Balas Taiwan dan Kesan Serantau

Tindak balas Taiwan sendiri tidak banyak diketengahkan dalam kebanyakan liputan mengenai keadaan ini. Pegawai Taiwan menyatakan solidariti dengan Jepun ketika ketegangan diplomatik memuncak. Menteri Luar Taiwan Lin Chia-lung menggesa rakyat Taiwan supaya meningkatkan perjalanan ke Jepun dan membeli lebih banyak produk Jepun sebagai sokongan kepada negara jirannya itu.

"Parti Komunis China berulang kali menggunakan paksaan ekonomi dan ketenteraan untuk membuli negara lain," kata Lin dalam sidang perundangan, sambil menggambarkan tindakan China sebagai sebahagian daripada corak lebih luas yang menggunakan perdagangan, pelaburan dan pelancongan sebagai alat tekanan. Beliau menyifatkan tindakan itu sebagai "tidak bertamadun dan tidak demokratik" serta berikrar Taiwan akan menyokong Jepun pada "saat genting" ini.

Pendirian Taiwan menyerlahkan dinamika serantau yang kompleks. Ketika China dan Jepun bersaing untuk mendapatkan pengaruh, Taiwan menjadi titik pertikaian dan juga bakal rakan kongsi Jepun. Hubungan budaya dan ekonomi yang kukuh antara Jepun dengan Taiwan, hasil pertukaran selama beberapa dekad, menjadi asas kerjasama meskipun wujud ketegangan dengan Beijing.

Krisis diplomatik itu turut menarik perhatian pihak lain di rantau ini dan pemerhati antarabangsa. Amerika Syarikat, sekutu keselamatan utama Jepun, mengekalkan dasar kekaburan strategiknya sendiri berhubung Taiwan, meskipun memperkukuh kerjasama pertahanan dengan Jepun dan Taiwan. Kesatuan Eropah serta negara demokrasi Barat yang lain menyuarakan kebimbangan tentang usaha mengekalkan keamanan dan kestabilan di Selat Taiwan, dengan menganggap status quo penting kepada keselamatan ekonomi global.

Ryo Sahashi, Profesor Politik Antarabangsa di Universiti Tokyo, berkata walaupun pendirian asas Jepun terhadap Taiwan tidak berubah, "apa yang membezakan Perdana Menteri Takaichi ialah beliau secara jelas menggunakan Taiwan sebagai contoh dan memberi bayangan kuat tentang kemungkinan melaksanakan pertahanan diri kolektif." Pendekatan yang lebih langsung ini, katanya, kurang menitikberatkan keperluan menjaga sensitiviti pihak luar dan mencerminkan penyesuaian semula gaya komunikasi diplomatik Jepun.

Menjangkakan Langkah Seterusnya: Laluan yang Berpotensi ke Arah Penyelesaian

Walaupun ketegangan semasa serius, pakar berpendapat China mahupun Jepun tidak mahu hubungan mereka terputus sepenuhnya. Kedua-dua ekonomi berdepan tekanan domestik, manakala penyusunan semula rantaian bekalan global menjadikan kerjasama ekonomi saling menguntungkan. Corak sejarah juga menunjukkan bahawa dialog akhirnya disambung semula walaupun hubungan China-Jepun berada pada tahap paling buruk.

John Lim berkata "hubungan China-Jepun sentiasa berayun antara perdamaian dengan konflik" dan "sejarah menunjukkan bahawa dialog sentiasa dipulihkan walaupun pada saat paling buruk." Pandangan ini memberi harapan bahawa krisis semasa akhirnya akan berlalu, meskipun hubungan kedua-dua negara mungkin berubah selepas itu.

Jepun dilihat mengamalkan pendekatan "komunikasi dua landasan", dengan menghantar pegawai kanan keselamatan ke Beijing sambil mengekalkan pendirian tegas terhadap isu keselamatan teras. Strategi ini cuba meyakinkan China bahawa Jepun tidak mahu mengubah status quo secara asas, sambil tetap mempertahankan kepentingan keselamatan dan garis merahnya.

Tempoh dan tahap ketegasan langkah tindakan balas China masih belum dapat dipastikan. Jeffrey J. Hall berkata "langkah ini berkemungkinan berterusan sehingga kerajaan China percaya bahawa Jepun sudah menerima hukuman yang secukupnya," menandakan Beijing melihat tekanan ekonomi sebagai alat terancang untuk menyampaikan rasa tidak senang, bukannya matlamat pada dirinya sendiri. Pandangan ini menunjukkan tindak balas China akan kekal dalam batas yang tidak mengancam kepentingan ekonominya sendiri atau kestabilan serantau yang lebih luas.

Bagi sektor pelancongan Jepun, cabaran segera ialah mempelbagaikan sumber pelawat sambil mengekalkan hubungan bagi menyambut semula pelawat China apabila mereka kembali kelak. Rekod jumlah pelancong keseluruhan menunjukkan Jepun telah mencapai kemajuan dalam menarik pelawat dari pasaran lain, sekali gus berpotensi mengurangkan kerentanan terhadap gangguan pada masa depan yang melibatkan mana-mana satu negara sumber.

Implikasi lebih luas terhadap keselamatan serantau kekal besar. Ketika China meneruskan pemodenan ketenteraan dan peluasan pengaruh serantau, Jepun berdepan pilihan sukar tentang cara mengimbangi kerjasama keselamatan dengan Amerika Syarikat dan hubungan ekonomi dengan China. Pendekatan Takaichi yang menekankan kejelasan tentang garis merah keselamatan meskipun membawa kos ekonomi mungkin menandakan penyesuaian semula strategi jangka panjang.

Kesimpulannya

• Jumlah pelancong China ke Jepun merosot kira-kira 45% pada Disember 2025 kepada sekitar 330,000 orang susulan pertikaian diplomatik berhubung Taiwan.
• Walaupun berlaku kemerosotan ini, Jepun mencatat rekod 42.7 juta pelawat asing pada 2025, mengatasi rekod terdahulu sebanyak 37 juta pada 2024.
• Krisis diplomatik bermula selepas Perdana Menteri Sanae Takaichi berkata serangan China ke atas Taiwan boleh dianggap sebagai "situasi yang mengancam kelangsungan negara" yang membenarkan tindak balas ketenteraan.
• China bertindak balas dengan mengeluarkan nasihat perjalanan, amaran kepada pelajar, menangguhkan tayangan filem Jepun, menawarkan bayaran balik penerbangan dan menggantung import makanan laut Jepun.
• Saham pelancongan dan peruncitan Jepun merosot mendadak selepas pengumuman itu, dengan nilai sesetengah rangkaian gedung serbaneka jatuh hampir 12%.
• Pelancong China lazimnya merangkumi kira-kira 25% daripada pelawat asing ke Jepun dan secara purata berbelanja 22% lebih banyak berbanding pelancong dari negara lain.
• Kedua-dua negara mengeluarkan amaran keselamatan kepada rakyat masing-masing yang berada di wilayah negara satu lagi, mencerminkan kebimbangan bersama terhadap peningkatan ketegangan.
• Jepun menegaskan pendiriannya terhadap Taiwan tidak berubah meskipun Takaichi membuat kenyataan lebih jelas tentang kemungkinan penglibatan ketenteraan.
• Ketegangan sejarah antara China dengan Jepun, termasuk pertikaian Perang Dunia Kedua dan wilayah, terus mempengaruhi hubungan kedua-dua negara.
• Taiwan menyatakan solidariti dengan Jepun dan menggalakkan rakyatnya menyokong sektor pelancongan serta perniagaan Jepun.