Perjalanan Jepun-China Menjunam Ketika Krisis Diplomatik Menjejaskan Industri Pelancongan

Kemerosotan Ketara di Pintu Masuk Osaka

Balai-balai sibuk di Lapangan Terbang Antarabangsa Kansai di Prefektur Osaka, yang biasanya dipenuhi pengembara antara Jepun dengan China, kini nyata lebih lengang. Data imigresen terkini menunjukkan perubahan ketara dalam corak perjalanan, dengan jumlah pengembara dari lapangan terbang utama ini ke China menjunam hampir separuh semasa musim cuti Tahun Baharu. Dari 26 Disember hingga 4 Januari, hanya 55,170 penumpang melakukan perjalanan ke China, merosot sebanyak 48 peratus tahun ke tahun, menurut angka awal cawangan lapangan terbang Kansai bagi pejabat imigresen tempatan di Osaka.

Kemerosotan ketara ini menjadi petunjuk nyata bahawa hubungan diplomatik Tokyo-Beijing yang semakin buruk mula memberi kesan kepada orang awam dan perniagaan. Walaupun jumlah pengembara yang memasuki dan meninggalkan Jepun melalui Lapangan Terbang Antarabangsa Kansai hanya susut 2 peratus kepada 747,620 orang, kedudukan destinasi menunjukkan gambaran yang jelas. Korea Selatan muncul sebagai destinasi paling popular dengan 127,990 pengembara, diikuti Taiwan dengan 59,970 orang. China, yang menduduki tempat teratas pada 2025, kini jatuh ke tangga ketiga. Kansai Airports, pengendali lapangan terbang itu, melaporkan bahawa jumlah penerbangan ke dan dari China pada Disember merosot kepada 2,286, kira-kira 60 peratus daripada jumlah yang dicatatkan dalam tempoh sama tahun sebelumnya.

Pencetus Diplomatik

Sekatan perjalanan dan kemerosotan jumlah penumpang selepas itu tidak berlaku tanpa sebab. Krisis semasa bermula pada 7 November, apabila Perdana Menteri Sanae Takaichi menjawab soalan di parlimen Jepun tentang kemungkinan tindak balas Jepun terhadap darurat Taiwan. Beliau berkata cubaan China merampas Taiwan secara paksa boleh dianggap sebagai "situasi yang mengancam kelangsungan hidup" Jepun, sambil menambah bahawa jika kapal perang AS campur tangan untuk memecahkan sekatan China, Jepun mungkin perlu mempertahankan sekutunya.

Beijing menganggap kenyataan itu sangat provokatif dan mentafsirkannya sebagai petunjuk bahawa Pasukan Pertahanan Diri Jepun dibenarkan dari segi undang-undang untuk terlibat dalam kegiatan pertahanan diri kolektif sekiranya berlaku konflik berhubung Taiwan. Konsul Jeneral China di Osaka, Xue Jian, membalas di X menerusi hantaran yang kini telah dipadam, dengan menyatakan bahawa "leher kotor yang menjolok masuk itu mesti dipenggal." Tokyo memanggil duta China untuk membantah kenyataan yang disifatkannya sebagai "amat tidak wajar", manakala beberapa ahli politik Jepun menggesa Xue diusir.

Keadaan bertambah tegang apabila China memanggil duta Jepun buat kali pertama dalam tempoh lebih dua tahun untuk menyampaikan "bantahan keras" terhadap kenyataan Takaichi. Pada 15 November, Kementerian Luar Negeri China menasihatkan rakyatnya supaya tidak melancong ke Jepun, dengan mendakwa kenyataan Takaichi meningkatkan risiko terhadap "keselamatan diri dan nyawa mereka". Amaran perjalanan ini menandakan peningkatan ketegangan yang memberi kesan langsung kepada aliran pelancongan antara kedua-dua negara.

Rekod Pelancongan dengan Jurang Ketara

Situasi semasa lebih menonjol kerana sektor pelancongan Jepun secara keseluruhannya mencatat kejayaan yang belum pernah berlaku sebelum ini. Pada 2025, Jepun menerima rekod 42.7 juta pelawat asing, jauh mengatasi rekod terdahulu sebanyak 36.9 juta pelawat pada 2024 dan semakin menghampiri sasaran negara itu untuk menerima 60 juta pelancong menjelang 2030. Pencapaian ini merupakan satu pencapaian penting bagi ekonomi keempat terbesar dunia itu, yang banyak bergantung pada pelancongan sebagai pemacu pertumbuhan.

Pelancong asing juga membelanjakan rekod 9.5 trilion yen ($60 bilion) di Jepun pada 2025, meningkat daripada 8.1 trilion yen pada tahun sebelumnya. Lonjakan jumlah pelawat itu terutama didorong oleh pasaran selain China, dengan peningkatan terkumpul 22 peratus pelawat dari Eropah, Amerika Syarikat dan Australia pada tahun lalu. Namun, pelancong China merupakan kumpulan pelawat asing terbesar ke Jepun pada 2025, iaitu kira-kira 9.1 juta orang atau hampir 23 peratus daripada keseluruhan pelawat, menurut Pertubuhan Pelancongan Kebangsaan Jepun.

Perbezaan antara kejayaan keseluruhan sektor pelancongan Jepun dengan kemerosotan mendadak jumlah pelawat China menonjolkan kesan khusus ketegangan politik. Walaupun pelancong dari negara lain terus berpusu-pusu ke Jepun, ketiadaan pelancong China mewujudkan jurang yang ketara dan memberi kesan ekonomi besar dalam demografi pelawat.

Kemerosotan pada Disember

Kesan pertikaian diplomatik itu segera kelihatan dalam statistik pelancongan. Selepas Beijing mengeluarkan nasihat perjalanan pada pertengahan November, jumlah pelancong China pada Disember merosot 45 peratus berbanding bulan yang sama pada 2024. Penguncupan mendadak ini berlaku pada tempoh yang sepatutnya menjadi musim puncak perjalanan antara kedua-dua negara. Musim cuti lazimnya menyaksikan peningkatan perjalanan untuk mengunjungi keluarga, membeli-belah dan melancong, namun pertimbangan politik jelas mengatasi dorongan tradisional ini dalam kalangan pengembara China.

Menurut angka kerajaan, kira-kira 250,000 orang melawat sembilan kilang domestik Kirin Brewery Co. pada 2025, termasuk 45,000 warga asing, atau hampir 20 peratus daripada jumlah keseluruhan. Ini merupakan jumlah pelawat asing tertinggi sejak rekod mula dikumpulkan pada 2016. Namun, seorang kakitangan Kirin Brewery berkata jumlah pelawat China merosot sejak November lalu, meskipun kilang bir itu menyediakan buku kecil maklumat dalam bahasa Inggeris, Cina dan Korea.

"Rasanya jumlah pelanggan China yang mengunjungi kedai kami semakin berkurangan," kata seorang pegawai Takashimaya Co., salah satu rangkaian gedung serbaneka utama Jepun.

Pembeli dari China menyumbang lebih 50 peratus daripada jualan bebas cukai Takashimaya. Jualan sedemikian dari pertengahan November hingga penghujung Disember merosot 10 peratus berbanding tempoh sama setahun sebelumnya. Syarikat itu bimbang kerajaan China akan terus menggesa rakyatnya supaya menjauhi Jepun, sekali gus menjejaskan perniagaan semasa cuti Tahun Baharu Lunar pada Februari, yang lazimnya merupakan musim puncak.

Kesan Ekonomi Merentasi Industri

Kesan kemerosotan jumlah pelawat China jauh melangkaui lapangan terbang dan tarikan pelancong. Tinjauan yang dijalankan pada Disember oleh Teikoku Databank Ltd. mendapati 42.8 peratus syarikat Jepun berkata nasihat perjalanan kerajaan China "memberi kesan negatif" kepada ekonomi Jepun. Sektor pengangkutan dan pergudangan, yang merangkumi industri pelancongan, melaporkan peratusan kesan negatif tertinggi, iaitu 53.8 peratus.

Gedung serbaneka utama di seluruh Jepun melaporkan kemerosotan ketara dalam jualan bebas cukai. Jualan bebas cukai Daimaru Matsuzakaya Department Stores Co. susut 16.6 peratus tahun ke tahun pada Disember, manakala Isetan Mitsukoshi Holdings Ltd. mencatat penurunan 14.2 peratus. Di Kyoto, destinasi popular dalam kalangan pelancong China, jumlah penginapan semalaman pelawat dari China di hotel-hotel utama pada November merosot 12.1 peratus berbanding bulan yang sama setahun sebelumnya.

Pasaran kewangan juga bertindak balas dengan pantas terhadap perkembangan itu. Saham Jepun yang berkaitan dengan industri pelancongan menjunam selepas China mengeluarkan amaran perjalanan. Kumpulan gedung serbaneka Isetan Mitsukoshi jatuh lebih 11 peratus, manakala pesaingnya Takashimaya merosot kira-kira 5 peratus. Japan Airlines jatuh kira-kira 4 peratus, Fast Retailing, pemilik Uniqlo, susut sekitar 5 peratus, manakala syarikat kosmetik Shiseido merudum kira-kira 9.5 peratus.

KDNK dan Kebimbangan Ekonomi Lebih Luas

Ahli ekonomi memberi amaran bahawa kemerosotan pelancongan boleh memberi kesan yang boleh diukur terhadap prestasi ekonomi Jepun secara lebih meluas. Takahide Kiuchi, ahli ekonomi eksekutif di Nomura Research Institute, menganggarkan ketegangan antara dua kuasa Asia itu boleh menyebabkan KDNK Jepun susut 1.79 trilion yen dalam tempoh setahun, bersamaan penurunan 0.29 peratus. Perbelanjaan pelancong menjadi pemacu pertumbuhan penting bagi Jepun, dengan pelancongan masuk menyumbang 0.4 mata peratusan kepada pertumbuhan KDNK tahunan Jepun sebanyak 0.1 peratus pada tahun lalu, menurut Mastercard Economics Institute.

Stefan Angrick, ketua Moody's Analytics bagi Jepun, turut menyuarakan kebimbangan itu dengan berkata, "kemerosotan mendadak perjalanan warga China ke Jepun akan memberi kesan." Angrick mengunjurkan bahawa jika jumlah ketibaan dari China berkurang separuh, pertumbuhan KDNK Jepun boleh menyusut 0.2 mata peratusan. Beliau menyifatkan senario ini sebagai "bukan bencana besar, tetapi beban yang tidak diingini bagi ekonomi yang sudah bergelut untuk mendapatkan momentum." KDNK Jepun pada suku ketiga menguncup 0.4 peratus berbanding suku sebelumnya, menandakan penguncupan pertama dalam enam suku. Berdasarkan kadar tahunan, ekonomi menyusut 1.8 peratus.

Ryota Abe, ahli ekonomi di Sumitomo Mitsui Banking Corporation, memberikan unjuran yang serupa. Beliau mencadangkan KDNK Jepun boleh menyusut kira-kira 0.5 peratus sekiranya ketibaan pelawat China merosot sepenuhnya, dan kira-kira 0.1 hingga 0.2 peratus jika jumlah ketibaan berkurang sekitar satu pertiga. Menurut analisis Abe, penurunan 30 peratus sekalipun akibat ketegangan yang meningkat akan memberi kesan negatif sekitar 0.1 hingga 0.2 peratus.

Persamaan Sejarah dan Unjuran Masa Depan

Situasi semasa menyerupai ketegangan diplomatik terdahulu antara Jepun dengan China. Pada 2012, semasa pertikaian berhubung pulau-pulau di luar pantai barat Jepun yang dikenali sebagai Senkaku di Tokyo dan Diaoyu di Beijing, jumlah pelancong dari tanah besar China ke Jepun merosot hampir 8 peratus berbanding 2012. Begitu juga pada 2010, selepas sebuah bot nelayan China merempuh dua kapal Pengawal Pantai Jepun berhampiran pulau-pulau yang dipertikaikan itu, China cuba menghukum Jepun menerusi larangan eksport nadir bumi dan langkah-langkah lain.

Tobias Harris, pengasas dan pengarah firma penasihat risiko politik Japan Foresight, memberitahu CNBC bahawa pertikaian semasa mungkin berlarutan lebih lama daripada jangkaan kerana kedua-dua pihak sukar berundur daripada pendirian masing-masing. Kepentingan Taiwan bagi Beijing bermakna China sukar menerima sesuatu yang dilihat sebagai perubahan dasar oleh Takaichi. Walaupun pemimpin Jepun itu menegaskan kenyataannya tidak menandakan perubahan pendirian, beliau juga sukar berundur tanpa kelihatan lemah sekiranya tunduk kepada tekanan China.

Menjelang masa depan, JTB Corp. meramalkan jumlah pelawat ke Jepun akan susut kepada 41.4 juta pada 2026, penurunan 3 peratus daripada 2025, terutamanya akibat kemerosotan pelancong dari China. Namun, perbelanjaan pelancong di Jepun dijangka melebihi 9.5 trilion yen yang dicatatkan pada 2025 kerana jumlah pelawat dari Eropah, Amerika Syarikat dan Australia, yang cenderung tinggal lebih lama, dijangka meningkat. Unjuran ini menunjukkan industri pelancongan Jepun mungkin dapat mengimbangi sebahagian kehilangan pelawat China dengan pertumbuhan dari pasaran lain.

Penyesuaian dan Tindak Balas Strategik

Perniagaan Jepun mula menyesuaikan diri dengan realiti baharu hubungan yang tegang dengan China. Sogo and Seibu Co. mula mengambil langkah balas pada November dengan mengalihkan iklan media sosial yang sebelum ini disasarkan kepada China ke Asia Tenggara, Eropah dan Amerika Syarikat. Perubahan strategi pemasaran ini mencerminkan langkah lebih luas oleh perniagaan untuk mempelbagaikan pangkalan pelanggan dan mengurangkan kebergantungan pada mana-mana satu pasaran.

Kerajaan Jepun juga mengambil langkah diplomatik untuk menangani krisis ini. Masaaki Kanai, pegawai Kementerian Luar Negeri Jepun yang bertanggungjawab bagi hal ehwal Asia dan Oceania, pergi ke Beijing untuk bertemu rakan sejawatannya, Liu Jinsong. Kanai dijangka menjelaskan bahawa dasar keselamatan Jepun tidak berubah dan menggesa China agar mengelakkan tindakan yang merosakkan hubungan. Ketua Setiausaha Kabinet Jepun berkata pelbagai saluran komunikasi masih terbuka dan Tokyo telah membuat permintaan tegas agar pihak China mengambil langkah sewajarnya.

Walaupun usaha diplomatik ini dilakukan, China tidak menunjukkan kesediaan untuk berundur. Perdana Menteri China Li Qiang tidak bercadang untuk bertemu Takaichi di luar sidang kemuncak G20 di Afrika Selatan, menurut Kementerian Luar Negeri China. Sebaliknya, jurucakap Mao Ning memberitahu pemberita bahawa Jepun harus menarik balik kenyataan "salah" itu.

Implikasi Serantau dan Penglibatan AS

Ketegangan antara Jepun dengan China bergema di seluruh rantau yang lebih luas. Presiden Taiwan Lai Ching-te mengulas pertikaian itu dengan berkata China sedang melancarkan "serangan pelbagai dimensi" terhadap Jepun. Beliau menyeru masyarakat antarabangsa agar terus memberikan perhatian dan menggesa China supaya menahan diri, sambil berkata China sepatutnya menunjukkan perilaku yang wajar bagi sebuah kuasa besar dan bukannya menjadi "pengacau keamanan dan kestabilan serantau."

Amerika Syarikat juga turut campur tangan. Duta AS ke Jepun, George Glass, mengkritik kenyataan berapi-api Xue di X, dengan berkata sudah tiba masanya untuk meneruskan langkah ke hadapan dan menambah, "Halloween sudah berlalu," selepas diplomat China itu melabel Takaichi sebagai "ahli sihir jahat." Campur tangan ini menggariskan dinamika geopolitik yang rumit, dengan pakatan AS-Jepun berdepan ketegangan dengan China berhubung Taiwan.

Korea Selatan berada dalam kedudukan yang rumit, cuba mengekalkan hubungan baik dengan Jepun dan China. Presiden Lee Jae-myung menjalankan diplomasi ulang-alik dengan bertemu Presiden Xi Jinping di Beijing dan Perdana Menteri Takaichi di Jepun. Walaupun China cuba mewujudkan perpecahan antara Seoul dengan Tokyo, Jepun dan Korea Selatan kelihatan komited untuk mengukuhkan hubungan serta mempertingkat kerjasama tiga hala dengan Amerika Syarikat.

Kelaziman Baharu dalam Hubungan Asia Timur

Analisis terhadap tempoh ketegangan Jepun-China yang serupa pada 2010 dan 2012 menunjukkan episod semasa boleh membawa kepada perubahan kekal dalam hubungan Jepun-China dan cara kedua-dua negara melihat satu sama lain. Selepas setiap krisis terdahulu, hubungan kedua-dua negara kembali stabil tetapi tidak pernah pulih sepenuhnya ke tahap sebelumnya. Corak ini menunjukkan episod semasa mungkin menyebabkan hubungan itu bermula daripada tahap asas yang lebih rendah selepas ini.

Perubahan keadaan politik domestik menjadikan usaha meredakan ketegangan lebih sukar bagi kedua-dua pihak berbanding dahulu. Di pihak China, Beijing jauh lebih kuat dari segi diplomatik, ekonomi dan ketenteraan berbanding sedekad lalu, dan menganggap Taiwan sebagai "teras kepada kepentingan teras", yang bermakna China lebih cenderung mengambil pendirian keras berbanding episod terdahulu. Di pihak Jepun, kebimbangan meluas dalam kalangan golongan elit dan rakyat terhadap sikap tegas China menunjukkan Tokyo tidak mungkin mengalah sepenuhnya.

Menariknya, meskipun berlaku pertikaian dengan China, kadar kelulusan terhadap Takaichi kekal sangat tinggi, sekitar 75 peratus. Tinjauan Nikkei dan TV Tokyo pada November menunjukkan 55 peratus responden berpendapat kenyataan Takaichi wajar, berbanding 30 peratus yang tidak bersetuju. Tinjauan terkini Kyodo News mendapati 48.8 peratus responden menyokong pelaksanaan pertahanan diri kolektif sekiranya berlaku kecemasan di Taiwan. Angka ini menunjukkan perubahan ketara dalam pendapat umum Jepun mengenai dasar keselamatan.

Perkara Utama

• Perjalanan dari Lapangan Terbang Antarabangsa Kansai di Osaka ke China merosot 48% semasa tempoh Tahun Baharu, menyebabkan China jatuh daripada destinasi paling popular ke tangga ketiga
• Krisis berpunca daripada kenyataan Perdana Menteri Sanae Takaichi pada November mengenai kemungkinan tindak balas ketenteraan Jepun terhadap kecemasan di Taiwan
• China mengeluarkan amaran perjalanan terhadap Jepun, menyebabkan ketibaan pelancong China pada Disember 2024 merosot 45% berbanding 2023
• Walaupun pelancongan Jepun mencatat rekod keseluruhan dengan 42.7 juta pelawat pada 2025, kemerosotan pasaran China mengancam pertumbuhan ekonomi
• Ahli ekonomi mengunjurkan kemungkinan penurunan KDNK sebanyak 0.29% jika ketegangan berterusan, dengan sektor tertentu seperti peruncitan dan pengangkutan paling teruk terjejas
• Persamaan sejarah pada 2010 dan 2012 menunjukkan hubungan mungkin kembali stabil pada tahap lebih rendah dan bukannya pulih sepenuhnya
• Perniagaan Jepun menyesuaikan diri dengan mengalihkan pemasaran ke pasaran lain termasuk Eropah, AS dan Asia Tenggara
• Takaichi mengekalkan kadar kelulusan domestik yang tinggi meskipun berlaku kesan buruk diplomatik, dengan majoriti rakyat menyokong pendiriannya