Dua Warga Asing Didakwa Buat Kali Pertama di Bawah Undang-undang Antisampah Baharu Malaysia yang Ketat

Kes Bersejarah di Johor Bahru Menjadi Ikutan dalam Usaha Menjaga Kebersihan Negara

Dalam perkembangan penting bagi penguatkuasaan alam sekitar di Malaysia, dua warga asing menjadi individu pertama didakwa di bawah undang-undang antipembuangan sampah yang baru dikuatkuasakan negara ini. Kes mereka dibicarakan di Mahkamah Sesyen Johor Bahru pada pagi 23 Januari, menandakan bermulanya era penguatkuasaan kebersihan awam yang lebih tegas susulan pelaksanaan Akta Pengurusan Sisa Pepejal dan Pembersihan Awam 2007 (Akta 672) di seluruh negara pada 1 Januari. Prosiding itu menarik perhatian terhadap hukuman berat yang kini boleh dikenakan pihak berkuasa, termasuk denda besar dan perintah khidmat masyarakat wajib.

Tertuduh, masing-masing dikenal pasti sebagai warga Bangladesh Sultan Md, 28, dan warga Indonesia Anita Lukman, 49, berdepan pertuduhan berhubung kejadian berasingan pada awal pagi Tahun Baharu. Kedua-duanya didakwa membuang sampah di kawasan awam di sepanjang Jalan Ibrahim Sultan di Stulang Laut, sebuah daerah sibuk di pusat bandar Johor Bahru. Prosiding mahkamah itu menonjolkan komitmen kerajaan untuk menggunakan sepenuhnya kuasa undang-undang baharunya bagi menangani masalah pembuangan sampah di tempat awam yang telah lama berlarutan.

Pengakuan Bersalah dan Hukuman Pertama

Anita Lukman, seorang pekerja yang melakukan kerja sambilan, mengaku bersalah atas pertuduhan membuang sisa pepejal secara tidak wajar. Menurut dokumen mahkamah, dia membuang puntung rokok dan botol minuman ke atas kaki lima kira-kira jam 12.41 pagi pada 1 Januari, tanpa menggunakan tong sampah yang disediakan berhampiran. Pihak pendakwaan, yang diketuai pegawai Perbadanan Pengurusan Sisa Pepejal dan Pembersihan Awam (SWCorp), Siti Adora Rahtiman, memohon hukuman yang dapat menjadi pengajaran kepada tertuduh dan orang ramai.

Anita, yang tidak diwakili peguam, merayu dengan linangan air mata agar diberikan kelonggaran kepada Hakim Mahkamah Sesyen Nor Aziati Jaafar. Dia menjelaskan keadaan kewangannya yang tidak menentu, dengan menyatakan bahawa dia ibu tunggal yang menyara dua anak berusia lapan dan 15 tahun yang masih bersekolah. Dia menegaskan bahawa ketidakupayaannya untuk bekerja akibat masalah undang-undang atau hukuman kewangan akan memberi kesan langsung terhadap pendidikan anak-anaknya.

Saya hanya membantu rakan melakukan kerja sambilan, dan anak-anak saya berisiko tidak bersekolah jika saya tidak mengirim wang yang mencukupi ke rumah.

Walaupun rayuannya dikemukakan, mahkamah menjatuhkan hukuman selaras dengan undang-undang baharu itu. Hakim Nor Aziati memerintahkan Anita membayar denda RM500 (kira-kira S$160). Selain hukuman kewangan itu, dia turut dijatuhi hukuman khidmat masyarakat selama enam jam. Mahkamah menetapkan khidmat itu mesti diselesaikan dalam tempoh enam bulan, dengan maksimum dua jam kerja sehari. Kegagalan mematuhi perintah khidmat masyarakat boleh menyebabkan denda jauh lebih tinggi, antara RM2,000 hingga RM10,000. Sebagai alternatif, kegagalan membayar denda akan membawa hukuman penjara selama 15 hari.

Keperluan Penterjemah Tangguhkan Kes Kedua

Kes kedua melibatkan Sultan Md, seorang pekerja kilang, tidak diteruskan kepada peringkat pengakuan pada hari yang sama. Sultan didakwa atas kesalahan serupa, iaitu membuang sampah di kawasan sama kira-kira jam 1.27 pagi pada 1 Januari, kurang sejam selepas kejadian yang didakwa melibatkan Anita. Namun, prosiding berdepan halangan prosedur apabila Sultan meminta penterjemah bahasa Bangladesh, dengan menyatakan bahawa dia tidak memahami sepenuhnya sifat pertuduhan yang dikenakan terhadapnya.

Dengan mengiktiraf hak tertuduh terhadap perbicaraan yang adil dan pemahaman sepenuhnya tentang prosiding undang-undang, Hakim Nor Aziati membenarkan permohonan itu. Mahkamah kemudian menangguhkan sebutan kes kepada 28 Januari bagi membolehkan penterjemah berkelayakan disediakan. Keputusan kes Sultan dinanti-nantikan kerana bakal memberi gambaran lanjut tentang cara mahkamah mengendalikan mereka yang tidak berbahasa Inggeris di bawah rangka kerja penguatkuasaan baharu yang pantas.

Skop Undang-undang Baharu

Pertuduhan terhadap dua individu ini merupakan pelaksanaan praktikal Akta Pengurusan Sisa Pepejal dan Pembersihan Awam 2007, khususnya Seksyen 77A(1), yang dikuatkuasakan sepenuhnya mulai 1 Januari. Undang-undang ini menandakan perubahan besar dalam pendekatan Malaysia terhadap kebersihan perbandaran, beralih daripada sekadar amaran atau kompaun kecil kepada langkah yang lebih menghukum dan memulihkan. Undang-undang itu terpakai di beberapa negeri termasuk Johor, Melaka, Negeri Sembilan, Pahang, Perlis dan Kedah, serta Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur dan Putrajaya.

Di bawah peruntukan yang dipinda, pesalah boleh dikenakan denda sehingga RM2,000. Namun, ciri paling ketara undang-undang baharu ini ialah pengenalan Perintah Khidmat Masyarakat (CSO). Peruntukan ini membolehkan mahkamah menjatuhkan hukuman kerja pembersihan awam di bawah pengawasan untuk tempoh tidak melebihi enam bulan, dengan jumlah maksimum 12 jam kerja. Langkah ini dirangka untuk mengaitkan hukuman secara langsung dengan kesalahan, dengan mewajibkan pesalah menyumbang tenaga bagi menjaga kebersihan persekitaran yang telah dicemari mereka.

Peralihan daripada Denda kepada Pemulihan

Pengenalan khidmat masyarakat bagi kesalahan membuang sampah merupakan strategi terancang kerajaan untuk memupuk tanggungjawab sivik, memandangkan hukuman kewangan terbukti tidak berkesan dari segi sejarah. Ketua Pegawai Eksekutif SWCorp, Khalid Mohamed, menegaskan bahawa pendekatan ini mencerminkan strategi penguatkuasaan yang progresif. Tumpuannya ialah pada akauntabiliti dan pendidikan, bukan semata-mata hukuman berbentuk wang. Matlamatnya adalah untuk mendorong perubahan tingkah laku yang berkekalan dengan membuat pesalah berdepan sendiri dengan akibat perbuatan membuang sampah.

Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan, Nga Kor Ming, sebelum ini berkata hukuman yang lebih tegas perlu bagi memupuk budaya kebersihan setanding negara maju lain. Kerajaan berharap hukuman yang dijalankan di khalayak ramai itu menjadi penghalang sosial yang kuat, sekali gus mencegah mereka yang mungkin membuang sampah sesuka hati daripada mengabaikan denda yang lebih kecil.

Pelaksanaan Khidmat Masyarakat

Bagi mereka yang ingin mengetahui pelaksanaan praktikal perintah ini, SWCorp telah mengadakan simulasi untuk menunjukkan prosesnya. Pesalah yang dijatuhi hukuman khidmat masyarakat dikehendaki melapor diri kepada pegawai untuk merekodkan kehadiran dan menjalani pemeriksaan kesihatan asas. Mereka dibekalkan kelengkapan keselamatan standard, termasuk pelitup muka, sarung tangan dan jaket pantul cahaya yang tertera perkataan "Community Service Order."

Semasa menjalani khidmat, mereka dibekalkan penyapu lidi, penyodok sampah dan pencungkil sampah. Mereka ditugaskan mengutip sampah dari laluan pejalan kaki awam, menyapu jalan, membersihkan longkang, menyental tandas awam malah memotong rumput atau mengecat bangunan. Kerja dilakukan di bawah pengawasan langsung pegawai SWCorp dan sering kali dapat dilihat orang ramai. Kon dan papan tanda diletakkan di kawasan berkenaan untuk memaklumkan orang ramai bahawa kerja pembersihan itu dijalankan sebagai sebahagian daripada perintah mahkamah, sekali gus menambah unsur malu di khalayak ramai dalam hukuman tersebut.

SWCorp memberi jaminan bahawa keselamatan dan kesihatan pesalah menjadi keutamaan. Pelitup muka disediakan untuk memberi tahap kerahsiaan tertentu, manakala sesi dihadkan kepada maksimum empat jam. Seorang penyelia ditugaskan bagi setiap lima pesalah untuk memastikan kerja dilakukan dengan betul dan selamat. Jenis kerja khusus ditentukan berdasarkan hukuman dan keupayaan fizikal pesalah, bagi memastikan tugas itu mampu dilaksanakan tetapi tetap bersifat menghukum.

Penguatkuasaan di Seluruh Negara dan Statistik

Kes di Johor Bahru bukan kejadian terpencil, sebaliknya sebahagian daripada operasi besar-besaran di seluruh negara yang dikenali sebagai "Ops Cegah." Sejak awal tahun, SWCorp giat menguatkuasakan peraturan baharu itu. Statistik yang dikeluarkan agensi berkenaan menunjukkan bahawa sebanyak 418 notis kesalahan membuang sampah dikeluarkan di seluruh negara antara 1 hingga 22 Januari.

Johor menjadi tumpuan berikutan pertuduhan pertama yang mendapat perhatian ramai itu, namun negeri-negeri lain turut menyaksikan kegiatan penguatkuasaan yang ketara. Kuala Lumpur mencatat jumlah tertinggi dengan 127 notis dikeluarkan, diikuti Kedah dengan 99 notis dan Negeri Sembilan dengan 61. Johor merekodkan 58 notis dalam tempoh itu, manakala Pahang dan Melaka masing-masing mencatat 30 dan 24 notis. Daripada jumlah notis yang dikeluarkan di seluruh negara, 315 diberikan kepada penduduk tempatan manakala 103 dikeluarkan kepada warga asing, menunjukkan penguatkuasaan dilaksanakan secara sama rata tanpa mengira kewarganegaraan.

Operasi Berpakaian Biasa dan Pengawasan

Bagi menangkap pesalah ketika melakukan kesalahan, pegawai penguat kuasa menggunakan taktik luar kebiasaan. Di Johor, khususnya di sekitar kawasan Johor Bahru Sentral berhampiran tambak, pegawai menukar pakaian seragam kepada pakaian awam. Berpakaian kemeja-T, seluar jean, topi besbol dan cermin mata hitam, mereka menyamar dalam kalangan penumpang yang lalu-lalang. Pegawai berpakaian biasa ini bersandar pada pagar, menatal telefon dan menghirup kopi sambil diam-diam memerhatikan perbuatan membuang sampah.

Apabila kesalahan dilakukan, seperti mencampak puntung rokok ke dalam semak, pegawai merakam perbuatan itu menggunakan telefon sebelum bertindak menahan pesalah. Kaedah ini terbukti berkesan kerana ramai pesalah tidak menyedari mereka sedang diperhatikan. Pengarah SWCorp Johor, Zainal Fitri Ahmad, berkata ramai yang ditangkap membuang sampah walaupun berdiri sangat dekat dengan tong sampah, satu tingkah laku yang disifatkannya mengecewakan. Operasi ini masih dijalankan, dan agensi itu turut bekerjasama dengan majlis bandaraya tempatan untuk menggunakan kamera CCTV bagi memantau lokasi tumpuan pembuangan sampah.

Implikasi terhadap Warga Asing dan Pelancong

Statistik yang menunjukkan satu perempat pesalah ialah warga asing menekankan kepentingan undang-undang ini kepada komuniti ekspatriat dan pelancong. Di Johor sahaja, 28 daripada 55 orang yang ditangkap sejak 1 Januari ialah warga asing. Kumpulan ini termasuk lima pelancong Singapura yang ditahan kerana membuang puntung rokok. Mesej pihak berkuasa jelas: pelawat tidak terkecuali daripada undang-undang Malaysia.

Warga asing yang ditangkap membuang sampah akan diberikan notis kesalahan dan dimaklumkan tentang tarikh mahkamah yang ditetapkan. Tidak seperti kesalahan trafik kecil yang mungkin boleh diselesaikan serta-merta, kesalahan membuang sampah ini memerlukan kehadiran di mahkamah. Walaupun warga asing tidak dihalang meninggalkan negara ini pada peringkat awal, pihak berkuasa mempunyai langkah tegas bagi memastikan pematuhan. Jika warga asing gagal hadir pada tarikh mahkamah atau menyelesaikan khidmat masyarakat yang diwajibkan, SWCorp akan mengemukakan laporan kepada Jabatan Imigresen.

Langkah ini mencetuskan tindakan penguatkuasaan yang boleh menghalang individu berkenaan daripada memasuki semula Malaysia pada masa hadapan. Zainal Fitri mengesahkan rekod ketidakhadiran akan dimasukkan ke dalam sistem imigresen, bermakna pesalah berulang atau mereka yang mengelak daripada diadili akan menerima akibatnya apabila cuba menyeberangi sempadan pada masa akan datang. Kerjasama antara SWCorp dengan Jabatan Imigresen ini memastikan undang-undang dapat dikuatkuasakan walaupun terhadap golongan yang berada di negara ini untuk tempoh singkat.

Kesimpulan

• Dua warga asing, seorang wanita Indonesia dan seorang lelaki Bangladesh, menjadi individu pertama didakwa di bawah undang-undang antipembuangan sampah baharu Malaysia di Johor Bahru.
• Anita Lukman didenda RM500 dan dijatuhi hukuman khidmat masyarakat selama enam jam selepas mengaku bersalah membuang puntung rokok dan botol ke jalan.
• Akta Pengurusan Sisa Pepejal dan Pembersihan Awam 2007 (Akta 672) yang baharu membenarkan denda sehingga RM2,000 dan khidmat masyarakat sehingga 12 jam bagi kesalahan membuang sampah.
• Penguatkuasaan di seluruh negara menghasilkan 418 notis sejak 1 Januari, dengan Kuala Lumpur mencatat jumlah kes tertinggi.
• SWCorp menggunakan pegawai berpakaian biasa dan pengawasan untuk menangkap pesalah, dengan 103 notis dikeluarkan kepada warga asing.
• Warga asing yang gagal hadir ke mahkamah atau menyelesaikan khidmat masyarakat akan dilaporkan kepada Jabatan Imigresen dan mungkin dilarang memasuki semula negara ini.