Keretapi China-Laos Melepasi 70 Juta Penumpang, Mengubah Kesalinghubungan Serantau

Revolusi Kereta Api Mencapai Tahap Baharu

Keretapi China-Laos sekali lagi memecahkan batas kesalinghubungan serantau apabila jumlah perjalanan penumpang melepasi 70 juta sejak mula beroperasi pada 3 Disember 2021. Menurut data yang dikeluarkan China Railway Kunming Group Co. pada 31 Mac, laluan berkelajuan tinggi sepanjang 1,035 kilometer itu berkembang daripada projek infrastruktur bercita-cita tinggi menjadi laluan penting bagi perjalanan dan perdagangan Asia Tenggara, dengan mengendalikan lebih 3,100 perkhidmatan kereta api antarabangsa dalam tempoh ini. Pencapaian itu merupakan detik penting bagi projek mercu tanda Inisiatif Jalur dan Laluan, sekali gus menunjukkan permintaan berterusan terhadap kesalinghubungan kereta api moden merentasi kawasan pergunungan yang mencabar.

Pencapaian ini diraih lebih tiga tahun selepas kereta api itu mula menghubungkan Kunming di wilayah Yunnan, barat daya China, dengan Vientiane, ibu negara Laos. Laluan ini merentasi landskap yang pelbagai, menghubungkan pusat bandar utama dengan lebih 560 tarikan indah, daripada hutan hujan tropika hingga kompleks kuil purba, sekali gus mewujudkan koridor pelancongan bersepadu yang merangkumi dua zon budaya dan ekologi yang berbeza. Pencapaian ini menekankan kesan transformatif projek yang disifatkan pegawai kedua-dua negara sebagai permata mahkota kerjasama dua hala.

Kejayaan kereta api ini jauh melangkaui jumlah penumpang semata-mata. Lebih 780,000 pelancong dari lebih 120 negara dan wilayah menggunakan perkhidmatan rentas sempadan, membuktikan pertukaran rakyat dengan rakyat antara Asia Tenggara dan dunia yang lebih luas semakin erat. Para pengembara melalui laluan yang merentasi antara persekitaran pembinaan paling mencabar di Asia, termasuk 167 jambatan dan 88 terowong, dengan perjalanan mengambil masa kira-kira 10 jam berbanding dua hari sebelum ini menggunakan jalan darat yang berliku-liku di kawasan pergunungan. Demografi penumpang menunjukkan gabungan pengembara urusan kerja, pelajar, pelancong dan pengguna harian yang menggunakan perkhidmatan ini untuk pelbagai tujuan, daripada menghadiri universiti hingga menjalankan perdagangan rentas sempadan. Kemuncak bulanan sebanyak 22.5 juta perjalanan yang dicatatkan awal tahun ini menggambarkan keupayaan sistem mengendalikan aliran trafik yang besar semasa musim perayaan dan cuti, sambil mengekalkan tahap keselamatan dan ketepatan masa yang setanding dengan rangkaian kereta api mapan di negara lebih maju.

Spesifikasi teknikal laluan ini mencerminkan skopnya yang bercita-cita tinggi. Kereta api bergerak pada kelajuan sehingga 160 kilometer sejam di landasan tolok standard, menembusi pergunungan karst dan merentasi lembah yang dalam. Projek ini memerlukan pembinaan terowong dan jambatan secara meluas bagi mengekalkan kecerunan yang sesuai untuk kereta api berkelajuan tinggi, sekali gus mengatasi halangan geografi yang sekian lama mengasingkan utara Laos daripada negara jirannya dan membataskan pembangunan ekonomi di rantau itu.

Daripada Negara Tanpa Pantai kepada Hab yang Terhubung

Selama beberapa dekad, Laos merupakan antara segelintir negara Asia Tenggara yang tidak mempunyai pantai, dibatasi rupa bumi pergunungan yang mengasingkan masyarakat dan mengehadkan peluang ekonomi. Keretapi China-Laos mengubah nasib geografi ini secara asas, menukar keterasingan kepada kesalinghubungan dan menjadikan negara itu sebuah hab "terhubung darat" dalam ekonomi serantau, menurut istilah pegawai. Perubahan ini lebih daripada sekadar peralihan istilah; ia menandakan penyusunan semula asas strategi pembangunan negara, daripada bergantung pada pengangkutan trak darat dan sungai kepada logistik moden serta perdagangan berasaskan kereta api.

Bank Dunia mengiktiraf potensi ini sebelum kereta api itu siap, dengan unjuran pada 2020 bahawa rangkaian kereta api boleh meningkatkan pendapatan agregat Laos sehingga 21 peratus dalam jangka panjang sekiranya disertai pembaharuan dasar sewajarnya, termasuk pemudahan perdagangan dan penambahbaikan logistik. Analisis itu menegaskan bahawa projek bernilai $5.9 bilion tersebut boleh menyediakan hubungan darat pertama yang boleh diharap kepada rantaian bekalan global, sekali gus berpotensi mengalihkan 1.5 juta tan perdagangan daripada laluan maritim kepada kereta api menjelang 2030. Peralihan sedemikian akan mengurangkan kos pengangkutan sebanyak 40-50 peratus antara Vientiane dengan Kunming, dan sebanyak 32 peratus antara Kunming dengan Pelabuhan Laem Chabang di Thailand.

Pembiayaan pembinaan mencerminkan struktur perkongsian kompleks yang menarik perhatian antarabangsa. Sebanyak 40 peratus kos dibiayai melalui ekuiti, dengan pecahan 30 peratus Laos dan 70 peratus China, manakala baki 60 peratus dibiayai melalui pinjaman yang diambil oleh Lao-China Railway Company. Aturan ini bermakna Laos menyumbang kira-kira $1.4-1.6 bilion, sebahagiannya dibiayai melalui pinjaman daripada Export-Import Bank of China, sementara China menyediakan sebahagian besar pelaburan. Kos yang tinggi itu membawa risiko besar kepada ekonomi kecil tersebut, bersamaan kira-kira satu pertiga KDNK Laos pada 2017, dan memerlukan pengurusan teliti bagi memastikan pulangan setimpal dengan perbelanjaan modal yang besar.

Vilaysay, pelajar berusia 20 tahun dari wilayah Oudomxay di barat laut Laos, mencerminkan perubahan ini. Dahulu, bapa saudaranya mengambil masa hampir tiga hari menaiki bas untuk ke China bagi melanjutkan pelajaran. Kini, Vilaysay menaiki kereta api ke Pu'er di Yunnan, perjalanan yang mengambil masa lebih lima jam sahaja dengan tambang kira-kira 173 yuan ($25). Kisahnya menggambarkan kesan peribadi masa perjalanan yang lebih singkat terhadap akses pendidikan dan mobiliti sosial penduduk luar bandar yang sebelum ini terasing akibat faktor geografi.

Kereta api ini mengubah segalanya. Kini mudah untuk belajar, melancong dan meneroka peluang baharu di China.

Ibu bapa di seluruh utara Laos kini menggalakkan anak-anak belajar bahasa Cina kerana menyedari kemahiran bahasa membuka peluang pekerjaan dalam sektor kereta api, syarikat logistik dan zon ekonomi khas yang berkembang berhampiran stesen. Malah, warga emas berusia 70-an turut mendaftar di sekolah malam untuk mempelajari asas bahasa Mandarin, dengan harapan dapat menyertai peluang ekonomi yang mengalir melalui komuniti mereka. Perubahan budaya ini mencerminkan kesan lebih mendalam kereta api tersebut terhadap mobiliti sosial dan aspirasi pendidikan, sekali gus mewujudkan permintaan terhadap pengajaran bahasa dan kecekapan silang budaya yang akan membentuk tenaga kerja untuk beberapa generasi.

Memperluas Operasi bagi Memenuhi Lonjakan Permintaan

Pertumbuhan pesat jumlah penumpang memerlukan peluasan operasi yang pantas serta penyelarasan rentas sempadan yang belum pernah berlaku antara pihak berkuasa kereta api. Pentadbir kereta api kedua-dua negara mengekalkan kerjasama erat untuk mengoptimumkan perkhidmatan, sekali gus meningkatkan kekerapan perkhidmatan harian secara mendadak bagi menampung kesibukan musim cuti, penumpang urusan kerja dan pelancong antarabangsa.

Di bahagian China, jumlah kereta api penumpang harian meningkat daripada lapan pada peringkat awal operasi kepada kemuncak 86. Bahagian Laos turut berkembang daripada empat kereta api sehari kepada maksimum 18. Peningkatan sepuluh kali ganda operasi di China dan peluasan empat kali ganda di Laos mencerminkan permintaan tinggi terhadap pengangkutan yang mampu milik dan boleh diharap antara kedua-dua negara, serta fleksibiliti operasi yang terbina dalam reka bentuk sistem itu.

Perkhidmatan penumpang antarabangsa bermula pada 13 April 2023, menghubungkan Kunming secara langsung dengan Vientiane dan mengurangkan masa perjalanan rentas sempadan kepada kira-kira 10.5 jam. Semasa waktu puncak, kereta api itu mengendalikan lebih 60,000 perjalanan penumpang sehari, termasuk empat perkhidmatan rentas sempadan yang memudahkan perjalanan lebih 1,000 penumpang antarabangsa setiap hari. Perkhidmatan ini terbukti amat penting semasa musim perayaan dan cuti apabila permintaan melonjak dengan mendadak.

Kualiti perkhidmatan disesuaikan dengan pelbagai keperluan penumpang menerusi sistem sokongan berbilang bahasa. Petugas kereta api memberikan bantuan dalam bahasa Putonghua, bahasa Dai, bahasa Lao dan bahasa Inggeris, bagi memastikan kemudahan akses untuk pengembara antarabangsa dan masyarakat minoriti etnik di sepanjang laluan. Kereta api itu kini mengendalikan lebih 70 kereta api penumpang sehari semasa musim pelancongan puncak musim sejuk-musim bunga, dengan rancangan untuk peluasan lanjut apabila integrasi serantau semakin mendalam dan negara jiran menyiapkan projek infrastruktur penghubung.

Pelancongan dan Pertukaran Budaya Rentas Sempadan

Kereta api ini mewujudkan koridor pelancongan bersepadu yang menghubungkan destinasi utama di dua negara, sekali gus mengubah corak perjalanan di tanah besar Asia Tenggara secara asas. Pengunjung kini boleh mengakses pesona Kunming sebagai Kota Musim Bunga, kepelbagaian biologi tropika Xishuangbanna, kuil Luang Prabang yang tersenarai sebagai Warisan Dunia UNESCO dan seni bina kolonial Perancis di Vientiane dengan mudah, tanpa perlu menempuh perjalanan bas yang memenatkan merentasi kawasan pergunungan, yang sebelum ini menghalang kunjungan pelawat biasa dan mengehadkan pertukaran budaya.

Stesen Xishuangbanna muncul sebagai salah satu terminal tersibuk di sepanjang keseluruhan laluan, dengan mengendalikan 3.45 juta perjalanan penumpang pada tahun pertama operasinya sahaja. Stesen itu mencatatkan 27,000 penumpang dalam sehari semasa Festival Percikan Air Dai pada April 2023, menggambarkan bagaimana acara kebudayaan mendorong trafik kereta api dan menunjukkan keupayaan sistem mengendalikan lonjakan bermusim sambil mengekalkan mutu perkhidmatan.

Perkhidmatan rentas sempadan terbukti amat popular dalam kalangan pelancong antarabangsa yang merancang perjalanan ke beberapa negara. Keupayaan menaiki kereta api di Bangkok, berpindah di Vientiane dan meneruskan perjalanan ke Kunming mewujudkan fleksibiliti perjalanan yang belum pernah ada sebelum ini. Pengembara Perancis, Lise Dubos dan Guillaume Pattier, baru-baru ini menyifatkan pengalaman itu sebagai selesa, mampu milik dan rendah karbon, ketika meneruskan perjalanan kereta api mereka di Asia dari Beijing hingga ke Hanoi dan seterusnya.

Industri pelancongan Laos berkembang pesat sejak kereta api itu dirasmikan. Dalam empat bulan pertama 2024, negara itu menerima lebih 1.5 juta pelancong asing, meningkat 35 peratus berbanding tempoh sama tahun sebelumnya. Sekurang-kurangnya 351,000 pelawat dari China berkunjung, menjadikan China sumber pelancong asing ketiga terbesar selepas Thailand dan Vietnam. Kumpulan pelancong Vietnam yang tiba di stesen sempadan meningkat 40.7 peratus pada 2024, mencerminkan minat ASEAN yang lebih luas terhadap pelancongan berasaskan kereta api dan penerokaan budaya.

Pengangkutan Kargo dan Koridor Ekonomi

Walaupun statistik penumpang mendapat perhatian umum, operasi kargo kereta api itu terbukti sama transformatifnya terhadap perdagangan serantau dan rantaian bekalan pertanian. Setakat awal 2026, laluan itu telah mengangkut 76.8 juta tan kargo, termasuk 17 juta tan kargo rentas sempadan yang merangkumi 3,800 kategori produk, daripada elektronik dan jentera hingga komoditi pertanian dan barangan pengguna.

Lancang-Mekong Express, yang dilancarkan pada awal 2022, menjadi laluan penting bagi produk pertanian yang memerlukan kawalan suhu. Petani durian Thailand kini menghantar buah premium ke Kunming dalam masa tiga hari sahaja, berbanding berminggu-minggu melalui laluan maritim. Kecekapan ini mengubah pasaran pengguna; harga durian premium Thailand turun daripada 1,500-1,600 yuan sekotak kepada kira-kira 800 yuan, satu penurunan yang menurut penduduk setempat membolehkan mereka menikmati "kebebasan durian" hasil kecekapan rantaian bekalan yang lebih baik.

Pisang Laos kini tiba di Beijing dalam masa tujuh hari menggunakan perkhidmatan kontena berpendingin kereta api itu. Pengendali logistik melaporkan kontena rantaian sejuk ini sentiasa ditempah penuh ketika musim menuai, dengan kemudahan mengendalikan lebih 100 kontena sehari pada waktu puncak. Zhang Dehuan, timbalan pengurus besar sebuah pengendali logistik antarabangsa yang berpangkalan di Kunming, berkata kontena berpendingin itu begitu popular sehingga sentiasa ditempah penuh sepanjang musim, menyebabkan pengeksport pertanian perlu membuat tempahan lebih awal.

Peningkatan kecekapan kastam membantu pertumbuhan ini. Di bawah model baharu "pelepasan pantas kereta api" yang menawarkan perkhidmatan berjadual awal 24/7, kontena melalui pusat pemeriksaan Mohan dalam masa hanya 2-5 jam, berbanding sehingga 40 jam sebelum ini. Kereta api kargo rentas sempadan melalui Mohan meningkat daripada dua sehari ketika mula beroperasi kepada 18, dengan kemuncak 23, sekali gus mengukuhkan kedudukannya sebagai pelabuhan kereta api tersibuk China ke ASEAN. Rangkaian perkhidmatan itu kini melangkaui laluan dua hala, meliputi 31 wilayah China dan mencapai 19 negara serta wilayah, termasuk Thailand, Malaysia, Singapura dan Vietnam.

Integrasi Serantau dan Peluasan Masa Depan

Keretapi China-Laos berfungsi sebagai sauh selatan bagi rangkaian kereta api pan-Asia yang lebih luas dan sedang dibangunkan, dengan sambungan yang melangkaui laluan dua hala ke Thailand dan berpotensi diteruskan ke Malaysia serta Singapura. Sambungan Thailand ke laluan itu, yang dirasmikan pada Julai 2024 dengan perkhidmatan penumpang antara Bangkok dan Vientiane, menandakan fasa integrasi seterusnya dan menunjukkan pengaruh geografi projek yang semakin meluas di seluruh tanah besar Asia Tenggara.

Sambungan Bangkok-Vientiane ini memendekkan masa perjalanan antara ibu negara Thailand dengan sempadan Laos kepada kira-kira 10 jam, sekali gus mewujudkan koridor kereta api berterusan dari Teluk Thailand ke sempadan China. Rancangan masa depan membayangkan landasan tolok standard berterusan merentasi Malaysia hingga ke Singapura, untuk mewujudkan koridor kereta api lancar dari Kunming ke Semenanjung Tanah Melayu. Kesalinghubungan sedemikian akhirnya membolehkan penumpang melakukan perjalanan dengan kereta api dari Singapura ke Beijing, merentasi seluruh Semenanjung Asia Tenggara melalui beberapa negara dalam satu rangkaian berterusan.

Kekangan semasa memerlukan pemindahan kargo di titik sempadan antara sistem tolok meter Thailand dengan Keretapi China-Laos yang menggunakan tolok standard. Namun, pelaburan infrastruktur bertujuan mengatasi ketidakselarasan ini menerusi landasan tolok berkembar atau kemudahan pemindahan kargo. Sistem kargo ASEAN Express telah pun menunjukkan potensi manfaatnya dengan menyelesaikan perjalanan sembilan hari dari Malaysia ke Chongqing melalui Thailand dan Laos, berbanding 14-21 hari melalui laut, sekali gus menjimatkan kira-kira 20 peratus kos pengirim.

Dua belas zon ekonomi khas muncul di sepanjang koridor kereta api, menarik pelaburan $2.3 bilion daripada syarikat yang mewakili China, Thailand, Jepun, Malaysia, Singapura, Amerika Syarikat dan Switzerland. Zon Pembangunan Vientiane Saysettha sahaja menempatkan 150 syarikat dan mewujudkan sekurang-kurangnya 7,000 pekerjaan untuk pekerja tempatan, selain menawarkan insentif cukai dan akses istimewa ke pasaran di 42 negara yang memberikan pengecualian tarif kepada produk Laos di bawah pelbagai perjanjian perdagangan.

Menangani Kebimbangan Ekonomi dan Kemampanan Hutang

Struktur kewangan kereta api itu mendapat perhatian pemerhati antarabangsa memandangkan kos pembinaannya sebanyak $5.9 bilion, bersamaan kira-kira satu pertiga KDNK Laos pada 2017. Pengkritik pada awalnya mempersoalkan sama ada projek itu mampu menjana pulangan yang mencukupi untuk menjustifikasikan beban hutang, khususnya mengambil kira komitmen hutang luar sedia ada negara itu. Namun, data operasi menunjukkan usaha niaga ini menuju ke arah kemampanan kewangan lebih pantas daripada jangkaan, sekali gus mencabar dakwaan bahawa krisis fiskal tidak dapat dielakkan atau diplomasi yang kononnya memerangkap negara dengan hutang.

Liu Hong, Pengurus Besar Laos-China Railway Co., Ltd., berkata trafik penumpang dan kargo kedua-duanya melebihi sasaran dengan kadar pertumbuhan yang sangat tinggi. Pada 2023 sahaja, bahagian Laos mengangkut 2.594 juta penumpang, meningkat 85.8 peratus tahun ke tahun, manakala jumlah kargo mencapai 4.089 juta tan, naik 83.1 peratus. Angka ini menghampiri sasaran tahunan yang pada asalnya ditetapkan untuk 2031, menunjukkan prestasi kira-kira sedekad lebih awal daripada unjuran awal.

Dr. Piti Srisangnam, pensyarah di Universiti Chulalongkorn Thailand dan Pengarah Eksekutif ASEAN Foundation, berhujah bahawa projek ini bercanggah dengan tanggapan "perangkap hutang". Beliau menjelaskan bahawa perangkap sedemikian memerlukan pemiutang sengaja membiayai projek yang tidak menguntungkan demi menjejaskan ekonomi peminjam. Oleh sebab China memiliki 70 peratus pegangan dan berkongsi risiko operasi melalui struktur usaha sama, projek ini merupakan pelaburan sebenar dan bukannya pinjaman pemangsa.

Projek ini bertentangan dengan dakwaan bahawa ia perangkap hutang. Ia merupakan sumber penting aliran masuk mata wang asing ke Laos.

Anongdeth Phetkaysone, Timbalan Pengurus Besar syarikat kereta api itu, mengesahkan jumlah kargo pada 2023 dua kali ganda paras pulang modal sebanyak dua juta tan setahun, sekali gus membolehkan pembayaran balik hutang sambil menjana keuntungan operasi. Presiden Laos Thongloun Sisoulith berulang kali menegaskan bahawa kereta api itu mengukuhkan usaha mengubah negara daripada negara tanpa pantai kepada negara yang terhubung darat, serta memacu pembangunan sosioekonomi melalui hasil pelancongan dan perkhidmatan logistik yang membawa masuk mata wang asing bagi menampung keperluan khidmat hutang.

Perkara Utama

• Keretapi China-Laos mengendalikan lebih 70 juta perjalanan penumpang sejak Disember 2021, dengan lebih 780,000 pelancong dari 120 negara merentasi sempadan menggunakan 3,100 kereta api antarabangsa
• Perkhidmatan kereta api harian meningkat daripada 8 kepada 86 di bahagian China dan daripada 4 kepada 18 di bahagian Laos bagi memenuhi lonjakan permintaan terhadap perjalanan dan perdagangan rentas sempadan
• Laluan sepanjang 1,035 kilometer itu telah mengangkut 76.8 juta tan kargo, termasuk 17 juta tan kargo rentas sempadan merangkumi 3,800 kategori produk
• Durian Thailand dan pisang Laos kini tiba di pasaran China dalam masa 3-7 hari melalui perkhidmatan kereta api berpendingin, mengurangkan kos logistik sebanyak 20-30 peratus dan menurunkan harga runcit dengan ketara untuk pengguna
• Sambungan kereta api Thailand ke Vientiane yang dibuka pada Julai 2024 memanjangkan koridor itu ke arah rangkaian pan-Asia masa depan yang menghubungkan Malaysia dan Singapura
• Unjuran Bank Dunia menunjukkan kereta api itu boleh meningkatkan pendapatan agregat Laos sehingga 21 peratus jika disertai pembaharuan pemudahan perdagangan dan penambahbaikan logistik
• Jumlah kargo operasi melebihi 4 juta tan pada 2023, dua kali ganda ambang pulang modal tahunan sebanyak dua juta tan, sekali gus menyokong kemampanan hutang dan keuntungan operasi