Malaysia Memperkukuh Undang-undang Alam Sekitar bagi Menyekat Import Haram Sisa Elektronik

Perombakan Perundangan Dijadualkan untuk Sidang Parlimen 2027

Malaysia sedang menyediakan pindaan menyeluruh terhadap Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 sebagai langkah tegas untuk menghalang negara ini daripada menjadi pusat pembuangan komponen elektronik terpakai dunia. Menteri Sumber Asli dan Kelestarian Alam, Datuk Seri Arthur Joseph Kurup, mengumumkan bahawa rang undang-undang yang dicadangkan itu dijadual dibentangkan di Parlimen pada awal 2027. Menteri menyampaikan kenyataan itu semasa sambutan Hari Penguatkuasaan Jabatan Alam Sekitar ke-51 di Bangi, sambil menegaskan bahawa kerajaan tidak akan bertolak ansur jika negara ini dieksploitasi sebagai destinasi penghantaran sisa elektronik secara haram. Pengumuman itu menandakan peningkatan ketara dalam strategi penguatkuasaan alam sekitar Malaysia ketika negara berdepan jumlah bahan seludup yang semakin meningkat melalui laluan perdagangan maritim.

Pindaan kepada Akta 127 merupakan tindak balas strategik terhadap operasi penyeludupan yang semakin canggih sehingga membebankan rangka kerja kawal selia sedia ada. Sisa elektronik, yang merangkumi komputer, telefon bimbit, papan litar dan peranti paparan terpakai, sering mengandungi bahan berbahaya seperti plumbum, kadmium, merkuri dan kalis api terbromin yang menimbulkan risiko serius kepada kualiti tanah dan air jika diproses secara tidak wajar. Dengan memperluas bidang kuasa penguatkuasaan dan menubuhkan unit khusus di pelabuhan, kerajaan berhasrat memintas bahan berbahaya ini sebelum memasuki wilayah Malaysia dan mencemarkan alam sekitar tempatan. Kertas Jemaah Menteri yang memperincikan cadangan ini dijangka dikemukakan dalam minggu hadapan, menandakan langkah rasmi pertama ke arah pindaan perundangan serta menunjukkan komitmen serius kerajaan terhadap perlindungan alam sekitar. Perubahan yang dicadangkan akan menangani batasan undang-undang semasa yang menghalang pegawai daripada menjalankan pemeriksaan menyeluruh tanpa waran khusus dalam keadaan tertentu.

Memperkukuh Kawalan Sempadan Melalui Unit Khusus di Pelabuhan

Rangka kerja perundangan yang dicadangkan menyasarkan pintu masuk yang lazim digunakan untuk membawa masuk penghantaran haram merentasi sempadan negara. Jabatan Alam Sekitar merancang menubuhkan pasukan penguatkuasaan khusus di pelabuhan terpilih di seluruh negara, bagi menangani perkara yang dikenal pasti Menteri Kurup sebagai kelemahan utama dalam sistem semasa. Unit khusus ini akan bekerjasama dengan operasi kastam sedia ada untuk memeriksa kontena yang tiba dan mengesahkan dokumen import sisa elektronik, bagi memastikan hanya bahan yang dibenarkan memasuki negara. Penubuhan pasukan ini menandakan peralihan struktur ke arah pencegahan di barisan hadapan, berbanding tindakan pemulihan selepas kejadian.

Inisiatif ini mencerminkan pengiktirafan bahawa pelabuhan merupakan pintu masuk utama bagi penjenayah alam sekitar yang mahu mengeksploitasi kedudukan geografi Malaysia sebagai hab perdagangan serantau. Melalui usaha terselaras dengan Jabatan Kastam Diraja Malaysia, Agensi Kawalan dan Perlindungan Sempadan Malaysia serta Polis Diraja Malaysia, Jabatan Alam Sekitar berhasrat mewujudkan proses saringan berlapis yang mengecilkan peluang penyeludup beroperasi tanpa dikesan. Pendekatan bersepadu ini mengiktiraf bahawa kawalan sempadan yang berkesan memerlukan perkongsian maklumat yang lancar antara agensi yang bertanggungjawab terhadap pelbagai aspek pemantauan perdagangan dan penguatkuasaan undang-undang. Menteri Kurup menegaskan penguatkuasaan di pelabuhan perlu diperkukuh kerana pelabuhan merupakan pintu masuk utama bagi sisa elektronik haram ke wilayah negara.

Pengawasan Digital Melengkapi Kepakaran Manusia

Keupayaan pengawasan moden akan menyokong kuasa perundangan yang dipertingkat, dengan kementerian merancang menggunakan dron, penderia Internet Benda dan sistem kecerdasan buatan untuk memantau kawasan perindustrian serta zon sempadan. Pelaburan teknologi ini bertujuan meningkatkan kadar pengesanan kemudahan penyimpanan haram dan operasi pemprosesan tanpa kebenaran yang sering berkait dengan aktiviti import haram. Dron udara membolehkan pegawai memantau kawasan perindustrian yang luas tanpa menarik perhatian bakal pesalah, manakala algoritma kecerdasan buatan boleh menganalisis corak dalam dokumentasi penghantaran untuk mengenal pasti konsainan yang mencurigakan. Penyepaduan penderia Internet Benda membolehkan pemantauan kualiti udara dan air secara masa nyata di sekitar tapak pemprosesan yang disyaki, sekali gus memberikan amaran segera apabila tahap pencemaran meningkat mendadak.

Bagaimanapun, Menteri Kurup menegaskan bahawa alat digital kekal sebagai pelengkap kepada kepakaran manusia. Beliau mengingatkan bahawa walaupun peralatan canggih memberikan bantuan yang bernilai, tanggungjawab utama untuk mengenal pasti dan memintas penghantaran haram terletak pada pegawai penguat kuasa terlatih yang mempunyai naluri dan pertimbangan untuk mengesan ketidakaturan yang mungkin terlepas pandang oleh sistem automatik. Menteri Sumber Asli dan Kelestarian Alam, Datuk Seri Arthur Joseph Kurup, menegaskan ketegasan kerajaan semasa pengumuman itu.

Kami sedang memperkukuh undang-undang supaya pegawai penguat kuasa mempunyai lebih banyak kuasa untuk bertindak. Isu ini mendapat perhatian global. Kami tidak akan membenarkan Malaysia menjadi tempat pembuangan sisa elektronik.

Pendekatan seimbang ini mengakui bahawa penjenayah alam sekitar sentiasa menyesuaikan kaedah mereka, sekali gus memerlukan pegawai yang mampu mentafsir petunjuk halus dan membuat keputusan berdasarkan budi bicara dalam situasi rumit yang tidak dapat difahami sepenuhnya oleh perisian. Menteri berkata, betapa canggih sekalipun teknologi yang tersedia, ia hanya berfungsi sebagai alat sokongan, manakala kekuatan sebenar terletak pada kecekapan dan naluri anggota yang mengendalikan peralatan tersebut.

Pembaharuan Struktur Tangani Kekangan Kritikal Jumlah Kakitangan

Walaupun penaiktarafan teknologi sedang dilaksanakan, Jabatan Alam Sekitar terus berdepan kekangan jumlah kakitangan yang ketara sehingga menjejaskan keupayaannya menjalankan pemeriksaan menyeluruh. Menteri Kurup mengakui secara jelas bahawa kekurangan tenaga kerja merupakan halangan utama, khususnya di pelabuhan sibuk dan zon perindustrian yang kerap menjadi lokasi operasi haram. Pindaan yang dicadangkan bertujuan khusus memperluas bidang kuasa penguatkuasaan sambil mewujudkan kapasiti struktur untuk menambah pegawai, sekali gus memperjelas skop kuasa kakitangan sedia ada. Jumlah kakitangan semasa tidak mencukupi untuk memantau peningkatan beban kerja di pelabuhan dan kawasan perindustrian di seluruh negara.

Tenaga kerja sedia ada bergelut untuk memastikan liputan mencukupi di sepanjang pesisir pantai Malaysia yang luas dan di banyak taman perindustrian. Dengan menubuhkan pasukan khusus di pelabuhan dan memperjelas kuasa penguatkuasaan melalui pindaan statutori, kementerian berharap dapat mengoptimumkan sumber sedia ada sambil mengemukakan justifikasi kukuh untuk peruntukan belanjawan bagi mengambil lebih ramai kakitangan. Pembaharuan struktur ini menangani hakikat bahawa penjenayah alam sekitar sering beroperasi pada skala yang melebihi kemampuan pemeriksaan semasa, dengan menjalankan kemudahan peleraian tanpa kebenaran yang melepaskan bahan toksik ke dalam komuniti sekitar tanpa perlindungan mencukupi untuk pekerja atau penduduk. Pindaan yang dicadangkan akan memberikan kuasa lebih luas kepada pegawai Jabatan Alam Sekitar untuk bertindak tegas apabila berdepan penghantaran atau kemudahan yang mencurigakan.

Tindakan Penguatkuasaan Utama Dedahkan Skala Rangkaian Penyeludupan

Tindakan penguatkuasaan sepanjang beberapa bulan kebelakangan ini menunjukkan besarnya cabaran yang dihadapi pihak berkuasa Malaysia. Dalam Operasi Bongkar, pegawai memeriksa 213 kontena penghantaran dan menemui sisa elektronik haram dalam 103 daripadanya, menunjukkan hampir separuh penghantaran yang disasarkan mengandungi bahan seludup. Operasi susulan dengan nama kod Hazard 3.0 melibatkan pemeriksaan di 104 premis dan membawa kepada penyitaan kira-kira 4,714 tan metrik sisa elektronik haram, sekali gus menjadi antara rampasan tunggal terbesar bahan alam sekitar seludup dalam sejarah mutakhir.

Serbuan ini mendedahkan ramai pengendali yang menjalankan perniagaan tanpa lesen sewajarnya atau perlindungan alam sekitar. Menteri Kurup berkata pihak berkuasa tidak akan bertolak ansur dengan pihak yang memusnahkan alam sekitar demi keuntungan, sambil menyatakan bahawa banyak kemudahan haram beroperasi tanpa kawalan pencemaran asas atau tatacara pengurusan sisa yang betul. Pemprosesan sisa elektronik secara haram sering melibatkan pembakaran terbuka dan rendaman asid yang melepaskan logam berat serta bahan pencemar organik berterusan ke udara, tanah dan bekalan air, sekali gus mewujudkan risiko kesihatan jangka panjang kepada penduduk berhampiran. Operasi lain yang sedang dijalankan, termasuk Gempur dan Gerak Nasional, terus menyasarkan kilang dan kenderaan yang menyumbang kepada kemerosotan alam sekitar melalui amalan pelupusan tidak wajar. Ramai pengendali haram didapati beroperasi tanpa lesen dan melanggar undang-undang alam sekitar yang bertujuan melindungi kesihatan awam secara langsung.

Konteks Peraturan Antarabangsa dan Penyelarasan dengan Konvensyen Basel

Usaha perundangan domestik Malaysia berlaku serentak dengan perubahan penting pada rangka kerja kawal selia antarabangsa yang mengawal pergerakan sisa elektronik. Pindaan Konvensyen Basel mengenai Kawalan Pergerakan Rentas Sempadan Sisa Berbahaya dan Pelupusannya, yang berkuat kuasa pada 1 Januari 2025, mengenakan keperluan persetujuan termaklum terlebih dahulu terhadap sisa elektronik berbahaya dan tidak berbahaya. Peraturan antarabangsa ini mewajibkan negara pengeksport mendapatkan kelulusan bertulis daripada negara pengimport sebelum menghantar sisa elektronik untuk dikitar semula atau dilupuskan, sekali gus menutup kelompongan yang sebelum ini membolehkan sisa elektronik tidak berbahaya bergerak bebas merentasi sempadan tanpa pengawasan.

Sebagai Pihak kepada Konvensyen Basel, pindaan perundangan Malaysia akan menyelaraskan undang-undang domestik dengan kewajipan antarabangsa yang diperkukuh ini. Pindaan konvensyen itu menyasarkan amalan kitar semula dan pelupusan tidak wajar yang sekian lama menjejaskan negara membangun, dengan mewajibkan bahan berkenaan hanya dihantar ke kemudahan yang dilengkapi untuk operasi pemulihan mesra alam. Amerika Syarikat mengekalkan perjanjian dua hala yang hanya membenarkan import dengan Malaysia bagi sisa berbahaya, yang membolehkan Malaysia mengeksport bahan sedemikian ke Amerika Syarikat tetapi bukan sebaliknya. Namun, keperluan Basel yang baharu akan mengehadkan lagi interaksi antara Pihak dengan negara bukan Pihak berkaitan perdagangan sisa elektronik. Dengan memperkukuh perundangan domestik, Malaysia mengambil langkah untuk memenuhi komitmen antarabangsa sambil melindungi wilayahnya daripada menjadi tempat pembuangan teknologi usang dari negara lebih kaya.

Inti Pati

• Malaysia akan membentangkan pindaan kepada Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 di Parlimen pada awal 2027 untuk membanteras import sisa elektronik haram dan menghalang negara daripada menjadi tempat pembuangan global
• Jabatan Alam Sekitar mencadangkan penubuhan unit penguatkuasaan khusus di pelabuhan utama untuk memperkukuh kawalan sempadan dan menangani kekurangan tenaga kerja kritikal yang kini menjejaskan keupayaan pemeriksaan
• Operasi penguatkuasaan terkini memintas 4,714 tan metrik sisa elektronik haram dan mengenal pasti pelanggaran dalam 103 daripada 213 kontena penghantaran yang diperiksa semasa serbuan menyasarkan operasi penyeludupan
• Kerajaan akan menggunakan dron, kecerdasan buatan dan penderia Internet Benda untuk menyokong pegawai penguat kuasa, sambil mengiktiraf bahawa pertimbangan dan naluri manusia kekal penting untuk mengesan cubaan penyeludupan yang canggih
• Perubahan undang-undang yang dicadangkan menyelaraskan Malaysia dengan keperluan Konvensyen Basel yang diperkukuh dan berkuat kuasa pada Januari 2025, yang mewajibkan persetujuan termaklum terlebih dahulu bagi semua penghantaran sisa elektronik merentasi sempadan antarabangsa
• Operasi bersama Jabatan Kastam Diraja Malaysia, Polis Diraja Malaysia dan Agensi Kawalan dan Perlindungan Sempadan mewujudkan pertahanan bersepadu terhadap jenayah alam sekitar yang menyasarkan pelabuhan Malaysia